news

by

Mislukte vogelfoto’s – een persoonlijke herinnering aan Nico de Haan (1947-2026)

Met het overlijden van Nico de Haan, afgelopen weekend op 78-jarige leeftijd, is onze vaderlandse ‘oervogelaar’ heengegaan. Ik heb hem precies tien jaar geleden persoonlijk leren kennen. We hadden Nico toen gevraagd om een tentoonstelling in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam te openen. Het was een kunstexpositie, getiteld ‘Ornithologie’, met ‘fotografische observaties uit het vogelrijk’ vastgelegd door (de fotolenzen van) Anne Geene en Arjan de Nooy’. Aanleiding was het verschijnen van het 300 pagina’s tellende fotoboek ‘Ornithology‘ van hetzelfde kunstenaarsduo. 

Geene en De Nooy manifesteerden zich in die tentoonstelling en in het boek als vreemde eenden in de wereld van de klassieke vogelfotografie. Veel vogels in hun foto’s zijn dood (en opgezet) andere zijn representaties (van geometrische vormen en groepsdynamiek), maar ook nestmaterialen en uitwerpselen van vogels werden getoond. Het was een tentoonstelling naar mijn hart.

Met ‘Ornithologie’ betrad de vogelkunst een nieuw gebied, met een extra laag die zowel in de vogelkunst als in de vogelwetenschap meestal afwezig is: humor. Dat moet de reden geweest zijn dat Nico de Haan niet aarzelde om te tentoonstelling te openen. Zijn gevoel voor humor was fenomenaal. 

Op 6 februari 2016 hield hij in de met genodigden volgepakte Hoboken Salon van Het Natuurhistorisch een korte openingstoespraak die hij afrondde met het tonen van een aantal van zijn (naar eigen zeggen) ‘mislukte vogelfoto’s’ voorzien van handgeschreven bijschriften. Hij zei er plechtig bij dat ze desgewenst aan de foto-expositie mochten worden toegevoegd. Dat is om kunstzinnige redenen niet gebeurd, maar als eerbetoon aan Nico de Haan is het nu een passend moment om er een aantal te tonen:

Drie ‘mislukte vogelfoto’s’ gemaakt door Nico de Haan (datering onbekend).
by

‘Fauna & Gemeenschap’ is terug!

Misschien wel het leukste dat ik ooit gemaakt heb, keert terug: de televisieserie ‘Fauna & Gemeenschap’ waarin ik samen met Frédérique Spigt de Rotterdamse stadsnatuur bestudeer en bemonster. De serie wordt vanaf 8 november 2025 uitgezonden op Rijnmond, en de première is 4 november (21:00) op het Wildlife Filmfestival Rotterdam in de Cinerama-bioscoop. Dit is het persbericht van Rijnmond:

Frédérique Spigt en Kees Moeliker zijn terug met zes nieuwe afleveringen van ‘Fauna & Gemeenschap’: hardcore stadsnatuur op Rijnmond


Na vijftien jaar keren zangeres Frédérique Spigt en museumbioloog Kees Moeliker terug bij Rijnmond met de televisieserie Fauna & Gemeenschap. Nieuwsgierig en met aanstekelijk enthousiasme duikt het duo opnieuw in het dierenleven van Rotterdam – op alledaagse én onverwachte plekken, dicht bij mens en maatschappij. Met hond Monk en een bakfiets doorkruisen Fré en Kees de stad: van het Zuiderpark tot het Kralingse Bos en van de Keilehaven tot Polder Schieveen. Ze speuren naar vogels, vissen, bevers, bijen, vlinders en vleermuizen. Zes afleveringen hardcore stadsnatuur, vol passie, humor en een vleugje wetenschap.

Vijftien jaar later is de vingercamera vervangen door een smartphone, de twaalfcilinder diesel van Fré door een elektrische bakfiets, en de oude biologieboeken van Kees door de app ObsIdentify. Toch gaan ze nog steeds op pad met netten, potjes en optische instrumenten.

Fré is de impulsieve, enthousiaste waarnemer; Kees de bedachtzame natuurkenner. Zij springt overal op en in, hij wacht geduldig in de bosjes. Zij vraagt, leergierig en ongeduldig; hij legt uit – met kennis, liefde en pretogen. Hond Monk zorgt ondertussen voor extra dynamiek (en lichte ergernis bij Kees).

Scène uit aflevering 6 Nachtbrakers (foto Harm Korst)

Elke aflevering begint bij en eindigt in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam, met opnames uit alle hoeken van de stad en een eigen thema:

Aflevering 1 – Een nieuw begin (8 november)
Op Zuid ontdekken Fré en Kees een aalscholverkolonie. In het Kralingse Bos ziet het duo een ijsvogel. Fré vangt dikkopjes en Kees vertelt over kikkerseks.

Aflevering 2 – Het getij (15 november)
Langs de Nieuwe Maas vangt Fré een winde en duikt een meerval op. Op het Eiland van Brienenoord knaagt een bever aan de hoogste boom.
 
Aflevering 3 – Het Rotterdamse platteland (22 november)
In Polder Schieveen ontmoeten Fré en Kees weidevogels en een bio-boer, maar waar is de grote zilverreiger? Kees heeft in het museum gelukkig een doos vol.

Aflevering 4 – Nationaal Park Rotterdam (29 november)
Elk geveltuintje draagt bij aan de stadsnatuur. Fré en Kees vinden er spinnen, kevers, wantsen en vlinders. Het duo roept Rotterdam nu al uit tot Nationaal Park.

Aflevering 5 – Sloot en Plas (6 december)
Het duo zoekt krooneenden op de Kralingse Plas. Langs een singel vist Fré naar salamanders. Kees bestudeert er insecten op waterlelies.

Aflevering 6 – Nachtbrakers (13 december)
Met een warmtebeeldcamera gaan Fré en Kees de nacht in. In het pikkedonker speuren ze naar (vleer)muizen, steenmarters en bevers.
 
Bonusmateriaal
Een deel van de observaties is vastgelegd op waarneming.nl, en verschillende vondsten zijn opgenomen in de collectie van het Natuurhistorisch Museum Rotterdam.

Première op WFFR
De nieuwe serie gaat op 4 november 2025 in première tijdens het Wildlife Film Festival Rotterdam (WFFR), met de vertoning van afleveringen 1 en 4 en een aansluitend vraaggesprek met Fré en Kees.

Uitzendingen op Rijnmond
De serie is vanaf zaterdag 8 november 2025 om 17:30 uur te zien op TV Rijnmond (daarna elk uur herhaald tot zondag 16:30 uur). Vervolgafleveringen zijn te zien op 15, 22, 29 november en 6 en 13 december. Online is ‘Fauna & Gemeenschap’ te bekijken via Rijnmond.nl.
 
Fauna & Gemeenschap werd gerealiseerd dankzij de Gemeente Rotterdam en het Natuurhistorisch Museum Rotterdam / Bureau Stadsnatuur. Concept & presentatie Frédérique Spigt & Kees Moeliker | hond Monk | samenstelling, regie & productie Harm Korst (Voor de Buis) | redactie & onderzoek Kees Moeliker | camera Armin van Asch | geluid Ton Spruit | montage Peter te Winkel | eindredactie Susanne Boekhorst (Rijnmond)
 

by

Dead Duck Day will spread its wings

Dead Duck Day (June 5th) is approaching, and there is good news. This year the official ceremony will take place in the Azores, at Museum Carlos Machado in Ponta Delgada on the island of São Miguel. The 30th (!) Dead Duck Day ceremony is part of the ‘Museutalks’ series at the museum’s Santo André Center, which also houses its unique natural history collection. The programme starts at exactly 15:55h (local time) and the entrance is free. For those who cannot attend: there is a livestream via MCM’s YouTube channel (June 5th 2025 17:55 CET / 11:55 US Eastern Time). Dead Duck Day has spread its wings thanks to sponsor INISI and moral support of Improbable Research.

Have your own Dead Duck Day
Anyone can, of course – anywhere, alone or in company – take a moment to reflect on the dramatic death of the bird that at 17:55h (CET) on June 5, 1995, became known as the first scientifically documented case of homosexual necrophilia in the mallard duck (Anas platyrhynchos), and then commemorate the tragedy of the billions of other birds that die(d) each year from collisions with glass buildings, and challenges people to find solutions to this global problem.

by

Ig Nobel Night in NEMO Science Center – Amsterdam: een avond vol humor en wetenschap

Eindelijk* is het weer zover: een Ig Nobel Night in Amsterdam! Op dinsdagavond 15 april 2025 sluit Marc Abrahams (grondlegger en organisator van de Ig Nobelprijs, en ceremoniemeester van de jaarlijkse Ig Nobelprijs-uitreiking) zijn Ig Nobel Euro Tour af in NEMO Science Museum. Samen met vier (!) teams recente Ig-winnaars verzorgt hij een avond vol humor en wetenschap. Kijk voor tijden, programma en tickets hier. Komt allen naar NEMO Science Museum en zegt het voort! Het programma is Engelstalig en geschikt voor iedereen die nieuwsgierig is (of dat wil worden).

Marc Abrahams met de Ig Nobelprijs van 2019. (Mike Benveniste)

* De laatste Ig Nobel Night met Marc Abrahams in NEMO was op 3 oktober 2015.

Met dank aan Universiteit van Amsterdam (Van der Waals-Zeeman Instituut) en NEMO Science Museum.

by

Nieuw boek: De kikkerkamasutra

Op 7 augustus 2024 verschijnt bij Uitgeverij Prometheus mijn nieuwe boek De kikkerkamasutra. Stevig gebonden, full-color en 464 pagina’s, vol met korte en langere verhalen over ‘Dode dieren, bizar gedrag en meer natuurgenot’. De 188 stukjes, columns en verhalen die ik voor dit boek uit mijn archief heb geselecteerd bestrijken de volle breedte van mijn interesse in dier, mens, natuur, kunst en (vrolijke) wetenschap. Natuurlijk met de nodige dode dieren, stedelijk natuurschoon en een vleugje necrofilie. ‘Verzameld werk’ klinkt nogal pedant, maar dat is deze bundel eigenlijk wel. De flaptekst beschrijft het zo:

De McFlurry-egel, de Elastiekooievaar, de Verslikvis en de Mondkapmeeuw. Als museumbioloog geeft Kees Moeliker het dode dier een hoofdrol in zijn verhalen, maar ook de levende natuur – met name die van de stad – vormt voor hem een blijvende bron van inspiratie. Samen met zijn scherpe oog voor onwaarschijnlijk onderzoek, opmerkelijk diergedrag en natuur in de kunst staat dat garant voor een boek vol verhalen doorspekt met wetenschap, waarin hij op droogkomische wijze een geheel eigen geluid laat horen. Gaandeweg neemt hij ook onze kromme omgang met de natuur op de hak en haalt hij fel uit naar kunstgras, zwerfplastic, het eendenvoerverbod, exotenhaters, grasmaaiers, bladblazers en Blokker-kraaien.

De kikkerkamasutra is een boek over dode dieren met een verhaal, de rafelrandjes van dierenseks, de zoektocht naar de laatste schaamluis, buitengewone vorsers, vrolijke wetenschap, de geneugten van vogelzang en meer natuurgenot.

by

Groen heeft de toekomst

Op zaterdag 29 september 2018 mocht ik in Rotterdam met een column de conferentie ‘Groen van de toekomst‘ aftrappen. Voordat ik begon, heb ik onderstaand filmpje laten zien:

 

Daarna sprak ik de column uit:

Dit is de zogenaamde ‘leader’ van de televisieserie ‘Rotterdammers in het Groen‘ die  RTV-Rijnmond vanaf 22 september 2018 wekelijks uitzendt. Mijn rol is die van presentator, hoewel ‘presenteren’ een groot woord is – ik fiets door de stad, praat met ‘Rotterdammers in het Groen’ en af en toe roep ik wat. Wat ik zeg in dit filmpje, klopt. Ik ben eigenlijk altijd met dieren bezig, met dode dieren in het Natuurhistorisch Museum waar ik werk, of als ik buiten ben, met het rijke dierenleven in het Rotterdamse groen. Mensen in het groen heb ik eigenlijk altijd als hinderlijk ervaren. Ze jagen de vogels weg, vertrappen de planten, zagen bomen om, maaien het gras. En nu wilde Rijnmond juist mij mensen in de stadsnatuur laten bestuderen. Ze zochten een antwoord op de vraag ‘Wat doen ze er, waar en waarom?’.

Uiteindelijk heb ik het met veel plezier gedaan, vijf afleveringen – ‘Het stadspark’, ‘De singel’, ‘De stadstuin’, ‘De productietuin’ en ‘De volkstuin’. Kilometers gemaakt op een vouwfiets, van IJsselmonde tot in Overschie en van Schoonoord tot de Spoortuin. Ik moet toegeven dat mijn blik regelmatig afdwaalde af naar een tikkende specht of een jagende sperwer, maar toch kreeg ik de smaak te pakken, op mijn zoektocht naar mensen in parken en tuinen, op daken en langs singels.

Ik ben op groene plekken geweest die zelfs ik nog niet kende. Hippe dakakkers, verborgen stadstuintjes, braakliggende terreinen, volkstuinen, zelfs een verlaten treinspoor dat als onderdeel van ‘de Groene Connectie’ nu door een heuse stadsjungle voert. Met overal enthousiaste mensen die er van genieten en er letterlijk zelf wat van maken.

Ik heb ontdekt hoe Rotterdammers parken, tuinen en singels op verschillende manieren omarmen als een natuurlijk verlengstuk van hun leefgebied. Stadsnatuur is echt onmisbaar, voor iedereen!

Dat besef hebben we nog niet zo lang. Ik beweeg mij al een halve eeuw door het Rotterdamse groen. Heb de eekhoorns van het Kralingse Bos nog gekend. Heb de eerste Nijlgans zien komen, en ken de stad nog zonder aalscholvers en halsbandparkieten. Met mijn verrekijker had ik er tot een jaar of tien geleden bijna het rijk alleen. Hoe komt het dat de Rotterdammer openbaar groen terecht steeds meer als zijn natuurlijke habitat beschouwt en benut?

Dat heeft te maken met het besef dat natuur goed voor je is – je voelt je er fijn. Er is inmiddels een dikke stapel wetenschappelijk onderzoek die bewijst dat stadsmensen die een flinke portie buurtnatuur tot zich kunnen nemen, geestelijk en lichamelijk gezonder zijn dan mensen die dat moeten missen. Ziektecijfers zijn aanmerkelijk lager in groenere woongebieden. Lagere niveaus van depressie, angst en stress blijken geassocieerd met het aantal vogels dat mensen in hun omgeving kunnen zien. Het horen van vogelzang doet daar nog een schepje bovenop: het is rustgevender dan het geluid van kabbelend water en het zachtjes tikken van regen. Zelfs het voeren van vogels levert een heilzame klik tussen mens en natuur. Patiënten die in het ziekenhuis uitkijken op groen, genezen sneller dan zieken die uitzicht hebben op een blinde muur.

Na vijf weken filmen in de Rotterdamse stadsnatuur heb ik gezien hoe bestaande parken en andere groenvoorzieningen steeds intensiever gebruikt worden. Ik heb buurtbewoners letterlijk stadsnatuur zien maken, de BBQ-rookwolken boven het Vroesenpark zien opstijgen, en ben door een vrolijk dansend festivalpubliek op de schouders genomen. Ook heb ik kritische geluiden gehoord over wat wel en niet kan in een park. Waar ligt die grens?

De draagkracht van een park verschilt natuurlijk wezenlijk van die van een asfaltvlakte. De grens die gesteld moet worden, moet mensen de kans geven van het stadsgroen te genieten zonder uit het oog te verliezen dat juist het planten- en dierenleven de aantrekkelijkheid van parken bepaalt. Ik ken de veerkracht van de stadsnatuur en ben er van overtuigd dat ook uitzinnige festivalgangers liefhebbers zijn van het Rotterdamse groen. De grens van wat wel en niet kan, is een delicaat evenwicht tussen mens en natuur.

Natuurbesef is hierbij van groot belang, en biodiversiteit het toverwoord. Het toepassen van ecologische kennis in de stedelijke omgeving komt niet alleen plant en dier maar juist ook stadsmensen ten goede. Daar zou bij het groenbeheer vol op ingezet moeten worden. Benut braakliggende terreinen, maak groene verbindingen (ook met het buitengebied), maai bewust en met mate, geef insecten een kans, betrek burgers bij aanleg en onderhoud, en garandeer dat parken niet opgeofferd worden voor woningbouw of wegenaanleg.

Met het gestaag groeiende aantal mensen dat in een stedelijke omgeving leeft – nu al ruim 50 procent en in 2050 zeker 70 procent van de wereldbevolking – is het belang van stadsnatuur groter dan ooit.

Deze conferentie heet ‘Groen van de toekomst’. Ik zeg ‘Groen heeft de toekomst’.

.

by

De Ig Nobelprijzen van 2018

the_2018_Ig_Nobel_Prize_Photo_Eric_Workman-Improbable_ResearchIn de nacht van 13/14 september 2018 zijn in het Sanders theater van de Harvard Universiteit in de Verenigde Staten de tien nieuwe Ig Nobelprijzen uitreikt aan wetenschappers die met hun werk ‘mensen eerst aan het lachen maken en daarna aan het denken zetten’. Het was de 28e Ig Nobelprijs Ceremonie.

De prijzen gingen dit jaar (naar onderzoek) naar ‘Achtbaanritten tegen nierstenen’ (Geneeskunde), ‘Chimpansee imiterende mensen – en andersom’ (Antropologie), ‘Het ruiken van vliegen in een glas wijn’ (Biologie), ‘Menselijk speeksel als schoonmaakmiddel’ (Scheikunde), ‘Doe-het-zelf colonoscopie’ (Geneeskunde-onderwijs), ‘Calorie-inname van een menselijk kannibalisme dieet (Voedingsleer), ‘Het wel of niet lezen van gebruiksaanwijzingen’ (Literatuur), ‘Schreeuwen en vloeken achter het stuur’ (Vrede), ‘Het meten van nachtelijke erecties met postzegels’ (Voortplantingsgeneeskunde) en ‘Voodoo-poppen om wraak te nemen op foute bazen’ (Economie)

In de nu 28 jarige Ig Nobel geschiedenis, met 280 prijzen, zijn Nederlanders dertien keer bekroond. Dit jaar vielen er er geen Nederlanders in de prijzen.

Ig Nobel Geneeskundeprijs – [USA]*

Marc Mitchell & David Wartinger, 

voor het gebruiken van achtbaanritten ter bespoediging van de passage van nierstenen.

REFERENCE: “Validation of a Functional Pyelocalyceal Renal Model for the Evaluation of Renal Calculi Passage While Riding a Roller Coaster,” Marc A. Mitchell, David D. Wartinger, The Journal of the American Osteopathic Association, vol. 116, October 2016, pp. 647-

Ig Nobel Antropologieprijs – [SWEDEN, ROMANIA, DENMARK, THE NETHERLANDS, GERMANY, UK, INDONESIA, ITALY]*

Tomas Persson, Gabriela-Alina Sauciuc & Elainie Madsen, 

voor het verzamelen van bewijsmateriaal, in een dierentuin, dat chimpansees mensen ongeveer net zo vaak en net zo goed imiteren als mensen chimpansees imiteren.

REFERENCE: “Spontaneous Cross-Species Imitation in Interaction Between Chimpanzees and Zoo Visitors,” Tomas Persson, Gabriela-Alina Sauciuc, and Elainie Madsen, Primates, vol. 59, no. 1, January 2018, pp 19–29.

Ig Nobel Biologieprijs – [SWEDEN, COLOMBIA, GERMANY, FRANCE, SWITZERLAND]*

Paul Becher, Sebastien Lebreton, Erika Wallin, Erik Hedenstrom, Felipe Borrero-Echeverry, Marie Bengtsson, Volker Jorger & Peter Witzgall, 

voor het aantonen dat wijndeskundigen op betrouwbare wijze met behulp van geur de aanwezigheid van een enkele vlieg in een glas wijn kunnen herkennen.

REFERENCE: “The Scent of the Fly,” Paul G. Becher, Sebastien Lebreton, Erika A. Wallin, Erik Hedenstrom, Felipe Borrero-Echeverry, Marie Bengtsson, Volker Jorger, and Peter Witzgall, bioRxiv, no. 20637, 2017. (ook: Journal of Chemical Ecology, May 2018, Volume 44, Issue 5, pp 431–435)

Ig Nobel Scheikundeprijs – [PORTUGAL]*

Paula Romão, Adília Alarcão & wijlen César Viana, 

voor het meten van de mate waarin menselijk speeksel een goed reinigingsmiddel is voor vuile oppervlakken.

REFERENCE: “Human Saliva as a Cleaning Agent for Dirty Surfaces,” by Paula M. S. Romão, Adília M. Alarcão and César A.N. Viana, Studies in Conservation, vol. 35, 1990, pp. 153-155.

self-colonoscopyIg Nobel Geneeskunde-onderwijsprijs – [JAPAN]*

Akira Horiuchi, 

voor het medische rapport ‘Colonoscopie in de zittende positie: ervaringen met zelf-colonoscopie’ (‘Colonoscopy in the Sitting Position: Lessons Learned From Self-Colonoscopy’)

REFERENCE: “Colonoscopy in the Sitting Position: Lessons Learned From Self-Colonoscopy by Using a Small-Caliber, Variable-Stiffness Colonoscope,” Akira Horiuchi and Yoshiko Nakayama, Gastrointestinal Endoscopy, vol. 63, No. 1, 2006, pp. 119-20.

Ig Nobel Letterenprijs – [AUSTRALIA, SERBIA, EL SALVADOR, UK]*

Thea Blackler, Rafael Gomez, Vesna Popovic and M. Helen Thompson, 

voor het documenteren dat de meeste mensen die gecompliceerde producten gebruiken de gebruiksaanwijzing niet lezen.

REFERENCE: “Life Is Too Short to RTFM: How Users Relate to Documentation and Excess Features in Consumer Products,” Alethea L. Blackler, Rafael Gomez, Vesna Popovic and M. Helen Thompson, Interacting With Computers, vol. 28, no. 1, 2014, pp. 27-46.

Ig Nobel Voedingsleerprijs – [ZIMBABWE, TANZANIA, UK]*

James Cole, 

voor het berekenen dat de calorie-inname van een menselijk kannibalisme-dieet significant lager is dan de calorie-inname van de meeste andere traditionele vleesdiëten.

REFERENCE: “Assessing the Calorific Significance of Episodes of Human Cannibalism in the Paleolithic,” James Cole, Scientific Reports, vol. 7, no. 44707, April 7, 2017.

Ig Nobel Vredesprijs – [SPAIN, COLOMBIA]*

Francisco Alonso, Cristina Esteban, Andrea Serge, Maria-Luisa Ballestar, Jaime Sanmartín, Constanza Calatayud & Beatriz Alamar, 

voor het meten van de frequentie, motivatie en effecten van schreeuwen en vloeken tijdens het besturen van een auto.

REFERENCE: “Shouting and Cursing While Driving: Frequency, Reasons, Perceived Risk and Punishment,” Francisco Alonso, Cristina Esteban, Andrea Serge and Maria-Luisa Ballestar, Journal of Sociology and Anthropology, vol. 1, no. 12017,, pp. 1-7.

REFERENCE: “La Justicia en el Tráfico: Conocimiento y Valoración de la Población Española” [“Justice in Traffic: Knowledge and Valuation of the Spanish Population”)], F. Alonso, J. Sanmartín, C. Calatayud, C. Esteban, B. Alamar, and M. L. Ballestar, Cuadernos de Reflexión Attitudes, 2005.

Ig Nobel Geneeskunde-onderwijsprijs – [USA, JAPAN, SAUDI ARABIA, EGYPT, INDIA, BANGLADESH]*

John Barry, Bruce Blank & Michel Boileau, 

voor het gebruik van postzegels om te testen of het mannelijk geslachtsorgaan goed functioneert – zoals beschreven in hun publicatie ‘Nachtelijke peniszwelling-bewaking met postzegels’ (‘Nocturnal Penile Tumescence Monitoring With Stamps’).

REFERENCE: “Nocturnal Penile Tumescence Monitoring With Stamps,” John M. Barry, Bruce Blank, Michael Boileau, Urology, vol. 15, 1980, pp. 171-172.

stamps

Ig Nobel Economieprijs – [CANADA, CHINA, SINGAPORE, USA]*

Lindie Hanyu Liang, Douglas Brown, Huiwen Lian, Samuel Hanig, D. Lance Ferris & Lisa Keeping, 

voor het onderzoeken of het effectief is voor werknemers om Voodoo-poppen te gebruiken om wraak te nemen op foute bazen.

REFERENCE: “Righting a Wrong: Retaliation on a Voodoo Doll Symbolizing an Abusive Supervisor Restores Justice,” Lindie Hanyu Liang, Douglas J. Brown, Huiwen Lian, Samuel Hanig, D. Lance Ferris, and Lisa M. Keeping, The Leadership Quarterly, February 2018.

 * De landennamen na de categorie verwijzen naar de landen waar de prijswinnaars opgeleid zijn, werken of gewerkt hebben en verwijzen niet noodzakelijkerwijs naar de nationaliteit van de personen.

 

by

Hij komt! ‘Der Entenmann’

Der Entenmann_Kees Moeliker_Edel Books_3D Cover_eingerücktEen interview in Der Spiegel van 29 april 2017 bracht mijn werk onder de aandacht van veel mensen in Duitsland. Hierdoor raakte de Hamburgse uitgever Edel Books  geïnteresseerd in mijn eerste boek ‘De eendenman‘. Via mijn Nederlandse uitgever Nieuw Amsterdam regelden ze de rechten voor de Duitse uitgave. De vertaling – een hoogstandje van Gerrit ten Bloemendal – werd gesubsidieerd door het Nederlands Letterenfonds. Het boek verschijnt 7 september 2018 onder de titel ‘Der Entenmann – Von Spatzenklöten, aussterbenden Filzläusen und nekrophilen Enten’.

Geen idee of men in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland op ‘Der Entenmann’ zit te wachten, maar ik ben blij met een grote, nieuwe lezersmarkt voor onwaarschijnlijk onderzoek, opmerkelijk diergedrag en dode dieren met een verhaal.

Überarbeitet und aktualisiert
Omdat ‘De eendenman’ inmiddels behoorlijk gedateerd is (2009), heb ik het boek in overleg met Edel Books geactualiseerd en aangevuld met passende verhalen uit ‘De bilnaad van de teek’ en ‘De kloten van de mus’. Het hoofdstuk ‘Homoseksuele necrofilie’ is breder van opzet en heet nu ‘Nekrophilie im Tierreich’. Het bevat een representatief overzicht van seksuele interacties tussen levende en dode dieren. Het hoofdstuk over mijn Ig Nobel avontuur (‘Sind Sie der Entenmann?’) is uitgebreid met een verhandeling over Ig Nobel prijswinnaars uit Duitstalige landen. Voor ‘Help, de schaamluis verdwijnt!’ heb ik aanvullend onderzoek gedaan in Duitse insectencollecties en in de oude Duitse schaamluisliteratuur. Duitsland en Oostenrijk blijken de bakermat van het schaamluisonderzoek te zijn. Het hoofdstuk ‘De maffe merel’ (‘Die durchgeknallte Amsel’) bevat meer gevallen van schaduwboksende vogels, en er is een nieuw hoofdstuk over dieren die het slachtoffer werden van sportwedstrijden: ‘Sportopfer’. Alles bijelkaar 320 rijk geïllustreerde pagina’s:

Der Entenmann – Von Spatzenklöten, aussterbenden Filzläusen und nekrophilen Enten 320 Seiten | Hardcover mit 122 Abbildungen | Format 13,5 x 19 cm
Auch als E-Book erhältlich | ISBN 978-3-8419-0610-6 | bestellen kan hier

Hieronder twee citaten waarmee het boek, bij wijze van motto, begint:

Oskar Heinroth (1871-1945) was een groot eendenkenner die de term ethologie  (gedragsonderzoek) als vakgebied binnen de biologie introduceerde. Zijn leerling, Konrad Lorenz (1903-1989), borduurde voort op Heinroths werk en sleepte er, samen met Niko Tinbergen en Karl von Frisch, in 1973 de Nobelprijs mee in de wacht.

Bestellen kan alvast hier: [klik]

 

by

De Ig Nobelprijzen van 2017

Ig Nobel Prize, 2017In de nacht van donderdag op vrijdag 14/15 september 2017 zijn in het Sanders Theater van de Harvard Universiteit in de Verenigde Staten de tien nieuwe Ig Nobelprijzen uitreikt aan wetenschappers die met hun werk ‘mensen eerst aan het lachen maken en daarna aan het denken zetten’. Het was de 27e Ig Nobelprijs Ceremonie.

De prijzen gingen dit jaar (naar onderzoek) naar ‘Didgeridoo tegen snurken’ (Vrede), ‘Mensenbloed drinkende vampiervleermuizen’ (Voedingsleer), ‘Tweelingen die zichzelf niet herkennen’ (Cognitie), ‘Walgen van kaas’ (Geneeskunde), ‘Vaste en vloeibare katten’ (Vloeistofdynamica), ‘Gokkers en krokodillen’ (Economie), ‘Een vrouwelijke penis en een mannelijke vagina bij een grot-insect’ (Biologie), ‘Oude mannen met grote oren’ (Anatomie), ‘Achterwaarts koffieklotsen’ (Natuurkunde) en ‘Vaginale muziek voor de ongeborene’ (Verloskunde).

In de nu 27 jarige Ig Nobel geschiedenis, met 270 prijzen, zijn Nederlanders dertien keer bekroond. Dit jaar viel Nederland niet in de prijzen.

De prijzen werden uitgereikt door de (echte) Nobelprijswinnaars Oliver Hart (Economie, 2016), Eric Maskin (Economie, 2007) en Roy Glauber (Natuurkunde, 2005)

Dit zijn de winnaars van 2017, en de categorieën waarin de prijzen zijn gevallen:

Ig Nobel Natuurkundeprijs 2017  [Frankrijk, Singapore, USA]

Marc-Antoine Fardin,

voor het gebruiken van vloeistofdynamica voor het onderzoeken van de vraag ‘Kan een kat zowel vast als vloeibaar zijn?’

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for using fluid dynamics to probe the question “Can a Cat Be Both a Solid and a Liquid?”

REFERENCE: “On the Rheology of Cats,” Marc-Antoine Fardin, Rheology Bulletin, vol. 83, 2, July 2014, pp. 16-17 and 30.

cats_ig _2017

Ig Nobel Vredesprijs 2017  [Zwitserland, Canada, Nederland, USA]

Milo Puhan, Alex Suarez, Christian Lo Cascio, Alfred Zahn, Markus Heitz en Otto Braendli,

voor het aantonen dat het regelmatig bespelen van een didgeridoo een effectieve behandeling is bij snurken en obstructief slaap-apneu.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for demonstrating that regular playing of a didgeridoo is an effective treatment for obstructive sleep apnoea and snoring.

REFERENCE: “Didgeridoo Playing as Alternative Treatment for Obstructive Sleep Apnoea Syndrome: Randomised Controlled Trial,” Milo A. Puhan, Alex Suarez, Christian Lo Cascio, Alfred Zahn, Markus Heitz and Otto Braendli, BMJ, doi:10.1136/bmj.38705.470590.55 (published 23 December 2005)

Ig Nobel Economieprijs 2017  [Australië, USA]

Matthew Rockloff en Nancy Greer,

voor hun experimenten die laten zien hoe contact met een levende krokodil iemands bereidheid tot gokken beïnvloedt.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for their experiments to see how contact with a live crocodile affects a person’s willingness to gamble.

REFERENCE: “Never Smile at a Crocodile: Betting on Electronic Gaming Machines is Intensified by Reptile-Induced Arousal,” Matthew J. Rockloff and Nancy Greer, Journal of Gambling Studies, vol. 26, no. 4, December 2010, pp. 571-81.

gambler_and_croc_Ig_Nobel_Economics_2017_Photo_Matt-Rockloff_web

Ig Nobel Anatomieprijs 2017  [UK]

James Heathcote,

voor zijn medische studie ‘Waarom hebben oude mannen grote oren?’

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for his medical research study “Why Do Old Men Have Big Ears?”

REFERENCE: “Why Do Old Men Have Big Ears?” James A. Heathcote, British Medical Journal, vol. 311, 1995, p. 1668.

ears_igs_2017

Ig Nobel Biologieprijs 2017  [Japan, Brazilië, Zwitserland]

Kazunori Yoshizawa, Rodrigo Ferreira, Yoshitaka Kamimura en Charles Lienhard,

voor hun ontdekking van een vrouwelijke penis en een mannelijke vagina bij een grotluis.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for their discovery of a female penis, and a male vagina, in a cave insect.

REFERENCE: “Female Penis, Male Vagina and Their Correlated Evolution in a Cave Insect,” Kazunori Yoshizawa, Rodrigo L. Ferreira, Yoshitaka Kamimura, Charles Lienhard, Current Biology, vol. 24, no. 9, 2014, pp. 1006-1010.

Ig Nobel Vloeistofdynamicaprijs 2017  [Zuid-Korea]

SpillingJiwon Han,

voor zijn studie van vloeistof-klotsdynamica, om te leren wat er gebeurt wanneer iemand achteruitloopt met een kop koffie in de hand.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for studying the dynamics of liquid-sloshing, to learn what happens when a person walks backwards while carrying a cup of coffee.

REFERENCE: “A Study on the Coffee Spilling Phenomena in the Low Impulse Regime,” Jiwon Han, Achievements in the Life Sciences, vol. 10, no. 1, 2016, pp. 87-101.

Ig Nobel Voedingsleerprijs 2017  [Brazilië, Canada, Spanje]

Fernanda Ito, Enrico Bernard en Rodrigo Torres,

voor de eerste wetenschappelijke beschrijving van mensenbloed in het dieet van de ruigpootvampiervleermuis.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for the first scientific report of human blood in the diet of the hairy-legged vampire bat.

REFERENCE: “What is for Dinner? First Report of Human Blood in the Diet of the Hairy-Legged Vampire Bat Diphylla ecaudata,” Fernanda Ito, Enrico Bernard, and Rodrigo A. Torres, Acta Chiropterologica, vol. 18, no. 2, December 2016, pp. 509-515.

Ig Nobel Geneeskundeprijs 2017  [Frankrijk, UK]

Jean-Pierre Royet, David Meunier, Nicolas Torquet, Anne-Marie Mouly en Tao Jiang,

voor het gebruik van geavanceerde hersenscantechnieken om te meten in welke mate sommige mensen van kaas walgen.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for using advanced brain-scanning technology to measure the extent to which some people are disgusted by cheese.

REFERENCE: “The Neural Bases of Disgust for Cheese: An fMRI Study,” Jean-Pierre Royet, David Meunier, Nicolas Torquet, Anne-Marie Mouly and Tao Jiang, Frontiers in Human Neuroscience, vol. 10, October 2016, article 511.

Croyet_Medicine_2017_br

dr. Jean-Pierre Royet walgt niet van kaas.

Ig Nobel Cognitieprijs 2017  [Italië, Spanje, UK]

Matteo Martini, Ilaria Bufalari, Maria Antonietta Stazi en Salvatore Maria Aglioti,

voor het aantonen dat veel eeneiige tweelingen zich op foto’s niet uit elkaar kunnen houden.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for demonstrating that many identical twins cannot tell themselves apart visually.

REFERENCE: “Is That Me or My Twin? Lack of Self-Face Recognition Advantage in Identical Twins,” Matteo Martini, Ilaria Bufalari, Maria Antonietta Stazi, Salvatore Maria Aglioti, PLoS ONE, vol. 10, no. 4, 2015: e0120900.

cognition_2017

Ig Nobel Verloskundeprijs 2017  [Spanje]2-InstitutMarques_MouthFetus

Marisa López-Teijón, Álex García-Faura, Alberto Prats-Galino en Luis Pallarés Aniorte,

voor het aantonen dat een

menselijke foetus sterker reageert op muziek die in de vagina van de moeder afgespeeld wordt, dan muziek die op de buik van de moeder afgespeeld wordt.

officiële Engelstalige Ig Nobel citatie:

for showing that a developing human fetus responds more strongly to music that is played electromechanically inside the mother’s vagina than to music that is played electromechanically on the mother’s belly.

REFERENCE: “Fetal Facial Expression in Response to Intravaginal Music Emission,” Marisa López-Teijón, Álex García-Faura, and Alberto Prats-Galino, Ultrasound, November 2015, vol. 23, no. 4, pp. 216–223.

REFERENCE: “Fetal Acoustic Stimulation Device,” patent ES2546919B1, granted September 29, 2015 to Luis y Pallarés Aniorte and Maria Luisa López-Teijón Pérez.

6-InstitutMarques_Babypod3

Voor een overzicht van alle Ig Nobelprijswinnaars sinds 1991, klik hier.

De lijst met dertien Nederlandse Ig Nobelprijswinnaars, klik hier.

by

Groeneveldprijs 2017!

Op 19 mei 2017 ontvingen Jelle Reumer en ik de Groeneveldprijs, in Kasteel Groeneveld. Deze prijs wordt sinds het jaar 2000 uitgereikt aan een persoon of organisatie die zich bijzonder heeft ingezet voor het debat over natuur en landschap in Nederland.

Dat is natuurlijk een grote eer, zeker ook gezien de namen en de wapenfeiten van de laureaten die ons voorgingen: Geert Mak (2000), Koos van Zomeren (2001), Helen Mayer Harrison & Newton Harrison (2002), Matthijs Schouten (2003), Jared Diamond (2004), Willem Overmars (2005), Frans van der Hoff (2006), Benny Jolink (2007), Louise Fresco (2008), Auke van der Woud (2009), Willem van Toorn (2010), John Berger (2011), Tracy Metz (2012), de Groene redactie van dagblad Trouw (2013/2014), Wouter Helmer (2015) en Digna Sinke (2016).

Op de oorkonde die Wim van Helden (voorzitter van de stichting Groeneveld) overhandigde, staat te lezen waarom we met deze prijs werden beloond.

[De stichting Groeneveld reikt met bijzonder veel genoegen de Groeneveldprijs 2017 uit aan Kees Moeliker]:

die door zijn lichtvoetige aanpak van ogenschijnlijk triviale details betreffende de stedelijke natuur ons anders leert kijken in de stad.

Op de oorkonde van Jelle Reumer staat hetzelfde. We kregen de prijs voor onze publicaties over natuur in de stad en voor de tentoonstellingen en activiteiten over stadsnatuur in het Natuurhistorisch Museum Rotterdam. Het persbericht dat Stichting Groeneveld op 19 april 2017 verspreidde, verwoordt het als volgt:

De sprankelende presentatie van wetenswaardigheden over de natuur, in het bijzonder de stedelijke natuur is het eigenzinnige waarmerk geworden van beide laureaten en van Het Natuurhistorisch. Op speelse wijze plaatst het Natuurhistorisch Museum Rotterdam ogenschijnlijk triviale details uit de natuur in een ruimer maatschappelijk en natuurlijk perspectief. De nadrukkelijk open communicatie met de lokale instellingen van onderwijs en wetenschap is een al even kenmerkende karakteristiek van beide laureaten. Ook in hun publicitaire activiteiten zijn Reumer en Moeliker opmerkelijk actief en gericht op een stedelijk, nationaal en internationaal publiek.

GroeneveldPrijs_2017

Jelle Reumer (links) en Kees Moeliker met de Groeneveldprijs 2017.

Na de officiële uitreiking volgde de Groeneveldlezing 2017 waarbij Jelle Reumer de natuur in Nederland kenschetste als ‘zombienatuur’ en stelde ‘voor biodiversiteit  moet je de eeuwige raaigrasvelden en de letterlijk onoverzienbare maisakkers achter je laten en de stadspoort binnentreden.’ Ik kon daar mooi op aansluiten met een bloemlezing over een aantal ‘ogenschijnlijk triviale details betreffende de stedelijke natuur’. Deze lezingen zullen te zijner tijd in druk verschijnen.