परिमाणात्मक सहजता (QE) को नीतिले विश्वको लगभग हरेक बजारलाई असर गर्छ। आधुनिक समयका वित्तीय बजारहरू यति अन्तरसम्बन्धित छन् कि एउटा बजारमा भएको परिवर्तन निश्चित रूपमा अन्य बजारहरूमा पनि प्रतिबिम्बित हुन्छ। त्यसैले, बन्ड र स्टक बजारसँगै, परिमाणात्मक सहजता (QE) ले सुन बजारमा पनि तरंगहरू सिर्जना गर्दछ। धेरैलाई, सुन जस्तो बहुमूल्य धातुको सरकारी नीतिहरूसँग के सम्बन्ध छ भन्ने कुरा अचम्म लाग्न सक्छ! खैर, सुन र सरकारी नीति शताब्दीयौंदेखि चलिआएको कुरा पत्ता लाग्यो। त्यसकारण मात्रात्मक सहजता (QE) को प्रभाव सुन बजारलाई असर गर्ने धेरै सरकारी नीतिहरू मध्ये पछिल्लो मात्र हो। यस लेखमा, हामी सुन र फिएट मुद्रा बीचको सम्बन्धको साथै परिमाणात्मक सहजता (QE) ले दुवैलाई कसरी असर गर्छ भनेर व्याख्या गर्ने प्रयास गर्नेछौं।

सुन बनाम कागजी पैसा

आधुनिक मौद्रिक प्रणाली वास्तवमा कागजी मुद्रा र सुन बीचको प्रतिस्पर्धा हो जुन प्राचीन समयको मुद्रा थियो। पहिले पैसा छाप्नको लागि पर्याप्त सुन भण्डारमा भएमा मात्र छापिन्थ्यो। यद्यपि, १९७० को दशकमा राष्ट्रपति निक्सनले संसारलाई सुनको मापदण्डबाट हटाउँदा संसार फिएट मुद्रा प्रणालीमा सरेको छ। त्यसैले, कागजी मुद्रा सम्पत्ति र सुन जस्ता वास्तविक सम्पत्तिहरू बीच प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धा छ। त्यसैले जब एउटाको माग बढ्छ, अर्कोको माग घट्छ र यस प्रतिस्पर्धाको कारणले गर्दा तिनीहरूको मूल्य पनि उल्टो हुन्छ।

वर्तमान संयुक्त राज्य अमेरिका सरकारले पालना गरिरहेको परिमाणात्मक सहजता (QE) नीतिहरूले सुन र फिएट मुद्राको यो माथि र तलको गतिलाई अझ बढाइचढाइ गरेको छ। सरकारले प्रणालीमा मुद्रा आपूर्तिलाई कृत्रिम रूपमा हेरफेर गर्छ। त्यसकारण, यसले सुनको मूल्य र मूल्यलाई पनि अप्रत्यक्ष रूपमा हेरफेर गर्छ।

यस लेखमा, हामी परिमाणात्मक सहजता (QE) को नीतिले प्रणालीमा सुनको मूल्यलाई कसरी असर गर्छ भन्ने बारे नजिकबाट हेर्नेछौं।.

सुन र संकट

विश्वभरका रूढिवादी लगानीकर्ताहरूले सुनलाई सधैं वास्तविक पैसा मान्दै आएका छन्। यो किनभने जब फिएट मुद्रा प्रणालीले सुनलाई पूर्ण रूपमा बिगार्छ, मौद्रिक प्रणालीले स्वचालित रूपमा त्यसैको सहारा लिन्छ।। जिम्बाब्वे जस्ता देशहरूमा प्रणाली पूर्ण रूपमा ध्वस्त हुँदा यस्तै भएको छ। त्यसैले, जब-जब, हाइपरइन्फ्लेसनका कारण मौद्रिक प्रणाली बिग्रने बारेमा अनुमान गरिन्छ, सुनको मूल्य माथितिर सर्छ। २००८ मा सबप्राइम मोर्टगेज बबल फुट्दा पनि यस्तै भएको थियो। सम्पूर्ण अर्थतन्त्र डुब्ने डर थियो र त्यसैले लगानीकर्ताहरूले सकेसम्म धेरै सुन किन्न हतार गरे।

त्यसैले संकटको समयमा सुनको माग बढ्छ। यो व्यापक रूपमा विश्वास गरिन्छ कि परिमाणात्मक सहजता (QE) को हालको मापदण्ड संकटको अवस्थामा समाप्त हुनेछ। यो किनभने परिमाणात्मक सहजता (QE) को हालको मापदण्डहरू कायम राख्न सकिँदैन। त्यसैले, निकट भविष्यमा परिमाणात्मक सहजता (QE) घट्दै जाँदा सुनको माग र सुनको मूल्य आकाशिने अपेक्षा गरिएको छ।

अतिरिक्त पैसा र सुन

प्रणालीमा अत्यधिक पैसाले सुनको मूल्य वास्तवमा बढिरहेको जस्तो देखिन्छ। वास्तविकतामा यो मामला होइन। बढ्दो ज्वारभाटाले सबै जहाजहरूलाई माथि उठाउँछ भन्ने तथ्यलाई विचार गर्नुहोस्। त्यसकारण, जब फेडले नयाँ पैसा सिर्जना गर्छ र प्रणालीमा इन्जेक्ट गर्छ, सबै चीजको मूल्य बढ्छ। यद्यपि, सुनको मूल्य स्टक र बन्ड जस्ता अन्य कागजी सम्पत्तिहरूको मूल्य भन्दा तुलनात्मक रूपमा कम बढ्छ।

त्यसैले सुनको मूल्य नाममात्रमा बढिरहेको जस्तो देखिन्छ। यद्यपि, जब हामी वास्तविक अर्थमा अर्थात् अन्य सम्पत्तिहरूको तुलनामा यसलाई विचार गर्छौं, सुनको मूल्य सामान्यतया अत्यधिक मात्रात्मक सहजता हुने अवधिमा घट्छ।

परिमाणात्मक सहजता (QE) टेपरिङ र सुन

परिमाणात्मक सहजता (QE) घटाउने समाचारले मात्र सुन बजारमा धक्का ल्याउँछ। हालसालै, जब फेडले मात्रात्मक सहजता (QE) घटाउने नीति प्रयोग गर्ने संकेत गरेको छ, सुनको मूल्य रातारात आकाशिएको छ।

यो किनभने मात्रात्मक सहजता (QE) ट्यापरिङको अर्थ फेडले अहिले गरिरहेको अतिरिक्त मुद्रा सिर्जनालाई रोक्नेछ। त्यसैले, उही मात्रामा सुनको पछि लाग्ने प्रणालीमा कम डलर हुनेछ। कम डलरले सुनको वास्तविक मूल्य नाममात्र मूल्य भन्दा धेरै छिटो बढ्ने संकेत गर्छ। त्यसैले, मात्रात्मक सहजता (QE) ट्यापरिङले यसलाई सुन जस्तो देखिन्छ किनकि सम्पत्ति वर्ग नाममात्र मूल्यको हिसाबले मूल्याङ्कन गरिरहेको छ। यद्यपि, वास्तविक मूल्याङ्कन वास्तविक मूल्यको हिसाबले आउँछ।

विश्वभरका केन्द्रीय बैंकहरूले बजारमा सुन भाडामा दिइरहेका छन् भन्ने हल्ला पनि फैलिएको छ। त्यसैले उनीहरूले दाबी गरेजस्तो सुनको मात्रा उनीहरूसँग नभएको हुन सक्छ। त्यसैले, बजारहरू मुद्रा आपूर्तिमा संकुचन र विश्वमा सुनको मात्रामा अचानक कमीको दोहोरो प्रहारबाट प्रभावित हुन सक्छन्। यो दोहोरो प्रहार सुनको मूल्यलाई ऐतिहासिक स्तरमा पुर्‍याउन पर्याप्त हुन सक्छ।

पिटर शिफ जस्ता केही रूढिवादी लगानीकर्ताहरू छन् जो सुन भविष्य हो र सम्भव भएसम्म सुनमा लगानी गर्नुपर्छ भन्ने विश्वास गर्छन्। परिमाणात्मक सहजता (QE) को क्षयीकरण नीतिहरूमा बजारहरूले कस्तो प्रतिक्रिया दिन्छन् भन्ने कुराले उनीहरूको विचारलाई थप समर्थन गर्दछ।