ระบบการเงินสมัยใหม่ล้วนเกี่ยวกับนวัตกรรม ระบบและผู้สนับสนุนเชื่อว่ากลไกทางการเงินสามารถแก้ปัญหาได้แทบทุกอย่าง ด้วยความเชื่อนี้ อเมริกายุคใหม่จึงได้เห็นการเติบโตของสินทรัพย์ประเภทใหม่ สินทรัพย์ประเภทใหม่นี้มีพื้นฐานมาจากอสังหาริมทรัพย์ อย่างไรก็ตาม สินทรัพย์ประเภทนี้ไม่ได้ขายตามท้องถนน สินทรัพย์ประเภทนี้ซื้อขายกันในตลาดหลักทรัพย์ทั่วอเมริกาและทั่วโลก นอกจากนี้ สินทรัพย์ประเภทนี้ไม่ได้มีขนาดใหญ่เหมือนอสังหาริมทรัพย์ ใครก็ตามที่มีเงินติดตัวเพียงเล็กน้อยก็สามารถซื้อและขายหลักทรัพย์เหล่านี้ได้ ซึ่งให้ผลตอบแทนเทียบเท่ากับตลาดอสังหาริมทรัพย์

การเปลี่ยนแปลงของอสังหาริมทรัพย์จากสินทรัพย์ที่ต้องใช้เงินทุนจำนวนมากและมีสภาพคล่องต่ำไปเป็นสินทรัพย์ประเภทมูลค่าน้อยและมีสภาพคล่องสูง เกิดขึ้นผ่านกระบวนการที่เรียกว่าการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ในบทความนี้เราจะพูดถึงกระบวนการนี้ในรายละเอียดเพิ่มเติม

ปัญหาของอสังหาริมทรัพย์: การขาดสภาพคล่อง

ในช่วงต้นทศวรรษ 2000 อสังหาริมทรัพย์ให้ผลตอบแทนสูงสุดในตลาดอเมริกา ธนาคารและนักลงทุนมีโอกาสปล่อยสินเชื่อที่อยู่อาศัยมากขึ้นเรื่อยๆ ได้รับประโยชน์จากอัตราดอกเบี้ยต่ำในปัจจุบัน และได้รับผลตอบแทนที่ดี อย่างไรก็ตาม ปัญหาหนึ่งที่เกิดขึ้นกับอสังหาริมทรัพย์ก็คือ สินเชื่อที่ปล่อยไปแล้วจะไม่สามารถชำระคืนได้ภายในสามทศวรรษ ธนาคารจำเป็นต้องเก็บสินเชื่อเหล่านี้ไว้ในบัญชี การถือสินเชื่อเหล่านี้จะทำให้เงินทุนอันมีค่าถูกปิดกั้น และธนาคารจึงระมัดระวังในเรื่องนี้

นี่คือช่วงเวลาที่รู้สึกถึงความจำเป็นในการใช้เวทมนตร์ทางการเงินเพื่อเปลี่ยนสินทรัพย์ที่ไม่มีสภาพคล่องสูงให้กลายเป็นสินทรัพย์ที่มีสภาพคล่องสูง

โซลูชั่น

ปัญหาคือธนาคารถูกบังคับให้ถือสินทรัพย์เหล่านี้ไว้ในบัญชี แม้ว่าผลตอบแทนจะดี แต่ธนาคารก็ยังคงต้องการมากขึ้น ในทางกลับกัน นักลงทุนรายย่อยและกองทุนบำเหน็จบำนาญก็ยินดีที่จะถือการลงทุนเหล่านี้ไว้เป็นเวลาหลายปี อัตราผลตอบแทนจากอสังหาริมทรัพย์สูงกว่าพันธบัตร จึงเป็นการลงทุนที่เอื้ออำนวย ดังนั้นจึงมีการค้นพบวิธีแก้ปัญหาใหม่ วิธีแก้ปัญหานี้เรียกว่า "การแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์"

• การขายจำนอง: กระบวนการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์เริ่มต้นจากการขายสินเชื่อของธนาคารให้แก่บุคคลที่สาม ซึ่งหมายความว่าหากธนาคารให้กู้ยืมเงินจำนวน 100 ดอลลาร์สหรัฐฯ และคาดว่าจะได้รับคืน 150 ดอลลาร์สหรัฐฯ พร้อมดอกเบี้ย ธนาคารจะขายสิทธิ์ในการรับเงินกู้ดังกล่าวในราคา 130 ดอลลาร์สหรัฐฯ ให้แก่บุคคลที่สาม ปัจจุบันธนาคารได้รับเงิน 130 ดอลลาร์สหรัฐฯ และบุคคลที่สามจะได้รับประโยชน์จากดอกเบี้ยที่จะได้รับตลอดอายุสัญญา บุคคลที่สามที่ซื้อเงินลงทุนเหล่านี้มักจะเป็นธนาคารเพื่อการลงทุน

• การแบ่งและการแบ่งสินเชื่อที่อยู่อาศัย: จากนั้นธนาคารเพื่อการลงทุนจะแบ่งสินเชื่อที่อยู่อาศัยนี้ออกเป็นหลายส่วน ซึ่งหมายความว่าหากมีสินเชื่อที่อยู่อาศัยหนึ่งรายการมูลค่า 100 ดอลลาร์ ธนาคารเพื่อการลงทุนจะสร้างพันธบัตร 100 ฉบับที่แตกต่างกัน โดยมีมูลค่าฉบับละ 1 ดอลลาร์ ตัวอย่างนี้เป็นการอธิบายแบบง่ายเกินไป อย่างไรก็ตาม แนวคิดคือการอธิบายว่ากระแสเงินสดจากสินเชื่อที่อยู่อาศัยถูกโอนไปยังพันธบัตร ในทางปฏิบัติ ผู้ถือพันธบัตรเป็นผู้จ่ายเงินให้ธนาคารสำหรับการให้สินเชื่อ และได้รับรายได้ในรูปแบบของดอกเบี้ยจากผู้ถือสินเชื่อที่อยู่อาศัย ดังนั้นจึงไม่ใช่ธนาคารเดียวที่เป็นผู้ให้สินเชื่อที่อยู่อาศัย แต่ด้วยกลไกทางการเงินที่ผันผวน ทำให้ผู้คนหลายล้านคนจากทั่วโลกได้สูบฉีดเงินเข้าสู่ตลาดสินเชื่อที่อยู่อาศัยของอเมริกา

• การถอดเสียง: ขั้นตอนต่อไปในกระบวนการสร้างสิ่งที่เรียกว่า "tranche" หมายถึงการให้ความสำคัญกับระดับการผิดนัดชำระหนี้ หากเจ้าของบ้านผิดนัดชำระหนี้ ความเสี่ยงจะตกอยู่กับผู้ถือพันธบัตรที่ถือพันธบัตรจาก tranche ต่ำสุด tranche ถัดไปจะได้รับผลกระทบก็ต่อเมื่อการผิดนัดชำระหนี้ใน tranche นั้นหมดไปอย่างสมบูรณ์แล้ว การทำเช่นนี้ทำให้วาณิชธนกิจสามารถขายพันธบัตร tranche ที่มีมูลค่าสูงกว่าได้ในราคาที่สูงขึ้นอย่างมาก อย่างไรก็ตาม มันยังนำไปสู่การกระจุกตัวของความเสี่ยงใน tranche ที่มีมูลค่าต่ำกว่า ในขณะนั้นดูเหมือนจะไม่ใช่เรื่องใหญ่ เนื่องจากอสังหาริมทรัพย์ถือเป็นการลงทุนที่ปลอดภัยโดยเนื้อแท้ อย่างไรก็ตาม ในปี 2008 เรื่องนี้กลับกลายเป็นปัญหาใหญ่

• ขายบน Exchange: ขั้นตอนสุดท้ายของกระบวนการคือการนำหลักทรัพย์อนุพันธ์เหล่านี้ไปจดทะเบียนในตลาดหลักทรัพย์และขายเป็นตราสารอนุพันธ์ที่ซื้อขายในตลาดแลกเปลี่ยน ซึ่งหมายความว่าหลักทรัพย์ทั้งหมดเหล่านี้มีตลาดซื้อขายที่คึกคัก ผู้ที่ซื้อพันธบัตรไม่จำเป็นต้องถือครองไว้จนกว่าจะครบกำหนด แต่สามารถขายให้กับนักลงทุนรายอื่นได้ตามต้องการ นอกจากนี้ เนื่องจากการเปลี่ยนแปลงนี้ทำให้การลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ที่มีความเสี่ยงกลายเป็นหลักทรัพย์ที่ลงทุนในกองทุนบำเหน็จบำนาญที่ปลอดภัย จึงมีผู้ซื้อจากยุโรปและญี่ปุ่นที่มีโอกาสเข้าถึงตลาดสินเชื่อที่อยู่อาศัยในอเมริกาเป็นจำนวนมาก

ผลลัพท์

• ผลเชิงบวก:

  สิ่งที่สำเร็จได้จากกระบวนการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์นั้นไม่ได้มีอะไรโดดเด่นนัก ราวกับว่าแบบจำลองนี้ถูกดึงออกมาจากตำราเศรษฐศาสตร์ และสามารถนำมาใช้นิยามตลาดที่สมบูรณ์แบบได้ ผู้กู้และผู้ให้กู้ทุกคนมีโอกาสที่จะรับเงินสดและถอนตัวเมื่อใดก็ได้ที่ต้องการ ตลาดนี้เคยถูกมองว่าเป็นตลาดที่มีสภาพคล่องสมบูรณ์แบบ และยังคงเป็นเช่นนั้นมาจนถึงปัจจุบัน ความสำเร็จของหลักทรัพย์ที่มีสินเชื่อที่อยู่อาศัยค้ำประกันเหล่านี้ได้สร้างผู้ลอกเลียนแบบมากมาย เมื่อเวลาผ่านไป สินเชื่อรถยนต์และแม้แต่ลูกหนี้ของบริษัทต่างๆ ก็ถูกแปลงเป็นสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ ดูเหมือนว่าวิศวกรการเงินจะค้นพบวิธีแก้ปัญหาสภาพคล่อง และตราสารอนุพันธ์ที่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์ดูเหมือนจะเป็นทางออกที่สมบูรณ์แบบ

• ผลเสีย:

  กระบวนการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ยังก่อให้เกิดผลกระทบด้านลบมากมาย เริ่มจากการสร้างระบบที่ไร้ความรับผิดชอบ เนื่องจากไม่มีใครจะถือครองสินเชื่อที่อยู่อาศัยไว้ได้นาน จึงไม่มีใครระมัดระวังในการปล่อยสินเชื่อที่อยู่อาศัยเหล่านี้ตั้งแต่แรก สินเชื่อที่อยู่อาศัยที่มีสภาพคล่องต่ำจำนวนมากและพันธบัตรที่มีสภาพคล่องต่ำจึงไหลเข้าสู่ตลาด นำไปสู่ภาวะล่มสลายครั้งใหญ่ของตลาด ซึ่งส่งผลให้ Lehman Brothers ล้มละลายและโลกการเงินทั้งหมดต้องหยุดชะงัก

  นอกจากนี้ เนื่องจากพันธบัตรถูกผลิตในมูลค่าน้อยและมีสภาพคล่องสูง รัฐบาลต่างประเทศจำนวนมาก รวมถึงนักลงทุนเอกชนต่างชาติจึงซื้อพันธบัตรเหล่านี้ไป สถานการณ์เช่นนี้ทำให้เกิดภาวะตลาดสินเชื่อที่อยู่อาศัยในสหรัฐอเมริกาที่พังทลายลง ส่งผลให้เกิดวิกฤตการณ์ทางการเงินและภาวะเศรษฐกิจถดถอยทั่วโลก

กระบวนการแปลงสินทรัพย์เป็นหลักทรัพย์ (securitization) ได้นำเสนอวิธีการสร้างตราสารอนุพันธ์ที่ซื้อขายในตลาดหลักทรัพย์จากสินทรัพย์ที่ไม่มีสภาพคล่อง อย่างไรก็ตาม กระบวนการนี้ยังต้องได้รับการปรับปรุงเพื่อกำจัดผลกระทบด้านลบ