ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖਾ ਇੱਕ ਵਿਕਲਪਿਕ ਤਰੀਕਾ ਹੈ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਖੋਜਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਯਾਨੀ ਕਿ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੁਆਰਾ 2008 ਦੀ ਮੰਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਫੈੱਡ ਨੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖਾ ਦੇ 3 ਵੱਡੇ ਦੌਰ ਕੀਤੇ ਸਨ ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਨਿਯਮਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਕਨੀਕ ਦੇ ਉਪਯੋਗਾਂ ਅਤੇ ਸੰਭਾਵਿਤ ਖ਼ਤਰਿਆਂ 'ਤੇ ਵਿਆਪਕ ਬਹਿਸ ਹੈ। ਇੱਕ ਪਾਸੇ, ਕੁਝ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਦੇ ਕਿੱਟ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਸੰਦ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਦੂਸਰੇ ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਨਕਲੀ ਪੈਸੇ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਮਹੱਤਵ

ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉੱਪਰ ਦਿੱਤੀ ਪਰਿਭਾਸ਼ਾ ਦੱਸਦੀ ਹੈ, ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਸਿਰਫ਼ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਵਾਧੂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਜੋੜਨਾ ਹੈ। ਇਹ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਦੇ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਰਾਂ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ, ਯੂਰਪੀਅਨ ਸੈਂਟਰਲ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਆਫ਼ ਜਾਪਾਨ ਵਰਗੇ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਨੂੰ ਨਿਯਮਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜੇਕਰ ਕ੍ਰੈਡਿਟ ਤੰਗ ਸੀ ਅਤੇ ਬੈਂਕ ਕਾਫ਼ੀ ਉਧਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ, ਤਾਂ ਇਹ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਉਧਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਟੌਤੀ ਕਰਨਗੇ। ਉਹ ਬਿਲਕੁਲ ਉਲਟ ਕਰਨਗੇ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਵਾਧੂ ਉਧਾਰ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਅਤੇ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦਾ ਖ਼ਤਰਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਕਰਨਗੇ।

ਹਾਲਾਂਕਿ, 2008 ਦੇ ਸੰਕਟ ਵਿੱਚ, ਇਹ ਉਪਾਅ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਨਹੀਂ ਜਾਪਦੇ ਸਨ। ਉਪਰੋਕਤ ਸਾਰੇ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਵਿਆਜ ਦਰਾਂ ਨੂੰ ਲਗਭਗ ਜ਼ੀਰੋ ਤੱਕ ਘਟਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ! ਫਿਰ ਵੀ ਉਹ ਉਧਾਰ ਦੇਣ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕਰਨ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਇਹ ਉਦੋਂ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ਨੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਵੱਲ ਮੁੜਿਆ।

ਵਿਧੀ

ਜਦੋਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੋੜ ਅਨੁਸਾਰ ਅਰਥਵਿਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਪੈਸਾ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੈਸੇ ਨੂੰ ਹਟਾਉਂਦੇ ਹਨ।. ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਉਹਨਾਂ ਕੋਲ ਇੱਕ ਟੀਚਾ ਰਕਮ ਦਾ ਉਧਾਰ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟੀਚਾ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਦਰ ਜਿਸਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਜੇਕਰ, ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ ਪਰ ਉਧਾਰ ਵੀ ਘੱਟ ਹੈ, ਤਾਂ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਬਣਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਫਿਰ ਨਵੀਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਖਰੀਦ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮੂਲ ਆਧਾਰ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫੈੱਡ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਮੌਜੂਦ ਪੈਸੇ ਤੋਂ ਬਾਂਡ ਨਹੀਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਸਗੋਂ ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਫੈੱਡ ਨਵਾਂ ਪੈਸਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਵੀਂ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਮੌਜੂਦਾ ਪੈਸੇ ਦੀ ਉਧਾਰ ਦਰ ਨੂੰ ਘਟਾਉਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਆਰਥਿਕਤਾ ਵਿੱਚ ਉਧਾਰ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਲਈ ਆਰਥਿਕ ਗਤੀਵਿਧੀ ਵਿੱਚ ਵਾਧਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸੰਪਤੀ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ

ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖਾਕਰਨ ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਾਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਸੰਪਤੀਆਂ ਖਰੀਦਣਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਕੇਂਦਰੀ ਬੈਂਕ ਇਹਨਾਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਨੂੰ ਉਸ ਪੈਸੇ ਨਾਲ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਜੋ ਉਹ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਫੈੱਡ ਦੁਆਰਾ ਖਰੀਦੀ ਗਈ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਉਹ ਰਕਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਜੋ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਗਈ ਹੈ।

ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, 2008 ਦੇ ਵੱਡੇ ਬੇਲਆਉਟ ਦੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੋ। 2008 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਫੈਡਜ਼ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ $880 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਫੈਡ ਨੇ ਇੰਨੇ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪੈਸਾ ਪਾਇਆ ਉਹ $880 ਬਿਲੀਅਨ ਸੀ। ਫਿਰ, ਇਸਨੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਲ 2015 ਤੱਕ, ਫੈਡਜ਼ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ $4 ਟ੍ਰਿਲੀਅਨ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੋ ਗਈ। ਫੈਡ ਨੇ ਉਸ ਬਹੁਤ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਲਗਭਗ ਪੰਜ ਗੁਣਾ ਵਧਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।

ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕਿੰਗ

ਫੈੱਡ ਦੁਆਰਾ ਇਹਨਾਂ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਲਈ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸਾਰਾ ਪੈਸਾ ਉੱਚ ਸ਼ਕਤੀ ਵਾਲਾ ਪੈਸਾ ਹੈ। ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਪੈਸੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਬੈਂਕਾਂ ਦੁਆਰਾ ਰਿਜ਼ਰਵ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਹ ਪੈਸੇ ਦੀ ਸਪਲਾਈ ਨੂੰ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੁਆਰਾ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦੇ ਨਾਮ 'ਤੇ ਬਾਂਡ ਖਰੀਦਣ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਰੇਕ ਡਾਲਰ ਲਈ, ਫਰੈਕਸ਼ਨਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕਿੰਗ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਦੁਆਰਾ ਕਈ ਹੋਰ ਡਾਲਰ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਚਲਨ ਵਿੱਚ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ, ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਆਪਣੇ ਸੰਪਤੀ ਖਰੀਦ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਗੰਭੀਰ ਮੁਦਰਾਸਫੀਤੀ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਦਰਅਸਲ, ਆਲੋਚਕਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਹੈ ਕਿ ਫੈੱਡ ਨੇ ਇਹਨਾਂ ਵਿਸਥਾਰ ਨੀਤੀਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਾਰੇ ਸੰਪਤੀ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਨੂੰ ਨਕਲੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸਮਰਥਨ ਦੇਣ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਅਸਫਲਤਾ ਨੂੰ ਲੁਕਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਸਬਪ੍ਰਾਈਮ ਮੌਰਗੇਜ ਸੰਕਟ.

ਮੁੱਦੇ ਦੀ ਮਾਤਰਾ

ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਪੈਮਾਨਾ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਾਮਲਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ, ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਬਪ੍ਰਾਈਮ ਸੰਕਟ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 7 ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਦੀ ਬੈਲੇਂਸ ਸ਼ੀਟ 5 ਗੁਣਾ ਵਧੀ ਹੈ! ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਫੈੱਡ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਸੰਪਤੀ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਰਾਹੀਂ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ $85 ਬਿਲੀਅਨ ਡਾਲਰ ਪਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਫੈੱਡ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕੀ ਖਜ਼ਾਨਾ ਬਾਂਡ ਉਸ ਬੈਂਕ ਤੋਂ ਖਰੀਦਦਾ ਹੈ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਘੱਟ ਦਰ 'ਤੇ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਸਮੱਸਿਆ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਹੁਣ ਅਮਰੀਕੀ ਸਰਕਾਰ, ਖਜ਼ਾਨਾ ਅਤੇ ਫੈਡਰਲ ਰਿਜ਼ਰਵ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਬਾਜ਼ਾਰ ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਤਰਲਤਾ ਸ਼ਾਟਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਫੈੱਡ ਹੁਣ ਬਾਂਡ ਖਰੀਦਣਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੰਗ ਦੀ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਘਾਟ ਪੈਦਾ ਕਰੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਦੀਆਂ $85 ਬਿਲੀਅਨ ਪ੍ਰਤੀ ਮਹੀਨਾ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਬਾਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਗ ਪੈਦਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਲਈ, ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਅੱਜ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਵਿੱਤੀ ਮਾਮਲਿਆਂ ਦੇ ਕੇਂਦਰ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵ ਬੈਂਕ ਅਤੇ ਆਈਐਮਐਫ ਵਰਗੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਸੰਗਠਨਾਂ ਦੁਆਰਾ ਬਹੁਤ ਚਰਚਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ! ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬਾਜ਼ਾਰ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਜ ਅਮਰੀਕਾ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਸੌਖ ਦੀ ਇਸ ਨੀਤੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਤਬਦੀਲੀ ਦੇ ਵਿਸ਼ਵਵਿਆਪੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਦੁਨੀਆ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਇਸ ਨੀਤੀ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਹੋਣ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ ਇਸ 'ਤੇ ਟਿਕੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਹਨ!