Αν είστε συνδεδεμένοι με οποιαδήποτε χρηματοοικονομική αγορά ή παρακολουθείτε οικονομικές ειδήσεις έστω και για 5 λεπτά κάθε μέρα, είναι πιθανό να έχετε ακούσει τη λέξη «χρηματοοικονομικά παράγωγα» πολλές φορές. Τα μέσα ενημέρωσης είναι γεμάτα με άρθρα όπου τα παράγωγα επικρίνονται ή εκτιμώνται. Τις περισσότερες φορές, οι σχολιαστές εκπλήσσονται από τα απίστευτα μεγάλα ποσά πίσω από αυτά τα συμβόλαια.

Λέγεται συχνά ότι ο συνολικός αριθμός συμβάσεων παραγώγων στον κόσμο είναι στην πραγματικότητα μεγαλύτερος από το συνολικό χρηματικό ποσό που είναι διαθέσιμο στον κόσμο! Πώς μπορεί να συμβεί αυτό; Λοιπόν, για να το κατανοήσουμε αυτό, θα πρέπει να εμβαθύνουμε λίγο περισσότερο στο θέμα των παραγώγων. Ας κάνουμε μια σύντομη εισαγωγή στο θέμα σε αυτό το άρθρο.

Μελλοντική ημερομηνία

Ένα συμβόλαιο παραγώγων είναι ουσιαστικά ένα συμβόλαιο. Το συμβόλαιο ορίζει ότι κάποιο μελλοντικό εμπόρευμα μπορεί να ανταλλαγεί σε μεταγενέστερη ημερομηνία σε τιμή που καθορίζεται σήμερα. Παρατηρήστε το γεγονός ότι η συμφωνία θα ήταν ουσιαστικά άχρηστη αν δεν υπήρχε η χρονική διαφορά μεταξύ του καθορισμού της τιμής και της πραγματικής εκτέλεσης της συναλλαγής.

Δεδομένου ότι η τιμή έχει οριστεί σήμερα, ας πούμε στα 100 δολάρια και η συναλλαγή πραγματοποιείται σε ένα μήνα από τώρα, όταν η τιμή θα μπορούσε να είναι οποιοδήποτε ποσό μεγαλύτερο ή χαμηλότερο από 100 δολάρια, η σύμβαση παραγώγων αποκτά αξία. Η σύμβαση παραγώγων καθίσταται άδεια αγοράς εμπορευμάτων σε τιμές χαμηλότερες από την αγορά και η καταγραφή άμεσου κέρδους.

Συνεπώς, η αξία της σύμβασης προκύπτει από τη διακύμανση της τιμής ενός υποκείμενου περιουσιακού στοιχείου και ως εκ τούτου ο όρος «παράγωγα» χρησιμοποιείται για τον ορισμό αυτών των τίτλων.

Οι σύγχρονες αγορές παραγώγων παρέχουν έναν απίστευτα μεγάλο αριθμό επιλογών στους αγοραστές και τους πωλητές τέτοιων συμβολαίων. Κάποιος μπορεί κυριολεκτικά να αγοράσει ένα παράγωγο για οτιδήποτε. Προφανώς, περιουσιακά στοιχεία όπως μετοχές, ομόλογα και εμπορεύματα αποτελούν τη βάση της πλειονότητας αυτών των συμβολαίων. Ωστόσο, υπάρχουν διαθέσιμα παράγωγα για άτομα που θα ήθελαν να προβλέψουν την ποσότητα βροχής ή ηλιακού φωτός σε μια δεδομένη χρονική περίοδο σε ένα δεδομένο μέρος!

Υποχρέωση έναντι επιλογής

Τα συμβόλαια παραγώγων χαρακτηρίζονται από την πραγματική συναλλαγή που λαμβάνει χώρα σε μελλοντική ημερομηνία. Ωστόσο, μπορεί να υπάρχουν δύο τύποι συμβολαίων. Ορισμένα συμβόλαια είναι συμμετρικά. Αυτό σημαίνει ότι και ο αγοραστής και ο πωλητής δεσμεύονται από τη σύμβαση.

Με άλλα λόγια, υπάρχει υποχρέωση και για τους δύο να ολοκληρώσουν το εμπόριο. Σκεφτείτε μια σύμβαση μεταξύ ενός αγρότη και ενός εμπόρου όπου και οι δύο είναι υποχρεωμένοι να πουλήσουν και να αγοράσουν (αντίστοιχα) τα προϊόντα μιας φάρμας.

Υπάρχουν και άλλες συμβάσεις παραγώγων που είναι ασύμμετρες. Αυτό σημαίνει ότι το ένα μέρος έχει το δικαίωμα, αλλά όχι την υποχρέωση, να τηρήσει τη σύμβαση. Εξετάστε την προαναφερθείσα περίπτωση. Ας υποθέσουμε ότι καταρτίζεται μια σύμβαση όπου ο αγρότης έχει την επιλογή να πουλήσει την παραγωγή στον έμπορο. Αυτό σημαίνει ότι ο αγρότης μπορεί να αποφασίσει εάν θέλει ή όχι να τηρήσει τη συναλλαγή. Ο έμπορος, από την άλλη πλευρά, είναι υποχρεωμένος να τηρήσει τη συναλλαγή.

Πρέπει να σημειωθεί ότι δεν μπορεί να υπάρχει σύμβαση όπου και τα δύο μέρη κατέχουν δικαιώματα προαίρεσης. Το δικαίωμα προαίρεσης πρέπει να κατέχεται μόνο από το ένα μέρος. Εάν και τα δύο μέρη κατέχουν δικαιώματα προαίρεσης, τότε δεν υπάρχει καθόλου σύμβαση επειδή δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση!

Χρονικός Περιορισμός

Δεδομένου ότι τα παράγωγα είναι συμβόλαια, έχουν ημερομηνία λήξης. Αυτό σημαίνει ότι μετά από μια συγκεκριμένη ημερομηνία καθίστανται εντελώς άχρηστα. Επομένως, πρέπει να χρησιμοποιηθούν εντός μιας δεδομένης χρονικής περιόδου, διαφορετικά δεν έχουν καμία αξία. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τη γενική έννοια των χρηματοοικονομικών περιουσιακών στοιχείων. Τα χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, όπως οι μετοχές και τα ομόλογα, συνήθως διατηρούν την αξία τους για πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Από την άλλη πλευρά, τα παράγωγα διατηρούν την αξία τους για εξαιρετικά σύντομο χρονικό διάστημα και αυτό είναι το καθοριστικό τους χαρακτηριστικό.

Επίλυση

Θεωρητικά, οι συμβάσεις παραγώγων μπορούν να διακανονιστούν τόσο σε μετρητά όσο και σε είδος. Αυτό σημαίνει ότι το πρόσωπο που εκτελεί τη σύμβαση έχει το δικαίωμα να ζητήσει την παράδοση του υποκείμενου εμπορεύματος ή του χρηματικού ποσού που ισοδυναμεί με το υποκείμενο εμπόρευμα.

Ωστόσο, στην πραγματικότητα, οι συμβάσεις παραγώγων συνήθως διακανονίζονται πάντα με μετρητά. Η απαίτηση παράδοσης του υποκείμενου εμπορεύματος είναι κάτι ανήκουστο στον σύγχρονο κόσμο.

Υψηλή μόχλευση

Τα συμβόλαια παραγώγων χαρακτηρίζονται από εξαιρετικά μεγάλους δείκτες μόχλευσης. Οι δείκτες μόχλευσης 25 προς 1 και 33 προς 1 είναι συνηθισμένοι κατά τη διαπραγμάτευση παραγώγων. Αυτό δεν αποτελεί καθοριστικό χαρακτηριστικό των παραγώγων, που σημαίνει ότι ένα συμβόλαιο δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως συμβόλαιο παραγώγων μόνο και μόνο επειδή έχει υψηλή μόχλευση. Ωστόσο, αυτός είναι ο κανόνας με τις περισσότερες συναλλαγές παραγώγων.

Παιχνίδι Μηδενικού Αθροίσματος

Τα συμβόλαια παραγώγων είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος. Αυτό σημαίνει ότι τα μέρη σε ένα συμβόλαιο παραγώγων στοιχηματίζουν άμεσα το ένα εναντίον του άλλου. Εάν το ένα μέρος κερδίσει, το άλλο μέρος εξ ορισμού πρέπει να χάσει. Αυτό έρχεται σε αντίθεση με την χρηματιστηριακή αγορά, όπου μια αυξανόμενη τιμή μετοχής μπορεί να είναι επωφελής για όλους όσους κατέχουν αυτήν τη μετοχή. Το γεγονός ότι τα παράγωγα έχουν υψηλή μόχλευση και είναι ένα παιχνίδι μηδενικού αθροίσματος, που σημαίνει ότι ένα από τα εμπλεκόμενα μέρη πρέπει να χάσει, τα καθιστά ένα εξαιρετικά επικίνδυνο χρηματοοικονομικό μέσο.

Διαμάχη: Συστημικός Κίνδυνος

Τα παράγωγα είναι εξαιρετικά διαβόητα. Παραδοσιακοί και συντηρητικοί επενδυτές όπως ο Γουόρεν Μπάφετ τα αποκαλούν «όπλα μαζικής καταστροφής». Αυτό συμβαίνει επειδή τα παράγωγα ενέχουν συστημικό κίνδυνο. Ένας μικρός αριθμός εταιρειών μπορεί να δημιουργήσει εξαιρετικά μεγάλο ενδιαφέρον για ορισμένα χρεόγραφα. Αυτό σημαίνει ότι η πτώχευση αυτών των εταιρειών μπορεί να οδηγήσει στην κατάρρευση του συστήματος. Επιπλέον, αυτά τα μέρη έχουν εκτεταμένες οικονομικές σχέσεις μεταξύ τους. Επομένως, ένα ανεπιθύμητο γεγονός σε έναν οργανισμό μπορεί να οδηγήσει σε μια αλυσιδωτή επίδραση και μια αλυσίδα ανεπιθύμητων γεγονότων που θα σταματήσουν ολόκληρο το σύστημα. Αυτό ακριβώς συνέβη μετά την κατάρρευση της Lehman Bank το 2008 και αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υπάρχει αυξανόμενη διαμαρτυρία ότι η αγορά παραγώγων δεν μπορεί να αφεθεί μόνη της και πρέπει να ρυθμιστεί αυστηρά.