Lyon
Lyon | |
 | |
 Bayraq  Gerb | |
| 45°46′3″N 4°50′6″E / 45.76750°N 4.83500°E | |
| Hákimiyat | |
|---|---|
| • mayor | Grégory Doucet[1] |
| Jer maydanı | 47.87 km² |
| Pochta indeksi | 69001-69009 |
| Websayt | lyon.fr |
|
| |
Lyon — Franciyadaǵı qala. Ol Rona hám Sona dáryalarınıń qosılıwında, Franciya Alp tawlarınıń arqa-batısında, Parijden 391 km qubla-shıǵısta, Marselden 278 km arqada hám Shveycariyanıń Jeneva qalasınan 113 km qubla-batısta jaylasqan.
Lion qalası Franciyanıń úshinshi en úlken qalası bolıp[2], 2022-jıl yanvardaǵı dizimge alıw boyınsha 48 km2 (19 mi2)[3] kishi kommunal aymaǵında 520 774 xalıq jasaydı, biraq onıń átirapı hám shetki aymaqları menen birgelikte Lion metropoliteninde sol jılı 2 327 861 xalıq jasap, Franciyada ekinshi orında turdı. Lion hám 58 qala átirapındaǵı municipiyalar 2015-jıldan baslap Lionnıń metropoliyasın dúzdi, bul tikkeley saylanatuǵın metropoliya hákimiyatı bolıp, házirgi waqıtta kópshilik qala máselelerine juwap beredi, 2022-jılı xalqı 1 433 613 adamdı quraydı[4]. Lion — Auvergne-Rhône-Alpes wálayatınıń prefekturası hám Rona departamenti keńesiniń orayı (biraq, onıń yurisdikciyası 2015-jıldan beri Lion metropoliyasına tarqalmaydı).
Tariyxı
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Toponimika
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Qalanın atı Lugdon, Luon, XIII ásirden baslap Lion formalarına iye bolǵan. Rim tilinde Lugdunum dep latınlasqan Gal Lugdun yamasa Lugdunon eki sózden quralǵan. Birinshisi keltler qudayı Lug (tártip hám nızam ústinen basqarıwshı) yamasa «ǵarǵa» mánisin anlatıwshı «lugon» (ǵarǵa Lugtıń xabarshısı) yamasa «jaqtılıq» mánisin ańlatıwshı lug sózi bolıwı múmkin. Ekinshisi — dunos («qorǵan», «tóbe»). Solay etip, atama áyyemgi Lion qalasına tiykar salınǵan Fourvier tóbesin belgilewi múmkin, biraq «quday Lug tóbesi», «ǵarǵalar tóbesi» yamasa «jarqıraǵan tóbe» mánisin ańlatıwı múmkin[5][6].
Geografiyası
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]Rona hám Sona tariyxıy qala orayınıń qublasına tutasıp, yarım ataw — Preskuildi payda etedi, ol batıs hám arqada eki úlken tóbelik hám shıǵısta úlken tegislik penen shegaralanadı. Bellekur maydanı eki dárya aralıǵındaǵı Preskuil dáryasında jaylasqan bolip, Franciyadaǵı úshinshi en úlken jámiyet maydanı esaplanadı. Bellekur maydanınan arqaǵa qaray keń, tek piyadalar ushın mólsherlengen Respublika kóshesi alıp baradı.
Arqa dóńlik La Croix-Rousse bolıp, ol «jumis isleytuǵın dóńlik» dep ataladı, sebebi bul jerde áyyemnen bul qala belgili bolǵan kishi jipek ustaxanaları jaylasqan[7].
Derekler
[redaktorlaw | derekti redaktorlaw]- ↑ «Répertoire national des élus: les maires» (fr). data.gouv.fr, Plateforme ouverte des données publiques françaises (13-sentyabr 2022-jıl).
- ↑ «The main cities and towns of France». About-France.com. Qaraldı: 15-yanvar 2025-jıl.
- ↑ INSEE. «Statistiques locales - Lyon : Commune - Population municipale 2022» (fr). Qaraldı: 8-iyul 2025-jıl.
- ↑ «Statistiques locales - Métropole de Lyon : Intercommunalité-Métropole - Population municipale 2022». INSEE. Qaraldı: 8-iyul 2025-jıl.
- ↑ Mailhes, François; Piot, Cyrille; Rapini, Jean-Louis. Les Miscellanées des Lyonnais. éditions du poutan, 2021.
- ↑ «Lyon, d'où vient ton nom ?» (fr). Le Figaro (30-mart 2017-jıl). Qaraldı: 8-sentyabr 2023-jıl.
- ↑ (in francuz) Georges Duby (ed), Histoire de la France : Dynasties et révolutions, de 1348 à 1852 (vol. 2), Larousse, 1999 p. 53 ISBN 2-03-505047-2