Alles heeft twee kanten. Als je deze uitspraak goed tot je door laat dringen, merk je pas hoe bijzonder het is. Eigenlijk kun je daardoor niets meer benoemen, zonder erbij te bedenken dat je een ander deel weglaat. Als je iets groot noemt, impliceert dat ook iets kleins. Noem je iets warm, dan betekent dat ook dat er iets koud is. Niets kan op zichzelf bestaan.
Zo kun je het hebben over de koude kant van een familie, een heel gewone uitdrukking. Maar dit houdt in dat er ook een warme kant moet zijn. De warme kant, dat zijn de mensen die een familie vormen: vader, moeder, broers en zussen; de clan, de mensen die je al door en door kent – of van wie je denkt dat dat zo is. Heel veilig allemaal, geen buitenstaanders, pottenkijkers, roet-in-het-eten-gooiers. Maar ja, kinderen groeien op, krijgen verkering en dan gaat er uiteindelijk getrouwd worden. En zo komt er een hele koude kant de familie bevolken. In onze familie kwamen er elf mensen van de koude kant bij. Daaruit volgt natuurlijk, dat ‘onze’ warme kant in de elf andere families juist weer koude kant werd.
In mijn herinnering ging het in gesprekken die ik hoorde als ik bij opa en oma was, vaak over ‘de koude kant’. Ik had geen idee wat het betekende. Het was wel duidelijk dat het over iemand ging met wie iets vreemds aan de hand was, en dat de betreffende persoon enigszins wantrouwend bekeken werd. Namen werden niet genoemd, maar iedereen wist kennelijk over wie het ging. Toch stonden dit soort gesprekken nooit de goede relatie in de weg en werd de vreemde eend in de bijt geaccepteerd. En alles went natuurlijk.
Mijn lieve tante behoorde ook tot de koude kant in onze familie. Maar ik kan me niet voorstellen dat zij ooit op een twijfelachtige manier over de tong zal zijn gegaan. Zoals ik haar ken, en dat is vooral van de laatste tien jaar, kwam zij op mij over als een warme vrouw. Zo belangstellend en betrokken. Zo zachtaardig en zorgzaam. Zo lief en vrolijk. Zo sterk en strijdbaar. En, minstens zo belangrijk: zo chique en smaakvol gekleed. Een goed, mooi en bijzonder mens.
De laatste tante. Met haar is er een generatie teloor gegaan. Nu zijn de rangen in de familie een stukje opgeschoven en zijn wij, nichten en neven, de oudste generatie. De verantwoordelijkheid, de familie op gepaste wijze te laten voortbestaan, ligt nu bij ons. Wij kunnen niet anders dan hier gehoor aan geven. Laten wij dat doen in de geest van tante. Met interesse en een open blik, en vooral met heel veel liefde.
De hele familie, warm en koud.
Spiegelingen 