ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਕਾਰਜ ਦੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਹੇਠ ਲਿਖੇ ਕਦਮ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ:

1. ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ- ਮਿਆਰ ਉਹ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਟੀਚੇ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਕਾਰਜ ਦੌਰਾਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਨਿਰਣਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਾਪਦੰਡ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਿਆਰਾਂ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੋ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ-

   1. ਮਾਪਣਯੋਗ ਜਾਂ ਠੋਸ - ਉਹ ਮਾਪਦੰਡ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ ਅਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਮਾਪਣਯੋਗ ਮਾਪਦੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਲਾਗਤ, ਉਤਪਾਦਨ, ਖਰਚ, ਸਮਾਂ, ਲਾਭ, ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ।

   2. ਗੈਰ-ਮਾਪਣਯੋਗ ਜਾਂ ਅਮੂਰਤ - ਕੁਝ ਮਾਪਦੰਡ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੁਦਰਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ - ਇੱਕ ਮੈਨੇਜਰ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ, ਕਰਮਚਾਰੀਆਂ ਦਾ ਭਟਕਣਾ, ਕਿਸੇ ਚਿੰਤਾ ਪ੍ਰਤੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ। ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅਮੂਰਤ ਮਾਪਦੰਡ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

   ਇਹਨਾਂ ਮਿਆਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਨਿਯੰਤਰਣ ਇਹਨਾਂ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

2. ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦਾ ਮਾਪ- ਨਿਯੰਤਰਣ ਵਿੱਚ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਕਦਮ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਨੂੰ ਮਾਪਣ ਦੁਆਰਾ ਭਟਕਣਾਵਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਆਸਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

   ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਪੱਧਰ ਕਈ ਵਾਰ ਮਾਪਣੇ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਈ ਵਾਰ ਮੁਸ਼ਕਲ। ਠੋਸ ਮਾਪਦੰਡਾਂ ਦਾ ਮਾਪਣਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਸਨੂੰ ਇਕਾਈਆਂ, ਲਾਗਤ, ਪੈਸੇ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮਾਤਰਾਤਮਕ ਮਾਪ ਉਦੋਂ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਪਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਦੀ ਕਾਰਗੁਜ਼ਾਰੀ ਨੂੰ ਮਾਤਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਇਸਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਦੁਆਰਾ ਮਾਪਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ-

   1. ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਦਾ ਰਵੱਈਆ,
   2. ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦਾ ਮਨੋਬਲ,
   3. ਭੌਤਿਕ ਵਾਤਾਵਰਣ ਪ੍ਰਤੀ ਰਵੱਈਏ ਵਿੱਚ ਵਿਕਾਸ, ਅਤੇ
   4. ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੰਚਾਰ।

   ਇਹ ਕਈ ਵਾਰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ, ਮਾਸਿਕ, ਤਿਮਾਹੀ, ਸਾਲਾਨਾ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਰਾਹੀਂ ਵੀ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

3. ਅਸਲ ਅਤੇ ਮਿਆਰੀ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਤੁਲਨਾ- ਅਸਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਟੀਚਿਆਂ ਨਾਲ ਤੁਲਨਾ ਬਹੁਤ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹੈ। ਭਟਕਣਾ ਨੂੰ ਅਸਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਅਤੇ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਟੀਚਿਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਵਜੋਂ ਪਰਿਭਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਦੋ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ - ਭਟਕਣ ਦੀ ਹੱਦ ਅਤੇ ਭਟਕਣ ਦਾ ਕਾਰਨ।.

   ਭਟਕਣ ਦੀ ਹੱਦ ਦਾ ਮਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਭਟਕਣਾ ਸਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ ਜਾਂ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਹੈ ਜਾਂ ਕੀ ਅਸਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਬੱਧ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ। ਮੈਨੇਜਰਾਂ ਨੂੰ ਅਪਵਾਦ ਦੁਆਰਾ ਨਿਯੰਤਰਣ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਭਟਕਣਾਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਅਤੇ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਹਨ।

   ਛੋਟੀਆਂ-ਮੋਟੀਆਂ ਤਬਦੀਲੀਆਂ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰਨਾ ਪਵੇਗਾ। ਮਸ਼ੀਨਰੀ ਦੀ ਬਦਲੀ, ਕਾਮਿਆਂ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ, ਕੱਚੇ ਮਾਲ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ, ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦੀ ਦਰ, ਆਦਿ ਵਰਗੇ ਵੱਡੇ ਬਦਲਾਅ ਨੂੰ ਸੁਚੇਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, "ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਕੁਝ ਵੀ ਨਿਯੰਤਰਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ।"

   ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇਕਰ ਸਟੇਸ਼ਨਰੀ ਖਰਚੇ 5 ਤੋਂ 10% ਤੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਵਧਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਭਟਕਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਜੇਕਰ ਮਾਸਿਕ ਉਤਪਾਦਨ ਲਗਾਤਾਰ ਘਟਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸਨੂੰ ਵੱਡਾ ਭਟਕਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

   ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਟਕਣਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਹੋ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਇੱਕ ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਨਾਂ ਬਾਰੇ ਸੋਚਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕਾਰਨ ਭਟਕਣਾ ਹੋਈ ਹੈ। ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ-

   1. ਗਲਤ ਯੋਜਨਾਬੰਦੀ,
   2. ਤਾਲਮੇਲ ਢਿੱਲਾ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ,
   3. ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਲਾਗੂ ਕਰਨਾ ਨੁਕਸਦਾਰ ਹੈ, ਅਤੇ
   4. ਨਿਗਰਾਨੀ ਅਤੇ ਸੰਚਾਰ ਬੇਅਸਰ ਹੈ, ਆਦਿ।

4. ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨਾ- ਇੱਕ ਵਾਰ ਭਟਕਣ ਦੇ ਕਾਰਨਾਂ ਅਤੇ ਹੱਦ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਮੈਨੇਜਰ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਗਲਤੀਆਂ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸਦੇ ਲਈ ਉਪਚਾਰਕ ਉਪਾਅ ਕਰਨੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ। ਇੱਥੇ ਦੋ ਵਿਕਲਪ ਹਨ-
   1. ਹੋਈਆਂ ਭਟਕਾਵਾਂ ਲਈ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਅ ਕਰਨਾ; ਅਤੇ
   2. ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜੇਕਰ ਅਸਲ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਤਾਂ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਟੀਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸੋਧ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਥੇ ਹੈ ਕਿ ਨਿਯੰਤਰਣ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਾਲੋ-ਅੱਪ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਕਦਮ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਿਰਫ ਸੁਧਾਰਾਤਮਕ ਉਪਾਅ ਕਰਨ ਦੁਆਰਾ ਹੀ ਹੈ, ਇੱਕ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਨਿਯੰਤਰਣ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।