Onder het toeziend oog van de grote Renaissance-kunstenaar Pietro Vannucci, beter bekend onder zijn bijnaam Perugino, komt tekeninspiratie natuurlijk als vanzelf. Net als gedachtenspinsels over een andere Italiaan: Piranesi. En associaties over ‘De Ontdekking van de Hemel’ en ‘De Naam van de Roos’. Films gemaakt naar aanleiding van de gelijknamige boeken van Harry Mulisch en Umberto Eco. Komt zo.
Eerst nog even dat bankje bij Perugino, over wie ik een paar weken geleden al schreef. Ik zat echt helemaal goed daar op die idyllische en ook historische plek. Met, zo schatte ik in, op een aantal meters diepte recht onder mijn voeten mijn installatie ‘Arsenale delle Culture’ die ik een paar uur eerder had voltooid In de Sala Cannoniera.
Een expositiezaal van het ondergrondse, gigantische complex Rocca Paolina waarover ik hier schreef. Terwijl bovengronds op de plek van mijn bankje in de 19e eeuw nog een ook gigantisch fort hoog boven mij zou hebben uitgetorend. Maar ja, afgebroken in die 19e eeuw waardoor dit openbare park mogelijk werd. Met die welverdiende eerbetuiging aan Perugino (1446-1523).
Maar in de Rocca Paolina had ik in de dagen voor mijn bankzitterij al heel veel moeten denken aan die hierboven aangehaalde Piranesi (1720-1778). Reden? Kijk maar eens naar wat foto’s die ik in de Rocca maakte en naar een paar etsen van die Piranesi.
Duidelijk toch, die associatie? In 1745 publiceerde Piranesi zijn serie ‘Imaginaire Kerkers’ (Carceri d’Invenzione). Die hij tijdens zijn leven steeds bleef verbeteren en in 1760 opnieuw uitgaf. Zoek de verschillen.
Zijn intrigerende fantasiebouwsels hebben in de afgelopen eeuwen heel wat architecten en kunstenaars geïnspireerd. Wat dacht je bijvoorbeeld van onze eigen Escher?
Maar ook filmmakers lusten er wel pap van. Want toen ik ergens eind jaren 80 onderstaande scene in de film ‘De Naam van de Roos’ zag, dacht ik gelijk ‘oh ja, Piranesi’. Zeker als je tot de laatste beelden doorkijkt.
In het boek ‘De naam van de roos’ van Umberto Eco kun je dan ook heerlijk je fantasie laten gaan. Bij het verhaal van een Engelse monnik (in de film Sean Connery) die in 1327 enkele moorden in een Noord-Italiaans klooster onderzoekt en waarin een verboden boek en een geheimzinnige bibliotheek een grote rol spelen. Als die bibliotheek ter sprake komt, is het eigenlijk niet meer dan logisch dat je aan Piranesi denkt.
Net zoals Jeroen Krabbé dat in 2001 deed als regisseur van zijn film ‘De ontdekking van de hemel’. Voor hem moest gewoon het hemelse organisatiecentrum in de verfilming van die meeslepende roman van Harry Mulisch een Piranesi-vorm krijgen. Tegenwoordig had hij ’t waarschijnlijk een stuk makkelijker gehad met de sterk doorontwikkelde digitale film trucs, toen werd er nog een groot decor voor gebouwd .
In deze korte clip van de film zie je dat ook nog even terug.
Wat is internet toch een prachtig medium. Zoekt en gij zult vinden. Ook als je je Piranesi associaties en hersenspinsels bij de Rocca Paolina probeert in beeld terug te vinden.
Oh ja, en vergeet niet dat mijn pakhuis/atelier/rijksmonument Holstein aan de Korendijk 56 in Middelburg op zaterdag 9 september te bezoeken is in het kader van de nationale Open Monumentendag (10-17 uur). Lees mijn blog van vorige week er nog maar even op na.
Tot volgende week.
TOOS
TOOS&ART 