ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ

ਸੰਬੰਧਿਤ ਲੇਖ

ਫਰੈਡਰਿਕ ਵਿੰਸਲੋ ਟੇਲਰ (20 ਮਾਰਚ, 1856 - 21 ਮਾਰਚ, 1915) ਜਿਸਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ 'ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪਿਤਾ' ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਨੇ ਆਪਣਾ ਕਰੀਅਰ ਇੱਕ ਆਪਰੇਟਰ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਿਆ। ਉਸਨੇ ਇਸ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਦੌਰਾਨ ਕਈ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕੀਤੇ ਜੋ ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦਾ ਆਧਾਰ ਬਣਦੇ ਹਨ। ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਲਈ ਵਿਗਿਆਨਕ ਸਿਧਾਂਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ...

ਵਿਗਿਆਨਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀਆਂ ਤਕਨੀਕਾਂ

ਸਮਾਂ ਅਧਿਐਨ ਇਹ ਇੱਕ ਤਕਨੀਕ ਹੈ ਜੋ ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਖਾਸ ਕੰਮ ਕਰਨ ਲਈ ਲਏ ਗਏ ਮਿਆਰੀ ਸਮੇਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਦੇ ਯੋਗ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ। ਹਰੇਕ ਕੰਮ ਜਾਂ ਇਸਦੇ ਹਰ ਹਿੱਸੇ ਦਾ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਅਧਿਐਨ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਤਕਨੀਕ ਇੱਕ ਔਸਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਦੇ ਅਧਿਐਨ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹੈ ਜਿਸ ਕੋਲ ਵਾਜਬ ਹੁਨਰ ਅਤੇ ਯੋਗਤਾ ਹੈ। ਔਸਤ ਕਰਮਚਾਰੀ ਨੂੰ ਚੁਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਮ ਸੌਂਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ...

ਫੈਓਲ ਅਤੇ ਟੇਲਰ ਦਾ ਅਧਿਐਨ

ਦੋਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਗਿਆਨ ਦੇ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਮੋਢੀਆਂ ਦੇ ਯੋਗਦਾਨ ਦੀ ਸਮੀਖਿਆ "ਟੇਲਰ ਫੈਓਲ ਦਾ ਕੰਮ, ਬੇਸ਼ੱਕ, ਖਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪੂਰਕ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ, ਹਰ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਇਸਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ, ਵਿਅਕਤੀਗਤ... ਦੀ ਕੁੰਜੀ ਹੈ।

ਵਰਗ

ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ ਜੋ ਮਨੁੱਖੀ ਅਤੇ ਭੌਤਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਸੰਗਠਨਾਤਮਕ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਜਾਗਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ: -

ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਟੀਚਾ-ਮੁਖੀ ਹੈ: ਕਿਸੇ ਵੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਸਫਲਤਾ ਦਾ ਮੁਲਾਂਕਣ ਇਸਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚਿਆਂ ਜਾਂ ਉਦੇਸ਼ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਉਦੇਸ਼ਪੂਰਨ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ।
ਇਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਔਜ਼ਾਰ ਹੈ ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨੁੱਖੀ ਭੌਤਿਕ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਕਿਸੇ ਉੱਦਮ ਦਾ ਟੀਚਾ ਗੁਣਵੱਤਾ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਵਾਜਬ ਕੀਮਤਾਂ 'ਤੇ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਖਪਤਕਾਰਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਹੈ। ਇਹ ਕੁਸ਼ਲ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨੂੰ ਰੁਜ਼ਗਾਰ ਦੇ ਕੇ ਅਤੇ ਦੁਰਲੱਭ ਸਰੋਤਾਂ ਦੀ ਬਿਹਤਰ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਨੁੱਖੀ, ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਨੂੰ ਏਕੀਕ੍ਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ: ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖ ਗੈਰ-ਮਨੁੱਖੀ ਸਰੋਤਾਂ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਮਸ਼ੀਨਾਂ, ਸਮੱਗਰੀ, ਵਿੱਤੀ ਸੰਪਤੀਆਂ, ਇਮਾਰਤਾਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਮਨੁੱਖੀ ਯਤਨਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਸਰੋਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਨੁੱਖੀ, ਭੌਤਿਕ ਅਤੇ ਵਿੱਤੀ ਸਰੋਤਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕਸੁਰਤਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਨਿਰੰਤਰ ਹੈ: ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ਦਾ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਹੱਲ ਕਰਨ ਲਈ ਢੁਕਵੇਂ ਕਦਮ ਚੁੱਕਣ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਕਿਸੇ ਕੰਪਨੀ ਦਾ ਟੀਚਾ ਵੱਧ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਪਾਦਨ ਹੈ। ਇਸ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਨੀਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਇਹ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਮਾਰਕੀਟਿੰਗ ਅਤੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰਬਾਜ਼ੀ ਵੀ ਕਰਨੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਨੀਤੀਆਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਰੰਤਰ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਹੈ: ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੰਗਠਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਰਾਜਨੀਤਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਜਾਂ ਵਪਾਰਕ ਹੋਵੇ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਉਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯਤਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਿਰਦੇਸ਼ਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਲੱਬਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪਾਰਟੀਆਂ, ਕਾਲਜਾਂ, ਹਸਪਤਾਲਾਂ, ਵਪਾਰਕ ਫਰਮਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਦੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਿਅਕਤੀ ਇੱਕ ਸਾਂਝੇ ਟੀਚੇ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਵਪਾਰਕ ਫਰਮ ਹੋਵੇ ਜੋ ਵਪਾਰ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਟਾਟਾ ਆਇਰਨ ਸਟੀਲ ਵਰਗੀ ਵੱਡੀ ਫਰਮ, ਆਕਾਰ ਜਾਂ ਗਤੀਵਿਧੀ ਦੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਕੀਤੇ ਬਿਨਾਂ ਹਰ ਜਗ੍ਹਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਗਤੀਵਿਧੀ ਹੈ: ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿਅਕਤੀਗਤ ਯਤਨਾਂ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਚਿੰਤਤ ਹੈ। ਇਹ ਸਮੂਹਾਂ ਨਾਲ ਵਧੇਰੇ ਚਿੰਤਤ ਹੈ।
ਇਸ ਵਿੱਚ ਏਬੀਸੀ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਧਾਰਤ ਟੀਚੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਲਈ ਸਮੂਹਿਕ ਯਤਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਚੰਗਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਉੱਦਮ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ।

ਲੇਖ ਲਿਖਿਆ ਗਿਆ

ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਜੁਨੇਜਾ

ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਸਟੱਡੀ ਗਾਈਡ (MSG) ਦੇ ਸੰਸਥਾਪਕ, ਹਿਮਾਂਸ਼ੂ ਜੁਨੇਜਾ, ਦਿੱਲੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਤੋਂ ਕਾਮਰਸ ਗ੍ਰੈਜੂਏਟ ਹਨ ਅਤੇ ਮਾਣਯੋਗ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਮੈਨੇਜਮੈਂਟ ਟੈਕਨਾਲੋਜੀ (IMT) ਤੋਂ MBA ਹੋਲਡਰ ਹਨ। ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਅਕਾਦਮਿਕ ਉੱਤਮਤਾ ਵਿੱਚ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਵਾਲੇ ਅਤੇ ਮੁੱਲ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੀ ਅਣਥੱਕ ਇੱਛਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਵਿਅਕਤੀ ਰਹੇ ਹਨ। ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ "2025 ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਉੱਦਮੀ ਅਤੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕੋਚ (ਬਲਾਈਂਡਵਿੰਕ ਅਵਾਰਡਜ਼ 2025)" ਪੁਰਸਕਾਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ, ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਅਤੇ MSG ਦੁਆਰਾ ਵਿਸ਼ਵ ਭਾਈਚਾਰੇ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਮੁੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਹੈ।