تمرکز به فرآیندی گفته می‌شود که در آن تمرکز تصمیم‌گیری در دست تعداد کمی است. تمام تصمیمات و اقدامات مهم در سطح پایین‌تر، تمام موضوعات و اقدامات در سطح پایین‌تر منوط به تأیید مدیریت ارشد است.

به گفته آلن، «تمرکزگرایی» عبارت است از حفظ سیستماتیک و مداوم اختیارات در نقاط مرکزی سازمان. پیامدهای تمرکزگرایی می‌تواند موارد زیر باشد:

1. حفظ قدرت تصمیم‌گیری در سطوح بالا
2. حفظ اختیارات عملیاتی نزد مدیران میانی.
3. رزرو عملیات در سطح پایین‌تر با دستور سطح بالا.

در حالت متمرکز، تصمیمات مهم و کلیدی توسط مدیریت ارشد گرفته می‌شود و سایر سطوح طبق دستورالعمل‌های سطح بالا، آنها را اجرا می‌کنند.

برای مثال، در یک شرکت تجاری، پدرِ پسر به عنوان مالک، در مورد مسائل مهم تصمیم می‌گیرد و بقیه وظایف مانند محصول، امور مالی، بازاریابی، پرسنل، توسط روسای بخش انجام می‌شود و آنها باید طبق دستورالعمل‌ها و دستورات این دو نفر عمل کنند. بنابراین، در این مورد، قدرت تصمیم‌گیری در دست پدرِ پسر باقی می‌ماند.

از سوی دیگر، عدم تمرکز آیا اصلاً یک تفویض اختیار سیستماتیک است؟ سطح مدیریت و در تمام سازمان.

در یک سازمان غیرمتمرکز، اختیار تصمیم‌گیری‌های اصلی و تدوین سیاست‌های مربوط به کل سازمان در اختیار مدیریت ارشد است. بقیه اختیارات ممکن است به سطوح میانی و پایین‌تر مدیریت تفویض شود.

درجه از تمرکز و عدم تمرکز بستگی به میزان اختیارات تفویض شده به پایین‌ترین سطح دارد.

به گفته آلن، «تمرکززدایی به تلاش سیستماتیک برای تفویض اختیار به پایین‌ترین سطح اختیارات اشاره دارد، به جز مواردی که می‌توان آنها را در نقاط مرکزی کنترل و اعمال کرد.»

تمرکززدایی با تفویض اختیار یکسان نیست. در واقع، تمرکززدایی امتداد تفویض اختیار است. الگوی تمرکززدایی دامنه وسیع‌تری دارد و اختیارات به پایین‌ترین سطح مدیریت پراکنده شده‌اند.

تفویض اختیار یک فرآیند کامل است و از یک شخص به شخص دیگر انجام می‌شود. در حالی که تمرکززدایی تنها زمانی کامل است که حداکثر تفویض اختیار ممکن انجام شده باشد.

برای مثال، مدیر کل یک شرکت مسئول دریافت درخواست مرخصی برای کل شرکت است.

مدیر کل این کار را به مدیر پرسنلی که اکنون مسئول دریافت متقاضیان مرخصی است، واگذار می‌کند. در این شرایط، تفویض اختیار صورت گرفته است.

از سوی دیگر، اگر بنا به درخواست مدیر پرسنل، مدیر کل این اختیار را به تمام روسای ادارات در تمام سطوح تفویض کند، در این شرایط عدم تمرکز رخ ​​داده است.

یک جمله است که وجود دارد «هر چیزی که نقش زیردستان را افزایش دهد، عدم تمرکز و هر چیزی که نقش آنها را کاهش دهد، تمرکزگرایی است.».

تمرکززدایی دامنه وسیع‌تری دارد و در این مورد مسئولیت زیردستان افزایش می‌یابد. از سوی دیگر، در تفویض اختیار، مدیران حتی در قبال اعمال زیردستان در برابر مافوق خود نیز پاسخگو هستند.

پیامدهای تمرکززدایی

1. در مقایسه با حالت متمرکز، بار کمتری بر دوش رئیس اجرایی است.

2. در تمرکززدایی، زیردستان فرصتی برای تصمیم‌گیری و عمل مستقل پیدا می‌کنند که این امر مهارت‌ها و قابلیت‌ها را توسعه می‌دهد. به این ترتیب سازمان قادر به پردازش استعدادهای ذخیره شده در خود می‌شود.

3. در تمرکززدایی، تنوع‌بخشی و افقی‌سازی را می‌توان به راحتی پیاده‌سازی کرد.

4. در تمرکززدایی، نگرانی در مورد تنوع فعالیت‌ها می‌تواند به طور مؤثر مطرح شود، زیرا فضای بیشتری برای ایجاد بخش‌های جدید وجود دارد. بنابراین، رشد تنوع تا حدی اهمیت دارد.

5. در ساختار عدم تمرکز، عملیات می‌توانند در سطح بخش‌ها هماهنگ شوند که در ساختار متمرکز امکان‌پذیر نیست.

6. در مورد ساختار عدم تمرکز، انگیزه و روحیه کارکنان بیشتر است زیرا آنها استقلال بیشتری برای عمل و تصمیم گیری دارند.

7. در یک ساختار عدم تمرکز، حفظ هماهنگی تا حدودی دشوار است زیرا بخش‌های زیادی وجود دارد و اختیارات تا حداکثر حد ممکن، یعنی به پایین‌ترین سطح تفویض اختیار، تفویض می‌شود.

تمرکزگرایی و عدم تمرکزگرایی مقوله‌هایی هستند که الگوی روابط اقتدار را روشن می‌کنند..

میزان تمرکز و عدم تمرکز می‌تواند تحت تأثیر عوامل زیادی مانند ماهیت عملیات، حجم سود، تعداد دپارتمان‌ها، اندازه شرکت و غیره قرار گیرد.

هرچه اندازه یک نگرانی بزرگتر باشد، یک سیستم تمرکززدایی برای آن مناسب است.