Tags
Aphrodite, Beeldende kunst, Bernini, Borsten, Firenze, Fresco in Pompeï, Hermaphrodite, Hermes, Louvre, Madrid, Moyses Wtenbroeck, Mythe, Mythologie, Nimf, Ovidius, Pan, Parijs, Penis, Prado, Rijsel, Rome, Salmacis, Testikels
Er staan enkele stukjes al maanden, zelfs jaren, klaar bij mijn concepten. Nee, dat is niet helemaal waar; ze moeten nog wat gekneed worden tot een bruikbaar en publiceerbaar logje. Een van die concepten kreeg als titel ‘Hermaphrodite’. In de zomer van 2024 zag ik namelijk tot tweemaal toe (in Madrid en in Rijsel) een indrukwekkend beeldhouwwerk met die titel: ‘Hermaphrodite’. Beide keren was ik verbaasd want dat werk staat / ligt toch in Firenze … Of was het toch in Rome of in het Louvre in Parijs?
Hermaphorodite – François-Dominique-Aimé Milhomme (1808) – Museum voor Schone Kunsten – Rijsel, Frankrijk
Een woordje uitleg (in het Frans)
Een extra woordje uitleg – met dank aan het wereld wijde web dat me wat bijpraatte. Ik had het ook aan AI kunnen vragen maar ik vogelde het liever zelf uit. We kennen de mythe dankzij een verhaal van Ovidius.
Hermaphrodite werd geboren uit de liefde van Hermes, de boodschapper van de goden, en Aphrodite, de godin van de liefde en schoonheid. Hij werd als jongen geboren en zijn naam is een samenvoeging van de namen van zijn ouders. Hij erfde bij zijn geboorte ook de schoonheid van zijn ouders. Op een dag baadde hij in het meer van Carie, dat bewoond werd door de nimf Salmacis. Zij was door hem gecharmeerd en werd verliefd op de knappe tiener, hoewel hij alle avances van de nimf afwees.
Nymf Salmacis en Hermaphrodite, Jean- François Navez, 1829 (Gent, België)
Toch ging de waternimf door met haar verleidingen. Maar ze slaagde niet in haar opzet. Op een dag ging de mooie jongen zwemmen in een koel meer. Hij dacht dat hij alleen was maar plots sprong Salmacis hem na in het water, omhelsde en zoende hem.
Bosvijver met Salmacis en Hermaphrodite – Moyses Wtenboeck (1627) – Mauritshuis, Den Haag
Hermaphrodite verzette zich, maar de nimf klemde zich stevig aan hem vast. Zij zond een smeekbede omhoog naar de goden om zich met hem te mogen verenigen. Haar gebed werd verhoord en de jongeling, eerst van het mannelijk geslacht, werd nu een tweeslachtig wezen. Met alle fysieke eigenschappen die horen bij zowel een man als een vrouw. Met de borsten van een vrouw en het geslachtsdeel van een man.
Hermapfrodite riep zijn goddelijke ouders aan en vroeg of ze dit ongedaan konden maken. Maar jammer voor hem/haar ging dat niet meer. Hij had echter nog wel een wens: wie in dezelfde bron baadt als hij, zal hetzelfde lot moeten ondergaan.
Dit verhaal heeft al heel wat kunstenaars geïnspireerd. In Pompeï vond men een fresco met daarop Pan en Hermaphrodite. Beroemd is de beeldhouwversie van Gian Lorenzo Bernini die de mythologische figuur te slapen legt op een (marmeren) matras. Dit beeld is vervolgens heel wat keren gekopieerd. Vandaar versies in heel wat musea in de wereld. In het Prado in Madrid mocht ik niet fotograferen. In Rijsel (Lille) wel. Dat zijn de foto’s bovenaan dit stukje.
Hermafrodiet is thans de benaming voor planten of dieren met beide geslachtskenmerken. Ik vertelde al eens eerder dat wij zo’n papaja-boom in de tuin hebben. Klik HIER.
In de serie: BEELDENDE KUNST en ZOMER 2024
Koen 