Το σύγχρονο χρηματοπιστωτικό σύστημα βασίζεται στην καινοτομία. Το σύστημα και οι υποστηρικτές του πιστεύουν ότι η χρηματοοικονομική ζογκλερία μπορεί να λύσει σχεδόν οποιοδήποτε πρόβλημα. Με αυτή την πεποίθηση κατά νου, η σύγχρονη Αμερική είδε την άνοδο μιας νέας κατηγορίας περιουσιακών στοιχείων. Αυτή η νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων βασιζόταν στα ακίνητα. Ωστόσο, σε αντίθεση με τα ακίνητα, αυτά δεν πωλούνταν στους δρόμους. Αυτή η νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων διαπραγματευόταν σε χρηματιστήρια σε όλη την Αμερική και τον κόσμο. Επίσης, αυτή η νέα κατηγορία περιουσιακών στοιχείων δεν είχε μεγάλο μέγεθος εισιτηρίου όπως τα ακίνητα. Όποιος είχε λίγα δολάρια στις τσέπες του μπορούσε να αγοράσει και να πουλήσει αυτούς τους τίτλους που μιμούνταν την απόδοση στις αγορές ακινήτων.

Αυτή η μεταμόρφωση των ακινήτων από ένα μη ρευστοποιήσιμο περιουσιακό στοιχείο έντασης κεφαλαίου σε μια κατηγορία περιουσιακών στοιχείων μικρής ονομαστικής αξίας με υψηλή ρευστότητα πραγματοποιήθηκε μέσω μιας διαδικασίας που ονομάζεται τιτλοποίηση.Σε αυτό το άρθρο, θα συζητήσουμε αυτήν τη διαδικασία με περισσότερες λεπτομέρειες.

Το πρόβλημα με τα ακίνητα: Έλλειψη ρευστότητας

Στις αρχές της δεκαετίας του 2000, ο τομέας των ακινήτων παρείχε τις υψηλότερες αποδόσεις στην αμερικανική αγορά. Οι τράπεζες και οι επενδυτές είχαν την ευκαιρία να χορηγούν όλο και περισσότερα στεγαστικά δάνεια, να επωφελούνται από τα χαμηλά επιτόκια που επικρατούσαν και να έχουν καλή απόδοση στη διαδικασία. Ωστόσο, υπήρχε ένα πρόβλημα με τα ακίνητα. Τα δάνεια που χορηγούνταν κάποτε δεν αποπληρώνονταν για τρεις δεκαετίες. Οι τράπεζες έπρεπε να τα κρατούν στα βιβλία τους. Η κατοχή αυτών των δανείων θα μπλοκάριζε πολύτιμο κεφάλαιο και οι τράπεζες ήταν επιφυλακτικές ως προς αυτό.

Τότε ήταν που έγινε αισθητή η ανάγκη να χρησιμοποιηθεί κάποια οικονομική μαγεία για να μετατραπεί ένα εξαιρετικά μη ρευστοποιήσιμο περιουσιακό στοιχείο σε ένα εξαιρετικά ρευστοποιήσιμο.

Η Λύση

Το πρόβλημα ήταν ότι οι τράπεζες ήταν αναγκασμένες να διατηρούν αυτά τα περιουσιακά στοιχεία στα βιβλία τους. Παρόλο που οι αποδόσεις ήταν επικερδείς, οι τράπεζες ήθελαν περισσότερα. Από την άλλη πλευρά, οι ιδιώτες επενδυτές και τα συνταξιοδοτικά ταμεία θα χαιρόντουσαν να διατηρούν αυτές τις επενδύσεις για χρόνια. Το ποσοστό αποδόσεων που παρείχαν τα ακίνητα ήταν μεγαλύτερο από αυτό που παρείχαν τα ομόλογα και ως εκ τούτου ήταν μια ευνοϊκή επένδυση. Ως εκ τούτου, ανακαλύφθηκε μια νέα λύση. Αυτή η λύση ονομάστηκε «τιτλοποίηση».

• Πώληση Στεγαστικών Δανείων: Η διαδικασία τιτλοποίησης ξεκίνησε με την πώληση δανείων από τις τράπεζες σε τρίτους. Αυτό σήμαινε ότι εάν μια τράπεζα χορηγούσε δάνειο ύψους 100 δολαρίων και ανέμενε να της αποπληρωθούν 150 δολάρια με τόκους, θα πωλούσε τα δικαιώματα είσπραξης αυτών των δανείων στα 130 δολάρια σε τρίτους. Η τράπεζα λάμβανε 130 δολάρια σήμερα και ο τρίτος θα επωφελούνταν από τους τόκους που μπορούν να ληφθούν καθ' όλη τη διάρκεια ζωής τους. Αυτός ο τρίτος που θα αγόραζε αυτές τις επενδύσεις θα ήταν συνήθως μια επενδυτική τράπεζα.

• Τεμαχισμός και τεμαχισμός των στεγαστικών δανείων: Η επενδυτική τράπεζα θα έκοβε στη συνέχεια σε κομμάτια αυτό το στεγαστικό δάνειο. Αυτό σήμαινε ότι αν υπήρχε ένα στεγαστικό δάνειο με 100 δολάρια, η επενδυτική τράπεζα θα δημιουργούσε 100 διαφορετικά ομόλογα αξίας 1 δολαρίου το καθένα. Αυτό το παράδειγμα είναι μια υπεραπλούστευση. Ωστόσο, η ιδέα είναι να εξηγηθεί ότι η ταμειακή ροή από τα στεγαστικά δάνεια ανακατευθύνονταν στα ομόλογα. Στην πραγματικότητα, οι ομολογιούχοι πλήρωναν την τράπεζα για τη χορήγηση των δανείων και λάμβαναν εισόδημα με τη μορφή τόκων από τους κατόχους στεγαστικών δανείων. Έτσι, δεν ήταν μία μόνο τράπεζα που χορηγούσε το στεγαστικό δάνειο. Αντίθετα, χάρη στην οικονομική ταχυδακτυλουργία, εκατομμύρια άνθρωποι από όλο τον κόσμο έριχναν χρήματα στην αμερικανική αγορά στεγαστικών δανείων.

• Τραντζοποίηση: Το επόμενο βήμα στη διαδικασία ήταν η δημιουργία αυτού που ονομαζόταν «τμήματα». Αυτό σήμαινε την ιεράρχηση του επιπέδου αθέτησης. Εάν οι κάτοχοι στεγαστικών δανείων αθετούσαν τις υποχρεώσεις τους, ο κίνδυνος θα έπληττε τους ομολογιούχους που κατείχαν ομόλογα από το χαμηλότερο τμήμα. Μόνο αφού οι αθετήσεις είχαν εξαλείψει πλήρως αυτό το τμήμα θα επηρεαζόταν το επόμενο τμήμα. Κάτι τέτοιο επέτρεψε στους επενδυτικούς τραπεζίτες να πουλήσουν τα ομόλογα του υψηλότερου τμήματος με αξιοσημείωτη πριμοδότηση. Ωστόσο, οδήγησε επίσης σε συγκέντρωση κινδύνου στις χαμηλότερες δόσεις. Εκείνη τη στιγμή δεν φαινόταν και τόσο μεγάλο πρόβλημα, καθώς τα ακίνητα θεωρούνταν μια εγγενώς ασφαλής επένδυση. Ωστόσο, το 2008, αυτό θα αποτελούσε μεγάλο πρόβλημα.

• Πουλώντας το στο Χρηματιστήριο: Το τελευταίο βήμα της διαδικασίας ήταν η εισαγωγή αυτών των παράγωγων τίτλων στα χρηματιστήρια και η πώλησή τους ως παράγωγα που διαπραγματεύονται σε χρηματιστήριο. Αυτό σήμαινε ότι υπήρχε μια ενεργή αγορά για όλους αυτούς τους τίτλους. Τα άτομα που αγόραζαν τα ομόλογα δεν ήταν υποχρεωμένα να τα διακρατούν μέχρι τη λήξη τους. Αντίθετα, μπορούσαν να τα πουλήσουν σε άλλους επενδυτές όποτε το έκριναν απαραίτητο. Επίσης, δεδομένου ότι αυτός ο μετασχηματισμός είχε μετατρέψει τις επικίνδυνες επενδύσεις σε ακίνητα σε ασφαλείς επενδυτικούς τίτλους ποιότητας συνταξιοδοτικών ταμείων, υπήρχαν αγοραστές από την μακρινή Ευρώπη και την Ιαπωνία που είχαν τεράστια έκθεση στις αμερικανικές αγορές στεγαστικών δανείων.

Το αποτέλεσμα

• Θετική επίδραση:

  Αυτό που επιτεύχθηκε με τη διαδικασία της τιτλοποίησης δεν ήταν τίποτα το αξιοσημείωτο. Ήταν σαν το μοντέλο να είχε βγει από ένα εγχειρίδιο οικονομικών και να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί για να ορίσει τέλειες αγορές. Όλοι οι δανειολήπτες και οι δανειστές είχαν την ευκαιρία να εισπράξουν και να φύγουν όποτε ήθελαν. Θεωρούνταν και εξακολουθεί να θεωρείται μια αγορά με τέλεια ρευστότητα. Η επιτυχία αυτών των τίτλων που υποστηρίζονται από στεγαστικά δάνεια δημιούργησε πολλούς μιμητές. Με την πάροδο του χρόνου, τα δάνεια αυτοκινήτων, ακόμη και οι εταιρικές απαιτήσεις, τιτλοποιούνταν. Φαινόταν ότι οι οικονομικοί μηχανικοί είχαν βρει τη λύση στο πρόβλημα της ρευστότητας και τα παράγωγα που διαπραγματεύονταν σε χρηματιστήριο φαινόταν να είναι η τέλεια λύση.

• Ανεπιθύμητη επίδραση:

  Η διαδικασία της τιτλοποίησης δημιούργησε επίσης πολλές αρνητικές επιπτώσεις. Αρχικά, δημιούργησε ένα σύστημα χωρίς λογοδοσία. Δεδομένου ότι κανείς δεν επρόκειτο να κρατήσει το στεγαστικό δάνειο για πολύ καιρό, κανείς δεν επέδειξε προσοχή κατά την εξαγορά αυτών των στεγαστικών δανείων εξαρχής. Πολλά κακά στεγαστικά δάνεια και, ως εκ τούτου, κακά ομόλογα εισήλθαν στην αγορά, οδηγώντας στην θεαματική κατάρρευση της αγοράς, η οποία κατέληξε να εξαλείψει την Lehman Brothers και να οδηγήσει ολόκληρο τον χρηματοπιστωτικό κόσμο σε αδιέξοδο.

  Επίσης, δεδομένου ότι τα ομόλογα εκδίδονταν σε μικρές ονομαστικές αξίες και ήταν υψηλής ρευστότητας, αγοράστηκαν από πολλές ξένες κυβερνήσεις καθώς και από ξένους ιδιώτες επενδυτές. Αυτό δημιούργησε μια κατάσταση όπου μια τοπική κατάρρευση της αγοράς στεγαστικών δανείων στις Ηνωμένες Πολιτείες προκάλεσε παγκόσμια κατάρρευση και ύφεση.

Η διαδικασία τιτλοποίησης έχει παράσχει μια μέθοδο για τη δημιουργία παραγώγων που διαπραγματεύονται σε χρηματιστήριο από μη ρευστοποιήσιμα περιουσιακά στοιχεία. Ωστόσο, χρειάζεται ακόμη να βελτιωθεί για να απαλλαγούμε από τις αρνητικές συνέπειες.