Haarlemiana: 1.Gevelsteen Henk Vijn molen de Adriaen / In Memoriam Henk Vijn (1934-2021), 2. JAN KROL Kzn. (1842-1916), 3. HRLM (stadsglossy). 4. Andriessen; een artistieke familie (o.a. Hendrik Andriessen, Nico Andriessen, Marianne Andriessen-Canoy; / 4a Intermezo: Godfried Bomans – Reve en Maas – A.L.Koster en Louis Hartz; 5. dr. C.Spoelder /6. (Burgemeesters van Haarlem) -vervolg zie 15 /7.Godfried Bomans als voorzitter van de Bloemendaalse Bond van Parkweg bewoners / 8. B.G. Ziedses der Plantes, radioloog en uitvinder / 8a Roman van Liesbeth des Plantes: het huis op de heuvel /9. Tulpomanie / 10. Jan Matthijszn. van Haarlem en de Wederdopers (Münster / Jan van Leiden) / 11. Politici en staatslieden uit Haarlem en omgeving / 12. eerbetoon aan Pollatz via monument / 13. Michèle Baudet / 14. Hans Asselbergs – Michèle Baudet (heimweeproject) / 15. vervolg Burgemeesters Haarlem – Anton Pirsch / Hanna Pirsch-Fieke/ 16. Musea in Haarlem omstreeks 1900 / 17. Hendrik Piek en de paardentram in Haarlem / 18. Spoorlijn Amsterdam – Haarlem vice versa 1839-2014 / 19. Haas’ Azijnfabriek / 20. Haarlemmerolie / 21. Zeep- en parfumeriefabriek ‘Het Klaverblad’ (Swens) / 22. de bank van dr.L.C.Kersbergen (1873-1958) van het Elizabeth’s Gasthuis (J.P.Teengs) / 23. restauratie huis Barnaart / 24.Onthulling plaquette Frederikspark door dr. Dirk Bloemers (95) en necrologie (1920-2019)/ 25. De Haarlemsche naaktloper, door Koos Speenhoff / 26. Bloemen-meisjes Haarlem/ 27. Broeders ziekenhuis Joannes de Deo / 28. Droste cacao-chocolade / 29. School en museum van Kunstnijverheid Haarlem / 30.Toneelvereniging rederijkerskamer Alberdingk Thijm /31. wapenschild van marineschip ‘Haarlem’ verworven /32. Gravures Staatkundige Historie van Haarlem / 33. Drogistenbond Haarlem 1928 / 34 Oud-Schoten: expositie in openbare bibliotheek Planetenlaan Haarlem / 35. Tableau Haarlemse Hofjes 36 / Dankdienst Haarlem’s Bevrijding op Hemelvaartsdag 10 mei 1945 in de Groote of St.Bavokerk / 37 Walter Zeising te Haarlem )Eigen Haard, 1902) / 38 Bloemenmeisjes Haarlem

Tags

Adolf Pirscxh, B.G.Ziedges des Plantes, B.J.Kouwer, bank van dr. Kersbergen, burgemeesters Haarlem, Damiateklokjes, Dirk Bloemers/Andriessen, Droste, Godfried Bomans, Haarlemmerolie, Hanna Pirsch-Fieke, Hans Asselbergs, Hendrik Andriessen, Henk Vijn, Het Klaverblad, Hildebrandgroep, HRLM stadsglossy, Jan Krol, Jan Schalkwijk, L.C.Kersbergen, letterlievende vereniging J.J.Cremer, Liesbeth Ziedses des Planter, Liesbeth Ziedses des Plantes, Michèle Baudet, molen de Adriaan, Nico Andriessen, Pollatz, radioloog Ziedses des Plantes, rederijkerskamer Alberdingk Thijm, Spoelder, Wederdopers

portretgravure van Johann Matthias Gesner (1691-1764), geleerde Duitse classicus, verbonden aan het Ansbach gymnasium die verscheidene oud-Griekse en Latijnse tekstuitgaven op zijn naam heeft staan.

Vooromslag prijsband met wapen en spreuk Haarlem

Voor- en achterplat prijsboek Hoorn in leren band

Titelblad van prijsband. Amsterdam, Schouten, 1754

Titelgravure Fanciscus Sanctii MINERVA cum Animadversionibus Jac Perizonii

Ingevoegd opgevouwen blad in prijsboek uitgereikt door rector van het gymnasium in Hoorn E.Epkema aan Gerard Lodewijk Carbasius (1781-1835, zoon van Henrick Boudewijssz. Carbasius en Maria Berckhout, in leven rechter te Hoorn). Ecco Epkema (* Wirdum 1759, overleden te Middelburg in 1832, was van 1803 tot 1813 rector van de Latijnse School in Hoorn. (NHA, Heemstede collectie 3878)

Prijsband. Stempeldruk op voor- en achterplat met wapenspreuk van de stad Haarlem. Leipzig, 1764

Titelblad Orpheus, Argonautica, Hymni, Libellus de lappidibus et Fragmenta…. Lipsiae (Leipzig) Sumpt. Caspari Fritsch, 1776.

Haarlem 1636-1637 in de periode van de tulpomania. De handelaren die in Flora’s wagen meerijden, zijn afgebeeld als dwaze apen en veelbetekenende namen (schoolplaat gemaakt door John Rabou)

Afbeelding van een Haarlemse drukkerij uit omstreeks 1700. Op de anonieme tekening zijn acht mannen aan het werk bij twee drukpersen. Links zien we drie zetters, boven hangen gedrukte vellen te drogen (Rijksmuseum Amsterdam)

Vooromslag van begin 2018 verschenen boek van Maarten Müller: Misdaad en straf in een Hollandse stad: Haarlem, 1245-1615. Op de afbeelding het stadhuis van Haarlem, een schilderij van Pieter Jansz. Saenredam, circa 1628.

Uit: deBuren, Vlaams-Nederlands huis voor cultuur en debat, Brussel, programmaboekje januari – juni 2018

HAARLEMIANA (2009-2020)

Gravure van ‘De Stedenmaagd’ Haarlem met stadswapen en wapenspreuk VICIT VIM VIRTUS; door Theodor Matham (1615-1676). 23 november 2015 is het 770 jarig bestaan van Haarlem met stadsrechten gevierd in het Noord-Hollands Archief (zie: Oneindig Noord-Holland)

Ets van J.Saenredam uit 1596 met rechtsboven een boekenkast

1799 verbranding van een libel, een opruiende publicatie, voor het stadhuis van Haarlem. Gravure van Reinier Vinkeles (Haarlemse Stadsglossy, nummer 44, pagina 36)

Grote Markt Haarlem met stadhuis. Aquarel door Cornelis van Noorde, 1765 (NHA)

Loosjes: De Hollandsche Revue. Reclameplaat tentoonstelling décembre 1978- mars 1979, Paris, Galerie du Seita.

Prent van inwijding Hollandsche IJzeren Spoorweg tussen Amsterdam en Haarlem

Inwijding van ijzeren spoorweg Amsterdam-Haarlem (uit: Penning-magazijn voor de jeugd)

Prent van de eerste stoomtrein die vanuit Amsterdam komende in Haarlem arriveert, 1839

tegel7 — Tegeltableau door het personeel van Beijnes rijtuigenfabriek aangeboden bij gelegenheid van het 50-jarig bestaan van het fabrieksgebouw aan het Stationsplein in Haarlem.

1. -13 DECEMBER 2014: ONTHULLING GEVELSTEEN HENK VIJN OP MOLEN DE ADRIAAN

23 april 1932 brandde molen de Adriaan aan het Spaarne af

Henk Vijn voor de in 2002 herbouwde ‘Adriaan’ (United Photos)

molenijveraar Henk Vijn, uit: ‘Rondom de Adriaan’, 2008

september 2007 organiseerde Henk Vijn het Adriaan-concert op het Spaarne

Voor de onthulling op initiatief van de Stichting Gevelstenen van de Vereniging Haerlem — Voor de onthulling van de gevelsteen ter ere van Henk Vijn, een initiatief van de Stichting Gevelstenen van de Vereniging Haerlem

Na de onthulling met links initiatiefnemer van de gevelsteen Martin Busker en rechts Henk Vijn (80), initiatiefnemer van herbouw molen de Adriaen — Na de onthulling met links initiatiefnemer van de gevelsteen Martin Busker en rechts Henk Vijn (80), stimulator van herbouw molen de Adriaan. Onder applaus van de toegestroomde menigte waarschuwde Henk Vijn dat de gemeente Haarlem de molen onder geen beding mag afstoten.

De gevelsteen Henk Vijn tegen de muur van molen de Adriaen in Haarlem, ontworpen door Eric Coolen — De gevelsteen Henk Vijn tegen de muur van molen de Adriaan in Haarlem, vervaardigd naar een ontwerp van Eric Coolen

Steenhouwer Jan Hilbers aan het werk voor gevelsteen Henk Vijn (Uit: Haerlem Jaarboek 2014. 2015, pagina 200)

21 april 2007 bij het eerste lustrum van de vernieuwde molen de Adriaen ontving Henk Vijn een koninklijke onderscheiding uit handen van Haarlems burgemeester Bernt Scheiders. Links van hem Theo Jonckbloedt. Door de toneelgroep J.J.Cremer is vervolgens toepasselijk het toneelstuk de klucht van de molenaar opgevoerd. — 21 april 2007, bij het eerste lustrum van de vernieuwde molen de Adriaan, ontving Henk Vijn een koninklijke onderscheiding uit handen van Haarlems burgemeester Bernt Scheiders. Rechts van Henk Vijn staat Theo Jonckbloedt. Door de toneelgroep J.J.Cremer is vervolgens toepasselijk het toneelstuk de klucht van de molenaar opgevoerd.

In Straatjournaal december 1988/januari 1989 is een uitvoerig interview van Inge Crul met Henk Vijn opgenomen onder de titel: *‘Wandelend pleidooi voor historisch erfgoed’* (aanwezig in Heemstede-collectie van het Noord-Hollands Archief)

Molen de Adriaan door Wim v.d. Putten. 1998. Op een gedrukte kaart met nieuwjaarswensen van Henk Vijn en Theo Jonckbloedt

Actievoerder Vijn streed voor (behoud) stadsschouwburg (Haarlems Dagblad. 29 mei 2009)

Vervolg artikel Henk Geist overHenk Vijn, in Haarlems Dagblad van 29 mei 2009)

In het Haarlems Dagblad laat Henk Vijn (84) weten het na een hartinfarct in 2002 en een hersenbloeding in 2016 het wat rustiger aan te doen (H.D., 4-1-2019). In Haerlem Jaarboek 2021. Historische Vereniging Haerlem 2022 zijn slechts2 necrologieën geplaatst, te weten 1 van architectuurhistorica Hilde de Haan (1949-2021) door IdsHaagsma en de tweede doorHenk Geist is gewijdaan Henk Vijn (1934-2021).

Overlijdensbericht Henk Vijn (*1 september 1934 Haarlem ov. 5 september 2021)

Overlijdensbericht Hendrikus Theodorus Maria Vijn

Dankbetuiging familie Vijn. Haarlems Dagblad 13 november 13-11-2021

IN MEMORIAM HENK VIJN Enkele herinneringen

Met treurnis nam ik kennis van het overlijden van Henk Vijn. Haarlemmer pur sang (daar geboren, getogen en overleden), die tevens interesse toonde voor de regio, met name Heemstede. Henk Vijn nam als oudste zoon de banketbakkerij van zijn vader over, die in zijn geboortejaar 1934 de eerste automatiek in Haarlem was begonnen. De broers van Henk: Theo en Joop begonnen een eigen zaak. Theo had twee radio- en televisiewinkels en Joop een modezaak in de Grote Houtstraat; hun zus Anna Vijn maakte naam als naaldkunstenaar. Moeder Flora Vijn-van Dril was ook haar leven lang actief en was 95 jaar toen zij in 2006 in Zorgcentrum Het Overbos te Heemstede overleed. Henk Vijn is benoemd tot ridder in de orde van Oranje Nassau en door burgemeester mw. mr. Schmitz in 1989 bekroond met de de eerste gouden promotiespeld Haarlem.

Cartoontekening van Gerrit van Dijk met een verwijzing naar Henk Vijn. Uit: *Was* *getekend: Jan Haverkort; portret van een wethouder*‘,2002.

Toen ik in 1972 als directeur van de toen gemeentelijke openbare bibliotheek werd benoemd kwam Henk zich spoedig voorstellen. Op zijn verzoek ben ik in 1989 toegetreden als secretaris geworden van de door hem opgerichte stichting Camera Obscura, bij gelegenheid van de in 1839 (toen 150 jaar geleden dus), voor het eerste verschenen boek van Nicolaas Beets onder pseudoniem Hildebrand. Met mr. Henk Tulp, beleidshoofd bij de Provincie Noord-Holland en verderJ.van den Berg (NMB-bank Haarlem) alsmede Ans Windhorst van de Letterlievende vereniging J.J.Cremer, boekhandelaar Dolf de Vries, journalist Wim Helversteijn en Peer Sips (directeur VVV Kennemerland) als medeleden. Voorts Rob Spies namens de gemeente Haarlems als adviseur. Intentie was blijvende interesse te wekken voor de ‘Camera Obscura’ én Nicolaas Beets. Meestal kwamen we bijeen in zijn (oorspronkelijk ouderlijk) huis aan de Buitenrustlaan, een pand vol papieren, ten dele met op schrift gestelde creatieve ideeën van de bewoner om waar mogelijk Haarlem te promoten. Op 31-1-1989 had een herdenking plaats in het Concertgebouw, verder verschenen een rijmprent van Harry Prenen, een stadwandeling, zijn lezingen gehouden en tentoonstellingen rond de Camera Obscura en Beets georganiseerd in o.a. Haarlem, Heemstede, Den Haag en Arnhem.

Hildebrand-activiteiten (Haarlems Dagblad, 13 april 1989)

Boekenleggers van collecties Beetsiana en Van Lennepiana in bibliotheek Heemstede (Mercatorpers Santpoort)

Brief van Nicolaas Beets aan predikant-dichter Laurillard. Door Godfried Bomans doorgezonden naar dr. Piet Schröder (Heemstede-collectie NHA)

Nicolaas Beets is in april 1884 door de Universiteit van Edinburgh vereerd met een eredoctoraat. Henk Vijn ontving bovenstaand foto van mw. Coosje Rienstra van Stuyvesande-Went, een in 1999 overleden kleindochter van Nicolaas Beets.

Vooromslag van *150 jaar Camera Obscura. In het voetspoor van Hildebrand; een stadswandeling door Haarlem*

Ik herinner me de autorit naar Middelburg, waar een kleindochter van Beets woonde en we het manuscript ‘Jeugd in het Beetsenhuis” van haar moeder, mw. Ada Geertruida Went-Beets, die de jongste dochter was van Nicolaas Beets, meekregen om te kopiëren. Die herinneringen zijn ten slotte in 2004 in boekvorm uitgegeven door de Leidse literatuurhistoricus dr. Peter van Zonneveld.

Vooromslag van *Jeugd in het* *Beetsenhuis’* door Ada Geertruide Went-Beets

In 1990 reisden we in de auto van Henk met Wim Helversteijn naar de beeldentuin van kasteel Nijenhuis in Heino (Overijssel), waar de in 1962 in Haarlem onthulde beeldengroep van Hildebrand door Jan Bronner na herstel van als gevolg van vandalisme beschadigde beelden een nieuwe en blijvende plaats kregen. In de Haarlemmerhout zijn tegenwoordig replica’s opgesteld. Een verzameling publicaties ‘Beetsiana’ voor de bewaarcollectie Heemstede is in 2003 naar het NHA verhuisd.

Hildebrandgroep van de letterlievende vereniging J.J.Cremer in de Regentenkamer van de Egelantier. Met Rob van Oploo als Hildebrand, Aad Stroman als Stastok, Ed Koster als Buikje, Theo Boerrigter als Teun de Jager, Freek van Muiswinkel als Robertus Nurks, Corrie Kramer als Suzette Noiret, Paul Pardaan als Van der Hoogen en Jaap Houtkamp als Keesje verkleed. Voor de kostuums heeft Elenora de Wit zorg gedragen en de coördinatie was in handen van Ans Windhorst.

Uitnodiging *‘In het voetspoor van Hildebrand’*, 15 april 1989

De Hildebrandgroep van letterlievende vereniging J.J.Cremer op het bordes van sociëteit *‘Trou moet blijcken’* 5 april 1989

Vooromslag van publicatie De Adriaan van Haarlem.1998 Vereniging Haerlem

Wat me opviel bij een bezoek met Henk aan een wethouder in Haarlem was dat hij bij het personeel van het stadhuis door vrijwel iedereen werd gekend. Henk Vijn stond aan de basis van de Haarlemse Vaardagen (1988). Enkele malen mocht ik zomers in zijn sloep meevaren naar o.a. Spaarndam en op de Ringvaart, met wisselende deelnemers, onder wie Ans Windhorst uit Vijfhuizen, journalist Piet Arp en veilinghouder-kunstexpert Willem de Winter. Zijn partner Theo Jonckbloedt zorgde daarbij voor de proviand onderweg. Niet alles wat Henk aanpakte is gerealiseerd. Graag had hij een replica gezien van de houten tredmolenkraan die in het verleden goederen (zoals tonnen en kisten) in de schepen bracht ofwel daaruit haalde. Wellicht wordt dat plan postuum nog ooit uitgevoerd.

Schildering van de vroegere molenkraan aan het Spaarne

Anonieme tekening o.a. van de Waag, boten op het het Spaarne, de Bakenessertoren en de hijskraan naar een litho van H.W.Last uit 1846. De grote hijskraan stond er al in de 15e eeuw. Deze is in de loop van de jaren vernieuwd en heeft dienst gedaan tot 1872 hoen hij werd gesloopt.

Blijvend van belang is het dat dankzij zijn immer opgewekte doorzettingsvermogen de herbouw in 2002 van de in 1932 verbrande molen ‘de Adriaan’. Een landmark ofwel eyecatcher in Haarlem, namelijk goed te zien wanneer men in de trein vanuit Amsterdam de Spaarnestad binnenrijdt. Dankzij een ontwerp van Eric J.Coolen is op initiatief van Martin Busker een gevelsteen met portret van Henk Vijn in 2014 op zijn 80ste verjaardag bij de molen geplaatst. Henk Vijn heeft in zijn leven honderden, zo niet duizenden foto’s van allerlei Haarlemse festiviteiten gemaakt, die naar ik mag hopen bewaard zullen blijven in de atlas van het Noord-Hollands Archief. Want dan is immers ook de uitdrukking van toepassing: ‘Mister Haarlem Henk Vijn forever’.

Bedoeld als een postuum eerbetoon aan Henk Vijn maakte H.Terwindt een foto van de Adriaan, doe al lezersfoto is geplaatst in het Haarlems Dagblad van 9 oktober 2021.

Ansichtkaart van de Stichting Molens Zuid-Kennemerland

In het tijdschrift Cremering (139 jaar letterlievend) van november 2021 is door Ans Windhorst een In Memoriam Henk Vijn opgenomen, op p.10-11.

Na een uitvaartdienst voor de familie in de H.Bavokerk Heemstede is Henk Vijn begraven op de r.k. begraafplaats Berkenrode, waar ook zijn ouders zijn begraven.

Graf van Johannes Vijn (1901-1974) en Flora Vijn-van Dril (1911-2006) op r.k.kerkhof Berkenrode, in Heemstede

HENK VIJN ONDERSCHEIDEN MET GOUDEN PROMOTIESSPELD HAARLEM in aanwezigheid van jhr. André Testa voorzitter Kamer van Koophandel, en mr.Henk Tulp namens de stichting Camera Obscura. (Haarlems Dagblad, 2-2-1989)

Op 22 en 23 november 2014 is door de letterlievende vereniging J.J.Cremer een toneelvoorstelling van Hildebrand en de familie Kegge opgevoerd in de Luifel te Heemstede. Op de foto zien we Rens Schrama als Hildebrand en Mady van der Bergh-Eldering als mevrouw Marison, de moeder van Kegge, in de bibliotheek.

2. JAN KROL KZN. (1842-1916), geboren Fries (Sneek), ondernemer op Java en in Medan (Deli Maatschappij, Sumatra), kunstverzamelaar, bestuurder, filantroop en mecenas in Haarlem.

Huwelijksbericht van K.J.(Klaas) Krol met Jacobje B.Feenstra in Sneek (Leeuwarder Courant, 11 februari 1842)

Geboorte Jan Krol Kzn. 19 juni 1842 (Leeuwarder Courant, 1 februari 1842)

Portret van mecenas Jan Krol Kzn. In 1842 geboren in Sneek, die dankzij de Deli Maatschappij in korte tijd fortuin maakte in Nederlands Oost-Indië, zich in 1882 in Haarlem vestigde, zich verdienstelijk maakte als gemeentebestuurder en mecenas en in de Spaarnestad in 1916 overleden is overleden en ter aarde besteld op de algemene begraafplaats (foto Noord-Hollands Archief)

De anonieme brief van Jan Krol aan burgemeester W.B.Sandberg, 2 mei 1914 (in: Ko van Leeuwen & Wim de Wagt, Het Geschenk; stadsschouwburg Haarlem 1918-2009). 2009, pagina 10)

Uit: Initiatiefnemer Jan Krol en architect J.A.G.van der Steur *‘Het Geschenk’,* 2998, pagina 22

.

Fotoportret van architect J.A.G.van der Steur

De anonieme brief zoals geëxposeerd in het (Historisch) Museum Haarlem

Jan Krol, geboren in Sneek, verhuisde in 1866 naar Ned.Oost-Indië, waar hij in 1873 in het huwelijk trad met Oeda Bentzen, geboren in Soerabaja, dochter van Jacob Bentzen en Emmetje Bloemink. Eind 1882 vestigde de familie zich in Haarlem. (Javabode, 11-4-1873)

Dat Jan Krol na zijn terugkeer uit Nederlands-Oost Indië actief is geweest (1) in Haarlem moge ook blijken uit de volgende bestuurlijke functies die zijn vermeld in het Jaarboek der stad Haarlem 1911: secretaris van de Kweekschool voor Onderwijzeressen van het Departement Haarlem der Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen, secretaris van de Schuurman Schimmel-van Outeren-Stichting (met als doel verdienstelijke jongeren financieel te ondersteunen voor verdere studie), beschermheer van de Schietvereeniging “Claudius Civilis”, bestuurslid van de Vereeniging tot bestrijding der Tuberculose, bestuuder van het Gemeentelijk Museum van Schilderijen en Oudheden, voorzitter van de Vereeniging tot verfraaiing van Haarlem en omliggende gemeenten en tot bevordering van het Vreemdelingenverkeer, commissaris van de Coöperatieve Bouwvereeniging “de Voorzorg”, commissaris der Coöperatieve Bouwvereeniging “De Vooruitgang”, commissaris der Coöperatieve Bouwvereeniging “Door Eendracht saamgebracht”, bestuurslid van de Vereeniging “Weldadigheid naar Vermogen”, commissaris van de Haarlemsche Tramweg-Maatschappij.

(1) Dankzij een leidinggevende positie bij de Deli Tabaks Maatschappij van Cremer in Sumatra hij daar in circa 10 jaar schatrijk geworden.

Foto van de oude schouwburg van Haarlem aan de Jansweg

Overlijden van echtgenote Jan Krol: Oeda Bentzen 20 juni 1916 (Algemeen Handelsblad, 23-6-1916). Jan Krol, die al geruime tijd ziek was stierf nog geen maand later op 14 juli 1916.

Overlijdensbericht Jan Krol, in: Haarlems Dagblad 15 juli 1916

Dankbetuiging van de familie, waaronder dochter Jacoba in Utrecht (Algemeen Handelsblad 22 augustus 1916)

Necrologie van J.Krol Kzn, verschenen in Jaarboekje voor de stad Haarlem voor 1917.

Portret van Jan Krol Kzn. uit: Jaarboekje voor de stad Haarlem voor 1917. Hij maakte fortuin in Ned, Oost-Indië, voornamelijk als hoofdadministrateur van de Deli-Maatschappij op Sumatra van 1876-1881, als opvolger van J.T.Cremer. Vestigde zich in 1882 te Haarlem Was o.a. gemeenteraadslid en in 1891 medeoprichter van de ‘Vereeniging tot Verfraaiing en tot Bevordering van het Vreemdelingenverkeer te Haarlem’ evenals voorzitter tot 1912. Hij schonk een grote collectie schilderijen aan het Frans Hals Museum Aan hem is bovendien het standbeeld van Frans Hals op het Floraplein te danken evenals de schouwburg aan het Wilsonplein.

Piet Mondriaan, aquarel *‘Bomenrij in drassig landschap*‘, geschenk van J. Krol Kzn. in 193. Uit: ‘ 65 *Verzameld; collectie moderne kunst Frans Hals Museum Haarlem*, 1999, p.74-75.

Necrologie Jan Krol Kzn, Haarlem’s Dagblad, 14 juli 1916

Begrafenis J.Krol Kzn. (Algemeen Handelsblad, 15-8-1016)

Necrologie Jan Krol Kzn. Uit: de Sumatra Post van 2-9-1916

vervolg Jan Krol overleden (Sumatra Post, 2-9-1916)

Veilingbericht van 2 limousines nagelaten door J.Krol (H.D., 24-8-1916)

Aankondiging veiling inboedel van pand Florapark 8 Haarlem’s Dagblad, 17-2-1917. In april verscheen tevens een veilingcatalogus

(Uit: Margreet Pop en Jaap Temminck. Kleverlaan; de geschiedenis van een begraafplaats’, pagina 114)

(vervolg graf Krol, Jan Kzn. pagina 115)

Boven: het standbeeld van Frans Hals dat dankzij een schenking van ƒ 25.000,- door Jan Krol in 1900 in het Florapark is geplaatst. Een bronzen beeld op een sokkel van graniet vervaardigd door Hendrik Adolphe Scholtz, leerling van de Belgische beeldhouwer Charles van der Stappen. Onder: de door architect Van der Steur ontworpen schouwburg waarvoor Krol 250.000 gulden doneerde onder het beding dat daarin te allen tijd loges voor de commissaris der Koningin en burgemeester van Haarlem gereserveerd moesten blijven. — Boven: het standbeeld van Frans Hals dat dankzij een schenking van ƒ 25.000,- door Jan Krol in 1900 in het Florapark is geplaatst. Daaraan ging een prijsvraag vooraf waaraan 16 beeldhouwers deelnamen. Een bronzen beeld op een sokkel van graniet vervaardigd door de in België geboren Hendrik Adolphe Scholtz uit Amsterdam, leerling van de Belgische beeldhouwer Charles van der Stappen. Met de nodige feestelijkheden is het beeld op 14 juni 1900 door koningin Wilhelmina onthuld, in aanwezigheid van koningin-Moeder Emma. De feestdag werd besloten met een opvoering van de ‘Letterlievende Vereeniging J.J.Cremer’ in de schouwburg aan de Jansweg. Daarin is het stuk ‘Frans Hals’ opgevoerd, geschreven door H.M.P.van Emmerik. Onder: de door architect professor J.A.G. van der Steur ontworpen schouwburg waarvoor Krol in 1914 250.000 gulden doneerde onder het beding dat het naar een ontwerp van Van der Steur zou worden gebouwd op het westelijk deel van het Wilsonplein en dat daarin te allen tijd loges voor de commissaris der Koningin en burgemeester van Haarlem gereserveerd moesten blijven. Voor de inrichting is door het gemeentebestuur van Haarlem ƒ 50.000,- beschikbaar gesteld en de gemeente moest bij de bouwsom nog ruim 28.000 gulden bijpassen. Het gebouw kwam in februari 1918 gereed toen de schenker al was overleden. De schenking van weldoener Krol was anoniem en is pas vijftig jaar later, in de gemeenteraadsvergadering van 6 mei 1994, openbaar gemaakt.

Monumentenbordje ANWB Stadsschouwburg Haarlem. J.Krol

Standbeeld Frans Hals (uit: Antoon Erftemeijer. 100 jaar Frans Hals Museum. 2013, p. 23

vervolg. Uit: 100 jaar Frans Hals Museum, 2013, pagina 24

Ansichtkaar na onthulling Frans Hals monument in 1914

J.Krol Kzn. begeleid Koningin Wilhelmina en Koningin-moeder Emma bij de luifel in het Florapark, 14 juni 1914

Na onthulling standbeeld, in het midden vooraan met hoge hoeden Jan Krol en de kunstschilder Hendrik Mesman (W.H.Dikkenberg NHA)

Duplicaat van het standbeeld van Frans Hals dat in een tuin van de heer Fransen is geplaatst. — Gipsen duplicaat van het standbeeld van Frans Hals dat in een tuin van de heer Fransen is geplaatst.

Het comité voor een monument ter ere van Frans Hals (H.D., 9-7-1895)

Een standbeeld voor Frans Hals (Haarlem’s Dagblad, 12-10-1897)

Een Frans Hals mars gecomponeerd door A.Koolhoven (Haarlem’s Dagblad, 14-6-1900)

het voornamelijk dankzij Jan Krol opgerichte standbeeld voor Frans Hals in Haarlem

Voorzitter J.Krol Kzn en secretaris mr.Z.W.Straatman benoemd tot officier in de orde van Oranje Nassau (De Tijd, 16-6-1900)

Wenskaart van Lambert Hermkens met een illustratie van standbeeld Frans Hals door Nicole de Cock (*1965 Zandvoort)

—–

De Haarlemse stadsschouwburg, tot stand gekomen dankzij een schenking van 250.000 gulden door Jan Krol

Joost: Veerkamp: stadsschouwburg Haarlem. 1919 architect J.A.G.van der Steur

Artikel uit Haarlems Weekblad van 26 oktober 1983 over schenking van stadsschouwburg door de geboren Fries Jan Krol.

(Uit: Honderd jaar Haarlem, de Haarlemmers en hun cultuur’; De Dag van Gisteren, deel 9, pagina 203)

Jan Krol, in: *Haarlems Dagblad* van 16 september 2023

Jan Krol Kzn. als bestuurder

(Advertentie in het Haarlem’s Dagblad van 17-7-1893)

In 1899 is J.Krol niet meer herkozen. (Haarlemsch Advertentieblad, 8-7-1899)

Op initiatief van Jan Krol is in 1898 bij het vertrek van de befaamde gynaecoloog dr. B.J.Kouwer uit Haarlem, benoemd als hoogleraar aan de Universiteit Utrecht door de dankbare patiënten een schilderij van Mesdag alsmede een album aangeboden (Het Nieuws van den Dag, 28-12-1898)

Levensbeschrijving prof.dr.B.J.Kouwer, gynaecoloog. Geboren 31-8-1861 in Wormerveer en 8-1-1933 overleden te Utrecht. Hij werkte vanaf juli 1877 tot 1898 in het St.Elizabeths Gasthuis in Haarlem. Daar zette hij met andere artsen het Röntgeninstituut op. (Eigen Haard, 1926, pagina 372)

Deelnemers van een excursie van de Vereeniging Haerlem naar Alkmaar in 1905 met o.a. J.Krol Kzn (Jaarboek Haerlem 1976)

Op bovenstaande foto staan van links naar rechts: P.van Cittert Pzn., D.H.Blok, E.A.von Saher, J.C.Tadema, dr.H.E.van Gelder (adjunct-archivaris van Alkmaar en reisleider), ds. J.Craandijk, Joh. Winkler, dr.H.D.Kruseman, J.L.Tadema, M.B.Wezelaar, archivaris C.J.Gonnet, J.Krol Kzn., Joh. de Breuk, ir.LC.Dumont (directeur van Openbare Werken).

Excursie van de Vereniging Haerlem naar het kasteel de Haer in Haarzuilen in 1906 met o.a. J.Krol Kzn. (jaarboek Haerlem 1976)

Op bovenstaande foto staan van links naar rechts: jhr. A.W.G.van Riemsdijk; (achter De Breuk) G.A.D.J.B.van Kalcken; voorzitter Joh. de Breuk; tuinbaas dr.M.C.A.Bijleveld; P.Kleiweg Dyserinck: /: ?; ?; ?; ?; A.W.von Baumhauer; dr.H.D.Kruseman: A.de Clercq: ?; ?; mej. H.M.Tadema: ?; mevr. A.de Clercq; J.L.Tadema; ?; J.Krol Kzn.; mw.mr.A.A.Pélerin: ?; mej. Sophie Duymaer van Twist; D.Vonk; mr.A.A.Pélerin; C.J.Gonnet; P.L.Engelenberg (atlas Verdwijnend Haarlem).

Jan Krol Kzn. was o.a. president commissaris van de Haarlemsche Stoomverffabriek, voorheen W.Leur & Co.. Voorts o.a. president-commissaris van de N.V. Haarlemsche IJzergieterij, commissaris van de Haarlemsche Tramway Maatschappij, commissaris van de Amsterdam Ashram Tabak-Maatschappij, commissaris van de Electrische Spoorweg-Maatschappij, commissaris van de Nederlandsch Indische Cultuur-Maatschappij, commissaris van de Kweekschool voor onderwijzeressen etc. (adv. Haarlem’s Dagblad, 16-8-1902). Krol was verder lid van de sociëteit Trou Moet Blijcken, als ‘kunstliefhebber’ ook van ‘Kunst Zij Ons Doel’, van de historische vereniging ‘Haerlem’, het Frans Halscomité, van de liefdadigheidsinstelling Weldadigheid naar Vermogen en van de Vereniging tot bestrijding der Tuberculose.

———–

Cartoontekening van Jan Krol Kzn. Was o.a. agent van de Nederlandsche Handel Maatschappij te Semarang en sinds 1882 woonachtig in Haarlem. Was lid van de gemeenteraad. Onder de arm een boek met de titel 'Naar Egypte (Lissone)'. — Cartoontekening door W.J.H.(Pim) Mulier van Jan Krol Kzn. Laatstgenoemde begon als leerling bij boekhandel Broese in Utrecht, werkte bij een uitgever Lange & Co. in Batavia, was o.a. werkzaam bij een bank als agent van de Nederlandsche Handel Maatschappij te Batavia en Semarang, daarna vanaf 1878 hoofdadministrateur van de Deli-Maatschappij voor tabak, hout en bouwmaterialen in Medan (Sumatra). Als vermogend man eind 1882 teruggekeerd in het vaderland vestigde hij zich in Haarlem. Was o.a. lid van de gemeenteraad en mede-oprichter + voorzitter van de Vereeniging tot verfraaiing en tot bevordering van het vreemdelingenverkeer in Haarlem en commissaris van enkele bedrijven. Onder de arm een boek met de titel ‘Naar Egypte (Lissone)’. Zie artikel van jhr.mr.C.C.van Valkenburg over een vondst van caricaturen in het gebouw van ‘Trou Moet Blijcken’. In: Jaarboek Haerlem, 1979, blz. 30vv.

Exlibris van J.Krol Kzn., die over een uitgebreide collectie boeken en kunstvoorwerpen beschikte. — Exlibris van J.Krol Kzn, *Een goed boek weegt zwaarder dan goud’*die over een uitgebreide collectie boeken en kunstvoorwerpen beschikte. Ooit zijn loopbaan begonnen bij boekhandel Broese in Utrecht. Dit boekmerk met als motto ‘Een goed boek weegt zwaarder dan goud’ is vervaardigd door J.G.Kesler (1873-1938)

Jan Krol heeft nog een tweede ex libris laten ontwerpen ‘*s’Emerveiller* *de tout ne s’attacher a rien* en wel door de bekende grafisch ontwerper Sjoerd de Roos (1877-1962) in 1898 |Betekenis van C N vooralsmog onbekend]

Bovenstaand ex libris van ‘Jan Krol’ is ook in 1898 als ontwerp vervaardigd door S.de R. = Sjoerd de Roos, maar niet in gebruik geweest, vermoedelijk afgekeurd door de opdrachtgever.

Nog een exlibris ontworpen voor J.Krol door Sjoerd H.de Roos in 1897 (F.H.M.)

Krol’s villa aan het Florapark in haarlem

Florapark 8 Haarlem, welk grote huis door J.Krol werd bewoond met het standbeeld van Frans Hals tegenover zijn huis. — Florapark 8 Haarlem [tot 1902 nummer 40 in welk jaar een omnummering plaatsvond], welk grote huis door J.Krol werd bewoond met het standbeeld van Frans Hals tegenover zijn huis. De eerste steen van het huis is door de toen 8-jarige ochter Jacoba krol geplaatst op 22 september 1885.

(Uit; De eerste steen gelegd door…(Haarlemse Miniaturen, deel 3, 1984, pagina 58)

Jacoba Krol volgde de HBS in Haarlem en trouwde in 1897 met J.C.Portheine (Haarlem’s Dagblad, 4 juni 1897)

Jacoba Krol , getrouwd met J.C.Portheine, overleed in 1918 te Utrecht (Haarlem’s Dagblad, 12-11-1918)

Het herenhuis Florapark 8 [oorspronkelijk nr 40]is in opdracht van J.Krol Kzn in 1885 gebouwd onder architectuur van de bekende architect L.P.Zocher. De Joodse bankier en kunstverzamelaar Franz Wilhelm Koenigs betrok de woning op 12 september 1923. hij stierf op 6 mei 1941 in Keulen (Duitsland). Vanaf 1947 was hier en aantal jaren de kraamkliniek (onder de naam Florakliniek) van het Diaconessen ziekenhuis gevestigd. Tegenwoordig is het monumentale gebouw in gebruik als kantoor.

———-

Jan Krol (geb. 1892 in Sneek, overleden 1916 in Haarlem)

Voorzijde van veilingcatalogus verzameling J.Krol Kzn., geveild bij Frederik Muller met vooral 19e eeuwse kunsteaars — Voorzijde van veilingcatalogus verzameling J.Krol Kzn., met 65 kunstwerken geveild bij Frederik Muller in 1917 met vooral 19e eeuwse kunstenaars. In 1914 had Krol al in totaal 112 schilderijen, tekeningen en aquarellen + in 1904 een schilderij van Pieter Roestraten, schoonzoon van Frans Hals, aan de gemeente geschonken. Zijn charitatieve aard blijkt voorts uit het feit dat kinderen van ouders die geen geld hadden om hen verder te laten studeren bij Krol terecht konden.

Schenking schilder van Pieter Roestraten door J.Krol Kzn. aan het stedelijk museum Haarlem (De Telegraaf, 10-8-1904)

Aankondiging veilingen bij Frederik Muller (De Tijd, 17-2-1917)

Eerder heeft Jan Krol 112 schilderijen geschonken voor het nieuwe Frans Hals Museum in Haarlem (Uit: Algemeen handelsblad, 13-5-1913)

Schilderij de Liefdesverklaring van Pieter Roestraten (Catalogus Schilderijen en teekeningen in Het Frans Hals Museum 1929, pagina 101)

Pieter Gerritszoon van Roestraten (1627-1698): de Liefdesverklaring (Frans Hals Museum)

In Haerlem Jaarboek 2013 (2014, p. 152-177) wijdde Anja Kroon een artikel aan: ‘Haarlem, stad in het groen; de Vereniging tot Verfraaiing van Haarlem en omliggende gemeenten en tot bevordering van het vreemdelingenverkeer tussen 1891 en 1920’, waarvan Jan Krol mede-oprichter en eerste voorzitter was.

Advertentie in Bataviaasch Nieuwsblad, 15-12-1897.

‘Schouwburg en zijn gulle gever’ door Jaap Timmers (Haarlems Dagblad, 30 januari 2018)

Voor een nieuwe biersoort van Jopen bier in Haarlem, het krolletje, zie:

https://www.theater-haarlem.nl/nieuws/564/Proef_nu_Het_Krolletje_/

Ter gelegenheid van het 100 jarig bestaan van de Haarlemse schouwburg in 2018 verscheen van brouwerij Jopen een nieuwe biersoort, vernoemd maar de weldoener Jan Krol: Krolletje

Het etiket van ‘Krolletje is een ontwerp van Eric J.Coolen

In 2022 is de foyer in de stadsschouwburg van Haarlem vernoemd naar Jan Krol

Het geschenk van Jan Krol. Uit: *Koloniaal Haarlem.* Uitgeverij Loutje, 2023, pagina 87.

Thans volgen beknopt enkele opmerkingen over Haarlem-publicaties en evenementen. Een voortdurende stroom boeken en tijdschriftartikelen blijft uitkomen. Romans en verhalen waarin Haarlem een rol speelt maar vooral non-fictie en fotoboeken. Komende week verschijnt een nieuw fotoboek over Haarlem van Chris Hoefsmit. Boekhandel H.de Vries organiseert van 11 tot en met 21 november 2009 een Week van het Haarlemse Boek. Mede dankzij veilinghuis Bubb Kuyper blijft Haarlem een boekenstad bij uitstek. Voor de veiling van 27 november verscheen een speciale catalogus M.C.Escher (1898-1972). Op 4 december wordt alweer voor de 14^de maal de Laurens Janszoon Costerprijs uitgereikt, ditmaal aan uitgever Laurens van Krevelen, in 2007 al winnaar van de J.H.Donnerprijs. Aan het twintigjarig ofwel porseleinen jubileum van poëzie-uitgeverij De Zingende Zaag (1989-2009) is in het Haarlems Dagblad veel aandacht gegeven. Oude Boekerij van Stadsbibliotheek naar de Janskerk De Oude Boekerij van de in 1596 opgerichte Stadsbibliotheek Haarlem bevat publicaties van voor 1900 en omvat ongeveer 45.000 titels. De handschriften en oudste boeken, zoals incunabelen en postincunabelen, zijn eerder in twee boekpublicaties beschreven door neolatinist dr. Gerard Jaspers: 1) De blokboeken en incunabelen in Haarlems Librij (1988); 2) De zestiende eeuw in de Stadsbibliotheek Haarlem (1997). Omdat de klimaatbeheersing in de keldermagazijnen van de Stadsbibliotheek onvoldoende bleek is de oude collectie kortgeleden overgebracht naar de depots van het Noord-Hollands Archief in de Janskerk. Daarbij o.a. tien handschriften en 140 vroege drukken afkomstig uit de librije van de vroegere Jansheren. De collectie is rijk aan Nederlandse letterkunde dankzij de privé-boekerij van Adriaan van der Willigen (1766-1841) die zijn uitgebreide collectie dichtbundels, toneelspelen en liedboeken aan de Stadsbibliotheek naliet. De laatste jaren is een aanzienlijk deel van de collectie opgenomen in Worldcat. Conservator Anne van den Bergh publiceerde een artikel over de collecties en overdracht in nummer 11, oktober 2009 van NHA nieuws.

Taco Jelgersma maakte in 1770 een pasteltekening van Pieter Teyler van der Hulst (1702-1778) in diens bibliotheek

3. HRLM Stadsglossy Een collectors item is de nieuwe (gratis) Haarlemse stadsglossy HRLM, opvolger van de periodieke uitgave COSTER (1) Intussen zijn zes nummers verschenen. Na ‘Dag Haarlem’ van Lennaert Nijgh in de eerste editie verschijnt sindsdien een beeldgedicht van George Moormann aan de hand van een op locatie geschreven vers. In nummer 2: ‘Bakenessergracht tweehoog’; in nummer 3 ‘Haarlemse beauties’ [Spaarnestad Photo archief]; in nummer 4 ‘Gebonden mannen’ n.a.v. beeld Mari Andriessen aan het Zuider Buiten Spaarne bij de lange Brug, in de volksmond ‘Verfroller’ genoemd; in nummer 5 ‘De Eenhoorn aan het Spaarne’; in nummer 6 ‘Haarlemmerhout’. In die uitgave staat verder een artikel over de in 1949 opgerichte kunstenaarssociëteitTeisterbant en zijn vraaggesprekken opgenomen met Haarlemmers Giel Beelen en Tosca Niterink. Voorts een beschrijving van het monumentale pand Kokstraat 6, tegenwoordig bewoond door oud-gemeentearchivaris Jaap Temminck. Omstreeks 1650 was het de woonstee van chirurgijn Jacob Werckhorst. Constantijn Huygens was deze persoon ‘eeuwig’ dankbaar omdat diens broer door “de beroemde Galeno-chymische” arts aan een longaandoening was genezen dankzij een drankje “dat niet onsmakelijk was en op rode wijn leek”.

Vooromslag van nummer 1 van HRLM, december 2008

(1) In Heemstede en naaste omgeving wordt sinds voorjaar 2009 een vergelijkbare glossy ‘Impressies’, zij het bescheidener van aard, huis-aan-huis verspreid; een uitgave van Samo-media voor public relations en communicatie. De regio Heemstede heeft daarmee de primeur voor Nederland. Het tijdschrift HRLM kan via een groot aantal distributiepunten worden meegenomen. ‘Heel Nederland’ in 2 dikke boeken De publicist Rik Zaal was ongeveer 5 jaar onderweg om heel Nederland door te reizen en alle plaatsen te beschrijven in een reisgids. Het resultaat is ruim 1.200 pagina’s in twee delen verschenen bij uitgeverij De Arbeiderspers en te koop voor 69,95 euro. Naar aanleiding van de verschijning schoof de samensteller op 21 oktober aan bij ‘Pauw en Witteman’. Daar werd al meteen de eerste verandering opgemerkt naar aanleiding van de inbeslagname die dag door ABN/AMRO van de collecte in het Scheringa Museum voor Realisme in Spanbroek. Zoals bij de biografie van Gerard Reve verscheen ook hier een vooruitgave met de hoofdstukken over Waterland en Haarlem. Aan de Spaarnestad zijn 10 pagina’s gewijd, doch op de inhoud is helaas heel wat af te dingen. Op bijna iedere bladzijde staat wel een fout. De H.IJ.S.M. werd niet in 1836 maar op 8 augustus 1857 opgericht. De Waalse kerk uit 1348 is niet de oudste kerk van de stad, maar de Janskerk uit 1310-1318. Restaurant Lambermon staat nog vermeld op het adres Spaarne 6, ofschoon al een jaar geleden verhuisd naar de locatie Lange Veerstraat 1. Dat de uitvinding van de boekdrukkunst door Johann Gutenberg als knecht van Laurens Janszoon Coster werd gestolen is al helemaal nonsens. In de Haarlemse literatuur heet die trouweloze knecht Cornelis. Zo kunnen we nog doorgaan. Reden genoeg om bij een herdruk de teksten te laten verifiëren door een deskundige van een plaatselijke historische vereniging of een medewerker van het stadsarchief. Zaal is mijns inziens veel te kritisch ten aanzien van de Appelaar en het Klokhuisplein. Ik citeer: “Wat we zien is een architectonisch rommeltje. Het is bijna niet te geloven dat twee zulke gerenommeerde architecten als Henket en Van Dongen van een zo belangrijk deel van de stad zo’n zootje hebben gemaakt. (…) Een weer opgebouwd torentje van de firma Enschede heeft een hoog Eftelinggehalte, en het binnenterrein tussen de Appelaar en de Philharmonie is van een grote troosteloosheid.”. De schuld aan zoveel lelijkheid wordt gegeven aan beide architecten, de projectontwikkelaars, de aannemers en de gemeente. Heemstede komt er in de reisgids helemaal schandelijk van af. Uitsluitend met enkele zinnen die zijn gewijd aan het NS-station Heemstede-Aerdenhout. Dat was bij de bouw in 1953 modern, maar meer dan een halve eeuw later allang niet meer. Haarlem Bevalt! De 42-jarige in Breda geboren journalist Martijn Jas begon enkele jaren geleden zijn eenmansuitgeverij Kapstok. Daarvoor ging hij prominente personen te interviewen en achtereenvolgens kwamen boeken uit betreffende de steden Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Breda en Maastricht. Het zesde deel in deze serie ‘Haarlem Bevalt! is op 2 november gepresenteerd in het Haarlemse stadhuis, in aanwezigheid van o.a. Harry Mulisch, Job Cohen en Boudewijn de Groot. Het boek begint met de ode ‘Haarlem’ van Adriaan Morrien en bevat een voorwoord van Boudewijn de Groot. Vervolgens komen 26 inHaarlem geboren personen aan het woord, geboren tussen 1927 en 1982, te weten; Harry Mulisch (1927), letterkundige; Rudolf Das (1929), futuroloog; Joop van Zijl (1935), oud-nieuwslezer; Sigrid Koetse (1935), actrice; Bram Peper (1940), oud-burgemeester en -politicus; Kees Verkade (1941), beeldhouwer; Midas Dekker (1946), bioloog en schrijver; Vera Beths (1946), violiste; Job Cohen (1947; burgemeester van Amsterdam; Ruud Geels (1948), oud-voetbalinternational; Ed Spanjaard (1948), dirigent; Peter van Koppen (1953), rechtspsycholoog; Arthur Japin (1956), letterkundige; Annette van Trigt (1956), presentatrice en journaliste; Esther Oosterbeek (1959), zangeres Dolly Dots; Tosca Niterink (1960), tv-maakster; Rob Trip (1960), radio- en televisiepresentator; Dick van den Toorn (1960), acteur; Caroline Tensen (1964), tv-presentatrice; Yvonne van Gennep (1964), oud-schaatster; Floris Jan Bovelander (1965), oud hockeyinternational; Nicolien Mizee (1966), schrijfster; Dennis van der Geest (1975), judoka en dj; Giel Beelen (1977), radio-dj en tv-maker; Igone de Jongh (1979, balletdanseres; Teun Kuilboer (1982), acteur.

Vooromslag van boek 'Haarlem Bevalt!' — Vooromslag van boek ‘Haarlem Bevalt!’

Uiteraard ontbreken ook in de Haarlemse uitgave een aantal personen, welke men wel zou mogen verwachten. Die verleenden veelal geen medewerking, omdat hen daarvoor vanwege drukte de tijd ontbrak Van de eerste 5 boeken zouden intussen zo’n 25.000 boeken zijn verkocht en ook deze publicatie betreffende Haarlem was een uitgeversucces. Het is een lezenswaardig boek met fraaie portretfoto’s van Corbino, alias Maarten Corbijn (broer van Anton Corbijn) voor wie in Haarlem en Haarlemmers belangstelling heeft. Voor 22.50 euro in de boekhandel verkrijgbaar.

Van de 26 in woord en beeld beschreven personen hebben o.a. Boudewijn de Groot, Harry Mulisch, Kees Verkade en Job Cohen ook in Heemstede gewoond. Dick van den Toorn zat op de Bronsteeschool en Bam Peper speelde niet onverdienstelijk bij RCH. Esther Oosterbeek, één van de 'Dolly Dots' is in 1959 geboren in Uyt den Bosch, destijds kraamklniek van de Mariastichting. Haar huis stond in de Borneostraat in Heemstede, maar in Haarlem bracht ze de meeste tijd door. — Van de 26 in woord en beeld beschreven personen hebben o.a. Boudewijn de Groot, Harry Mulisch, Kees Verkade en Job Cohen ook in Heemstede gewoond. Dick van den Toorn zat op de Bronsteeschool en Bam Peper speelde niet onverdienstelijk bij RCH. Esther Oosterbeek, één van de ‘Dolly Dots’, is in 1959 geboren in Uyt den Bosch, destijds kraamklniek van de Mariastichting. Haar huis stond in de Borneostraat te Heemstede, maar in Haarlem bracht ze de meeste tijd door. “Ik zie Heemstede bovendien meer als een buitenwijk van Haarlem”, zei ze.

4. ANDRIESSEN

Straat in Haarlem ter ere van Nico Andriessen De Haarlemse straatnamencommissie heeft onlangs besloten dat naast o.a. Berlage de Haarlemse stadarchitect (en ‘Dickensian’) Nico Andriessen met een straatnaam wordt te herdenken. Ook al zal deze komen te liggen op de plek waar een topwerk van hem de LTS Sint Petrus uit de wederopbouwarchitectuur met uitzondering van aula en trappenhuis wordt afgebroken. Het jarenlang HBB-lid Marianne Andriessen-Canoy en anderen hebben zich tevergeefs voor behoud sterk gemaakt.

Vooromslag (Avalon Pers): *‘Een tasje voor* *Marianne’* . Beschreven Bladen, jaargang 9, nummer 5, juni 1999).

Silhouet en profil van Marianne Andriessen-Canoy, in 1995 getekend door Pieter Wetselaar

Het is de tweede straat in de Spaarnestad die aan een telg uit het geslacht van musici en kunstenaars wordt toegekend. Sedert 1984 kent de Spaarnestad namelijk ook een Mari Andriessenplein. Ons land telt nu 23, binnenkort 24, wegen die zijn vernoemd naar een Andriessen. Onderstaand een lijstje, waarbij de familieleden uit het kunstzinnige geslacht vet zijn weergegeven. Naar Hendrik zijn 7 starten vernoemd, broer Willem 5, de familie Andriessen 3, een andere broer van Hendrik en Willem: Mari 2. Daar komt Nico, een zoon van Hendrik dus nog bij.

nico1 — Vooromslag Magna *res est amor;* in herinnering aan Nicolas Hendrik Andriessen

Foto van Nico Andriessen in zijn ontwerpbureau, opgenomen in een bundel ‘Nicolaas Hendrik Andriessen'[magna res est amor], door Anneke van de Koppel naar aanwijzingen van Peter Hendriks in Quark Express gezet uit de 10 punts Bodoni en door Grafisch Service Centrum Van Gils b.v. in een oplage van 200 exemplaren op de Docutech geprint op 90 grs Biotop van Bührmann Ubbens. Het bindwerk is verzorgd door Ferry Haensel (Condor Pers – Peter Hendriks – Gouda)

Nico Andriessen In: ‘*t Spaarne en de stad* door Jan Dekker. 2010

Informatieblad Rozenprieel. Thunnissen Heemstede bv. Architect Nico H.Adriessen (juni 192 tot juni 1989)

nico2 — Colofon: Magna res est amor, 1997

Kees Verwey en Nettie Andriessen-Koot op bezoek bij Nico en Marianne Andriessen Canoy, 17 januari 1990

Marianne Andriessen bij haar bibliotheek (foto Jan Dekker, 1994)

Originele nieuwjaarskaart van Nico en Marianne Andriessen en familie

Kaart uit Alfriston in Engeland van Lo Marius [van Beek], Pie(tsie) Bomans-Verscheure en Godfried Bomans met afgekorte titel mr [=member] D(ickens) F(ellowship) L(ife) Pr(esident).aan het echtpaar Andriessen, leden van de Dickens Fellowship Haarlem Branch

Voorzijde van ansichtkaart met afbeelding van Smugglers Inn, Alfriston.

Nico Andriessen als jonge architect (Uit: Agnes van der Horst, De Andriessens, 2013).

Andriessen1 — Biografie van architect NICO ANDRIESSEN (1)

Andriessen2 — In Memoriam Nico Andriessen (1923-1996) door Kees van der Linden. (Haarlems Dagblad, 27-1-1996)

Het Adelbert kerkhof (Haarlems Dagblad, 23 april 2024)

Graf van Nico Andriessen en Marianne Andriessen-Canoy op de Adelbert-begraafplaats in Bloemendaal
l

Verschenen boekuitgave: *‘Tuin van rust en vrede; tekst: Anja Krabben; foto’s Frank Hanswijk en Anja Krabben’. S*tichting Eindelijk, 2024

Van Cineast tot calligraaf: Mari Andriessen en andere tegen uit geslacht Andriessen, pagina 59 uit voornoemd boek. Met cineast wordt behalve Albert Brosens (1924-2015) vooral Piet Kaart (1929-1987) bedoeld. Hij was jarenlang cameraman van de actualiteitenrubriek Brandpunt en ontving de Zilveren Nipkowprijs prijs voor zijn voor zijn gehele werk in 1967. Op het graf van Jan Schalkwijk (1920-1992) staat ‘calligraaf’. Hij werkte bij Vroom & Dreesmann in Haarlem als decorateur, maar zijn grote liefde was het schoonschrift en dan vooral de italic. Schalkwijk zette zich in voor de verspreiding van de italic, onder andere met zijn in 1980 uitgegeven boek ‘*Zo wordt schrijven een feest: handleiding tot het aanleren van het italic-handschrift’.*

Beknopt overzicht van de bouwkundige werken van Nico H. Andriessen. In: ‘*Beschreven Bladen’*, Jan Dekker ‘*Nico Andriessen architect en stadsvernieuwer’*, jaargang 6, nummer 2, februari 1996, p. 66-69.

Tekening van het Rozenprieel, ontwerp van Nico Andriessen en tekening van zoon Jurriaan Andriessen

Illustratie door Eric J.Coolen van de vm. r.k.LTS St. Petrus, in 1967 ontworpen door Nico Andriessen. Verfraaid met muurschilderingen van Hans Wiesman (Haarlems Dagblad, 23 februari 2019).

In het Haarlems Dagblad van 22 februari 1992 een uitvoerig artikel gepubliceerd over Nico Andriessen, door Pauline van der Mije ‘*In gesprek met Nico Andriessen, een sober architect’*

Het Rozenprieel te Haarlem (Nico Andriessen)

Andriessen3 — Foto door E.v.d.Worp van de ‘Meerwijckhof’ in Bennebroek, in 1994 ontworpen door Nico Andriessen

Uitnodiging temtoonstelling architectenbureau Nico H.Andriessen in 1989 in het Architectuur Bouwhistorisch Centrum Haarlem

Uitnodigingskaart voor architect Andriessen-tentoonstelling

Woningbouw aan het Spaarne van Nico Andriessen . Uit: 60 jaar Schoonheidscommissie in Haarlem. 1989, pagina 55.

Pentekening van Marius Beek, verschenen in 'The Dutch Dickensian'. V.l.n.r. Marius Beek, Godfried Bomans, J.C.Beek (staande), Frank van Oorschot, Nico Andriessen (vooraan rechts zittend) en Ernst Sachs. — Pentekening van Marius Beek, verschenen in ‘The Dutch Dickensian’. V.l.n.r. Marius Beek, Godfried Bomans, J.C.Beek (staande), Frank van Oorschot, Nico Andriessen (vooraan rechts zittend) en Ernst Sachs

Nico Andriessen stond aan de basis van de oprichting van de Haarlem Branch der International Dickens Fellowship, zoals gememoreerd door Harry Prenen in bovenstaande passages uit het boek boek ‘Dickens in de Lage Landen’, onder redactie van Dick Kooiman. Amsterdam, 2012

Wenskaart van Nico en Marianne Andriessen 1996 met een tekening van Merel Dekker, zomer 1995 van vakantiehuis “Yonac” in Frankrijk

Voormalig Petrus LTS schoolgebouw in de Prins Bernhardlaan 45-49, opgeleverd in 1967, gebouwd onder architectuur van Nico Andriessen in sanenwerking met Henri Klein Schiphorst, met kunstwerken van Levinus Tollenaar en Hans Wisman, is omstreeks 2014 gesloopt ten gunste appartmentswoningen

Harry Prenen 65 met een tentoonstelling in het gemeentehuishuis Bloemendaal en als eregasten het echtpaar N.Andriessen-Canoy en Anton Pieck (Randstad Publicaties, 28 februari 1980).

Marianne (Andriessen-) Canoy omstreeks 1945 als jonge assistente van antiquariaat Het Oude Boek in Nijmegen van H.L.Gumbert

Portret van Marianne Andriessen-Canoy (1920-2008), door beeldhouwer Jan van Borssum Buisman. 1983 brons (boek door Willem Veenhoven, 2021)

P.J.Buijnsters schrijft in zijn ‘De geschiedenis van het Nederlandse antiquariaat: ‘(…) Eind 1946 ontving Gumbert een brief van de psychiater Dr.H.C.Valkema Blouw, commissaris van de firma Beijers. Of hij wilde nadenken over het aanvaarden van het directeurschap van Beijers. Hij ging accoord en Marianne Andriessen verhuisde mee naar Utrecht. Begin 1947 werd Het Oude Boek opgeheven en kreeg Gumbert samen met P.Valkema Blouw, een neef van bovengenoemde commissaris, de leiding van de n.v. Boekhandel en Antiquariaat voorheen J.Beijers. Daar zou het pas echt gaan stormen! Marianne Canoy ten slotte is nog heel even, van 16 maart tot 18 juni 1949 als eerste vrouw en procuratiehoudster bij Beijers, lid geweest van de NVVA. Maar door haar huwelijk op 11 juli 1950 met de architect Nico H. Andriessen kwam daaraan meteen weer een einde.’

Strijd voor behoud van Petrus LTS : Marianne Andriessen-Canoy en Hanne Veenhof-Wiesman, haar oom was de kunstenaar Hans Wiesman (Haarlems Dagblad, 2000)

Huizen in de Nico Andriessenstraat te Haarlem
Huizen in de Nico Andriessenstraat te Haarlem

EEN ARTISTIEKE DAMILIE ANDRIESSEN UIT HAARLEM

Fragmentgenealogie Andriessen (uit: de Andriessens; door Agnes van der Horst (2013)

Portret van N.H.Andriessen. Uit: Nieuwe Haarlemsche Courant van 4--1911: 'De in heel ons land bekende componist van mannenkoren en andere muziekwerken, viert heden den dag dat hij zich 40 jaar geleden als toonkunstenaar vestigde te Haarlem, waar hij èn als directeur van verschillende zangvereenigingen èn als componist een grooten roep heeft. Hem ter eere zal een feestconcert gegeven worden, waar verschillende van zijn compositiën zullen worden opgevoerd, door de Liedertafel 'Haarlem's Zanggenot'. — Portret van N.H.Andriessen. Uit: Nieuwe Haarlemsche Courant van 4–1911: ‘De in heel ons land bekende componist van mannenkoren en andere muziekwerken, viert heden den dag dat hij zich 40 jaar geleden als toonkunstenaar vestigde te Haarlem, waar hij èn als directeur van verschillende zangvereenigingen èn als componist een grooten roep heeft. Hem ter eere zal een feestconcert gegeven worden, waar verschillende van zijn compositiën zullen worden opgevoerd, door de Liedertafel ‘Haarlem’s Zanggenot’.

Ten slotte: Emmy Andriessen was fotografe; Willy Andriessen een Brabantse verzetsstrijder en Th.J.Andriessen burgemeester van Overzande, later Hilversum.

In 1932 toen de Kunstkring Heemstede 5 jaar bestond zijn muziekuitvoeringen en dansvoorstellingen gehouden van o.a. Hendrik Andriessen, Zoltan Szekely, Lamond en Raden Mas Jodjana

Zowel Hendrik Andriessen als broer Mari Andriessen waren bij het eerste lustrum van de Kunstkring Heemstede vertegenwoordigd in commissies voor respectievelijk muziek en beeldende kunst.

Nicolaas Hendrik Andriessen (1845-19130 en echtgenote Gezina Andriessen-Vester (1857-1939 met hun kinderen Willem (1867-1964), Laura (1889-1981), Hendrik (1892-1981), Nicolaas (Kiek) (1895-1966), Mari (1887-1979) en Cecilia (Cilia) (1902-1986), Voorts de vrouw van pianist Willem Andriessen: Marie Bies

hendrik4 — Een jonge Hendrik Andriessen (foto Arens Tepe, Haarlem)

Hendrik Ansriessen en zijn echtgenote Tine Andriessen-Anschütz met hun zonen Jurriaan. Nico en Louis — Hendrik Andriessen en zijn echtgenote Tine Andriessen-Anschütz met hun zonen Jurriaan, Nico (2e en 3e van links) en Louis rechts van zijn moeder (uit: Agnes van der Horst. De Andriessens.2013).

Vader Hendrik Andriessen, met links zoon Louis en rechts zoon Jurriaan Andriessen

Almere en Uithoorn: Hendrik Andriessenweg; Hoofddorp: Hendrik Andriessenlaan; Zaandijk en Leiderdorp: Hendrik Andriessenstraat.

Tilburg: Andriessenpad; Deventer: Andriessenplein‘s-Gravenzande: Andriessenlaan; Amsterdam, Eindhoven, Berkel en Rodenrijs: Andriessenstraat.

Amstelveen: Willem Andriessenlaan Amsterdam: Emmy Andriessenstraat Bovenkarspel; Willem Andriessenweg Deventer: Andriessenplein; Gravenhage: Mari Andriessenstraat; Haarlem: Mari Andriessenplein; Mari Andriessenhof in Hoorn

De Haarlemmer Mari Andriessen (1897-1979) is als beeldhouwer vooral beïnvloed door de Tweede Wereldoorlog. Hij vervaardigde talrijke oorlogsmonumenten, o.a. in Heemstede en Haarlem. Dit beeld is getiteld 'Bomslachtoffer'en vervaardigd in 1948 om de verschrikkingen ten gevolge van bomaanslagen in Enschede te herdenken. Het staat in het monumentale Middelheimmuseum-park te Antwerpen — De Haarlemmer Mari Andriessen (1897-1979) is als beeldhouwer vooral beïnvloed door de Tweede Wereldoorlog. Hij vervaardigde talrijke oorlogsmonumenten, o.a. in Heemstede en Haarlem. Dit beeld is getiteld ‘Bomslachtoffer’en vervaardigd in 1948 om de verschrikkingen ten gevolge van bomaanslagen in Enschede te herdenken. Het staat in het monumentale Middelheimmuseum-park te Antwerpen

’s-Gravenzande: Andriessenlaan Haarlem: Mari Andriessenplein Hardenberg: Willem Andriessenstraat ’s-Hertogenbosch: Willy Andriessenstraat Hilversum: Burgemeester Andriessenstraat Hoofddorp: Hendrik Andriessenlaan Oegstgeest: Hendrik Andriessenlaan

Bordje van Hendrik Andriessenlaan in de Componistenwijk van Heemstede

hendrik1 — Overlijdensbericht Hendrik Andriessen, 12 april 1981

Graf van Hendrik Franciscus Andriessen (1892-1981), componist, dirigent, musicoloog en van echtgenote Johanna Justine Anschutz (1898-1975) r.k.kerkhof Bavoparochie Heemstede

Oss: Willy Andriessenlaan Overzande (gemeente Borsele): Burgemeester Andriessenstraat Rotterdam: Hendrik Andriessenlaan Schiedam: Willem Andriessenlaan Spijkenissse: Hendrik Andriessenstraat Terneuzen: Willem Andriessenlaan Tilburg: Andriessenpad Uithoorn: H.F.Andriessenweg [= Hendrik] Zaandijk: Hendrik Andriessenstraat

Serenade van muziekvereniging 'Kunst na Arbeid' uit Bennebroek voor Hensrik Andriessen op 3 januari 1972 bij gelegenheid van zijn 80ste verjaardag op landgoed 'Bloemenoord' van mr.H.Rhodius in Heemstede (Haarlems Dagblad, 4 september 1972) — Serenade van muziekvereniging ‘Kunst na Arbeid’ uit Bennebroek voor Hendrik Andriessen op 3 september 1972 bij gelegenheid van zijn 80ste verjaardag op landgoed ‘Bloemenoord’ van mr.H.Rhodius in Heemstede. Op de foto Hendrik Andriessen en zijn echtgenote Tine Anschütz. (Haarlems Dagblad, 4 september 1972)

Inschrijving van preeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeeofessor Hendrik Andriessen als eerste lid van de discotheekafdeling van de Heemsteedse bibliotheek, 17 april 1974. Bij de opening ontving hij een oorkonde uit handen van wethouder H.J.Verkoiw. — Inschrijving van prof. H.Hendrik Andriessen als eerste lid van de discotheekafdeling van de Heemsteedse bibliotheek, 17 april 1974. Bij de opening ontving hij een oorkonde uit handen van wethouder H.J.Verkouw.

Aanbieding van oorkonde aan erelid discotheek Heemstede door wethouder H.J.Verkouw (rechts) aan professor Hendrik Amsdriessen, april 1974. Links van Andriessen diens echtgenote Johanna Juistine Anschütz. Rechts achter hem gemeentesecretaris mr. Kruitwagen. — Aanbieding van oorkonde aan erelid discotheek Heemstede door wethouder H.J.Verkouw (rechts) aan professor Hendrik Andriessen, april 1974. Links van Andriessen diens echtgenote Johanna Juistine Anschütz. Rechts achter hem gemeentesecretaris mr. Kruitwagen.

Aan Hendrik Andriessen op 17 april 1974 door de Heemsteedse bibliotheek verstrekte oorkonde, vervaardigd door graficus en calligraaf Pieter Wetselaar

Opening van de uitleendiscotheek in bibliotheek Heemstede, 17 april 1974 bij welke gelegenheid wethouder H.J.Verkouw het erelidmaatschap aanbood aan – buurman van de Meerlhorst – professor Hendrik Andriessen

Voorzijde dankbetuiging familie na overlijden van Hendrik Andriessen

hendrik2 — Borstbeeld van Hendrik Andriessen; door Jan Bronner (Haarlems Dagblad, 7 februari 1992)

Kaart met dankbetuiging familie voor de belangstelling bij het overlijden van Hendrik Andriessen. Haarlem, mei 1981. Getekend portret van Hendrik Andriessen uit 1979

Nicolaas Andriessen en echtgenote Gesina Vester en hun kinderen Willem (1887-1964), Laura (1889-1981), Hendrik (1892-1981), Nicolaas (Kiek) (1895-1986), Mari (!897-1979) en Cecilia (Cilia) (1902-1988)

Uit een artikel in tijdschrift Panorama van 5 maart 1943: “Bij Willem Andriesen’.

Familieportret van de Andriessens uit de Hilversumse en Haarlemse tak, inclusief aangetrouwde personen op de trappen van de Haarlemse Gravenzaal de foto o.a. de zes kinderen van Hendrik Andriessen: Nico (boven in het midden), de componisten Louis (uiterst rechts) en Jurriaan (schuin boven Marianne, de echtgenote van Nico met hoedje) en hun zusters Gesina (links), Cecilia en Heleen. Naast Heleen staat Hedwig, de echtgenote van de in 1991 overleden Jurriaan, zoon van Nico. Naast haar Nicolette, de zus van Jurriaan jr. Schuin boven haar staat Tessel, met dochter Laura op de arm. Verder de zonen van beeldhouwer Mari Andriessen: Maap (bovenste rij links) en Frits (op stoel). Rechts boven drie kinderen van Heleen; Eugenie, Hen en Frans van der Grinten, met tussen hen in Frans Willem Andriessen en naast hen een lachende Paul Witteman – met kruisje – , wiens moeder een Andriessen is. (Haarlems Dagblad, 8-2-1992 foto Olaf Kraak van United Photos De Boer)

==================================================

4a Intermezzo: Godfried Bomans – Reve en Maas – A.L.Koster en Louis Hartz

Godfried Bomans Geboren in Den Haag en overleden te Bloemendaal gold Godfried Bomans (1913-1971) als een Haarlemmer pur sang. Neerlandicus Jac Aarts (1950) is sinds enkele jaren webmaster van een aan Bomans gewijd internetmagazine. In deel 1 (van in totaal 5 geplande boeken) met Bomans-essays kwam in 2008 bij Boekscout ‘Met andere maten’ uit. In 2009 kwam deel 2 uit onder de titel ‘Drukke tijden’. Dat bevat een selectie van 25 artikelen die in de jaren van 2001 tot 2006 verschenen in de digitale Bomans Krant. De bundels zijn te bestellen via uitgever www.boekscout.nl Bij uitgeverij Rubinstein bv te Amterdam kwamen onlangs 50 radiocolumns op 6 cd’s uit met als titel: ‘Het Godfried Bomans Luisterboek’. Hoewel over Godfried Bomans al diverse monografieën het licht zagen – o.a. van Jeroen Brouwers: de Spoken van Godfried Bomans in 1982 en een biografie van zijn jeugd door Michel van der Plas (met medewerking van Ted van Turnhout): ‘Het leven van de jonge Godfried 1913-1945’(1982) – is het wachten op een meer omvattende levensbeschrijving. Te schrijven door neerlandicus en biograaf Gé Vaartjes, die eerder boeken wijdde aan Herman de Man (1999) en Top Naeff (2010). Hij hoopt dat die levensbeschrijving in 2013 bij de herdenking van het honderdste geboortejaar van Bomans kan worden gepresenteerd, al voegt hij daaraan voorzichtig toe: “Over een publicatiedatum kan ik natuurlijk maar beter geen uitspraken doen.”

Reve en Maas Op 28 augustus 2009 noteerde Karel Wasch: “Het lijkt de laatste tijd iets stiller geworden rond Gerard Reve, de in 2000 overleden volksschrijver, zoals hij zichzelf graag noemde.” Hij voorspelde echter dat die stilte (voor de storm) in het najaar doorbroken zou worden met de biografie van Nop Maas. Revianen zouden het tussentijds moeten doen met het boek van Theodor Holman: ‘Gerardje; notities van een Reve liefhebber’(Mets en Schilt, 320 blz.). Op de dag dat het eerste deel van een biografie over Gerard Kornelis van het Reve (1923-2006) uitkwam: ‘Kroniek van een schuldig leven 1. De vroege jaren 1923-1962’– opgedragen aan levenspartner, kwaliteitsmanager en schrijfcoach Joep Jaspers – kwamen nog twee biografieën uit, te weten van oud-schaatser Henk Angenent (door Huub Snoep) en ex-wielrenner Fedor den Hertog (door Joop Holthausen). Op 29 oktober is het eerste exemplaar overhandigd aan Joop Schafthuizen. Dat Reve als schrijver voortleeft moge blijken uit de overvloedige publiciteit die het eerste deel van de Reve-trilogie ten deel viel in dag- en weekbladen, radio- en televisieprogramma’s, en op het internet, mede als vervolg op de iets eerder uitgekomen voorpublicatie. Onder het motto “Gerard Reve. Dat is Leven!” en om het extra spannend te maken met de toevoeging “nog enkele nachtjes slapen” hoorde ik de avonden voor 30 oktober bijna continu Wouter van Oorschot op nieuwszender Radio 1 reclame maken voor de onthullende biografie van Nop Maas die er aankwam. Door het Ampzing Genootschap is op de site een filmpje geplaatst van de Reve-avond in de Rode Hoed van 2 november. In nummer 14 van het glossy literaire tijdschrift Hollands Diep zijn, ingeleid door Nop Maas, twee niet eerder gepubliceerde passionele brieven van Gerard Reve aan zijn eerste homoseksuele liefde, de Amerikaan James Holmes, opgenomen (blz. 46-50). “Ik kus je op je onbeschrijflijke mond.” In een editorial van uitgever Robbert Ammerlaan gaat deze in op de relatie tussen Reve en Hermans (p.11). In hetzelfde nummer van Hollands Diep staat een mooie bijdrage ‘Monnikenwerk; Joost Swarte ontmoet Robert Crumb’(blz. 36-43). Dit naar aanleiding van publicatie van het boek Genesis met illustraties van Robert Crumb, in een vertaling van Nicolaas Matsier en vormgegeven door Joost Swarte. Scoorde Tine Fraterman tot voor kort met hooguit 5 hits op het internet, dat aantal is sinds verschijning van de voorpublicatie ‘Gerard Reve’s vriendin in de oorlogsjaren’ zowat vertienvoudigd.

Ten slotte: – Bij kunsthandel AmstelArt in Heemstede is tot 13 december een overzichtstentoonstelling te zien, gewijd aan kunstschilder Louis Hartz (1869- Heemstede 1935), de vader van grafisch kunstenaar en letterontwerper S(em) L(ouis) Hartz.

Portret van kunstschilder A.L.Koster geschilderd door Louis Hartz

– Met ongeveer 25 straatnamen [1 in Lommel, België] zijn weinig Nederlandstalige letterkundigen zo ruim vertegenwoordigd als Godfried Bomans. Homoseksuele schrijvers en kunstenaars hebben het bij straatnamencommissies traditioneel moeilijker. De toekomstige bewoners van een naar Jan Hanlo (1912-1969) genoemd hofje op de plaats van het poorthuisje van Geerlingshof in Valkenburg waar hij woonde kwamen in 1997 in opstand waarna de gemeente de beoogde naam introk. Intussen zijn Jan Hanlostraten te vinden in Almere en ’s-Gravenhage. Een straatnaam voor de schrijver Hans Warren leidde tot veel commotie bij de plaatselijke politici maar uiteindelijk is door de gemeente Goes besloten dat de Zeeuwse letterkundige alsnog een paadje krijgt vernoemd. In Groningen zal nabij onder meer een Hanny Michaelispad een Gerard Revelaan komen [die elkaar hopelijk kruisen] in de nieuwe wijk Helpermaar. In Dronten (Flevoland) bestaan al een Reveweg en Revebos. Ten slotte zou te Utrecht een Gerard Revestraat bestaan, nochtans zonder huizen.

Hans Krol

5. Dr.C.SPOELDER (1885-1957)

Dr.C.Spoelder (7 augustus-1885 - 27 juli 1958) Haarlemmer par excellence — Dr.C.Spoelder (7 augustus1885 – 27 juli 1958) Haarlemmer par excellence

Gymnasiumrector dr.C.Spoelder was tevens o.a. voorzitter van de Haarlemse Kunstgemeenschap, voorzitter van de brandweervereniging De Tien, van voetbalclub HFC, de Diaconie van de Doopgezinde gemeente en van de oudheidkundige vereniging Haerlem (uit: Vincentius 150 jaar vrijwilligerswerk in Haarlem, 2000)

In 1959 verscheen het boek ‘Ik neem afscheid van U In Memoriam dr.C.Spoelder (1885-1958). Haarlem, de Erven F.Bohn, 1959).

IN MEMORIAM DR.C.SPOELDER ‘Soms meen ik, dat ik U zie stappen door de straten, Soms meen ik, dat ik U grootmoedig door de straten heen zie gaan, Dan neig ik tot stilstaan om met U te praten, Hoewel ik dat nog nimmer deed, En Gij wellicht niets van me kent of weet. Ik zie de ronde glimlach en de gleufhoed en de ouderwetse schoenen — Gij hoorde bij Haarlem, zoals elke stoep of steen. Geen man, die stofte op hoge afkomst of blazoenen, Waart gij vertrouwd met iedereen, Niets van geleerd doen, niets van een snob, Zag toch ieder die U kende tot U op. Gij had een woord, dat hoog tot laag verstonden, Uw grote kennis, naast Uw humor was vermaard, Gij waart een echte man naar Haarlems ronde aard, Gij spraakt rechtuit, zonder nochtans te wonden. Soms nog meen ik Uw lichaam komen uit een nauwe steeg, Sinds Gij er niet meer bent vind ik Haarlem toch wel leeg.’ E.C.J.Lubberdink, in: Haerlem. Jaarboek 1958. Haarlem, 1959, p. 6.

Dr.C.Spoelder overleden (Uit: *Ons Racing Team,* nummer 135, september 1958, pagina 135

Dr.Cees Spoelder verricht als president van H.F.C. een eerste aftrap. Ook als speler was hij niet helemaal onverdienstelijk. Karel Lotsy schreef daarover: ‘Als speler toonde hij zijn karakter ten volle: bezield, recht door zee, zich inzettende met volle overgave. Hij was geen, wat men noemt “geboren voetballer”, doch fel, onversaagd en met een natuurlijke drang om de kortste weg naar het doel te volgen. Krachtig en degelijk was zijn spel, zonder de fijnheden die de artiest-voetballer aangeboren zijn. Hij maakte destijds deel uit van het beroemde tweede elftal van H.F.C., dat de beker-eindstrijd haalde en niet onder deed voor menige eerste klasser. Hij leefde zich volledig uit in zijn spel, het was voor hem één grote vreugde (…)’.

Spoelder1 — Herinnering aan twee klassieke grootmeesters: dr.C.Spoelder en mgr.dr.C.J.Henning; door Wim Helversteijn (Haarlems Dagblad, 6-8-1985)

vervolg van dr.Spoelder en mgr.dr.Henning; door Wim Helversteijn (Haarlems Dagblad, 6-8-1985)

==========

6. Burgemeesters van Haarlem. ZIE OOK UITGEBREIDER OP NUMMER 15

Evenals de stadsbibliotheek was ook het stedelijk archief lange tijd op het stadhuis in haarlem gevestigd. Her archief op deze foto in een vertrek boven de kloostergangen (Noord-Hollands Archief) — Evenals de stadsbibliotheek was ook het stedelijk archief lange tijd op het stadhuis in Haarlem gevestigd. Her archief op deze foto in een vertrek boven de kloostergangen (Noord-Hollands Archief)

penning van de vroedschap Haarlem, 1630-1650 met voorstelling typographia in verband met uitvinding door L.J.Coster

De Haarlemse burgemeester mr.Bernst Schneiders wil ook burgervader zijn. 'Ik ga vaak op de fiets naar het stadhuis. Onderweg fietsen mensen met je op. Je hoort van alles. Zodra het te politiek wordt, raad ik mensen aan het op te schrijven in een mail, zodat ik de informatie kan doorspelen naar de wethouders. Maar de meesten besparen zich die moeite. Het aan de burgemeester vertellen, volstaat.' (Juist, Elsevier, april 2014, p. 60-61). — De Haarlemse burgemeester mr.Bernst Schneiders wil ook burgervader zijn. ‘Ik ga vaak op de fiets naar het stadhuis. Onderweg fietsen mensen met je op. Je hoort van alles. Zodra het te politiek wordt, raad ik mensen aan het op te schrijven in een mail, zodat ik de informatie kan doorspelen naar de wethouders. Maar de meesten besparen zich die moeite. Het aan de burgemeester vertellen, volstaat.’ (Juist, Elsevier, april 2014, p. 60-61). **Wordt vervolgd, nummer 15.**

==============================================DE HAARLEMMER MAAT ‘ De Haarlemmers zijn veelal kleiner dan de inwoners der overige Hollandsche steden. Dit loopt zoo sterk in het oog, dat als men wil aanduiden dat iemand niet kloek van gestalte is, gewoonlijk zegt: “hij is van Haarlenmmer Maat.” Er zijn wel nog al eenige kloeke menschen, maar over ’t geheel zijn vooral die van den middelmatigen burgerstand en de fabrieksarbeiders aan de korten kant, hebbende veelal een lengte van om en aan de vijf voeten. Doorgaans zijn ze tenger van gebeente en bleek van gelaat. De vrouwen zien er meestal bleekachtig uit; ja velen geluwachtig. De Haarlemmers hebben hun vastenavondvermaken , hun hartjesdagen, paardenmarkten en vooral hun varkensmarkten met den slachttijd en zetten dan de bloemetjes buiten.’ Uit: J.L.Le Francq van Berkhey. M.D. Natuurlyke Historie van Holland. 3e deel, 3e stuk. Met noodige afbeeldingen. Amsterdam, 1773, pp.105-106. =================================================

7. Godfried Bomans als voorzitter van de Bloemendaalse Bond van Parkweg bewoners (2002) met Jon Roos als secretaris-penningmeester en professor dr.B.G.Ziedses des Plantes als beschermheer

Professor B.G.Ziedses de Plantes (1923-1993) was bewoner van Parkweg 10 in Bloemendaal. Informatie over woonrelatie Bernard George Ziedses des Plantes en Godfried Bomans ontvangen van professor dr. Albert de Roos. Ingenieur en radioloog ontwikkelde hij in 1934 de tomografieën ontwierp een planigraaf, voorloper van de tegenwoordige CT-scanapparatuur

De villa, Parkweg 7 in Bloemendaal (in 1899 ontworpen door architect J.van den Ban) waar B.G.Ziedses de Plantes woonde

ziedzes — Vooromslag van herdenkingskatern honderdste verjaardag van prof.dr.B.G.Ziedses des Plantes 1902-2002. (Nederlandse Vereniging voor Radiologie, 2002)

In memoriam Bernard George Ziedses des Plantes, MD 1902-1993, (RSNA Radiology), June 1994)

parkweg — Situering Parkweg in Bloemendaal (Google maps)

ziedses1 — De brief van Godfried Bomans aan straatgenoot B.G.Ziedzes des Plantes

Parkweg 10 in Bloemendaal, huize ‘Boshof’, voorheen ‘Cottage Hill’ geheten’ waar Godfried Bomans als zelfbenoemde voorzitter van de Parkweg bewoners van 1961 tot zijn overlijden woonde.

8. B.G.Ziedses swe Plantes, radioloog en uitvinder. Artikel uit het Haarlems Dagblad van 11 januari 1992: ‘Gesprek van de dag met prof.B.G.Ziedses des Plantes uit Bloemendaal, door Annalaura Molducci

Ziedzes2 — B.G.Ziedses des Plantes (2) H.D., 11-1-1992

B.G.Ziedses des Plantes (slot) H.D., 11.-1-1992

de ‘planigraaph’- een eenvoudige computertomografie scan (ct), zoals voorkomende in het proefschrift van B.G.Ziedses des Plantes uit 1934

De planigraaf, een uitvinding van B.G.Ziedses des Plantes (Museum Boerhaave)

In me1 2024 te veilen brief en bijlagen van Ziedses des Plantes bij Bubb Kuyper in Haarlem

8a Roman van Liesbeth Ziedses des Plantes: Het huis op de heuvel

Vooromslag van de roman ‘Het huis op de heuvel’ van Liesbeth Ziedses des Plantes

Achteromslag van het de roman: ‘Het huis op de heuvel’

Drs. Cees van Steijnen, gepensioneerd kinderarts uit Haarlem kocht onlangs bij de Primera in Overveen een boek met op het omslag een Bloemendaalse villa. Hij kwam in contact met de schrijfster, dochter van professor Ziedges des Pantes die hij meemaakte aan het begin van zijn medische studie aan de Gemeente Universiteit in Amsterdam en zich herinnerde als en beminnelijk man die liever met zijn vak bezig was dan met de studenten. Mevrouw Ziedzes des Plantes liet hem vervolgens o.a. weten: ‘(…) Mijn ouderlijk huis aan de Parkweg was voor mij niet alleen oud en bijzonder, het had ook iets magisch, evenals de omgeving met haar bewoners. Zo herinner ik mij hoe Godfried Bomans, die schuin tegenover ons woonde en bevriend was met mijn ouders, vaak bij ons kwam. Met mijn vader kon hij eindeloos praten over religie en iflosofie. Mijn vader had met Godfried en onze buurman, Jon Roos, de Parkweg Vereniging opgericht. Die bestond uit een driekoppig bestuur: de voorzitter, de penningmeester en de secretaris en een gewoon lid. Wie van de drie wie was, werd ieder jaar tijdens Oud en Nieuw bepaald tijdens een vuurwerk spektakel. Wie voor de hardste knal zorgde kreeg het voorzitterschap, wie de hoogste pijl afschoot werd penningmeester en oms ecretaris te worden moest je voor de grootste stunt zorgen. een wedstrijd die lang van te voren werd voorbereid, want zij namen hun positie in de Vereniging zeer serieus. Dit ritueel komt ieder jaar tijdens de jaarwisseling weer bij me boven.’

Boekenleggers n.a.v. verschijning roman ‘Het huis op de heuvel’ door Liesbeth Ziedses des Plantes

Eerder verscheen van Liesbeth Ziedses des Plantes de gedichtenbundel: ‘Hoe laat is de tijd’, waarvan ook een Duitse editie uitkwam: ‘Wie spät ist die Zeit’.

9. Tulpomanie

Persiflage op de tulpomanie windhandel. Door Jan Brueghel de Jongere (Frans Hals Museum)

Floraes Gecks-kap. Kopergravure van Coenelis Danckaerts naar Pieter Nolpe, 1637

Flora's Mallewagen door Hendruk G.Pot. Flora troont op haar zegewagen te midden van narren. — Flora’s Mallewagen door Hendrik Gerritszoon Pot uit 1640. Flora troont op haar zegewagen temidden van narren.

Haarlem 1636-1637. Holland raakt in de ban van de handel in tulpenbollen. De prijzen stijgen tot fabelachtige hoogten. De handelaren die in Flora's stuurloze wagen meerijden, zijn afgebeeld als dwaze apen en dragen veelbetekenende namen. Beschreven door A.H.G.Rinnooy Kan. Schoolplaat gemaakt door John Rabau. Uit: Historisch Tableau. — Haarlem 1636-1637. Holland raakt in de ban van de handel in tulpenbollen. De prijzen stijgen tot fabelachtige hoogten. De handelaren die in Flora’s stuurloze wagen meerijden, zijn afgebeeld als dwaze apen en dragen veelbetekenende namen. Beschreven door A.H.G.Rinnooy Kan. Schoolplaat gemaakt door John Rabau. Uit: Historisch Tableau.

————————————————————————————————-

Verbranding op de Grote Markt te Haarlem van de protestanten Joriaen Simonsz met zijn boeken en Clement Dircksz op 26 april 1557. Een gravure van Jan Luyken in 'Het Bloedig Tooneel of 'Martelaers Spiegel der Doopsgezinde of Weereloose Christenen...' van Van Bragt, Amsterdam 1685 (UB-Amsterdam) — Verbranding op de Grote Markt te Haarlem van de protestanten Joriaen Simonsz met zijn boeken en Clement Dircksz op 26 april 1557. Een gravure van Jan Luyken in ‘Het Bloedig Tooneel of ‘Martelaers Spiegel der Doopsgezinde of Weereloose Christenen…’ van Van Bragt, Amsterdam 1685 (UB-Amsterdam). [De derde wederdoper is Marie Jorisd.]

10. Jan Matthijsz. van Haarlem en de Wederdopers (Münster)

De profeet van Haarlem, de Haarlemse bakker en wederdoper Jan Matthijsz. op de Marktplaats in Münster. In 1527 werd hij veroordeeld tot tot openbare geseling en doorboring van zijn tong. (Gravure naar een tekening opgenomen in Robert Hamerlings' boek 'König von Sion') — De profeet van Haarlem, de Haarlemse bakker en wederdoper Jan Matthijsz. op de Marktplaats in Münster. In 1527 werd hij veroordeeld tot openbare geseling en doorboring van zijn tong. (Gravure naar een tekening opgenomen in Robert Hamerlings’ boek ‘König von Sion’, 1887). Begin 1534 arriveerde Jan Matthysz. in Münster, waar boeken werden verwoest en hijzelf enkele maanden later is omgebracht.

Portret van Jan Matthys (Jan van Haarlem (circa 1500-1534) door Christoph van Sichem

‘Münster – Wat was er in Münster aan de hand? Sinds 1632 was vanuit gilden en burgerij een beweging op gang gekomen die de macht van de bisschop wilde uitschakelen. Berndt Rothmann (circa 1495-1535), die in 1533 tot de volwassenendoop overging, werd daarin een leidende figuur. In zijn tractaat ‘Van den Wrake’, dat algemeen verbreiding vond, onderstreepte hij de verwachtingen van het komende oordeel Gods, die ook buiten Münster ingang vonden. Tallozen werden aangemoedigd gehoor te geven aan de oproep om naar de stad van het nieuwe Koninkrijk te komen. Nadat in Straatsburg met de gevangenname van Hoffman in 1533 de verwachtingen een roemloos einde vonden, scheen nu Münster de stad waar al lang levende verwachtingen eindelijk in vervulling zouden gaan. Jan Matthijsz. van Haarlem, die zich als een nieuwe “Henoch” beschouwde, wilde niet langer gehoor geven aan Hoffmans raad om met het oog op de vervolgingen de doopvoltrekkingen tijdelijk uit te stellen tot rustiger tijden. Hij zond dan ook ‘twaalf apostelen’ uit om mensen ertoe te bewegen de tocht naar Münster te ondernemen. Een van hen – Jan Beukelszoon van Leiden – werd naast Jan Matthijsz. een van de leiders van Münster. Met een indrukwekkende avondmaalsdienst op het Domplein aldaar werd het ‘Nieuwe Jeruzalem’ uitgeroepen. Hierop volgde de belegering van Münster door de bisschoppelijke troepen, en bij een uitval uit de stand vond Jan Matthijsz. al spoedig de dood. Nu trad Jan van Leiden eerst recht als ‘koning van Münster’ op. Hij nam de vrouw van Jan Matthijsz., Diewer, tot koningin. In de belegerde stad trad een radicalisering op die eerst met de overgave in 1535 een einde zou nemen. Deze radicalisering heeft de doopsgezinde geschiedenis drastisch beïnvloed. (…)’. dr.S.L.Verheus, Naarstig en vroom; Doopsgezinden in Haarlem 1530-1930. Haarlem, Rombach, 1993, pagina 24.

Diewertje Brouwersdr. van Haarlem ofwel Divona van Haarlem (1511-1535). Zij leefde in concubunaat met Jan Matthijsz. van Haarlem en trouwde na diens dood met Jan Beukelszoon van Leiden (1505-1536). Op 7 juli 1535 is zij na een belegering van Münster en gevangenneming onthoofd.

Jan Matthijsz. van Haarlem op een tegel verbeeld, circa 1608 (coll.J.van Loo)

Jan Matthysz, een bakker uit Haarlem, aangeduid als profeet van Haarlem, sloot zich aan bij de wederdopers van Jan van Leyden. In 1527 onderging hij een openbare geseling op de Grote Markt omdat hij schandelijk had gesproken over het Heilig Sacrament. 13 januari 1534 arriveerde hij in Münster óm daar het nieuwe Jeruzalem ofwel het nieuwe Sion te stichten. In hetzelfde jaar is hij na Pasen gedood. In Haarlem werden enkele schepen met zijn aanhangers aangehouden, waarop zich 105 mannen, 126 vrouwen en een onbekend aantal kinderen bevonden. Enkele van de wederdopers zijn op de Grote Markt verbrand.

Jan van Leiden, 'koning van de wederdopers' (1520-1536). Kopergravure van Heinrich Aldegrever, 1536. (Stadsmuseum Münster). — Jan van Leiden, ‘koning van de wederdopers’ (1520-1536). Kopergravure van Heinrich Aldegrever, 1536. (Stadsmuseum Münster).

In 2023 verscheen een beknopte monografie door Luc Panhuysen gewijd aan Jan van Leiden, de zelfbenoemde koning van van de wederdopers in Munster

Boek gewijd aan de werken van Friedrich Aldegrever die talrijke gravures maakte van de wederdopers als Bernd Knipperdolling en Jan vanLeiden

Stadtmuseum Münster. Notgeldschein ais der 'Wiedertäuferserie' der Stadt Münster. Entwurf Josef Dominicus, 1921 — Stadtmuseum Münster. Notgeldschein ais der ‘Wiedertäuferserie’ der Stadt Münster. Entwurf Josef Dominicus, 1921

Prent met een voorstelling van executue der wederdopers Jan van Leiden, Berend Knechting en Berend Knipperdolling in 1536 op de markt van Münster. Hun lijken werden als afschrikwekkend voorbeeld in ijzeren kooien opgehangen aan de kerktoren. — Prent met een voorstelling van executie der wederdopers Jan van Leiden, Berend Knechting en Berend Knipperdolling in 1536 op de markt van Münster. Hun lijken werden als afschrikwekkend voorbeeld in ijzeren kooien opgehangen aan de kerktoren.

De drie kooien die nog hangen aan de St.Lambertuskerk van Münster

=======================================================

Verbranding van een 'fameus libel' op het schavot voor het stadhuis te Haarlem op 23 maart 1790. Gravure door Wiggers — Verbranding van een ‘fameus libel’ op het schavot voor het stadhuis te Haarlem op 23 maart 1790. Gravure door Wiggers

Een pamflet door beulshanden verbrand voor het stadhuis in Haarlem. Gravure door J.Buys uit 1799/ — Een pamflet door beulshanden verbrand voor het stadhuis in Haarlem. Gravure door Reinier Vinkeles naar J.Buys uit 1799.

===================================================

intermezzo

De afkondiging van de Vrede van Munster in 1648 vanaf het schavot voor het stadhuis in Haarlem. Schilderij van C.Rombouts.

De afkondiging van de Vrede van Munster in 1648 gevierd in Haarlem op een schilderij van C.Beelt.

———————————————————————————————–

Circa 1865 gemaakte tekening door W.J.Boogaard van het oostportaal van de Janskerk en ernaast gelegen kosterswoning. Sinds het begin van de 17e eeuw was de kloosterkerk van de Commanderij van Sint Jan in gebruik voor de Hervormde eredienst.

Kaart van de Janskerk uit begin 1900. Sinds 1936 is in hert gebouw het gemeentearchief van Haarlem gevestigd, tegenwoordig Noord-Hollands Archief met een tweede huisvesting aan de Kleine Houtweg. — Kaart van de Janskerk uit begin 1900. Sinds 1936 is in het gebouw het Gemeentearchief van Haarlem gevestigd, tegenwoordig Noord-Hollands Archief.

De Wintertuin van E.H.Krelage & Zoon aan de Kleine Houtweg te Haarlem in 1859. Houtgravure, tekening van W.Hekking jr., gravure door E.Vermorcken, 1859

Overzichtskaart van kwekerij De Bloemhof van bloemisterij Krelage aan de Kleine Houtweg begin 1900

J.H.Krelage, bloembollenkweker en publicist, in zijn bibliotheek, 1895

————————————————————————————————-

Na de Bevrijding van 5 mei 1945 ontwierp Wim N.J.Meester deze gekeurde kaart Haarlem-kaart

Affiche van Herman Moerkerk, vervaardigd bij gelegenheid van historisch-allegorische optocht 700 jaar stad Haarlem, 9 augustus 1946

==============================================

Voetbalclub Haarlem, 1e divisie A 1958/1959. Staande van links naar rechts: J.P.Groeneveld, A.Goedhart, A.Kilian, F. Sybrandi, S.de Graaf, O.Berendregt en gebuktstaande H.Dinkelberg. Knielend van links naar rechts: J.Oepkes, J.Snijders, P.Kroon en P.Degenaar. [Henk Dinkelberg is een broer van oud RCH-voorzitter Rinus Dinkelberg].

====================================================

Initiatief van J.Krol Kzn. voor een Frans Hals monument in Haarlem, circa 1890

Het Florapark met het het standbeeld van Frans Hals. In het grote huis op nummer 8 woonde de mecenas van o.a. dit beeld en de schouwburg J.Krol. De gemeenteraad van Haarlem aanvaardde zijn anonieme gift en op 30 september 1918 kon de nieuwe stadsschouwburg worden geopend met een opvoering van het toneelstuk’ ‘De heks van Haarlem’ door Frederik van Eeden.

Het Frans Hals monument in het Florapark Haarlem

Eerste Free Library in Haarlem In Haarlem is dec eerste free library geïntroduceerd door Jan-Willem Doornenbal in de Clovisstraat. Hij noemt zijn minibieb ‘De Kleine Kloof’, aldus een artikel van Liza Boekhoudt in het Haarlems Dagblad van 14 februari 2014.

Jan-Willem Doornenbal bij zijn blauwe boekenkastje (Haarlems Dagblad, foto Paul Freeker).

11. Politici en staatslieden uit Haarlem en omgeving

– Mr.Barend Biesheuvel, geboren 5 april 1920 te Haarlemmerliede en overleden 29 april 2001 te Haarlem (Spaarne Ziekenhuis). Was sinds 1962 een aantal jaren woonachtig in Aerdenhout, Overste Den Oudenlaan 8. Minister van landbouw en visserij van 24 juli 1963 tot 5 april 1967; minister-president en minister van algemene zaken van 6 juli 1971 tot 6 juli 1975. – Johan Wilhelm Blanken, geboren 27 juni 1806 te Emden; overleden 25 juni 1880 te Bloemendaal, zoon van Wilhelm Blanken en Wilhelmina Neuhauss. Min. van oorlog 1 febr. 1863 tot 1 juni 1866 en van marine van 6 febr. tot 1 juni 1866. – Hr. Johannes van den Broek, geb. 26 okt. 1882 te Haarlem; overl. 22 okt. 1946 te ‘s-Gravenhage. Zoon van Cornelis Jan van den Broek en Anna Maria Bogaert. Min. van financiën 9 dec. 1942 tot 23 febr. 1945. Min. van handel, nijverheid en landbouw van 31 mei 1944 tot 23 febr. 1945. – Hendrik Dyserinck, geb. 11 maart 1838 te Haarlem; overl. 27 september 1906 te Reden. Zoon van Jan Hendrik Dyserinck en Neeltje Kleiweg. Min. van marine 21 april 1888 tot 31 maart 1891. – Mr. Cornelis Theodorus Elout, geb. 22 maart 1767, overl. 3 mei 1841 te ‘s-Gravenhage. Zoon van mr. Cornelis Pieter Elout en Sara Salomé van Orsoy. Min. van financiën 1 mei 1821 tot 30 maart 1824. Min. van nationale nijverheid en koloniën 30 maart 1824 tot 5 april 1825 en min. van marine en koloniën van 5 april 1825 tot 1 oktober 1829. – Isaäc Jan Alexander Gogel, geb. 10 dec. 1765 te Vught en overl. 13 juni 1821 te Overveen. Zoon van Johan Martin Gogel en Alexandrina Crul. Min. van financiën 6 maart 1798 – 2 okt. 1801 en 1 mei 1805 – 27 mei 1809; min. van buitenlandse zaken 7 april – 8 oktober 1801; min. van binnenlandse zaken 20 juni tot 4 juli 1806. – Prof.dr. Pieter Hendrik Kooijmans, geb. 6 juli 1933 in Heemstede, overl. 13 febr. 2013 in Wassenaar. Zoon van ir.J.Kooijmans (van 1947 tot 1966 voor de AR/CDA gemeenteraadslid in Heemstede). Min. van buitenlandse zaken van 2 jan. 1993 tot 22 aug. 1994 [2007-2013 minister van Staat].

Professor Pieter Kooijmans, hoogleraar en internationaal recht-deskundige, o.a. staatssecretaris en minister van buitenlandse zaken.

– Mr. Abram Jacques La Pierre, geb. 20 febr. 1750 te Leiden, overl. 12 december 1837 te Haarlem. Zoon vanJacques Pierre La Pierre en Elisabeth Jordan. Min. van inwendige politie van 21 febr. 1798 tot 31 augustus 1802. – Jhr. mr.dr. Frederik August van Leyden van Westbarendrecht, geb. 18 febr. 1768 te Haarlem en overl. 25 november 1821 te ‘s-Gravenhage. Zoon van Cornelis Pieter baron van Leyden van Westbarendrecht en Hermina Jacoba gravin de Thoms. Min. van binnenlandse zaken van 17 mei tot 8 december 1898. – Willem Naudin ten Cate, geb. 15 juli 1860 te Haarlem, overl. 19 december 1942 te ‘s-Gravenhage. Zoon van Albert Willem Naudin ten Cate en Elisabeth Klein. Min. van marine 16 sept. 1918 tot 20 febr. 1919. -Mr. Nicolaas Gerard Pierson, geb. 7 febr. 1839 te Amsterdam, overl. 24 december 1909 op de Gliphoeve te Heemstede. Zoon van Jan Lodewijk Gregory Pierson en Ida Oyens. Min. van financiën van 21 aug. 1891 tot 9 mei 1894 en van 26 juli 1897 tot 1 augustus 1901.

Foto uit 1897 van het kabinet Pierson (tot 1901). Staand v.l.n.r. K.Eland (min. van oorlog en marine),mr.W.H.de Beaufort (buitenlandse zaken), ir.C.Lely (waterstaat, handel en nijverheid),mr..A.Cort van der Linden (justitie). Zittend: J.A.Röell (voorganger als premier), mr.H.Goeman Borgesius (binnenlandse zaken), mr.N.G.Pierson (premier en min. van financiën) en J.T.Cremer (koloniën) — Foto uit 1897 van het kabinet Pierson (tot 1901). Staand v.l.n.r. K.Eland (min. van oorlog en marine),mr.W.H.de Beaufort (buitenlandse zaken), ir.C.Lely (waterstaat, handel en nijverheid),mr.P.A.Cort van der Linden (justitie). Zittend: J.A.Röell (voorganger als premier), mr.H.Goeman Borgesius (binnenlandse zaken), mr.N.G.Pierson (premier en min. van financiën) en J.T.Cremer (koloniën)

– Mr. Cornelis Pijnacker Hordijk, geb. 13 april 1847 te Drumpt, overl. 3 september 1908 te Haarlem. Zoon van dr. Abraham Pijnacker Hordijk en Geertruida Johanna van Wijk. Min. van binnenlandse zaken van 10 febr. 1882 tot 22 april 1883. Mr. Jan Everhard Reuvens, geb. 2 november 1763 te Haarlem, overl. 22 juli 1816 te Brussel. Zoon van Antony Reuvens en Catharina van Heymenberg. Min. van justitie van 7 mei 1799 tot 1 maart 1802. Jhr. mr. Joan Röell, geb. 21 juli 1844 te Haarlem, overl. 13 juli 1914 te ‘s-Gravenhage. Min. van buitenlandse zaken 8 mei 1894 tot 27 juli 1897. – Dr. Carl Paul Marie Romme, geb. 21 dec. 1896 te Oirschot en overleden 16 okt. 1989 in Tilburg. Woonde een groot deel van zijn leven in Bloemendaal, Karmelweg 2. Zoon van mr.Rudolph Hendrik Arnold Maria Romme en Jeanne Marie Caroline van Schaeck. Minister van sociale zaken van 24 juni 1937 tot 25 juli 1939. – Dr. ir. Willem (Wim) Schermerhorn, geb. 17 dec. 1894 te Akersloot, overl. 10 maart 1977 te Haarlem. Woonde vanaf 1964 in Heemstede, Zandvoorter Allee 304. Zoon van Teun Schermerhorn en Trijntje Honig. Minister-president en minister van algemene oorlogvoering van 24 juni 1945 tot 3 juli 1946.

Prof. Willem Schermerhorn na de presentatie van 'Het dagboek van Schermerhorn' (Wikipedia) — Prof. Willem Schermerhorn na de presentatie van ‘Het dagboek van Schermerhorn’ (Wikipedia)

– Dr.Bertram Johannes Otto Schrieke, geb. 18 sept. 1890 te Zandvoort en overl. 12 sept. 1945 in Londen. Zoon van Otto Schrieke en Sara Hendrika Corts. Min. van onderwijs, kunsten en wetenschappen van 25 juli tot 10 augustus 1939. – Mr.Marcus Slingenberg, geb. 21 okt. 1881 te Beerta en overl. 9 mei 1941 in Haarlem. Zoon van dr.Berend Slingenberg en Grietje Goldschmied van der Tuuk. Min. van sociale zaken van 31 juli 1935 tot 24 juni 1937. – Dominee Aritius Sybrandus Talma, geb. 17 febr. 1864 te Angeren en overl. 12 juli 1916 in pastorie te Bennebroek. Zoon van Alijdus Warmoldus Lambertus Talma en Duifje Hekelaar. Min. van landbouw, nijverheid en handel van 12 febr. 1908 tot 29 aug. 1913; min. van waterstaat van 6 tot 21 januari 1909.

Gevelsteen A.S.Talma in Talmastraat, Haarlem

– Jhr.mr.Jacob George Hiëronymus van Tets van Goudriaan, geb. 7 dec. 1812 te Haarlem, overl. 14 maart 1885 te Nijmegen. Zoon van jhr.mr.Dirk Arnold Willem van Tets van Goudriaan en Wilhelmina Eva Christina Hahn. Min. van binnenlandse zaken van 18 maart 1858 tot 23 febr. 1860; min. van financiën van 14 maart 1861 tot 31 jan. 1862. – Mr.dr. Simon de Vries, geb. 22 febr. 1818 te Haarlem, overl. 4 maart 1900 te ‘s-Gravenhage. Zoon van dr. Abrham de Vries en Hillegonda van Geuns. Min. van justitie van 6 juli 1872 tot 27 augustus 1874. – Jan Hendrik de Waal Malefijt, geb. 31 jan. 1852 te Overveen, overl. 14 maart 1931 te Katwijk. Zoon van Johannes Jacobus de Waal Malefijt en Louisa Wilhelmina Retel. Min. van koloniën van 16 aug. 1909 tot 29 aug. 1913. – Evert Pieter Westerveld, geb. 21 aug. 1873 te Haarlem. Zoon van Dirk Johannes Anton Westerveld en Hillegonda van der Voort. Min. van marine van 18 sept. 1922 tot 4 augustus 1925. – Mr.Jan Pieter van Wickevoort Commelin, geb. 14 juli 1763 te Haarlem, overl. 6 mei 1837 in Haarlem. Zoon van mr. Hendrik Samuel van Wickevoort Crommelin en Marie Christina Heshuysen. Min. van buitenlandse zaken van 3 maart tot 14 april 1810.

Portret door Charles Howard Hodjes van mr. Jan Pieter van Wickevoort. Hij trouwde 24 okt. 1790 in Heemstede Catharina van Lennep en kocht 29 september 1797 Berkenrode voor ƒ 64.000,-. — Portret door Charles Howard Hodjes van mr. Jan Pieter van Wickevoort. Hij trouwde 24 okt. 1790 in Heemstede Catharina van Lennep en kocht 29 september 1797 Berkenrode voor ƒ 64.000,-

– Mr.dr. Petrus Johannes Witteman, geb. 26 febr. 1892 te Nieuwendam en overl. 28 sept. 1972 in Haarlem. Zoon van Petrus Gerardus Witteman en Wilhelmina Boer. Min. van binnenlandse zaken van 15 sept. 1947 – 1948.

Portret van mr.dr.P.J.Witteveen uit 1947

————————————————————————————————-12. POSTUUM EERBETOON AAN ECHTPAAR LILY EN MANFRED POLLATZ ‘De Duitse quaker Manfred Pollatz stichtte in 1934 met zijn echtgenote Lili, die in 1946 overleed, aan het Haarlemse Westerhoutpark nr. 14 een bijzondere kostschool. In die kostschool wilden ze een opleiding en een veilige plaats aanbieden aan jeugdige vluchtelingen uit Duitsland, na 1938 ook uit Oostenrijk. Het waren kinderen van joodse ouders en van Duitsers of Oostenrijkers die om politieke redenen aan vervolging bloot stonden. Manfred en Lili Pollatz waren ervaren leraren en pedagogen. Manfred moest Duitsland verlaten omdat hij na het aan de macht komen van Hitler in conflict was gekomen met de nieuwe machthebbers.’

Manfred Pollatz en zijn drie dochters van links naar rechts Marianne, Rose en Inge. Foto uit 1954. — Manfred Pollatz en zijn drie dochters van links naar rechts Marianne, Rose en Inge. Foto uit 1954 (N.H.A.)

De familie Pollatz. V.l.n.r.: Inge, Tose, Marianne en Karl-Heinz

Het echtpaar Manfred en Lili Pollatz vluchtte in de jaren 30 van de vorige eeuw vanuit Nazi-Duitsland naar Haarlem en stichtte aan het Westerhoutpark een kindertehuis voor Joodse kinderen uit Duitsland en Oostenrijk. De laatste dochter van het echtpaar Pollatz overleed in 1995. Bij het opruimen werd een fotoalbum gered en Isobel Wijnberg en Anja Hollaender beschreven de vrijwel vergeten historie van het Joods kinderhuis. Titel van het boek is: ‘Er wacht nog een kind…’, een uitgave van AMB Diemen. De geïllustreerde uitgave telt 146 pagina’s en kost 15 Euro. In 2013 is onder nummer 2013 de Yad Vashem onderscheiding postuum toegekend aan Erwin Herbert Manfred Pollack en diens echtgenote Lily Louise Engelsmann.

Omgekomen Duitse Joodse vluchtelingen die onderdak hadden gevonden bij Instituut Pollatz zijn Klaus Gura (1925-1942), geboren op 12-7-1925 in Chemnitz en overleden 30-9-1942 in Auschwitz en Hans Alexander Katzenstein (1924-1942), geboren op 30-91924 in Charlottenburg, 1942 vermist.

Pollatz monument Haarlem (Haarlems Dagblad)

Op 4 mei 2014 is een monumentje onthuld voor het pand Westerhoutpark 14. Journaliste Annemieke Windt schreef daarover in het Haarlems Dagblad van maandag 5 mei het volgende bericht: ‘Het monument voor de Lily en Manfred Pollatz is zondag onder grote belangstelling onthuld. Een kleine tachtig aanwezigen woonden de onthulling door burgemeester Schneiders en Ruth Raulth Steinitz bij. Steinitz (92) was een van de joodse kinderen die in de periode tussen 1934 en 1945 onderdak en onderwijs kreeg bij het Duitse echtpaar. Ze kon daardoor uit handen blijven van de nazi’s. Ook andere kinderen en hun familieleden waren naar de onthulling gekomen. Het monument, ontworpen door Michèle Baudet, stelt het huis voor. Op het monument staat een uitspraak van Lili Pollatz te lezen: “Er wacht nog een kind in Amsterdam.” Bewoonster Marjolein van Looij is onder de indruk van het verhaal. “Ik leerde het verhaal pas kennen toen we hier zes jaar geleden kwamen wonen. Het is terecht dat er een monument s gekomen.” Het verhaal van het instituut Pollatz is beschreven in een boek van Isobel Wijnberg en Anja Hollaender, wier vader onderdak vond bij de familie. De Bos en Vaartschool heeft het monument geadopteerd.’

Westerhoutpark 14 (Huis van Mulisch en Pollatz, Haarlems Dagblad, 1 december 2021)

Boekje over de familie Pollatz, (Haarlems Dagblad)

Vooromslag boek, 2014 door Isobel Wijnberg en Anja Hollaender

13. Michèle Baudet

Michèle Baudet (ontwerper) en Ron Felix (vervaardiger) bij het Pollatz-monument in Haarlem

Michèle Baudet, beelden en tekeningen (+ Marga de Jager, schilderijen expositie in het Oude Slot Heemstede

illustratie op affiche tentoonstelling Marga de Jager en Michèle Baudet

Artistiek netwerken in de Vishal (Michèle Baudet en Anne Berk) (Haarlems Dagblad, 30 januari 2007)

Vooromslag van fotoboek *‘De Vishal; een modern monument’*, samengesteld door Michèle Baudet. In 2010 verschenen bij gelegenheid van een ingrijpende verbouwing in de eerste helft van 2010

14. Hans Asselbergs (1953-2007) – Michèle Baudet (Heimweeproject)

Het gezin Asselbergs thuis in de Wagnerkade 103, Heemstede. De vader drs. H.P.Asselbergs was apotheker in het Diaconessenhuis Haarlem. Tweede van links de architect geworden Thijs Asselbergs (geboren in 1956) en verder zien we de componist Hans Asselbergs (1953-2007). (ATA Architectuurcentrale Thijs Asselbergs, 2008, pagina 164).

Een herinnering aan Hans [Asselbergs] (Heemstede 28-10-1953 – 14-5-2007) van Michèle Baudet

vooromslag boek *‘Verdichten, verdunnen; de formules van Hans Asselbergs 1953-2007’* (bevat cd). Haarlem, Stichting Grasland, 2012.

In memoriam Hans Asselbergs, componist en musicus ((1953-2007). Vooromslag van een map met teksten van toespraken gehouden op 21 mei 2007 tijdens de afscheidsbijeenkomst

In memoriam Hans Asselbergs door Jaap Lampe, directeur van Schouwburg en Filharmonie Haarlem

De formules van Hans Asselbergs (1953-2007) Van 12 mei t/m juni 2012 was het muzieklaboratorium van Hans Asselbergs in de Vishal te Haarlem

Festivalprogramma ‘Verdichten, verdunnen, een ode aan Hans Asselbergs van 3 mei t/m 17 juni 2002 in de Vishal

Vooromslag programmaboekje: de formules van Hans Asselbergs 2012

Autofonisten brengen ode aan Asselbergs (Haarlems Dagblad, 14 mei 2012)

Wim Vogel In Memoriam Hans Asselberfs (Beschreven Bladen, jaargang 18, nummer 2).

‘Op het tweede gezicht’ in Kloostergangen en Stadhuis Haarlem 2017 Michèle Baudet (1958)

Artistiek netwerken in Vishal op de kaart gezet; door Nuel Gieles, in Haarlems Dagblad van 30 januari 2017

HEIMWEEPOJECT BAUDET 2004

Uit: Kunstlijn Haarlem Jubileumboek 2010

Michèle Baudet. Zelfportret 2012. (Beschreven Bladen, jaargang 22, nummer 8, 2013).

Haarlems Dagblad, 30 januari 2017

Dansen op de klare lijn; door Michèle Baudet en Marlies Visser – In een adem gedrukt op de Ankerlier in de ondergrondse drukkerij bij de Hof van jan in een oplage van 33 voor genootschap Het beschreven Blad 2012

Vooromslag van dichtbundel (met cd-rom): Het blauwe uur, een uitgave van ‘De Zingende Zaag’ met verzen van Jan Baecke. H.H.ter Balkt. Benno Barnard, Wim Brands, Wolbert Cornelissen, Maarten Doorman, Aton Ent. Kester Freriks, E;ma van Haren, C.O.Jellema, Marieke Jonkman, Anton Korteweg, Wiel Kusters, Peter van Lier. Erik Lindner, George Mormann, Th. van Os, René Puthaar, Koen Stassijns, Eddy van Vliet. Leo Vroman, Nachoem M.Wijnberg en kunstzinnige medewerking van o.a. Hans Asselbergs en Michèle Baudet.

Artikel : Het atelier van…Michèle Baudet’; door Anke van der Meer (tekst en fotografie), in: Haarlemse stadsglossy 53, november/december 2017, p. 101-105

Michèle Baudet, Haarlemse stadsglossy, nummer 53

slot Michèle Baudet, in: Haarlemse stadsglossy 53.

========================

15. BURGEMEESTERS VAN HAARLEM (Vervolg van 5)

BURGEMEESTERS HAARLEM: VAN HOEUFFT TOT SCHNEIDERS (1)

vervolg van ‘Van HOEUFFT TOT SCHNEIDERS’

Ets met wapens van vroedschap van Haarlem vanaf 1618 tot circa 1750. Samengesteld door Jan Reeland, heraldicus en schout van Heemstede. Gegraveerd en uitgegeven door Bernardus Kleynhans

Portret van jhr. David Hoeufft, burgemeester van Haarlem van 1813 tot 1836

15a. BURGEMEESTERS VAN HAARLEM SINDS DE FRANSE TIJD Mr. W.Jager (1749-1826), maire 1808-1811, A.van Wickevoort Crommelin (1777-1844) 1811, Jhr. W.P.Barnaart, (1781-1851) maire 1811-1813, Jhr. David Hoeufft, geboren Haarlem 23 november 1762, overleden Haarlem 25 mei 1836, burgemeester van 19 november 1813 tot 25 mei 1836, C.C.van Valkenburg 1816-1824 Cornelius Johannes de Bruyn Kops, geboren Haarlem 6 maart 1791, overleden Haarlem 17 april 1858, burgemeester van 2 januari 1837 tot 17 april 1858, Mr.Petrus Marius Tutein Nolthenius, geboren Amsterdam 16 juni 1814, overleden Zutphen 31 augustus 1896, burgemeester van 1 juli 1858 tot 15 september 1859 Mr.Cornelis Fock, geboren Amsterdam 29 november 1828, overleden ‘s-Gravenhage 9 mei 1910, burgemeester van 15 december 1859 tot 1 mei 1866 Mr.Ernst Anton Iordens, geboren Deventer 31 december 1821, overleden ‘s-Gravenhage 27 november 1894, burgemeester van 1 mei 1866 tot 1 april 1893

Burgemeester mr.E.A.Iordens in zijn werkkamer in 1891

(Mr.C.M.Rasch waarnemend burgemeester 1899-1901) Jhr. mr.Jacob Willem Gustaaf Boreel van Hogelanden, geboren Velsen 1852, overleden Bloemendaal 16 juli 1937, burgemeester van 1 april 1893 tot 3 juli 1912)

Jhr.mr.J.W.G.Boreel van Hogelanden verlaat in 1912 als afgetreden burgemeester voor de laatste keer het stadhuis van Haarlem. Achter hem wethouder H.D.Kruseman

Jhr. mr. Willem Bernardus Sandberg, geboren Apeldoorn 19 december 1893, overleden Haarlem 13 december 1918, burgemeester van 12 november 1912 tot 13 december 1919

Installatie van burgemeester jhr.mr.W.B.Sandberg als burgemeester van Haarlem. Poserend met zijn familie en gemeenteraad op het bordes van de Gravenzaaal. — Installatie van burgemeester jhr.mr.W.B.Sandberg als burgemeester van Haarlem. Poserend met zijn familie en gemeenteraad op het bordes van de Gravenzaal, 12 november 1912 (NHA)

burg2 — 40-jarig jubileum van griffier en chef van de Haarlemse gemeentesecretarie J.W. van Bilderdijk in de Hildebrandzaal van De Kroon (Brinkman), aangeboden door burgemeester Sandberg

Cornelis Maarschalk, geboren Amsterdam 16 mei 1870. burgemeester van 16 juni 1919 tot 15 juni 1937

Installatie van burgemeester C.Maarschalk 16 juni 1919. Op de eerste rij staande helemaal links mr.J.B.Bomans en verder Joh. de Breuk, N.J.E.Heerkens Thijssen, A.Bruch en gemeentesecretaris D.J. Wytema

Opnieuw een zware eisch tegen Haarlems burgemeester (Chr. Soc. Dagblad, 21-2-1936)

Geen monument meer voor Maarschalk; door prof. Hein Klemann (Haarlems Dagblad, 21 maart 2017 (1)

maarschalk2 — Vervolg van: geen monument meer voor Maarschalk (uit Haarlems Dagblad van 21 maart 2017)

15A Intermezzo: Portretschilder ADOLF PIRSCH (1858-1928)

In 2022 verscheen een boek ‘Aanzienlijke portretten; Adolf Pirsch (1858-1929) in Nederland’, door Rudi Ekkart en Claire van den Donk. Adolf Raimund Julius Pirsch werd op 4 juli 1858 geboren in Gradaz, Slowenië (deel uitmakend van de Oostenrijkse dubbelmonarchie) en zou in 1929 komen te overlijden in Graz, Oostenrijk. Hij werd opgeleid aan de Tekenakademie in Graz en kreeg onder andere les van de directeur Heinrich Schwach, die hij circa 1895 ook zou portretteren. Zijn activiteiten als schilder en portrettist kunnen worden onderscheiden in drie perioden: 1. de periode tot 1908, waarin hij rond 1900 o.a. portretten maakte van Paus Leo XIII (1810-1903), paus vanaf 1878) , Keizer Franz Joseph (1830-1916, keizer vanaf 1848) en een groepsportret van de kinderen van aartshertog Franz Ferdinand (Graz, 1863 – Serajevo, 1916).

Wien Museum, Inventarisnummer HMW 51761 Adolf Pirsch, paus Leo XIII

Vanaf 1900 oriënteerde hij zich in Midden-en West-Europa en portretopdrachten in de hier liggende landen. 2. In 1909 en 1912 verbleef hij in Nederland om een groot aantal portretten te maken en te voltooien. 3. Door de Eerste Wereldoorlog raakte bij zijn Oostenrijkse tegoeden kwijt. Hij vestigde zich daarna in Haarlem, waar hij tot 1928 zou blijven wonen, tot hij naar Graz in Oostenrijk terugkeerde en daar in 1929 overleed. Adolf Pirsch schilderde portretten in opdracht, maakte ook ander werk en werkte ook voor zichzelf. Hadden de portretten meestal een formeel karakter, het werk in eigen beheer gemaakt had vaak een losser, schetsmatiger en ook zoetiger karakter. Vermakelijk in het boek zijn de beschrijvingen van de pogingen van de kunstenaar om aan opdrachten te komen n enkele pogingen om via artikelen aan positieve publiciteit te komen. Enige overdrijving werd daarbij niet geschuwd. De sporadische Nederlandse kritieken naar aanleiding van de weinige exposities van zijn werk wisten eigenlijk niet goed wat zij met Pirsch aan moesten. Uiteindelijk werd wel maar dan enigszins schoorvoetend de waarde van zijn portretten erkend. Naar de mening van de auteurs van het boek zijn de beste portretten van Pirsch gemaakt in de periode voor 1914 waarbij hij ook na 1918 soms portretten in de voor 1914 gehanteerde stijl afleverde. Vanaf 1920 zijn diverse portretten bekend die gaan in de richting van de Art Deco-stijl. aan de hand van de expositie in Museum Van Loon en het boek oordele de bezoeker en de lezer zelf. { Een tweede portrettist waaraan Theo P.H.Kralt in 2019 en 2020 boeken wijdde is JEAN BAPTISTE DISCARD; oriëntalistische schilderijen en Nederlandse portretten’. (Utrecht, Gruting)]

Vooromslag boek ‘*Aanzienlijke portretten ADOLF* PIRSCH (1858-2029 in Nederland; door Rudi Ekkart en Claire van den Donk. W Books, 2022. Portret Thora Egidius, 1909 (Museum van Loon)

Dubbelportret van Willem Hendrik van Loon (1855-1935) en echtgenote Thora van Loon-Egidius (1864-1945), in 1909 vervaardigd door Adolf Hirsch (Museum van Loon, Amsterdam)

Achteromslag boek met zelfportret Adolf Pirsch.

Een van de twee andere (buitenlands portretten van kunstschilders die portretten van personen uit de Nederlandse adel en het patriciaat hebben vervaardigd is **Jean Baptiste Discart** (1855-1940, met bovenstaand portret van een jonge Reinier ridder van Rappard (893-1939) , 1905

De twee portretkunstenaar is de Hongaar Philip de László (1869-1937). Bovenstaand de portretten van industrieel-directeur Handelsmaatschappij Jacob Theodoor Cremer en zijn echtgenote Annie Hermine Hogan-Cremer; door Philip Alexius de László in 1920 (Uit *Duin en Kruidberg; de belangrijkste kunstobjecten*‘ door Jaap-Jan Mobron en Ries Rowaan ( Uitgave van ABN-AMRO Historisch Archief Amsterdam, 2006)

In het blad HeerlijkHeden, nummer 199, winter 2024 publiceerde Marc de Bruijn een artikel gewijd aan *Adolf Pirsch, schilder van de elite.* Bovenstaand pagina 31 (-33)

Jonkheer Leopold Adolf van Schuylenburch. (1870-1935) in abtskostuum Olieverf door Adolf Pirsch 1919. Hij was burgemeester van Bennebroek van 1911-1919.

Echtgenote jonkvrouw Jeannne Maria van Schuylenburch-de Geer (1870-1948). door Anton Pirsch. 1919. Ook van hun zoon Frank Lodewijk van Schuylenburch (1901-1961) is door Pirsch een portret vervaardigd

Register van portretten door Adolf Pirsch, samengesteld door Rudi Ekkart en Claire van den Donk

Vervolg register portretten door Adolf Pirsch

Portret van burgemeester C.Maarschalk, door Adolf Pirsch (Frans Hals Museum)

Bezoek van prins Hendrik aan tentoonstelling Pirsch in de Hoofdwacht Haarlem (De Telegraaf, 30 april 1926)

Artikel over tentoonstelling A.Pirsch, door J.H. de Bois (Haarlem’s Dagblad, 30 maart 1926)

Vervolg artikel Adolf Pirsch (H.D., 30 maart 1026)

Slot artikel J.H.de Bois (Haarlem’s Dagblad, 30-3-1926)

Artikel door Van Haelen over portretschilder Adolf Pirsch (Op de Hoogte, 1 april 1928)

vervolg artikel Adolf Pirsch, in ‘Op de Hoogte” 1-4-1928

(Overlijden Adolf Pirsch, in Leeuwarder Courant, 4 mei 1929)

Overlijden Adolf Pirsch, 1929. Hij woonde vanaf 1918 in de Velserstaat te Haarlem en kon gebruik maken van een atelier in de Amsterdamse poort. Door de erfgenamen is het portret van Maarschalk in 1955 aan de gemeente geschonken.

Velserstraat 64rd., Haarlem, in 1914 gebouwde huizen

In 1940 overleed Hanna Fieke, schilderes en echtgenote van Adolf Pirsch (De Maasbode, 10 maart 1940)

Portret van Hanna Fieke door Adolf Pirsch

Hanna Pirsh-Fieke Nieuwe Haarlemsche Courant, 12 maart 1940)

Dr. Jacob Evert baron de Vos van Steenwijk, geboren Zwolle 30 april 1889, overleden 1978, burgemeester van 15 november 1937 tot 1941

Portrettekening van mr.J.E.baron de Vos van Steenwijk, oud-burgemeester vann Haarlem door Anton Molkenboer, 1958

Bij de opening van een tentoonstelling bij kunsthandel Leffelaar met v.l.n.r. G.Gratema (directeur van het Frans Hals Museum), commissaris van de Koningin in N.H. mr.dr.A Baron Roëll, burgemeester jhr.dr.J.E.Baron de Vos van Steenwijk en helemaal rechts Pieter Leffelaar.

Baron De Vos van Steenwijk als commissaris van de koningin Noord-Holland bij opening van de Spiegelweg in Nederhorst den Berg op 5 september 1949 (Werinion, 2020) gemeentesecretaris Krol en zoon Hans Krol

In Duitse bezettingstijd burgemeester-commissaris Simon L.A.Plekker van 6 maart 1941 tot september 1944 [vervolgens M.van Driel (1900-1962) 1944 tot de bevrijding.

Installatie van S.L.A.Plekker als regeringdcommissaris van Haarlem (later genoemd burgemeester) door mr.A.J.Backer, commissaris van de provincie Noord-Holland op 10 maart 1941. — Installatie van S.L.A.Plekker als regeringscommissaris van Haarlem (later genoemd burgemeester) door mr.A.J.Backer, commissaris van de provincie Noord-Holland op 10 maart 1941. Na de oorlog gaf NSB-commissaris onmiddellijk toe dat hij in de oorlog fout was geweest.

S.L.A.Plekker (1883-1959) met links van hem Anton Mussert tijdens bezoek van de NSB leider aan Haarlem 1 december 1914 (NHA)

Marius Antoon Reinalda, geboren Haarlem 28 juni 1888, overleden in 1965, burgemeester van 23 november 1945 tot 20 maart 1947

Installatie op 8 mei 1945 van M.A.Reinalda als waarnemend burgemeester van Haarlem

Waarnemend burgemeester van Haarlem M.A.Reinalda leest op 8 mei 1945 de proclamatie van bevrijding voor van koningin Wilhelmina op het bordes van het stadhuis

M.A.Reinalda in burgemeesterskamer van het stadhuis in 1946

reinalda — Prins Bernhard en burgemeester Marius Antoon Reinalda op het bordes van het Haarlemse stadhuis in 1946 (NHA)

het College van Burgemeester en Wethouders in maart 1947 genomen ter gelegenheid van het afscheid van burgemeeester M.A.Reinalda. Van links naar rechts: mr.drs.A.F.H.Schreurs, A.J.M.Angenent, D.J.A.Geluk, M.A.Reinalda, gemeentsecretaris mr.Th.A.Wesstra en mr.S.C,van der Wall. Laatstgenoemde overleed twee jaar later.

Mr. Pieter Oscar Frans Marie Cremers, geboren Arnhem 6 mei 1904, burgemeester van 1 december 1947 tot 1969

Afscheid van burgemeester Cremers van de gemeenteraad op 27 mei 1964

Het college van burgemeester en wethouders dat in 1970 aantrad. Van links naar rechts: D.A.J.Spek (prot.chr.), D.J.A.Geluk (PvdA), burgemeester dr.L.de Gou, W.J.B.van Liemt (KVP), P.W.Voskuilen (PvdA) en tegen de muur A.Thuis (VVD), gemeentesecretaris mr.J.N.Meijsing en wethouder P. van den Ham.

Burgemeester van Haarlem mr.O.P.F.M.Cremers door Antoon Molkenboer, 1957 (Van der Steur)

Mr.dr. Leonard de Gou (1916-2000), burgemeester van 1969-1979)

Burgemeester dr.L.de Gou opende in 1974 een bijeenkomst in de Kennemer Sporthal bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan van De Zonnebloem

Jan Reehorst (geb. 1923), burgemeester van 1977 tot 1984

Burgemeester Jan Reehorst reikte in 1981 de Jos de Klerk-penning uit aan de Heemsteedse zangpedagoge Coby Riemersma

Mr. Elizabeth Maria Alida Schmitz (geb. 1938), burgemeester van 1985 tot 1994

15 november 1988: burgemeester demonstreert mee bij het stadhuis om meer geld voor de gemeentepolitie. Hoofdcommissaris Straver applaudiseert

Haarlemse vrouwen in de gemeenteraad met in het midden vooraan burgemeester Schmitz, in functie van 1985 tot 1994. Rechts van haar: Loekie (van Maaren-) van Balen (*1946), die van 1982 tot 1990 wethouder was in de Spaarnestad en vervolgens burgemeester van Weert (1991-1997, en Leeuwarden (1999-2001), In 2003 publiceerde zij het boek met haar memoires ‘Te veel vrouw’ over haar Haarlemse periode.

Ellen Wolff: borstbeeld van burgemeester mw. mr. Elizabeth Schmitz

Mr. Jacobus Johanes Hermanus (Jaap) Pop (geb. 1941), burgemeester van 1995 tot 2006

Burgemeester mr. Jaap Pop als spreker. Hij ontpopte zich bovendien als een voortreffelijk fotograaf die enkele fotoboeken op zijn naam heeft staan. (foto Boekblad)

Het college van Burgemeester en wethouders van Haarlem bij het 750-jarig bestaan van Haarlem als stad, met in hun handen het boek ‘De trots van Haarlem’. Vooraan zittend de wethouders Van der Geest (links) en Mooij (rechts). Achteraan staand v.l.n.r. de wethouders Gieske en Haverkort, gemeentesecretaris Blitz, burgemeester Pop en de wethouders Van Viegen en Schouten.

Mr. Bernt Bram Schneiders (geb, 1959), burgemeester van 2006 tot 2016

Burgemeester Schneiders van Haarlem zwaait af in 2016 (voorzijde flyer van Museum Haarlem – tegenwoordig Verwey museum geheten)

Informatie tentoonstelling 40 jaar burgemeesters in Haarlem bij gelegenheid van het afscheid van burgemeester Bernt Schneiders in 2016 in Museum Haarlem / Verwey Museum, samengesteld door oud-burgemeester Jaap Pop

Lofdicht op de laatste vier burgemeester van Haarlem door Nuel Gieles: Reehorst, Schmitz, Pop en Schneiders, gepubliceerd in: Haerlem Jaarboek 2016. 2017. Het tweede vers is gewijd aan de verdwijning van Vroom & Dreesmann in het Haarlemnse straatbeeld

Jos Wienen (geb.1960), burgemeester van Haarlem sinds 21 september 2016

Burgemeester Jos Wienen met ambtsketen (Het Parool)

=====================================================

16. MUSEA IN HAARLEM OMSTREEKS 1900

In 1871 opende het Koloniaal Museum in Haarlem, voorganger van het Tropenmuseum in Amsterdam, daarnaar in 1915 verhuisd. Veel materiaal was afkomstig uit Nederlands Oost-Indië

Koloniaal Museum aan de Dreef Haarlem, 1999

==============================================

Reclame van 'Viets & Van Leeuwen' uit Haarlem. De fiets zou zijn naam te danken hebben aan de heer Viets, met Van Leeuwen fabrikanten der Kennemerland Rijwielen, die werden verkocht op het adres Zijlweg 101. Bovendien exploiteerden zij op het station de eerste fietsenstalling (foto N.H.A.) — Reclame van ‘Viets & Van Leeuwen’ uit Haarlem. De fiets zou zijn naam te danken hebben aan de heer Viets, met Van Leeuwen fabrikanten der Kennemerland Rijwielen, die werden verkocht op het adres Zijlweg 101. Bovendien exploiteerden zij op het station de eerste fietsenstalling (foto N.H.A.)

===============================================

17. HENDRIK PIEK EN DE PAARDENTRAM IN HAARLEM

De paardentram deed in 1878 zijn intrede in Haarlem. Op deze foto uit 1903 poseren koetsier Hendrik Piek en hoofdconducteur F.J.de Graaf nabij het eindpunt in de Haarlemmerhout bij gelegenheid van het 25-jarig bestaan van de Haarlemsche Tramway Maatschappij (foto N.H.A.)

De paardentram in de Hout met koetsier J.F.Robeerts en conducteur P.Bontjes, 1907. In de Haarlemmerhout kon men overstappen op de stoomtram naar Heemstede. — De paardentram in de Hout met koetsier J.F.Robeerts en conducteur Pieter Broertjes (1862-1933) in 1907. In de Haarlemmerhout kon men overstappen op de stoomtram naar Heemstede.

Uit Nieuwe Haarlemsche Courant van 7-1-1911: 'De Haarlemsche paardentram krijgt een ongeluk: de oude en ouderwetsche, door de electrische trams die komen ten doode opgeschreven Haarlemsche paardentram overkwam het op Nieuwjaarsdag, om midden in de Groote Houtstraat een as te breken! Daar kwamen heel wat mmannetjes bij te pas om het gevaarte van de lijn naar de remise te krijgen, en van dit interessant werk kon onze fotograaf nog juist een aardig kiekje nemen.' — Uit Nieuwe Haarlemsche Courant van 7-1-1911: ‘De Haarlemsche paardentram krijgt een ongeluk: de oude en ouderwetsche, door de electrische trams die komen ten doode opgeschreven Haarlemsche paardentram overkwam het op Nieuwjaarsdag, om midden in de Groote Houtstraat een as te breken! Daar kwamen heel wat mannetjes bij te pas om het gevaarte van de lijn naar de remise te krijgen, en van dit interessant werk kon onze fotograaf nog juist een aardig kiekje nemen.’

Artikel over oud-paardentramkoetsoer Hendrik Piek in het Haarlems Dagblad (1951)

Vervolg artikel over 90-jarige Hendrik Piek, oud-paardentramkoetsier (Haarlems Dagblad, 1951)

================================================

18. SPOORLIJN AMSTERDAM-HAARLEM VICE VERSA 1839-2014 175 jaar

Plechtige inwijding van de Hollandsche IJzeren Spoorweg tussen Amsterdam en Haarlem, op vrijdag 19 september 1839. Tekening van J.C.Greive Jr., naar een lithografie van M.Mourot.

Inwijding stoomtram spoorlijn Amsterdam-Haarlem in 1839. Met afbeeldingen ook van de trekschuit en diligence als (toekomstige) concurrenten in het openbaar vervoer (Rijksmuseum Amsterdam)

Tekening door W.Bal van het eerste spoorwegstation in Haarlem aan de Oudeweg in Haarlem op de plaats waar nu de werkplaats van NedTrain staat (NHA)

Chromoplaatje met voorstelling van de eerste spoorlijnverbinding tussen Amsterdam en Haarlem

In 1842 is de spoorlijn Amsterdam-Haarlem doorgetrokken naar Den Haag en een jaar later naar 's-Gravenhage. Tekening van het tweede stationsgebouw in Haarlem op het Jansveld, tussen Jansweg en Kruisweg, dat dienst deed van 1844 tot 1867 (NHA) — In 1842 is de spoorlijn Amsterdam-Haarlem doorgetrokken naar Den Haag en een jaar later naar ‘s-Gravenhage. Tekening van het tweede stationsgebouw in Haarlem op het Jansveld, tussen Jansweg en Kruisweg, dat dienst deed van 1844 tot 1867 (NHA)

Anonieme litho uit 'Souvenir de la Hollande' (1873) van het station Haarlem, gebouwd in 1867 en tot 1908 in gebruik. — Anonieme litho uit ‘Souvenir de la Hollande’ (1873) van het station Haarlem, gebouwd in 1867 en tot 1908 in gebruik.

Tegeltableau door het personeel van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij aangeboden bij het eeuwfeest in 1939. Afgebeeld is het vertrek van de eerste trein vanuit Amsterdam. — Tegeltableau door het personeel van de Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij aangeboden bij het eeuwfeest in 1939. Afgebeeld is het vertrek van de eerste trein vanuit Amsterdam, dat was met locomotief ‘De Snelheid’ – een tweede locomotief had als naam ‘de Arend’ – en 9 rijtuigen. Afgebeeld zijn ook o.a. twee van de belangrijkste intitatiefnemers: R.L.F.Chevalier en L.J.J.Serrurier.

In 1908 kwam het huidige station, naar een ontwerp van architect D.A.N.Margadant, gereed., — In 1908 kwam het huidige station, naar een ontwerp van architect D.A.N.Margadant, gereed.

'De nieuwe spoorlijn van Haarlem naar de Haarlemmermeer: zoaals bekend is, wordt door de Holl. El. Spoorweg-Maatsch. op dit oogenblik aangelegd de zoolang gewenschte spoorwegverbinding van Amsterdam, Leiden, Utrecht en Haarlem met de Haarlemmermeer. De lijn Haarlem-Hoofddorp die verder naar Neuwersluis loopt, nadert al hare voltooiing, wat den bovenbouw betreft: aan den straatweg van Haarlem naar Amsterdam is men reeds bezig met bouwen van een halte, zooals in Hoofddorp en Vijfhuizen. Het eindpunt van den spoorweg is het station te Haarlem. Onze fotograaf kiekte de werkzaamheden aan den Amsterdamschen straatweg die een levendig tafereeltje te zien geven.' (Uit: Nieuwe Haarlemsche Courant, 8 april 1911). — ‘De nieuwe spoorlijn van Haarlem naar de Haarlemmermeer: zoaals bekend is, wordt door de Holl. El. Spoorweg-Maatsch. op dit oogenblik aangelegd de zoolang gewenschte spoorwegverbinding van Amsterdam, Leiden, Utrecht en Haarlem met de Haarlemmermeer. De lijn Haarlem-Hoofddorp die verder naar Neuwersluis loopt, nadert al hare voltooiing, wat den bovenbouw betreft: aan den straatweg van Haarlem naar Amsterdam is men reeds bezig met bouwen van een halte, zooals in Hoofddorp en Vijfhuizen. Het eindpunt van den spoorweg is het station te Haarlem. Onze fotograaf kiekte de werkzaamheden aan den Amsterdamschen straatweg die een levendig tafereeltje te zien geven.’ (Uit: Nieuwe Haarlemsche Courant, 8 april 1911).

Penning uitgegeven ter gelegenheid van 50 jaar Hollandsche IJzeren Spoorweg Maatschappij, 1889.

=====================================================

Briefhoofd gomfabriek Gebr. Merens Haarlem

Briefhoofd café-restaurant Gebr. Brinkmann en 'de Kroon' Haarlem met een vers van Elisabeth Reitsma (1897-1982) — Briefhoofd café-restaurant Gebr. Brinkmann en ‘de Kroon’ Haarlem met een vers van Elisabeth Reitsma (1897-1982)

==================================================

19. De Spaarnwouderstraat was vroeger een bekende industriestraat in Haarlem met o.a. Haas’ Azijnfabriek, zeepfabriek Het Klaverblad en Claes Tilly’s stokerijen met Haarlemmerolie HAAS’ AZIJNFABRIEK HAARLEM

Over azijnfabriek J.A.Haas & Zoon, uit: 'Van oude nijverheid tot nieuwe zakelijkheid' door Marcel Bulte e.a. , 1998. — Over azijnfabriek J.A.Haas & Zoon, uit: ‘Van oude nijverheid tot nieuwe zakelijkheid’ door Marcel Bulte e.a. , 1998.

Vervolg Haas' Azijnfabriek Haarlem — Vervolg Haas’ Azijnfabriek Haarlem

Reclame Haas' Azijn — Reclame Haas’ Azijn, Haarlem

Haas' Azijnfabriek. Kaart ontworpen door Joost Veerkamp — Haas’ Azijnfabriek. Kaart ontworpen door Joost Veerkamp

Speldje van Haas' Azijn — Speldje van Haas’ Azijn

Sprookjes van Felix Ortt met prentjes van Jan Wiegman. Uitgegeven door Haas' Azijnfabriek in Haarlem — Sprookjes van Felix Ortt met prentjes van Jan Wiegman. Uitgegeven door Haas’ Azijnfabriek in Haarlem

Gezicht vanaf Haas' Azijnfabriek op de Oude Baaf in Haarlem; door Anton Pieck — Gezicht vanaf Haas’ Azijnfabriek op de Oude Baaf in Haarlem; door Anton Pieck

Reclame van Haas' Azijn met illustraties door Jan Wiegman — Reclame van Haas’ Azijn met illustraties door Jan Wiegman

Advertentie van Haas' en Boog Azijn Haarlem — Advertentie van Boog en Haas Azijn Haarlem

=====================================================

20. HAARLEMMEROLIE (C.de Koning Tilly)

olie2 — Overal goed voor: Haarlemmerolie (Haarlems Dagblad, 30-5-2008)

Vitrine gewijd aan Haarlemmer olie, op tentoonstelling: 500 jaar ziekenzorg in Haarlem en Zuid-Kennemerland, in: Museum Haarlem van 24 juni 2017 tot 7 januari 2018

Briefpapier van de firma C.de Koning Tilly te Haarlem, circa 1900

Duitse reclame voor Haarlem-Oel van C.de Koning Tilly uit circa 1930 — Duitse reclame voor Haarlem-Oel van C.de Koning Tilly, 1910

De Haarlemmer Olie producten C. de Koning Tilly (foto Lise Koning)

H14-279_02, 15-08-2003, 10:53, 8C, 2614×1842 (3490+7831), 150%, affischezacht, 1/80 s, R68.7, G28.8, B28.5

In 1696 begon Claes Tilly in de Antoniestraat een bedrijfje waar 'Haarlemmerolie' werd vervaardigd, een wondermiddel tegen allerlei kwalen — In 1696 begon Claes Tilly in de Antoniestraat een bedrijfje waar ‘Haarlemmerolie’ werd vervaardigd, een wondermiddel tegen allerlei kwalen

Patent medicine. OTC preparation, Gold Medal Haarlem Oil. 1979.0798.319.

Briefhoofd Waaning-Tilly, Haarlem, jaren 20 vorige eeuw

Verpakkingsmateriaal voor Haarlemmerolie, gedrukt bij de firma Joh. Enschedé en Zonen in Haarlem

Duitse verpakking Waaning Tilly Haarlemmer-Oel

Voorgevel van pand Spaarne 43: firma C.de Koning Tilly. Oprechte Haarlemmerolie 1696

Het huis van de uitvinder van de Haarlemmerolie, aan het Spaarne 43; door Richard Stekelenburg, in het boek: ‘Met de stroom mee; het Spaarne van pontje tot sluis’, 2009, pagina 46.

Vervolg van; Het huis van de uitvinder van de Haarlemmerolie, 2009, pagina 47.

De Haarlemmerolie bestond voornamelijk uit terpentijnolie, lijnolie en zwavel. Op deze foto wordt het volgens sommigen wonderen verrichtende middel in flesjes gegoten.

Reclameplaat van gebr. Waaning-Tilly. Concurrent van Tilly waren de vijf gebroeders Waaning die in 1897 in de Doelstraat 13 een oliefabriek openden.

Duitstalige reclame voor Haarlemmerolie van Waaning

Verpakking van echte èn nagemaakte Haarlemmerolie. Op het flesje staat: C.de Koning-Tilly, Claas Tilly had bij testament bepaald dat zijn fabriek moest overgaan aan zijn kleinzoon Leendert Jonkhout. Omdat deze geen kinderen had, ging het bedrijf over aan zijn zuster die getrouwd was met Cornelis de Koning. Hun zoon Claas nam vervolgens in 1786 de zaak over en voegde hij de naam Tilly toe aan zijn eigen naam.

Verpakking voor de Duitse en Franse markt van Haarlemmerolie Waaning-Tilly

Foto uit omstreeks 1900 van de Haarlemmerolie-fabriek in de Antoniestraat 13-15. Jonge jongens voeren op kruiwagens kisten met het wondermiddel af.

Uit Jan Bouman, Het merckwardigste meyn bekent. Met als bijschrift: ‘...TEGEN WORMEN, ZEERE BEENEN EN ALLERLEI MIZERiËN. In 1696 begon Claes Tilly in een huis aan de Achterstraat – de tegenwoordige Anthoniestraat – in Haarlem met het samenstellen van een geneeskrachtig drankje, dat als Haarlemmerolie wereldvermaard werd. Datzelfde huisje, kenbaar aan een reusachtig uithangbord bestaat nog altijd en vormt de kern van het farmaceutisch bedrijf dat het bekende geneesmiddel volgens het geheime 17e eeuwse recept bereidt. Boven de toegang naast het huisje prijkt boven het wapen van Claes Tilly een gedenkplaat, die werd aangebracht toen de Oprechte Haarlemmer Olie tweehonderd haar bestond’.

Internationale advertentie Haarlemmerolie, C.de Koning Tilly — Display voor de Duitse markt voor Haarlemmerolie, C.de Koning Tilly,circa 1950

Rekening van Waaning-Tilly, producent van Haarlemmerolie

Verpakking van Haarlemmerolie door de firma Joh.Enschedé en Zn. Haarlem (Uit *Voor stad en staat*, deel 6: Productmagazijn. 2003.

Vervolg van Verpakkingen van Jaarlemmerolie door Joh. Enschedé en Zn. 2003.

Voorzijde Duitstalige brochure van Waaning-Tilly Oel, Haarlem

2 doosjes met flesjes vloeibare Haarlemmerolie e 1 doosje met capsules van C.de Koning Tilly, haarlem — 2 doosjes met flesjes vloeibare Haarlemmerolie en 1 doosje met capsules van C.de Koning Tilly

Blikje met capsules harlemmerolie — Blikje met capsules Haarlemmerolie

Groot blik Haarlemmerolie Tilly de Koning — Groot blik Haarlemmerolie C. de Koning Tilly

Haarlemmerolie als medicijn. Chromo van etiket.

Advertentie'Oprechte' Haarlemmerolie uit 1933 — Advertentie’Oprechte’ Haarlemmerolie uit 1933

Twee reclamekaarten voor de eenige oprechte Haarlemmerolie

Glas met gravure van het wapen van familie C.(de Koning) Tilly, uitvinders van de Haarlemmerolie

Wijnglas met afbeelding van deregentenkamer van het Hofje van Bakenes, 1760. Museum Boyumans van Beuningen Rotterdam. OP het glas staan de nitialen C.D.K.D. = Claes de Koning Tilly, die regent was van het Hofje van Bakenes (Antiek, maart 1982) — Wijnglas met afbeelding van de regentenkamer van het Hofje van Bakenes, 1760. Museum Boymans van Beuningen Rotterdam. Op het glas staan de initialen C.D.K.D. = Claes de Koning Tilly, die regent was van het Hofje van Bakenes (Antiek, maart 1982)

De laatste directeur Rudy van Dobben met het portret van de stichter Claes Tilly (foto Anton Dommerholt, Reformatorisch Dagblad, 2010).

Scan1432 24 september 2014 hield de heer Ruud van Dobben een voordracht over de Haarlemmer Olie, gepubliceerd in Gens Propria, november 2014-4, p.11-14

Geheimschrift Haarlemmerolie ontcijferd. Uit de Telegraaf, 17 november 2004

Verpakking van Haarlemmerolie (1). Uit: Joh.Enschedé 2003-1703 Voor stad en staat; beelden van driehonderd bedrijfsgeschiedenis. Deel 6 Productmagazijn

Verpakking van Haarlemmerolie (2). 2003

Fragmentgenealogie Tilly – de Koning – Van Dobben [Gens Nostra, november 2014 – 4].

Bij gelegenheid van Haarlem 750 jaar is de musical Haarlemmer Olie gespeeld door Haarlemse amateurs. Op bovenstaande scène zijn fabrieksmeisjes in actie voor het pand van Tilly de Koning aan de Antoniestraat.

Deel van nieuwjaarswensen voor 2007 van Hans Rombouts (Augustijn Pers)

Hein Kleinmann. Haarlemmer Olie, een onschuldig huismiddeltje? (Haarlems Dagblad, 8 juli 2025)

Hein Klemann bericht dat de verkoop van Haarleemmerolie in de Tweede Wereldoorlog crescendo ging ‘De Duitsers stimuleerden de verkoop aan Zwiseland. omdat ze op deze manier Zwitserse frnken kregen, waarmee ze handel konden drijven. Ze verdienden goed geld, waarrmee het bedrijf onroerend goed kocht n de Vijfhoek’. Meer Nederlandse bedrijven hadden de wind in de rug tijdens de Duitse bezetting. Bijvoorbeeld Hoogaovens, de scheeoswven, maar om dichter bij huis te blijven ook chocoladefabriek Droste. ‘Droste is in de Tweede Wereldoorlog ook begonnen met het maken van melkchocolade. Er zijn documenten die er op wijzen dat zij chocolade hebben geleverd voor de troepen die de Duitse generaal Rommel aanvoerde in Noord-Afrika’. Drukkerij Joh, Enschedé : Zn. verdiende geld met het drukken van loterijloten etc. verband houdende met de Winterhulp, zoals beschreven in het boek ‘*Schipperen in oorlogstijd’* (2026) over de drukkerij in de periode 1940-1845 door historicus Jan de Roos

21. Zeepfabriek Het Klaverblad / Swens

Wondermiddel verlaat Haarlem. Uit: Haarlems Dagblad van 7 juni 2005. ZEEP- EN PARFUMERIEFABRIEK ‘HET KLAVERBLAD IN HAARLEM Al in 1864 zou de receptuur van de karnemelk zeep zijn ontdekt. In 1879 begint de echter de geschiedenis van het melkmeisje, In dat jaar bracht de in Haarlem gevestigde zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ een milde zeep op de markt gemaakt van karnemelk. Omdat de zeep op basis van melk was gemaakt, kreeg het product de naam ”t Melkmeisje’. In 1963 is de Haarlemse zeepfabriek overgenomen door Koninklijke Sanders. Sinds 1984 is de productie in Vlijmen gevestigd.

Logo Royal Sanders, eigenaar van merknaam het Melkmeisje sinds overname van zeepfabriek het Klaverblad te Haarlem

'Savon Babeurre' ofwel karnemelkzeep naar een procedé uit 1864 — ‘Savon Babeurre’ ofwel karnemelkzeep naar een procedé uit 1864

'Het Melkmeisje' van 'Het Klaverblad' — Zeepbakje ‘Het Melkmeisje’ van ‘Het Klaverblad’

Savon Myrthe van het Klaverblad Haarlem. Ontwerp door Dirk Hart, 1930

Advertentie van kinderzeep Het Klaverblad, circa 1910

reclame voor karnemelk-zeep ‘Het melkmeisje’van zeepfabriek Het Klaverblad in Haarlem, circa 1910

Pappieren tas met reclame voor Karnemelk-zeep, Het Klaverblad Haarlem

Karnemelk zeep op tentoonstelling ‘Allemaal Haarlemmers’ in Museum Haarlem (J.P.Teengs)

Op 3 juni 1873 is in de rechtsvorm van een vennootschap onder firma onder de firmahandelsnaam ‘Dyserinck, Swens & Co.’ opgericht. Een zeepziederij of harde zeepfabriek in het pand Magdalenastraat 6 onder de handelsnaam ‘Het Klaverblad’. Vennoten waren de apotheker Johannes Swens (geboren in Dordrecht 31 maart 1814), Henri Alphonse Masset (Verviers, 18 augustus 1830) en Cornelis Dyserinck (Haarlem, 25 juni 1845). Aanvankelijk was het de bedoeling om alleen olijfoliezeep te produceren. Toen dit niet rendabel bleek, ging men ook palmoliezeep, kokoszeep en scheerzeep maken. Op 31 december 1875 voortgezet als eenmanszaak onder dezelfde handelsnaam door genoemde J.Swens. Op 1 januari 1876 werd de rechtsvorm gewijzigd in een v.o.f. en het bedrijf voortgezet onder dezelfde handelsnaam in het pand Spaarne wijk 2-45 met als vennoten genoemde J.Swens en de koopman Abraham Lodewijk Dyserinck (Haarlem 6 mei 1812). In 1887 werkten er vijftien mensen. In dat jaar werd de productie uitgebreid met de vervaardiging van fijnere zeepsoorten. In 1888 werkten er vierentwintig mensen en in 1891 vijfendertig. De zeepfabricage kreeg in 1893 een nieuwe impuls door de afschaffing van de belasting op zachte zeep. In 1896 werd de onderneming uitgebreid met het oude fabriekscomplex van de voormalige bierbrouwerij ‘De Witte Raaf’ in het pand Spaarnwouderstraat 14 (1). De produktie werd in hetzelfde jaar nog naar dit gebouw verplaatst. Wijziging rechtsvorm op 1 januari 1897 (akte 23 december 1896 notaris C.A.Joekes te Haarlem) in een N.V. en voortzetting onder de naam ‘N.V.Haarlemsche Stoomzeepfabriek ‘Het Klaverblad” met als directeurv Taco Pieter Taconis (Joure, 22 januari 1853). De aktiviteiten werden uitgebreid met de produktie van de merkzeep ‘Het Melkmeisje’. In 1912 werd de fabriek grondig verbouwd. Er kwamen nieuwe mengmachines en zeepwalsen. In 1922 werd een filiaal te Amsterdam geopend (in 1934 opgeheven). In 1923 werd genoemde T.P.Taconis in zijn funktie als directeur opgevolgd door Jacob Johannes Swens (Haarlem, 29 november 1881). Daarvoor was het directieteam al versterkt met Willem Jacob van Vliet (Zaandam, 9 november 1874). Vanaf 1925 (tot 1980) werd tevens handel gedreven onder de namen ‘parfumerie Joyzelle’ en ‘Tarsavon Company’. In 1927 trad Duco Karel Taconis (Leeuwarden, 20 januari 1893) tot de directie toe en in 1929 Mr. Bouwe Taconus (Zwolle, 11 januari 1891). Het bedrijf werd in 1942 uitgebreid met de vervaardiging en verkoop van cosmetische producten. Wijziging handelsnaam in 1948 in ‘N.V. Zeepfabriek ‘Het Klaverblad”. Daarna werd de productie geleidelijk uitgebreid tot zo’n driehonderd soorten zeep. Genoemd J.J.Swens werd op 1 januari 1956 opgevolgd door Dirk Jan Erik Swens (Heemstede, 14 december 1919). Deze bleef overigens maar vier jaar directeur. Vanaf dat tijdstip was het een komen en gaan van bestuurders. Op 28 februari 1973 (Akte notaris H.T.P.Coebergh te Montfoort) werd de rechtsvorm gewijzigd in een B.V. en het bedrijf voortgezet onder de handelsnaam ‘B.V.Zeepfabriek ‘Het Klaverblad”. Op 20 januari 1978 gefuseerd met de ‘B.V. Koninklijke Zeep- Eau de Cologne en Parfumerieënfabriek v/h Sanders & Co. in Leiden en voortzetting in de Spaarnwouderstraat 14 onder dezelfde handelsnaam. In 1981 nam de zeepproductie met 25% toe. In 1983 werd het gebouwencomplex door de gemeente Haarlem gekocht voor een bedrag van ruim 2 miljoen gulden. Op 1 januari 1985 werden de bedrijfsaktiviteiten verplaatst naar de Zoeterwoudeweg 3 te Leiden en de produktie van zeep van het merk ‘Melkmeisje’ naar Vlijmen. Vanaf 22 december 1993 was de onderneming alleen nog maar statutair in Haarlem aanwezig (238 kvk). Marcel Bulte, in: ‘Van oude nijverheid tot nieuwe zakelijkheid. Geschiedenis van de belangrijkste zelfstandige ondernemingen die zich in Haarlem vestigden’ (Haarlem, Schuyt & Co, 1998, pagina 110). P.S. ‘Het Klaverblad’ bracht als reclame-uitingen gezelschapsspelen uit zoals domino en ganzenbord. Voorts in navolging van o.a. Verkade albums met plaatjes, van welke ‘Vogelleven’ waarin men vogelplaatjes kon plakken het meest bekend is. Verder o.a. ‘De bloembollenvelden’ en ‘Het leven der zee’. Als ontwerper van reclame-uitingen is de naam van Dirk Hart bekend. Hij leefde van 1898 tot 1986 en was schilder, aquarellist, tekenaar, reclameontwerper en illustrator.

Tekening van de toestand van Spaarnwouderstraat 14 vóór de verbouwing door zeepfabriek 'Het Klaverblad'. — Tekening van de toestand van Spaarnwouderstraat 14 vóór de verbouwing door zeepfabriek ‘Het Klaverblad’.

(1) In Uitgelicht, tijdschrift van het Noord-Hollands Archief, mei 2014, nummer 2 publiceerde Hans van Felius in een artikel over o.a. bierbrouwerij ‘De Witte Raaf’ en een biertent in de Haarlemmerhout over het einde van de brouwerij na het overlijden van de heer De Haan in 1895: ‘(…) De onroerende goederen werden gekocht door een zeepfabrikant. De gebouwen aan de Spaarnwouderstraat werden geschikt gemaakt voor de fabricage van zeep, en dat onder de naam doe ook de oorspronkelijke azijnmakerij had gedragen: N.V.de haarlemsche Stoom Zeepfabriek ‘Het Klaverblad’. De door deze fabriek geproduceerde karnemelkzeep zal bij Haarlemmers vermoedelijk verser in het geheugen liggen dan het door de Witte Raaf geproduceerde bier.

Het Klaverblad Uit: Marcel Bulte, Van oude nijverheid tot nieuwe zakelijkheid. 1998, pagina 140

Stoomzeepfabfiek het Klaverblad aan de Spaarnwouderstraat 14 in Haarlem (NHA)

Adjunct-directeur van zeepfabriek Klaverblad, 1984 (NHA)

Pers voor karnemelkzeep Klaverblad, 1965 (NHA)

Dames van de inpakafdeling van zeepfabriek Klaverblad (NHA)

Nota met briefhoofd van zeepfabriek 'Het Klaverblad'in Haarlem uit 1912. — Nota met briefhoofd van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’in Haarlem uit 1912.

Biografie Jacob Johannes Swens. Uit: Persoonlijkheden in het Koninkrijk der Nederlanden, 1936

Vervolg biografie J.J.Swens. Eind 1955 trad hij af als directeur van de n.v. zeepfabriek Het Klaverblad en opgevolgd door D.J.E.Swens, die op zijn beurt eind 1959 stipte en als directeur is opgevolgd door Th.C.P.Engel.

Portret J.J.Swens. uit Haerlem Jaarboek 1969.

Karnemelk zeep. Het Klaverblad. J.J.Swens, Scheltemakade 18 Haarlem. Uit: Zuiderhout; door Klaas de Jong. 2q915, pagina 76.

Directeur J.J.Swens bewoonde de villa 'Spaarnhorst', Scheltemakade 18. Na zijn overlijden is het pand als pension in gebruik geweest tot 1976. Daarna gesloopt om plaats te maken voor 2 nieuwe villa's, Scheltemakade 18 en 19. — Directeur J.J.Swens bewoonde de villa ‘Spaarnhorst’, Scheltemakade 18. Na zijn overlijden is het pand als pension in gebruik geweest tot 1976. Daarna gesloopt om plaats te maken voor 2 nieuwe villa’s, Scheltemakade 18 en 19.

Necrologie Jacob Johannes Swens (1881-1969), door P.W.Peereboom. Uit: jaarboek Haerlem 1969. 1970, p. 29

Pagina uit: Zuiderhout; door Klaas de Jong, pagina 76.

Advertentie Eau de Cologne van 'Het Klaverblad' Haarlem — Advertentie Eau de Cologne van ‘Het Klaverblad’ Haarlem

Waarschuwing ten aanzien van beeldmerk van Karnemelk Zeep met het Melkmeisje door n.v. 'Het Klaverblad' Haarlem — Waarschuwing ten aanzien van beeldmerk van Karnemelk Zeep met het Melkmeisje door n.v. ‘Het Klaverblad’ Haarlem

Twee advertenties uit de Katholieke Illustratie over de karnemelkzeep van de zeepfabriek 'Het Klaverblad'. — Twee advertenties uit de Katholieke Illustratie over de karnemelkzeep van de zeepfabriek ‘Het Klaverblad’.

Advertentie Karnemelkzeep Melkmeisje Haarlem

Reclame voor karnemelkzeep 'Het Melkmeisje' uit 1919 — Reclame voor karnemelkzeep ‘Het Melkmeisje’ uit 1919

Advertentie van Karnemelk zeep, zeepfabriek Het Klaverblad Haarlem

Reclame 'Het Melkmeisje' , Het Klaverblad Haarlem — Reclame ‘Het Melkmeisje’ , Het Klaverblad Haarlem

Reclame voor kinderzeep van zeepfabriek 'Het Klaverblad', Haarlem — Reclame voor kinderzeep van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Reclame voor kinderzeep van 'Het Klaverblad', Haarlem — Reclame voor kinderzeep van ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Sleutelhanger en speldjes van zeepfabriek 'Het Klaverblad' Haarlem uit eigen bezit — Sleutelhanger en speldjes van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ Haarlem uit eigen bezit

Dominospel uit circa 1910, uitgegeven door de Haarlemsche Stoomzeepfabriek het Klaverblad

Suikerzakje van karnemelk zeep van het Klaverblad

Voorbeelden van zeepjes afkomstig van zeepfabriek 'Het Klaverblad' Haarlem uit eigen bezit. — Voorbeelden van zeepjes afkomstig van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ Haarlem uit eigen bezit.

Het Klaverblad, internationaal gedeponeerd fabrieksmerk

Papieren omslag Klaverblad’s Karnemelkzeep

Pluimsteenzeep van 'Het Klaverblad' in Haarlem — Pluimsteenzeep van ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Ammoniak-zeep van 'Het Klaverblad' in Haarlem — Ammoniak-zeep van ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Blik ammoniak-zeep van 'Het Klaverblad', Haarlem — Blik ammoniak-zeep van ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Reclame voor Champooing kinderzeep van 'Het Klaverblad', Haarlem — Reclame voor Champooing kinderzeep van ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Gebruiksaanwijzing (Het Klaverblad, Haarlem)

Doos 'Iris de Florence' van zeep- en parfumeriefabriek 'Het Klaverblad', Haarlem — Doos *‘Iris de Florence*‘ van zeep- en parfumeriefabriek ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Kist van zeepfabriek 'Het Klaverblad' in Haarlem — Kist van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Kinderzeep van zeepfabriek Het Klaverblad in Haarlem

Zeep Savon Myrthe, 1930, Het Klaverblad. Ontwerp van Dirk Hart

Palma. Palmoil soap met op de achterzijde klavertje drie, het beeldmerk van zeepfabriek 'Het Klaverblad' in Haarlem — Palma. Palmoil soap met op de achterzijde klavertje drie, het beeldmerk van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Karnemelk zeep 'Het wasmeisje' nr. 243 van 'Het Klaverblad' in Haarlem — Karnemelk zeep ‘Het wasmeisje’ nr. 243 van ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Oude verpakking van karnemelk-zeep, 'Het Klaverblad', Haarlem — Oude verpakking van karnemelk-zeep, ‘Het Klaverblad’, Haarlem

De bekende karnemelk-zeep 'Het Melkmeisje' van 'Het Klaverblad', Haarlem — De bekende karnemelk-zeep ‘Het Melkmeisje’ van ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Melkmeisje uit de omgeving van haarlem. Litho uit 1819 bnaar een tekening van de Franse kunstenaar Hippolyte Lecomte, welke als voorbeeld heeft gediend voor 'het melkmeisje' van zeepfabriek 'Het Klaverblad' in Haarlem. — Melkmeisje uit de omgeving van Haarlem. Litho uit 1819 naar een tekening van de Franse kunstenaar Hippolyte Lecomte, welke als voorbeeld heeft gediend voor ‘het melkmeisje’ van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ in Haarlem.

Van 'Het Melkmeisje' had in de loop van de jaren meerdere malen een restyling. Op deze afbeelding een doosje uit omstreeks 1950 — Van ‘Het Melkmeisje’ had in de loop van de jaren meerdere malen een restyling. Op deze afbeelding een doosje uit omstreeks 1950

Verpakking van 'Het Melkmeisje' zeep in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw — Verpakking van ‘Het Melkmeisje’ zeep in de jaren 70 en 80 van de vorige eeuw

Een ganzenspel voor kinderen, op de markt gebracht door zeepfabriek 'Het Klaverblad' in Haarlem — Een bordspel voor kinderen, op de markt gebracht door zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Domino-spel, uitgegeven door 'Het Klaverblad' in Haarlem — Domino-spel, uitgegeven door ‘Het Klaverblad’ in Haarlem

Vogelleven; door K.Boedijn. Uitgave van zeepfabriek 'Het Klaverblad' in Haarlem, 1923 — Vogelleven; door K.Boedijn. Uitgave van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’ in Haarlem, 1923

Album 'Het Vogelleven' door Ko Zweers en Rein Stuurman', een uitgave van zeepfabriek Het Klaverblad, Haarlem — Album ‘Het Vogelleven’ door Ko Zweers en Rein Stuurman’, een uitgave van zeepfabriek Het Klaverblad, Haarlem

Briefkaart afkomstig van n.v. Haarl. Stoomzeepfabriek ‘Het Klaverblad’

Punten voor albumplaatjes van 'Vogelleven', een uitgave van zeepfabriek 'Het Klaverblad', Haarlem — Punten voor albumplaatjes van ‘Vogelleven’, een uitgave van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Voorzijde van 'Het amusante Karnemelk-Sport-Kleurboek', een uitgave van 'Het Klaverblad', Haarlem — Voorzijde van ‘Het amusante Karnemelk-Sport-Kleurboek’, een uitgave van ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Plaatjesalbum 'de Bloembollenvelden' door J.W.de Groot. Uitgave van zeepfabriek 'Het Klaverblad', Haarlem — Plaatjesalbum ‘de Bloembollenvelden’ door J.W.de Groot. Uitgave van zeepfabriek ‘Het Klaverblad’, Haarlem

Album 'Het leven van de zee' door A.Mellink en illustraties van A.Oudshoorn en H.J.Wolf. Uitgave van stoomzeepfabriek 'Het Klaverblad', Haarlem, 1929. — Album ‘Het leven der zee’, door A.Mellink met illustraties van A.Oudshoorn en H.J.Wolf. Uitgave van stoomzeepfabriek Het Klaverblad, Haarlem, 1929

Karnemelkzeep werd in ons land ook vervaardigd door zeepfabriek het Anker van de Gebr. Dobbelmann in Nijmegen

'Het Melkmeisje' sinds 1879 anno 2014 — ‘Het Melkmeisje’ sinds 1879 anno 2014

Haarlem kende nog een zeep- (en zeeppoeder)fabriek, geheten 'De Ster'. In 1905 opende men een nieuw bedrijfspand op de hoek van de Westerstraat en Kolkstaat. In 1978 is de produktie gestaakt en verhuisde het bedrijf naar Stadskanaal. — Haarlem kende nog een zeep- (en zeeppoeder)fabriek, geheten ‘De Ster’. In 1905 opende men een nieuw bedrijfspand op de hoek van de Westerstraat en Kolkstaat. In 1978 is de produktie gestaakt en verhuisde het bedrijf naar Stadskanaal.

Oud-directeur van zeepfabriek Het Klaverblad, Charles Boeree, overleden (Haarlems Dagblad, 27 november 1989)

=====================================================

22. DE BANK VAN DR.L.C.KERSBERGEN (1873-1958)

Dr.L.C.Kersbegen bij de aangeboden zitbank in de tuin van het St.Elizaberh's Gasthuis met inscriptie 1919-1939. — Dr.L.C.Kersbergen bij de aangeboden zitbank in de tuin van het St.Elizabeth’s Gasthuis met inscriptie 1919-1939.

Uit: J.P.Teengs, Op de bank van Kersbergen. De herinneringsbank door het gehele personeel aangeboden bij het afscheid van dr. Leendert Cornelis Kersbergen, internist en geneeskundig directeur van het Sint Elisabeth’s of Groote Gasthuis te Haarlem op 6 juli 1930. Eerste druk 2018. Derde druk, september 2020.

Beknopte biografie L.C.Kersbergen, uit: Persoonlijkheden in het koninkrijk der Nederlanden (1938)

Vervolg biografie dr.L.C.Kersbergen (1938).

Dr. Kersbergen, paneel op tentoonstelling 500 jaar ziekenzorg in Haarlem en Zuid-Kennemerland, in Museum Haarlem tot en met 7 januari 2018

Vooromslag van het boekwerk 'Geschiedenis van het Sint Elisabeth's of Groote Gasthuis te Haarlem' door dr.L.C.Kersbergen. Haarlem, Joh. Enschede en Zonen, 1931 487p. — Vooromslag van het boekwerk ‘Geschiedenis van het Sint Elisabeth’s of Groote Gasthuis te Haarlem’ door dr.L.C.Kersbergen. Haarlem, Joh. Enschede en Zonen, 1931 487p. Verschenen bij het 350 jarig bestaan van het ziekenhuis.

Portret van dr.L.C.Kersbergen door H.van Borssum Buisman. Het schilderij is in 1939 door het St.Elisabeth Gasthuis aan de directeur aangeboden bij zijn 40 jarig ambtsjubileum. Hij schonk het op zijn beurt aan het Ziekenhuis. Het doek kreeg een plaats in de directeurskamer en hangt tegenwoordig in het mortuarium (foto J.P.Teengs)

Links J.P.Teengs , longarts en A.van Excel in het mortuarium van het E.G. (Spaarne Gasthuis met in het midden het portret van oud-directeur dr.L.C.Kersbergen

Portretgravure L.C.Kersbergen door Dirk Harting

Aanbieding van zogenaamde Kersbegen zitbank in de tuin van het St.Elizabeth's Gasthuis — Aanbieding van zogenaamde Kersbergen zitbank in de tuin van het St.Elizabeth’s Gasthuis

Bericht over aanbieding bank Kersbergen in 1939 uit Haarlem’s Dagblad

De bank van dr. L.C.Kersbergen 1919-1939

Verpleegsters in St.Elisabeths Gasthuis tijdens een koffiepauze met rechts een breiende zuster (ansichtkaart Museum Haarlem)

Afscheid van dr.L.C.Kersbergen en installatie van dr.P.A.Heeres (Haarlem’s Dagblad, 6 juli 1939)

Foto bij het afscheid van dr.Kersbergen en aantreden van opvolger dr.Heeres, 6-7-1933 met voltallige personeel (114 personen). — Foto bij het afscheid van dr.Kersbergen en aantreden van opvolger dr.Heeres, 6-7-1939 met het voltallig personeel (114 personen).

De verpieterde Van Kersbergenbank in de tuin van de Eglantier waarnaar longarts dr. J.P.Teengs momenteel onderzoek verricht. — De verpieterde **Kersbergenbank** in de tuin van de Egelantier waarnaar longarts dr. J.P.Teengs onderzoek verricht. 2016

Nog een foto van de Van Kersbergen bank in Haarlem (J.P.Teengs) — Nog een foto van de Kersbergen bank in Haarlem achter het gebouw van het voormalig ziekenhuis en de Egelantier (J.P.Teengs)

Onderstaand twee foto’s van de verruïneerde Kersbergen-bank anno 2020 in de tuin van de Egelantier aan de Gasthuisvest in Haarlem

De Kersbergenbank anno 7 september 2020 (J.P.Teengs)

De dr.Kersbergenbank achter het gebouw van de Egelantier In Haarlem, 7 september2020 (foto J.P.Teengs)

=====

Afscheid van dr.W.Mol, orthopedisch chirurg, op het landgoed Eykengaarde te Aerdenhout in 1951. Vlnr. zittend directeur van het E.G. P.A.Heeres, J.Ph.Joosten Hattink, zr. Rasmussens, burgemeester mr.O.P.F.M.Cremers. mw.L.Mol-Koning, dr.W.Mol, zr. A.J.Ybes, dr.Th. Halbertsma, mw.dr.F.C.van Hasselt, dr.F.E.Postumus Meyes, dr.G.L.van der Zwaag,. Staand vlnr dr.H.A.Ph.Hartog, dr.W.H.Bierman, zr.W.Kruls, H.Burger, zr. Koster, dr.F.Klein, dr.F.de Boer, dr.O.H.Dijkstra, A.H.Garrer, hr.De Vrieze, mw.S.Pannekoek, J.Schilder, C.C.van Rappard, mw.L.Hak, R.Vedder.

================================================

23. Restauratie Huis Barnaart. Nieuwe Gracht 7 Haarlem

Restauratie Huis Barnaart Haarlem. Uit: berichten april 2015 van vereniging Hendrik de Keyser

Vervolg bericht restauratie huis Barnaart, uit bericht vereniging Hendrik de Keyser, april 2015

24.DR.DIRK BLOEMERS (1920-2018)

EJ-Veteraan arts — zie onderstaande foto

Bijeenkomst van ‘artsen veteranen in bezettingstijd’ tijdens een reünie in ‘Domus Medica’ te Utrecht, 24 maart 2009 (Medisch Contacht april 2009). Afgebeeld zijn: 1, C.B.A.J.Puylaert, 2. P.J.van Kuijk, 3.A.Pasma, 4.P.J.Woortman, 5. F.Scheuer, 6.R.G.J.Cretier, 7.J.Vinkenbrg, 8.L.L.van Woerden, 9.A.W.Sitsen, 10.A.J.M.Karthaus, 11.H.J.Gelissen, 12.P.Schoorl, 13. P.Nooij, 14.J.Z.S.Pel, 15. T.Schutte-Beek, 16, P.H.Kramer, 17. J.Leutscher, 18. H.B.Lodewijks, 19. K.Zuidema, 20. G.J.Sas, 21.J.L.Buiskool, 22.B.J.Kam, 23.L.A.Verhagen, 24. K.Schönfeld, 25. R.M.van der Heide, 26. N.M.Drijber-Buijs, 27. E.M.Lebesque, 28. L.L.A.M.Dijker-Lobach, 29. J.R.M.Baer, 30. D.T.Kok-Bloem, 31. P.J.A.Lenglet, 32. H.C.A.Verheijen, 33. J.Pel-Mellink, 34. H.Huizenga-Hoesen, 35 J.Lettinga-Winsemius, b36. H.H.J.Claessen, 37. D.Willebrand, 38. A.J.Simons, 39. H.Prakken, 40. J.J.Prick, 41. M.A.Oorthuys, 42. M.Knape, 43. K.A.E.Meijers, 44. D.T.Kok-N-Bloem, 45. G.F.Bleeker, 46. M.C.van der Plas, 47. J.Leutscher, 48. R.C.Posthuma, 49. J.W.van der Weg-den Daas, 50. M.A.J.Sprangers, 51. Th.G.M.van Delft, 52, H.J.Oterdoom, 53. H.A.KEILSON, 54. M.P.Lansberg, 55, P.A.Coumou, 56. P.H.Kramer, 57, K.A.Huisman,58. H.Offerhaus, 59, F.A.Bol, 60. P.C.Broeksma, 61. D.BLOEMERS, 62. W.I.T.van Aerdenne.

Dirk Bloemers woonde gedurende bijna een halve eeuw in het pand ‘Klein Genoegen’ aan de Kleine Houtweg 73 Haarlem (tegenwoordig rijksmonument) waar hij ook praktijk hield als gynaecoloog naast zijn werk in de nabijgelegen Mariastichting. Bovenstaande illustratie is afkomstig uit de roman ‘De zoon des huizes’ van Marie van Zeggelen. De heer Bloemers was getrouwd met Toos Anne van der Giesen (1925-2008) over wie een necrologie is opgenomen in Haerlem Jaarboek 2008 (Haarlem, 2009, p.203-204 en voorts een artikel in Het Haarlems Dagblad van 24-11-200: ‘Grenzen bestonden niet voor Toos Bloemers-van der Giesen’.

In haar boek ‘Marianne Hoogland’ van Marie C.van Zeggelen schrijft de auteur dat ‘Klein Hove ‘in die roman betrekking heeft op het huis ‘Klein Genoegen’ aan de Kleine Houtweg in Haarlem

Dr.Dirk Bloemers, gepensioneerd gynaecoloog bij de Mariastichting is tevens erelid van het Haarlems Bach Emsemble. Uit: gedenkboek 2006.

P1010442 — Portret van dr.Dirk Bloemers, gynaecoloog aan het St.Elizabeth’s Gasthuis; door Willem Snitker 1980. Hij was van 1994-995 voorzitter van Probusclub Heemstede, als zodanig opgevolgd door: A.P.Roodvoets (1996-1997), Rien Breman (1998-1999), Ed Heeremans (2000-2001), Kroon Galema (2002-2004), Hittjo Kruyswijk (2005-2007), Hans Labout (2008-2010), Kees de Waard (2010-2013), Hans Krol (2013-2015), Bob Verburg (vanaf 2015)

De regentessen van het Hofje ban Heythuysen mw. Jo Dijkstra en rechts Toos Bloemers (ex verpleegkundige en echtgenote van Dirk Bloemers), in 1991 gefotografeerd voor een boekuitgave over *‘Twintig Haarlemse Hofjes en hun* *bewoners’* door John Schoorl en Wim de Wagt met foto’s van Poppe de Boer. (Haarlem, de Vrieseborch, 1992, pagina 48.

Dirk Bloemers met leden van Probusclub Kennemerland 1 bij een excursie in de Grote Bavokerk in 2008. Helemaal links Cees de Waard. rechts achter Dirk: Ruud Janssen, en daarnaast rechts Harald Copier (foto Pierre Geelen)

beknopte biografie dr.Dirk Bloemers (Probus Kennemerland 2015)

vervolg biografie Dirk Bloemers (Probus Kennemerland 2015)

overlijdensbericht dr. Dirk Bloemers (Haarlems Dagblad, 4 december 2018)

Dirk B[oemers. De redder van het Frederikspark (Haarlems Dagblad, 11 december 2018)

Geheime tipgever Frederikspark bekend (Haarlems Dagblad, 17 december 2018)

onthulling plaquette Frederikspark door Dirk Bloemers in 2015

Stichting Red het Frederikspark Haarlem met v.l.n.r. Ima Spanjaard. Erik Haverkorn, Dirk Bloemers en Jet Wijnberg (De Telegraaf, 31-10-1994)

Op vrijdag 25 september onthulde 95-jarige dr.Dirk Bloemers, oud-gynaecoloog in het Elizabeth's Gasthuis, vroeger woonachtig in het 19e eeuwse huis 'Klein Genoegen' aan de Kliene Houtweg, tegenwoordig wonend in Heemstede, een plaquette in het Frederikspark. Bij die gelegenheid nam hij afscheid als voorzitter van de stichting 'Redt het Frederikspark'. — Op vrijdag 25 september 2015 onthulde 95-jarige dr.Dirk Bloemers, oud-gynaecoloog in het Elizabeth’s Gasthuis, vroeger woonachtig in het 19e eeuwse huis ‘Klein Genoegen’ aan de Kliene Houtweg, na zijn penisonering wonend in appartementencomplex ‘Spaarneborgh’ te Heemstede [sinds kort in het tehuis ‘Sparenhout’] een plaquette in het Frederikspark. Bij die gelegenheid nam hij afscheid als voorzitter van de stichting ‘Redt het Frederikspark’.

De onthulde plaquette in Frederikspark, 25-9-2015, waarop vermeld dat hertog Albrecht van Beieren in 989 als dank voor de goede diensten door Haarlem aan hem bewezen, de Baan aan de stad schenkt om ten eeuwigen dage tot speelveld voor de Haarlemse burgerij te dienen.

DE Koekamp (Frederikspark) op een gravure uit 1837 door Dirk Sluyter (1790-1852) — De Koekamp (Frederikspark) op een gravure uit 1837 door Dirk Sluyter (1790-1852)

Beeld van 'de kleine Johannes'(Frederik van Eeden) in het Frederikspark, in 1963 vervaardigd door de Haarlemse beeldhouwer Mari Andriessen. — Beeld van ‘de kleine Johannes'(Frederik van Eeden) in het Frederikspark, in 1963 vervaardigd door de Haarlemse beeldhouwer Mari Andriessen.

De echtgenote van Dirk Bloemers was Toos Annie Bloemers-van der Giesen, een actieve vrouw op sociaal gebied in Heemstede. Rike Ruiter publiceerde haar necrologie in: Haerlem Jaarboek 2008. 2009, p.203-204, Zo was zij o.a. vanaf 1984 regentesse van het Hofje van Heijthuijsen. Op bovenstaande foto zien we het college van regenten en regentessen van de stichting in 1993. Zittend van links naar rechts: mevrouw Toos Bloemers-van der Giesen, mw. J.W.A.Dijkstra-Mulder, mw. R.R.Ruiter. Staande: de heren B.Chr.Romijn, A.L.Lourijsen en R.J.Stuart (in 1993 overleden).

Graf van Dirk Blomers en echtgenote Toos A. Bloermers-van der Giesen op de begraafplaats Westerveld in Driehuis (foto J.P.Teengs, 2023)

=================================================

25. DE HAARLEMSCHE NAAKTLOOPER DOOR KOOS SPEENHOF

De Haarlemse naaktloper; door Koos Speenhoff 1869-1945)

Vervolg van 'De Haarlemsche Naaktlooper' door Koos Speenhof. — Vervolg van ‘De Haarlemsche Naaktlooper’ door Koos Speenhoff.

================

intermezzo

Tegelplateau Haarlemsche Bankvereeniging i.v.m. 25 jarig bestaan, 13 juli 1907, Houtplein Haarlem (foto Jan Teengs)

gandalf — Bloemenmeisje voor het stadhuis van Haarlem (Gandalf)

Haarlems glas-in-lood raam in de Sint Janskerk te Gouda, in 1597 vervaardigd door Willem Thybout met als voorstelling de inname door de Haarlemmers van de Egyptische plaats Damiate met rechtsonder voorstelling van de Damiateklokjes. Zie artikel van Jaap van Moolenbroek: ‘De herkomst van de Damiateklokjes of Damiaatjes in de toren van de Sint-Bavokerk in Haarlem. In: Haerlem Jaarboek 2016. Haarlem, 2017, p. 25-40.

===================

26. BLOEMENMEISJES HAARLEM

bloemen1 — Organisatrice Ria Hooy onthult het beeld Haarlems Bloemenmeisje, 1979

6 april 1979: Ria Hooij van de Haarlemse bloemenmeisjes en zilveren jubilaresse, onthult op het Stationsplein het door Kees Verkade gemaakte bloemenmeisjesbeeld ter gelegeneid van de 25ste lichting meisjes die is ingetreden. Op 28 oktober 1991 schreef kronikeur Wim Helversteijn in het Haarlems Dagblad: ‘Toen ik vorige week het telefoontje binnenkreeg dat Ria Hooij was overleden, had ik het gevoel dat het feestelijke tijdperk van Haarlems Bloei definitief afgesloten was. Haarlems Bloei dateerde uit 1936 en was voortgekomen uit de in 1891 opgerichte ‘Vereniging tot verfraaiing van Haarlem en omliggende gemeenten tot bevordering van het vreemdelingenverkeer’.

Kees Verkade: sculptuur van Haarlems Bloemenmeisje. Uit: Beeldengids Haarlem, 1995

Bloemenmeisjes Haarlem 1982 in de Raadhuisstraat Heemstede staan klaar om bloemen uit te gaan delen aan het winkelend publiek

bloemenstad — Haarlem Bloemenstad. Tentoonstelling in Historisch Museum Zuid-Kennemerland 1994

bloemenmeisjes — Foto [door Hans Guldemond] van de Haarlemse Bloemenmeisjes bedoeld als een ode aan Frans Hals bij gelegenheid van het 100-jarig bestaan van het Frans Hals Museum.

27. Ziekenhuis Joannes de Deo

De Broeders van ziekenhuis Sint Joannes de Deo Haarlem (Katholieke Illustratie 1937)

Broeders van St. Joannes de Deo te Haarlem in pij

deo1 — Ziekenhuis Sint Joannes de Deo Haarlem

deo2 — Patiëntentuin van Sint Joannes de Deo Haarlem

deo3 — St.Joannes de Deo: kamer van leerling verpleegster

deo4 — Kapel van ziekenhuis St. Joannes de Deo Haarlem

Operatiekamer in St. Joannes de Deo Haarlem, 1905

Verpleegadfdeling volwassenen in ziekenhuis St. Joannes de Deo Haarlem

Verpleegafdeling ziekenhuis St. Joannes de Deo, 1905

Zusters uit de Mariasrichting en broeders van Joannes de Deo samen aan het werk in de Deo Haarlem

St. Joannes de Deo (2). Uit: Ziekenzorg in Haarlem en Zuid-Kennemerland. Museum Haarlem, 2017

Vooromslag gidsje ‘Kennismaking met ziekenhuis St.Joannes de Deo Haarlem’ uit circa 1960

Foto van nieuwbouw en oudbouw van het voormalig ziekenhuis St. Joannes de Deo

Het torentje van de kapel is in 1997 ‘onthoofd’ en verhuisde naar een kerk in het Friese Vinkega

Rosarium Residentie Joannes de Deo in Haarlem

Vooromslag van boek *‘Op weg naar het Kennemer Gasthuis*‘ door Henk Reinders en Alexander de Bruin. Lustrumboek, 1997.Hoofdstuk geschiedenis ‘Het ziekenhuis St. Joannes de Deo’, p. 54-88.

Vooromslag boek van José Eits:Broeders van Barmhrtigheid van St. Joannes de Deo 1875-1913

In 1856 is deze Broederorde in Hadamar gesticht door mgr. Jozef Blum en Petrus Lötscher. Spoedig verhuide men naar het nabijgelegen Montabaur. Op de vlucht voor de Pruisische Kulturkampf vestigden enkel Duitse broeders uit het Westerwaldse stadje Montabaur zich in 1875 in Nederland. Als Broeders van Barmhartigheid van St.Joannes de Deo werken zij in de thuisverpleging. Op den duur bemanden zij tevens een aantal eigen ziekenhuizen, bejaardenoorden en verpleeghuizen en een instelling voor meervoudig gehandicapten: Kalorama. De broeders werken onder meer in ‘s-Hertogenboch, Amsterdam, Haarlem, Den Haag, Utrecht en Nijmegen. Zij waren in Nederland de enige broedercongregatie en lange tijd vrijwel de enige mannen die werkzaam waren in de door vrouwen gedomineerde ziekenverpleging. José Eit beschrijft hoe de broeders probeerden hun religieuze leven de ne zorg voor zieken en hulpbehoevenden te combineren. Behalve op de gezondheidszorg van hun werk en instellingen in Nederland gaat Eijt in op hun werkzaamheden ten behoeve van de gezondheidszorg in Tanzania, op de motivatie van de broeders en op hun religieuze gemeenschapsleven.

==========================

intermezzo