Die organiseringsproses kan doeltreffend gedoen word indien die bestuurders sekere riglyne het sodat hulle besluite kan neem en kan optree. Om op 'n effektiewe wyse te organiseer, kan die volgende beginsels van organisasie deur 'n bestuurder gebruik word.

1. Beginsel van Spesialisering

   Volgens die beginsel moet die hele werk van 'n onderneming tussen die ondergeskiktes verdeel word op grond van kwalifikasies, vermoëns en vaardighede. Deur werkverdeling kan spesialisasie bereik word wat lei tot effektiewe organisasie.

2. Beginsel van Funksionele Definisie

   Volgens hierdie beginsel moet al die funksies in 'n onderneming volledig en duidelik gedefinieer word aan die bestuurders en ondergeskiktes. Dit kan gedoen word deur die pligte, verantwoordelikhede, gesag en verhoudings van mense teenoor mekaar duidelik te definieer.

   Verduidelikings in gesag-verantwoordelikheid-verhoudings help om koördinering te bewerkstellig en sodoende kan organisasie effektief plaasvind.

   Byvoorbeeld, die primêre funksies van produksie, bemarking en finansies en die verhouding tussen gesag en verantwoordelikheid in hierdie departemente moet duidelik gedefinieer word vir elke persoon wat aan daardie departement verbonde is. Verduideliking in die verhouding tussen gesag en verantwoordelikheid help met doeltreffende organisasie.

3. Beginsels van Beheerspan/Toesig

   Volgens hierdie beginsel is die span van beheer 'n span van toesig wat die aantal werknemers uitbeeld wat effektief deur 'n enkele bestuurder hanteer en beheer kan word.

   Volgens hierdie beginsel moet 'n bestuurder kan hanteer watter aantal werknemers onder hom besluit moet word. Hierdie besluit kan geneem word deur te kies uit 'n wye of 'n nou spanwydte. Daar is twee tipes spanwydte:-

   1. Wye beheerspan - Dit is een waarin 'n bestuurder effektief toesig kan hou oor en beheer oor 'n groot groep persone op een slag. Die kenmerke van hierdie span is:-
      1. Minder oorhoofse koste van toesig
      2. Vinnige reaksie van die werknemers
      3. Beter kommunikasie
      4. Beter toesig
      5. Beter koördinasie
      6. Geskik vir herhalende werk

      Volgens hierdie span kan een bestuurder effektief en doeltreffend 'n groot aantal ondergeskiktes gelyktydig hanteer.

   2. Nou span van beheer- Volgens hierdie span word die werk en gesag tussen baie ondergeskiktes verdeel en 'n bestuurder hou nie toesig oor en beheer 'n baie groot groep mense onder hom nie.

      Die bestuurder hou volgens 'n nou span toesig oor 'n geselekteerde aantal werknemers op 'n slag. Die kenmerke is:-

      1. Werk wat streng beheer en toesig vereis, byvoorbeeld handwerk, ivoorwerk, ens. wat vakmanskap vereis, hul nou span is meer nuttig.
      2. Koördinasie is moeilik om te bereik.
      3. Kommunikasiegapings kan ontstaan.
      4. Boodskappe kan verdraai word.
      5. Spesialiseringswerk kan bereik word.

   Faktore wat die span van beheer beïnvloed

   1. Bestuursvermoëns- In sake waar bestuurders bekwaam, gekwalifiseerd en ervare is, is 'n wye span van beheer altyd nuttig.

   2. Bevoegdheid van ondergeskiktes- Waar die ondergeskiktes bekwaam en bekwaam is en hul begripsvlakke behoorlik is, is die ondergeskiktes geneig om die meerderes baie gereeld te besoek om hul probleme op te los. In sulke gevalle kan die bestuurder 'n groot aantal werknemers hanteer. Daarom is 'n wye spanwydte geskik.

   3. Aard van werk- As die werk van herhalende aard is, is 'n wye span van toesig meer nuttig. Aan die ander kant, as werk geestelike vaardigheid of vakmanskap vereis, is streng beheer en toesig nodig, waar 'n nouer span meer nuttig is.

   4. Delegering van gesag- Wanneer die werk op 'n doeltreffende en behoorlike manier na laer vlakke gedelegeer word, is verwarring minder en kan die aangename omgewing gehandhaaf word. In sulke gevalle is 'n wye span van beheer geskik en kan die toesighouers 'n groot aantal ondergeskiktes gelyktydig bestuur en beheer.

   5. Graad van desentralisasie- Desentralisasie word gedoen om spesialisasie te bewerkstellig waarin gesag deur baie mense en bestuurders op verskillende vlakke gedeel word. In sulke gevalle is 'n hoë struktuur nuttig.

      Daar is sekere bekommernisse waar desentralisasie op 'n baie effektiewe manier gedoen word, wat lei tot direkte en persoonlike kommunikasie tussen meerderes en ondergeskiktes, en waar die meerderes 'n groot aantal ondergeskiktes baie maklik kan bestuur. In sulke gevalle help 'n wye spanwydte weer.

4. Beginsel van Skalêre Ketting

   'n Skalaarketting is 'n bevelsketting of gesag wat van bo na onder vloei. Met 'n gesagsketting beskikbaar, word vermorsing van hulpbronne geminimaliseer, kommunikasie beïnvloed, oorvleueling van werk vermy en vind maklike organisasie plaas.

   'n Skalêre bevelsketting fasiliteer werkvloei in 'n organisasie wat help om effektiewe resultate te behaal. Aangesien die gesag van bo na onder vloei, verduidelik dit die gesagsposisies aan bestuurders op alle vlakke en dit bevorder effektiewe organisasie.

5. Beginsel van Eenheid van Bevel

   Dit impliseer die verhouding tussen een ondergeskikte en een meerdere. Elke ondergeskikte is aanspreeklik en verantwoordbaar teenoor een baas op een slag. Dit help om kommunikasiegapings te vermy en terugvoer en reaksie is vinnig.

   Eenheid van bevel help ook met die effektiewe kombinasie van hulpbronne, dit wil sê fisiese en finansiële hulpbronne, wat help met maklike koördinering en dus effektiewe organisasie.

   Gesag vloei van bo na onder

   Besturende Direkteur

   ↓

   Bemarkingsbestuurder

   ↓

   Verkope-/Mediabestuurder

   ↓

   Verkopers

   
   

   Volgens die bostaande diagram het die Besturende Direkteur die hoogste vlak van gesag. Hierdie gesag word gedeel deur die Bemarkingsbestuurder wat sy gesag met die Verkoopsbestuurder deel.

   Uit hierdie hiërargieketting word die amptelike kommunikasieketting duidelik, wat nuttig is om resultate te behaal en wat stabiliteit aan 'n saak bied.

   Hierdie skalêre bevelsketting vloei altyd van bo na onder en dit definieer die gesagsposisies van verskillende bestuurders op verskillende vlakke.