De jaren 50 vorige eeuw: beroemde kunstenaars, kapellen, Côte d’Azur. Wat weken geleden schreef ik erover naar aanleiding van twee van die kapellen, beschilderd door Jean Cocteau. Toen had ik ’t ook over Henri Matisse en Pablo Picasso. En vergat ik zelfs nog Marc Chagall. Dus waarom niet nog een Côte d’Azur kapellen-verhaal nu ik toch op winterretraite ben in Nice? Eén over Picasso. Matisse zit trouwens nog ergens in de pijplijn, net als Chagall. Picasso dus. Met zijn ‘Musée national Pablo Picasso-La Guerre et la Paix’, een kapel.

Picasso en Matisse waren al heel lang goed bevriend. Maar onderling toch ook wel behept met enige kunstrivaliteit. Toen Picasso in 1947 in Vallauris neerstreek, was Matisse net zo’n beetje begonnen met de ontwerpen voor wat hij later zijn meesterwerk zou noemen. De nog te bouwen Chapelle du Rosaire in Vence. Dat communist en atheïst Picasso daarover met Matisse discussies voerde, kun je natuurlijk wel op je Franse klompen aanvoelen. Maar toch hielp hij hem ook. Want in Vallauris was Picasso druk bezig om het ingedutte industriële keramiekwereldje daar flink op te schudden met allerlei nieuwe ideeën. Terwijl Matisse wel wat technische ondersteuning kon gebruiken bij zijn ideeën over keramische tegels die hij in zijn kapel wilde verwerken.

Pablo moet daardoor ook besmet zijn geraakt met het kapellenvirus. Maar ja, kom maar eens aan een kapel! Even een prachtige anekdote. Gevierd als hij al was in Vallauris kreeg Picasso door de gemeenschap een diner aangeboden ter gelegenheid van zijn 70^e verjaardag in 1951. Laat hij nou daarbij heel toevallig laten vallen dat hij toch eigenlijk best graag een kapel zou willen decoreren. En laat het gezelschap nou net heel toevallig in een van oorsprong 12^e eeuwse kapel zitten die al heel lang niet meer als zodanig in functie was! Een goed getimede opmerking, zo bleek. Want nog diezelfde avond kreeg hij de beschikking over die ruimte. Een onderdeel van het zogenaamde Chateau de Vallauris, een oud monnikenklooster.

 Picasso had dus zijn kapel en begon al snel schetsboeken vol te tekenen met allerlei ideeën. In zijn grote atelier, een oude fabriekshal in Vallauris, liet hij van losse panelen twee tegenover elkaar staande wanden maken. Even groot als de twee lange muren in de kapel. Aaneensluitende panelen die uiteindelijk de kapelmuren moeste bedekken en waarop hij in zijn atelier mooi los kon gaan. Jean Cocteau, natuurlijk ook een bekende van Pablo, schreef daarover in zijn dagboek: ‘Van 2 uur in de middag tot 10 uur ’s avonds sluit hij zich op met zijn schildering. Niemand stoort hem, zelfs Françoise niet (Picasso’s toenmalige levensgezellin). Hij schildert zo’n 100 vierkante meter op multiplex voor de Kapel van de Vrede’.

Toen al die vierkante meters af waren, werden ze na nog een paar expo-rondreizen naar Rome en Milaan in 1954 uiteindelijk geïnstalleerd in zijn kapel. Met als je binnenkomt links het Oorlog- en rechts het Vrede-paneel.

Een en al symboliek, die panelen. Links een grote strijdwagen met een bestuurder met bebloed zwaard in de hand. Drie strijdrossen ervoor die met hun hoeven een boek vertrappen. Want boeken? Die sneuvelen natuurlijk als eerste bij opkomende dictaturen! Er konden eens onwelgevallige meningen in staan. En dan tegenover die wagen de onbevreesde naakte krijger met speer, schild (met duif) en de rechterlijke weegschaal. Hoe actueel allemaal. Denk aan Oekraïne. Of aan Iran.

Maar dan is er ook de Vrede. Met dansende vrouwen en kinderen, een fluit spelende faun, vredig kokende en lezende mensen, een borst gevende moeder en een door een kind geleid Pegasusachtig paard dat een eg voorttrekt. Een en al levensplezier en vruchtbaarheid.

Er is ook nog een deel dat pas in 1957 is toegevoegd. Want de achterwand was nog steeds leeg. Toch een beetje kaal, zal Picasso hebben gedacht. Dus kwam daar, ook op paneel, ‘De vier delen van de wereld’.

Toch heeft ’t best nog lang geduurd voordat iedereen dit kon komen bewonderen. De echte officiële publieke opening vond pas plaats in 1959 toen de kapel werd bevorderd tot een Musée National. Als onderdeel van een nu veel groter museumcomplex waarin ook de keramiek van Picasso een ruime plek heeft gekregen. Ik schreef er hier al eens over.

Nog meer Picasso? Loop vanuit het complex de goeie kant uit en je botst bijna op tegen een beeld van hem. Zelfs het allereerste beeld ooit in de openbare ruimte van Vallauris.

Picasso schonk dit beeld in 1949 als blijk van vriendschap aan de stad. Waarna het zwierf van plek tot plek, want men vond nog geen goeie locatie. En als het niet zwierf, waar stond het dan opgeslagen? Juist ja, in wat nu het ‘Musée national Pablo Picasso-La Guerre et la Paix’ is. Een voorbestemde kapel dus. Tot volgende week.

TOOS