Elke maand sterven 2 vrouwen door partnergeweld. Zo herken je de eerste tekenen: “Het gaat vaak om narcisten”
In ons land zijn er dit jaar al 20 vrouwen om het leven gebracht door hun (ex-)partner. Dat zijn er dus twee per maand. Maatschappelijk werkster Karen Casier en criminologe Pascale Franck geven de alarmsignalen dat je relatie in partnergeweld kan uitmonden. “Meteen samenwonen, vlug zwanger zijn: wij zijn extra alert als een koppel erg snel gaat.”
Op de Internationale Dag tegen Geweld op vrouwen komen er weer harde cijfers in het nieuws. Dit jaar zijn er in België al twintig vrouwen om het leven gekomen door partnergeweld. Dat komt neer op ongeveer twee vrouwen per maand. De strijd tegen dodelijk partnergeweld moeten we dus blijven voeren, onderstreept hulplijn 1712.
Die cijfers zijn het topje van de ijsberg, zegt Karen Casier. Ze is operationeel coördinator van het Veilig Huis Rivierenland waar ze slachtoffers en daders van intrafamiliaal geweld begeleidt. “Het aantal meldingen van fysiek huiselijk geweld in Vlaanderen gaat de hoogte in. Het grootste deel gaat over partnergeweld”, klinkt het.
Partnergeweld komt vaak bij narcisten en hoogopgeleiden voor
“Het partnergeweld dat we het meeste zien is situationeel: er is een dynamiek van spanning. Beide partners slingeren harde woorden naar elkaars hoofd, waarna de stoppen doorslaan. Laat duidelijk zijn: wie geslagen wordt, is altijd een slachtoffer. Al proberen we na te gaan waaróm iemand zijn handen om de keel legt. En vooral hoe dat in de toekomst te vermijden valt.”
Iets wat Casier vaker ziet: slachtoffers doen initieel geen aangifte. “Je hoort mensen zeggen: ‘Bij mij zou het niet waar zijn’, maar die weten doorgaans niet waarover ze praten. Wat zou jij doen als je een huis en kinderen hebt met iemand? Zou je je partner aangeven voor een slag? Meestal begint het zo, met een minder extreme vorm van geweld.”
Om te verduidelijken hoe agressie zich manifesteert, gebruikt Casier de cirkel van geweld. “Die toont dat geweld komt en gaat. Er is een incident en vervolgens krijgt de pleger spijt. Er volgt een verzoeningsfase, misschien met bloemen of beloftes als ‘ik ga me herpakken en minder drinken’. Maar fundamenteel komt het niet goed. Het volgende incident vindt plaats. Soms na enkele maanden, soms binnen de 24 uur. Bij partnergeweld is de dader nooit elk uur van de dag een agressor. Vrouwen getuigen soms dat hun partner nog steeds een goede papa is. Het is niet zwart-wit.”
Iets dat weleens gezegd wordt: geweldplegers zijn vaak narcisten. Klopt dat? “Wij komen ze in onze dossiers vaak tegen, die mensen werden dan onderzocht door een gerechtspsychiater. Doordat ze zo vol zijn van zichzelf, kleineren ze hun partner. Verder zien we veel hoogopgeleiden. Partnergeweld zit niet in de marginale sfeer.”
Deze alarmbellen kan je in jouw relatie of die van een ander herkennen
“Als er in een dossier wurging staat, gaan alle alarmbellen af. Je hebt dan letterlijk het leven van iemand in handen”, zegt Casier. “‘Naar de keel grijpen’ staat in zo veel pv’s dat we moeten opletten dat we er niet immuun voor worden. Het is niet normaal. Politiemensen worden getraind om erop door te vragen, want sommige slachtoffers verliezen het bewustzijn en vergeten zo dat het incident plaatsvond. Of ze verliezen urine omdat ze buiten bewustzijn waren. Uit schaamte trekken ze dan vlug een andere slip aan voor de agent ter plaatse is.”
“Wurging is één kans maal zevenhonderd op een dodelijke afloop”, zegt criminologe Pascale Franck, experte intrafamiliaal geweld voor Agentschap Justitie en Handhaving. Ze haalt nog enkele rode vlaggen aan, hieronder opgelijst.
Welke rode vlaggen kunnen duiden op een fatale afloop?
Slachtoffer durft niet te spreken in de buurt van de partner en/of toont angst voor de partner
Stalking
Bedreiging met de dood (richting slachtoffer of de kinderen of dreiging zelfdoding)
Wapenbezit of gebruik van wapens
Recent gewelddadig gedrag
Poging verwurging, verstikking of verdrinking
Gedwongen seks
Extreme angst bij het slachtoffer dat haar leven of dat van de kinderen in gevaar is
“Controlerend gedrag is nog een alarmbel”, zegt Casier. “Jaloezie bestaat in veel relaties, maar het mag niet overhellen naar een obsessie. Ik raad iedereen aan om voor een klankbord te zorgen. Vertel je vrienden en familie over je relatie. Zij kunnen je een spiegel voorhouden wanneer die ongezond wordt. Wij zijn extra alert als een koppel te snel gaat: meteen samenwonen, vlug zwanger zijn of iemand na één week in huis nemen, omdat ‘het contract van hun huurwoning afloopt’. In die eerste dolverliefde fase wil je uiteraard altijd samenzijn, maar pas op voor isolatie. Als je lief je dwingt om je vriendinnenavond af te zeggen, is dat een gevaarlijk patroon.”
10 stappen die een toxische relatie kunnen doen uitmonden in moord
Franck verwijst naar de Britse professor Jane Monckton Smith. Zij beschrijft in tien stappen hoe zo’n gewelddadige relatie begint en hoe die effectief kan escaleren in het doden van de partner. Franck: “Opvallend: vanaf stap zes treft de dader al voorbereidingen. Er wordt soms gezegd dat zulk geweld gebeurt in een opwelling, dat klopt dus niet. Bijna in alle gevallen wordt de misdaad voorbereid, blijkt uit dit wetenschappelijk werk.”
Waar kan je hulp zoeken?
Weggaan bij een gewelddadige partner is het allergevaarlijkste moment in het leven van een vrouw. Daarom adviseert onder meer advocaat Jef Vermassen om de relatie nooit te verbreken als je alleen bent en nooit op het terrein van de potentiële dader. Gelukkig bestaat er gepaste hulp in ons land. “De Veilige Huizen bieden alle hulp onder één dak aan. Er zijn nu negen Veilige Huizen in Vlaanderen”, besluit de criminologe. Je kunt er als burger niet rechtstreeks aankloppen, maar een huisarts, politie of psycholoog kan je wel doorverwijzen.
De omgeving kan ook een grote hulp zijn, zegt Casier. “Zij bekijken de situatie vanop een afstand, en dat is altijd beter. Soms zeggen mensen ‘je hebt stront in de ogen’ en ‘die man is slecht voor jou’. Die zinnen zijn niet behulpzaam. Je mag nooit vanuit een oordeel spreken.”
“Voor politiemensen mogen we ook een lans breken. Zij verwijzen goed door naar het CAW, waar je ook zelf kan aankloppen, of de Veilige Huizen.” Toch is er vaak kritiek dat er te weinig wordt ingegrepen. “We mogen de mogelijkheden van politie ook niet overschatten. De taak van de politie is niet om het probleem op te lossen, wel om het geweld vast te stellen en door te verwijzen naar ons. Zo bereiken we het meeste.”
Ben je slachtoffer van intrafamiliaal geweld of herken je dit bij anderen? Je kan aankloppen bij 1712.
1. Honeymoonfase versnellen
Bij de start van de relatie probeert de dader het slachtoffer in te palmen en haar te verleiden om sneller te gaan samenwonen of trouwen.
2. Activiteiten volgen & digitale terreur
De dader voorziet het huis van camera’s of opnameapparatuur. Of hij bekijkt haar zoekgedrag, mails op internet en social media (er bestaan bijvoorbeeld apps waarmee je ongezien kan inbreken op WhatsApp).
3. Autonomie beperken en afhankelijkheid vergroten
Beperken van de bewegingsvrijheid. De dader staat bijvoorbeeld niet toe dat de partner naar haar werk of naar school gaat. Hij voert financiële controles uit, bijvoorbeeld door weinig geld beschikbaar te stellen, nauwelijks voldoende voor essentiële zaken, zoals voedsel of kleding.
4. Psychologische manipulatie
De dader is erop uit om het slachtoffer mentaal te ontredderen. Hij probeert bij het slachtoffer twijfel te zaaien aan haar eigen gezonde verstand.
5. Uitschelden, vernederen en bekritiseren
Kwaadaardige opmerkingen, scheldwoorden en frequente kritiek zijn allemaal vormen van pestgedrag gericht op de ondermijning van het zelfvertrouwen.
6. Jaloezie en chantage
Jaloezie kan een uiting zijn van dwingende controle. De dader klaagt bijvoorbeeld over de hoeveelheid tijd die zijn partner met familie en vrienden doorbrengt, zowel online als offline.
7. Kinderen tegen de partner opzetten
De dader vertelt de kinderen dat de partner een slechte ouder is of kleineert haar in hun bijzijn.
8. Derden gebruiken of opzetten tegen de partner & misleiding
Denk hierbij aan rechtszaken, (valse) meldingen bij de politie, beïnvloeden van de huisarts, een leerkracht, buren of professionele kringen.
9. Seksuele dwang
De dader kan bijvoorbeeld dwingend verzoeken dat de partner seksuele foto’s of video’s maakt of weigert een condoom te dragen.
10. Dreiging met suïcide of bedreigen kinderen of huisdieren
Als fysieke, emotionele of financiële bedreigingen onvoldoende werken, kan de dader proberen om de partner onder controle te krijgen door kinderen of huisdieren in te zetten.
Wie het slachtoffer wordt van partnergeweld durft er vaak niet over te spreken. We mogen ook niet vergeten dat een man ook slachtoffer kan zijn. Natuurlijk komt het meeste voor bij vrouwen. Spijtig genoeg.
Als men als familielid of vriend(in) het vermoeden hebt dat het in het gezin of de relatie voorkomt durft het slachtoffer er over aan te spreken. Dat is al zeker het eerst punt. Natuurlijk gaat men merken dat ze het vaak niet gaan toegeven. Maar door er aandacht aan te geven kan dit een stap in een goede richting zijn. De tekst die hier beschreven wordt en de punten die ze aanhalen zijn echt aandachtspunten. Ook mogen we niet vergeten een ongewenste aanraking of seks in een relatie hoort ook onder de noemer partnergeweld. Misbruik van allerlei soort dus ook.
Ik geef hier graag aandacht aan juist om het bespreekbaar te maken.
Vergeet ook niet dat in bepaalde landen godsdiensten en religies de vrouw nog steeds aanzien wordt om te doen wat de man zegt.
AUM NAMASTE BOEDDHA BRUNO
Aum Shanti,
spiritueel en het aardse moet men kunnen verbinden
AUM MANI PADME HUM

















