Categorie archief: Amusement

Vrolijke, vrolijke vrienden, dat zijn wij. En wij reizen om te leren.

Al hoef je om te leren niet noodzakelijk te reizen. Het volstaat om de actualiteit te volgen. Zo leerden we de afgelopen weken onder meer veel over rode lijnen (een elfjarige met een te snelle step in een park: overschrijding van een rode lijn; volwassenen die het internationaal recht aan de kant schuiven en ziekenhuizen en tentenkampen bombarderen: “niet om aan te zien”, maar geen rode lijn; zie ook hier), over de betrekkelijkheid van budgettaire argumenten (“het moet haalbaar en betaalbaar zijn”, behalve als het moet van de NAVO, dan zoeken zelfs ministers die dat ‘waanzin’ vinden ijverig de nodige centen) en over eeuwige sneeuw die bij nader inzien toch maar tijdelijk is (in Blatten weten ze er alles van). Om het met een door Houellebecq gemunte term te zeggen: de ‘informatiedichtheid’ was de afgelopen maanden van een verstikkend hoog niveau.

We worden er misschien wijzer van, maar niet vrolijker.

En dan staat daar plots die vakantie voor de deur. En dan is er eensklaps tijd om wat te lezen. Wellicht is het dan hollen naar de boekhandel of naar de bib om in de rapte wat leesvoer bij elkaar te scharrelen. De rat race gaat door tot op het laatste moment, zodat je je uiteindelijk nog moet haasten om überhaupt te kunnen onthaasten. Misschien is een lijstje met vrolijke boeken dan iets dat kan helpen? Ik voeg wel meteen een disclaimer toe: het kan best dat die humoristische boeken finaal toch over ernstige dingen gaan. Het is een risico waarmee je moet leren leven.

(lees verder onder de foto)

• Voor mij nog altijd een van de beste openingszinnen ooit vind je bij Samizdatauteur Vaculik in zijn boek ‘Guinese biggetjes’: ‘In Praag wonen meer dan een miljoen mensen die ik hier maar niet één voor één zal opnoemen.’ Ik zeg dat al jaren tegen al wie het (niet) horen wil en ontdek nu pas dat op de achterflap niemand minder dan Jan Mulder mij helemaal gelijk geeft. Wie aan ChatGPT vraagt waarover het boek gaat, krijgt als antwoord: ‘de relatie tussen mens en dier’. Het toont nog maar eens aan dat je niet alles moet geloven van dit orakel. ‘Guinese biggetjes’ gaat over het politieke klimaat in Tsjechoslowakije na het neerslaan van de Praagse lente en, wat mij betreft, dus ook over het politieke klimaat in een groot deel van de wereld vandaag. VACULIK LUDVIK, Guinese biggetjes, Meulenhoff Amsterdam, 1987 (1975), 152 blz. Vertaler Kees Mercks kreeg er de Martinus Nijhoffprijs voor.
• Martin Amis schreef in zijn boek ‘Het tweede vliegtuig’ (over 9/11) dat “(…) de tijd van de satire en de humor (…) misschien wel voorbij (is). Want elke grap mikt op ongelijkheid, intellectueel of economisch, en neemt altijd iemand te grazen. Dat gaat direct in tegen het egalitarisme van onze tijd.” Hij heeft een punt: humor is niet ongevaarlijk en altijd een beetje politiek incorrect. Alleen daarom al zou er meer van moeten zijn. Gerrit Komrij was een meester in humor die mag schuren. Een ideaal vakantieboek lijkt me dan zijn ‘Vila Pouca, Kroniek van een dorp’ over zijn wedervaren op het Portugese platteland dat bij nader inzien niet zo plat is. Een voorproefje? ‘Door de openstaande deur kijken de klanten uit op het oude kerkhof. Er wordt dus veel gelachen in het café.’ KOMRIJ GERRIT, Vila Pouca, Kroniek van een dorp, Tweede druk februari 2009 (november 2008), De Bezige Bij, Amsterdam, 215 blz.
• Marina Lewycka, een Oekraïense schrijfster uit de diaspora, schreef in vooroorlogse tijden ‘Twee caravans’ over Oekraïeners die in het Westen hun dromen komen najagen. Dat levert wrange humor op, maar wel humor. Dit boek zou verplichte lectuur moeten zijn voor iedereen die zich de vluchtelingenproblematiek aantrekt en vooral ook voor iedereen die dat niet doet. LEWYCKA MARINA, Twee caravans, vertaald door Lidwien Biekmann, Mouria, 2007, Amsterdam, 351 blz.
• Maar he, ik had vrolijkheid beloofd. Helemaal passend in het thema van deze blog moet ik dan Ben Eltons ‘File!!!’ tippen. Elton is een van de schrijvers van Blackadder, dat zou eigenlijk al genoeg moeten zijn als aanbeveling. Het boek start met ‘een buitenaards voorwoord’ van de Breiners, die de aarde verkennen en haar binnen een minuut kunnen verklaren, behalve dan het feit dat die aardbewoners zich van her naar hot spoeden en zich daarbij hopeloos vastrijden: onbegrijpelijk! Als teaser kan dit zinnetje dienen: ‘Bob was een uitstekende chauffeur. Hij had in al die jaren dat hij autoreed al verscheidene ongelukken en bijna-aanrijdingen gehad en niet één daarvan was zijn schuld geweest.’ ELTON BEN, File!!!, Amber, Amsterdam,1992,298 blz.
• Voor als het complete onzin mag zijn: CILAURO SANTO, GLEISNER TOM & SITCH ROB, Molvanië, een land gevrijwaard van moderne tandheelkunde (Molvania. A land untouched by modern dentistry) , Jetlag reisgids, Prometheus, 2005 (2003) 176 blz. Het reisgidsengenre perfect gepersifleerd. Te genieten in kleine doses (anders vallen de herhalingen te veel op). In die categorie mag ook Douglas Adams’ cultboek ‘Het transgalactisch liftershandboek’ niet ontbreken. Al kan je bezwaarlijk beweren dat er alleen maar onzin in staat. Wat te denken van volgend visionaire citaat? “Jarenlang waren radio’s voorzien geweest van druktoetsen en kiesschijven, maar met het voortschrijden van de technologie werd de bediening tip-gevoelig – je hoefde de toetsen alleen met je vinger aan te raken – en nu hoefde je alleen nog maar ongeveer in de richting van het apparaat te wuiven en moest je er maar het beste van hopen. Het bespaarde natuurlijk heel wat spierkracht, maar het betekende dat je zo doodstil moest blijven zitten als je naar hetzelfde programma wilde blijven luisteren, dat je er razend van werd. (…) Het nieuws werd altijd flink bewerkt om in het ritme van de muziek te passen.” DOUGLAS ADAMS, Het transgalactisch liftershandboek 1, 2 en 3, Hitchhikers guide, 2010 (1979), Mynx, Amsterdam.
• In de categorie ‘proza’ nog één tip als uitsmijter: alles van Martin Bril, de betreurde Nederlandse columnist aan wie we de (bekendheid van) het fenomeen Korterokjesdag te danken hebben. Je kunt kiezen voor de verzamelbundels van zijn stukjes of voor het wat langere werk zoals het heerlijk lichtvoetige ‘Evelien’. Ideale strandlectuur.

Er bestaat overigens ook humoristische, ja zelfs opgewekte non-fictie. De Italiaanse schrijver Alessandro Baricco wisselt zijn literaire parels af en toe af met een breed opgezet, maar altijd speels essay. In ‘De barbaren’ verkent hij de (voor)oordelen van de oudere generatie tegenover de vermeende oppervlakkigheid van de jongere generatie die opgegroeid is met het internet. Het is een verfrissend geestelijk avontuur met de nodige zelfrelativering, met als toetje deze heerlijke passage over de vervanging van het paard door de auto: ‘Logisch geredeneerd is het eigenlijk onbegrijpelijk hoe we ertoe gekomen zijn een vervoermiddel af te zweren dat zichzelf oplaadde terwijl jij lag te slapen, dat afval produceerde waarmee de grond bemest kon worden, dat vanzelf naar je toe kwam rennen zodra je floot en dat, wonder boven wonder, als het oud werd, zelf voor een nieuw model zorgde, zonder noemenswaardcige bijkomende kosten. (Oké, dit voorbeeld is een beetje vergezocht (…)).’De zelfrelativering krijg je er altijd gratis bij. BARICCO ALESSANDRO, De barbaren, Essay over de mutatie, herziene editie, negende druk 2012 (2006), De bezige bij, Amsterdam, 247 blz.

Ik mag aannemen dat u met het bovenstaande eventjes verder kunt. Anders hoor ik het wel.