फेड र संयुक्त राज्य अमेरिका सरकारले २००८ को संकट पार गर्नको लागि परिमाणात्मक सहजता (QE) नीतिलाई सबैभन्दा राम्रो नीतिको रूपमा रोजेको छ। यसको अर्थ विचाराधीन अन्य नीतिहरू पनि थिए। यी नीतिहरू मात्रात्मक सहजता (QE) नीतिको विकल्प थिए र समान प्रभाव प्रदान गर्न सक्षम थिए। यद्यपि, औसत व्यक्तिलाई यी धेरैजसो नीतिहरूको बारेमा थाहा पनि छैन।

यस लेखमा, हामीले यी केही नीतिहरू र परिमाणात्मक सहजीकरण (QE) को सापेक्षमा तिनीहरूका फाइदा र बेफाइदाहरू छलफल गर्ने निर्णय गरेका छौं।केही वैकल्पिक नीतिहरू यस प्रकार छन्:

हेलिकप्टर ड्रप

धेरै आलोचकहरूले सुझाव दिएका मात्रात्मक सहजता (QE) को विकल्पहरू मध्ये एक "हेलिकप्टर ड्रप" नीति हो। यो नीति एक काल्पनिक नीति हो जुन मिल्टन फ्राइडम्यानले लोकप्रिय बनाएका थिए।

यो नीति शहरका विभिन्न छिमेकीहरूमा हेलिकप्टर उडेर मानिसहरूलाई पैसा खसाल्ने धारणामा आधारित छ।। सरल भाषामा भन्नु पर्दा यसको अर्थ सरकारले धेरै पैसा सिर्जना गर्छ र जनतालाई बाँड्छ। यो नीतिले पनि मात्रात्मक सहजता (QE) जस्तै प्रभाव पार्नेछ। किनभने जब मानिसहरूले नयाँ सिर्जना गरिएको पैसा हातमा पाउँछन्, तिनीहरूले यसलाई खर्च गर्न थाल्छन्। फलस्वरूप, सामान र सेवाहरूको माग बढ्नेछ र समग्र अर्थतन्त्र उत्तेजित हुनेछ।

आलोचकहरूको तर्क छ कि यो नीति मात्रात्मक सहजता (QE) भन्दा धेरै राम्रो छ र सरकारले जनतालाई पैसा दिनु पर्छ। किनभने हेलिकप्टर ड्रपले अर्थतन्त्रमा पैसाको केही हदसम्म समान वितरण सिर्जना गर्नेछ र पैसा प्राप्त गर्ने सबैको अवस्था उस्तै हदसम्म राम्रो वा नराम्रो हुनेछ।

यद्यपि, मात्रात्मक सहजता (QE) को मामलामा, बैंकहरूले पहिले पैसा प्राप्त गर्छन्। फलस्वरूप, तिनीहरूले धेरै पछि मानिसहरूलाई ऋण दिइने पैसाबाट अधिकतम लाभ पाउँछन् र औसत व्यक्तिले पैसा हातमा लिँदासम्म, मुद्रास्फीति पहिले नै बढेको हुन्छ!

कर छुट

धेरै अर्थशास्त्रीहरू विश्वास गर्छन् कि कर छुट मात्रात्मक सहजता (QE) को लागि धेरै राम्रो विकल्प हुनेछ। यो किनभने मात्रात्मक सहजता (QE) ले अर्थतन्त्रमा थप ऋण सिर्जना गर्नमा जोड दिन्छ। ऋण उत्पादक उद्देश्यका लागि हुन सक्छ, जस्तै उद्योग स्थापना गर्ने। वैकल्पिक रूपमा यो उपभोग संचालित उद्देश्यका लागि हुन सक्छ।

परिमाणात्मक सहजता (QE) ले यी दुई प्रकारका ऋणहरू बीच भेद गर्दैन। त्यसैले, यी अर्थशास्त्रीहरूका लागि परिमाणात्मक सहजता (QE) को नीति दोषपूर्ण छ।

अर्कोतर्फ, कर छुटहरू कसले अतिरिक्त पैसा पाउँछ भन्ने कुरा नियन्त्रण गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ। उदाहरणका लागि, संयुक्त राज्य अमेरिका सरकारले उत्पादक उद्देश्यहरूमा कर कटौती गर्न सक्छ। यसले उद्यमीहरूको हातमा बढी पैसा छोड्नेछ जसले त्यसपछि यो पैसा आफ्नो व्यवसाय बढाउन र यस प्रक्रियामा अर्थतन्त्रलाई उत्तेजित गर्न लगानी गर्न चाहन्छन्।

यी अतिरिक्त सामानहरूको खपत बढाउन व्यक्तिगत आयकर कम दरमा घटाउन सकिन्छ। त्यसकारण, कर छुटहरूमा नयाँ सिर्जना गरिएको पैसालाई यसको उपयुक्त गन्तव्यमा निर्देशित गर्ने शक्ति हुन्छ।

कम ऋण दरहरू

परिमाणात्मक सहजता (QE) नीति अर्थतन्त्रमा ऋण लिने र ऋण दिने कार्यलाई प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्यले हो। केन्द्रीय बैंकले बैंकहरूलाई अतिरिक्त सञ्चिति प्रदान गर्दछ जसको आधारमा उनीहरूले खुला बजारमा थप ऋण सिर्जना गर्न सक्छन्।

सैद्धान्तिक रूपमा, त्यसकारण कम ब्याजदरले मात्रात्मक सहजता (QE) नीतिले जस्तै काम गर्नेछ। यद्यपि, वास्तविकतामा, कम ब्याजदरले पनि काम गर्दैन। यो किनभने कम ब्याजदर र अन्य ढिलो ऋण मापदण्डहरूले ती ऋणीहरूलाई आकर्षित गर्छन् जसलाई बैंकहरूले पैसा उधारो दिन चाहँदैनन्। बैंकहरूले वास्तवमा पैसा उधारो दिन इच्छुक ऋणीहरू प्रायः यी ब्याजदर चालबाजीहरूमा उदासीन हुन्छन्।

घाटा खर्च

मितव्ययिताको सट्टा विश्वभरका केन्द्रीय बैंकहरू र सरकारहरूले प्रयोग गर्ने अर्को लोकप्रिय उपाय घाटा खर्च हो।

यस नीति अन्तर्गत, सरकारलाई अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन पूर्वाधार परियोजनाहरू सञ्चालन गर्न सल्लाह दिइएको छ।। सरकारसँग यी परियोजनाहरूलाई वित्तपोषण गर्न पैसा नभएकोले, उनीहरूलाई यो पैसा सिर्जना गर्न वा ऋण वित्तपोषण प्रयोग गर्न सल्लाह दिइन्छ। दुवै अवस्थामा, स्थानीय अर्थतन्त्रको मुद्रा आपूर्ति बढ्छ र समग्र प्रभाव मात्रात्मक सहजता (QE) जस्तै हुन्छ।

यो नीति विश्वभरका धेरै सरकारहरूले व्यापक रूपमा प्रयोग गर्दै आएका छन्। किनभने यसले सरकारहरूलाई आवश्यकता अनुसार रणनीतिक रूपमा स्रोतहरू पुनर्निर्देशित गर्ने शक्ति दिन्छ।

यद्यपि, यदि नीतिलाई सावधानीपूर्वक कार्यान्वयन गरिएन भने घाटा खर्चले ठूलो ब्याज भारको समस्या सिर्जना गर्दछ। घाटा खर्च कार्यक्रमहरू अस्तव्यस्त भएका कारण विश्वभर धेरै उद्धार कार्यक्रमहरू भएका छन्।

तपस्या

परिमाणात्मक सहजीकरण (QE) को सबैभन्दा पीडादायी विकल्प भनेको मितव्ययिता हो। परिमाणात्मक सहजीकरण (QE) र माथि सूचीबद्ध अन्य सबै नीतिहरू अर्थतन्त्र र जनतालाई अस्थायी राहत प्रदान गर्ने उद्देश्यले हुन्।

विगतका गल्तीहरूलाई पूर्ववत गरेर मात्र दीर्घकालीन राहत प्राप्त गर्न सकिन्छ। फलस्वरूप, मितव्ययिता नै आदर्श समाधान हो। ढिलोचाँडो, परिमाणात्मक सहजता (QE) प्रयोग गर्ने कुनै पनि अर्थतन्त्रले पनि मितव्ययिता अपनाउनुपर्नेछ। यद्यपि, धेरैजसो अर्थतन्त्रहरू सकेसम्म लामो समयसम्म त्यो दिनबाट बच्न चाहन्छन्।

यो कुरा ध्यानमा राख्नु पर्छ कि मितव्ययिता नै एक मात्र वास्तविक समाधान हो, जसले समस्यालाई यसको मूल कारणबाट समाधान गर्छ। यो अन्य द्रुत समाधान ब्यान्ड-एड्स भन्दा फरक छ जुन सामान्यतया केन्द्रीय बैंकहरू र सरकारहरूले लोकप्रिय उपायहरूको रूपमा प्रयोग गर्छन्।

धेरै आलोचकहरू विश्वास गर्छन् कि परिमाणात्मक सहजता (QE) कुनै पनि विकसित राष्ट्रहरूको लागि संकटबाट बाहिर निस्कनको लागि उत्तम विकल्प थिएन। यद्यपि, सबै राष्ट्रहरूले सर्वसम्मत छनौट गरेका छन्। यस छनौटको नतिजा आगामी केही वर्षहरूमा देखिनेछ।