परिचय

मानिस सामाजिक प्राणी हो त्यसैले जहाँ भए पनि समूह बनाउँछ। यो संस्थाहरूका साथै पारिवारिक र मित्रता सञ्जालहरूको लागि सत्य हो जहाँ मानिसहरू समूहहरूमा भेला हुन्छन् र समूहको मानदण्ड र नियमहरूद्वारा शासित हुन्छन्।

उदाहरण को रुपमा, पारिवारिक समूहहरूले हामीमा एक निश्चित व्यवहार लागू गर्छन् जसरी हामीले बनाउने मित्रता समूहहरू पनि हुन्छन्।त्यस्तै गरी, संगठनहरू समूहमा रहेका मानिसहरूको संग्रह हो जसका सदस्यहरूलाई व्यवहारका निर्धारित वा स्पष्ट र अनौपचारिक वा निहित नियमहरू पालना गर्न आवश्यक पर्दछ।

वास्तवमा, संस्थाहरूले नीति र प्रक्रियाहरू तोकेका छन् जसले कर्मचारीहरूलाई उनीहरूको रोजगारीको भागको रूपमा त्यस्ता नियमहरू पालना गर्न आदेश दिन्छ।

उदाहरणका लागि, केही संगठनात्मक नीतिहरू छन् जसले समय, पोशाक कोड, कामलाई नियन्त्रण गर्ने नियमहरू र रोजगारीको सम्झौताको आधारमा पालना गर्ने कुराहरू तोक्छन्। यसबाहेक, त्यस्ता नीतिहरू कर्मचारीहरूले संगठनात्मक दृष्टिकोण र लक्ष्यलाई साकार पार्न र वास्तविक बनाउन टोलीको रूपमा मिलेर काम गर्ने कुरा सुनिश्चित गर्न पनि बनाइन्छ।

समूह व्यवहार भनेको के हो?

त्यसकारण, संस्थाहरूमा समूह व्यवहारले संगठनात्मक मापदण्ड र नियमहरू पालना गर्ने प्रवृत्ति राख्छ जहाँ कर्मचारीहरू अनुशासित हुने, आदेशहरू पालना गर्ने र आफ्नै इच्छा र चाहनाको सट्टा संस्थाको आवश्यकताहरू अनुसार काम गर्ने अपेक्षा गरिन्छ।

वास्तवमा, सामान्य आचरण संहिता अनुरूप समूहहरूको चरम रूप सशस्त्र बल हो। जहाँ सबै सदस्यहरू जुनसुकै तहमा भए पनि आफ्ना वरिष्ठहरूको आदेश पालना गर्ने अपेक्षा गरिन्छ। अर्कोतर्फ, गुगल र फेसबुक जस्ता संस्थाहरू कम पदानुक्रमित र कम संरचित छन् जहाँ कर्मचारीहरूलाई प्रत्येक हप्ता निश्चित अवधिको लागि आफ्ना मनपर्ने परियोजनाहरूमा काम गर्न अनुमति दिइन्छ।

यहाँ भिन्नता यो छ कि सशस्त्र बल र धेरै संस्थाहरूमा, हाकिम सधैं सही हुन्छन् जबकि स्टार्टअपहरू र नयाँ अर्थतन्त्र वा ज्ञान क्षेत्रमा, नियमहरू कम कठोर हुन्छन्।

धेरैजसो संस्थाहरू यी दुई चरम सीमाहरू बीच पर्दछन् जहाँ कर्मचारीहरूलाई प्रोत्साहित गरिन्छ, मनाइन्छ, र समूहको मानदण्डहरू पालना गर्न आदेश पनि दिइन्छ, जसमा उनीहरूलाई आफ्नो स्वतन्त्रता प्रयोग गर्न केही अक्षांश र स्वतन्त्रता दिइन्छ।

समूह व्यवहारका फाइदाहरू

कर्मचारीहरूले समूह नियम र मापदण्डहरू पालना गरेको सुनिश्चित गर्नाले संस्थाहरूलाई धेरै फाइदाहरू छन्।

उदाहरणका लागि, संस्थाहरू एक विशेष उद्देश्यका लागि गठन गरिएका हुन्छन् र यदि कर्मचारीहरूलाई स्वतन्त्र रूपमा सञ्चालन गर्न र स्वतन्त्र लगाम लगाउन दिइयो भने, प्रायः परिणाम अराजकता र अराजकता हुन्छ। यसबाहेक, कर्मचारीहरूले समूह मापदण्डहरू पालना गर्न आवश्यक छ किनभने संस्थाहरू परोपकारी कार्यक्रमहरू होइनन् र यसको सट्टा, कर्मचारीहरूलाई समूह मापदण्डहरू पालना गर्न र फलस्वरूप, संगठनात्मक सिद्धान्तहरू र प्रक्रियाहरूको सफलतामा योगदान पुर्‍याउन भुक्तानी गरिन्छ।

यसबाहेक, यदि कर्मचारीहरूले समूहको मापदण्ड पालना गरेनन् भने संगठनात्मक अस्तित्वको आधार नै खतरामा पर्छ। किनकि संस्था नाफा कमाउन र कर्मचारीहरूलाई रमाइलो गर्नको लागि भुक्तानी गर्न नदिनको लागि अवस्थित छ। यसको मतलब यो होइन कि संस्थाहरू जेल वा दास शिविरहरू जस्तै हुन्। बरु, जब कर्मचारीहरूले समूह मानदण्डहरू पालना गर्छन् तब स्पष्ट र कम स्पष्ट फाइदाहरू हुन्छन्। यही कारणले गर्दा आधुनिक र उत्तर-आधुनिक निगमहरूको विकास यस्तो भएको छ कि तिनीहरूले कर्मचारीहरूलाई व्यवहारको औपचारिक र अनौपचारिक मानदण्डहरू पालना गर्न लगाउँछन् र आदेश दिन्छन्।

ग्रुपथिंक र यसको प्रभावहरू

यसो भनिए पनि, यो पनि ध्यान दिनुपर्छ कि समूहको मापदण्डहरूको यस्तो कडा पालनाले कहिलेकाहीं व्यक्तिहरूको रचनात्मकता र जोश लुट्छ किनकि उनीहरूले आफ्ना विचारहरूलाई समूहको इच्छा र आवश्यकताहरूको अधीनमा राख्नु पर्छ र यो समूह विचारको घटना हो जुन सामान्य व्यक्तिको शब्दमा व्यक्त गरिन्छ जसको अर्थ समूहले गरेको निर्णय सबै सदस्यहरूको इच्छा होइन तर सबैभन्दा कम सामान्य भाजक वा सहमति हो जुन परिस्थितिमा निर्भर गर्दै सही र गलत दुवै हुन सक्छ।

वास्तवमा, उत्तर-आधुनिक व्यवस्थापन साहित्यमा, समूह विचारले नकारात्मक अर्थ प्राप्त गरेको छ किनकि धेरै विज्ञहरू विश्वास गर्छन् कि समूह निर्णय कहिलेकाहीं केवल यसकारण मात्र गरिन्छ किनभने यो सबैभन्दा सुरक्षित विकल्प हो र आवश्यक रूपमा उत्तम विकल्प होइन।

यसबाहेक, ग्रुपथिंकले सदस्यहरूलाई सुरक्षित हुन संवेदनशील बनाउँछ। राम्रो विकल्पहरू सुझाव दिएर समूहको क्रोधको जोखिम उठाउनुको सट्टा र वास्तवमा, समूह सोचको लागि अर्को शब्द, बथान मानसिकता कहिलेकाहीं नकारात्मक रूपमा काम गर्दछ।

यद्यपि हालैका वर्षहरूमा, भीडको बुद्धि र समूहको सहमति र इच्छालाई प्रतिनिधित्व गर्ने भीडको निर्णय लिने जस्ता अवधारणाहरूले समूह विचारको सकारात्मक फाइदाहरूलाई जोड दिएका छन्, तर हाम्रो विचार यो छ कि जबसम्म समूहको नाडी बुझ्न सक्ने र एकै समयमा असहमत आवाजहरूलाई बेवास्ता नगर्ने संवेदनशील र सूक्ष्म नेता हुँदैन, समूह विचारले सबै सम्बन्धित परिणामहरू सहित खराब निर्णय लिने नेतृत्व गर्न सक्छ।

निष्कर्ष: भेडाको व्यवहारको कुञ्जी गोठालो हो

त्यसकारण, संगठनमा समूह व्यवहारको बारेमा हामीले के भन्नुपर्छ? यस प्रश्नको उत्तर यो हो कि जबसम्म समूहहरू छैनन् र तिनीहरूले आचरणका मापदण्ड र नियमहरू पालना गर्दैनन्, संगठनात्मक जहाज अगाडि बढ्न असम्भव छ किनकि अन्यथा प्रत्येक सदस्यले यसलाई फरक-फरक दिशामा तान्ने र निर्देशित गर्ने गर्दछ।

साथै, जबसम्म सबै विकल्पहरू विचार गरिँदैन र सबैले आफ्नो विचार व्यक्त गर्ने मौका पाउँदैनन्, संगठनात्मक जहाज डगमगाउन सक्छ र गलत दिशामा जान सक्छ किनकि इतिहासले देखाएको छ कि लोकतन्त्र निर्णय लिने उत्तम रूप भए पनि, अल्पसंख्यक दृष्टिकोणलाई बेवास्ता गर्दा कहिलेकाहीं विनाशकारी परिणामहरू निम्त्याउँछन्।

तसर्थ, दोहोरिने सुनिने जोखिममा, हामी यो दृष्टिकोण दोहोर्याउँछौं कि जसरी समूह विचार राम्रोको लागि शक्ति हुन सक्छ; यसले नकारात्मक परिणामहरू पनि निम्त्याउन सक्छ किनकि बथान कहिलेकाहीं भेडाहरू जस्तै हुन्छ जसले गोठालाले जे भन्छ त्यो पालना गर्दछ। यसको अर्थ गोठालोले प्रमुख भूमिका खेल्छ र यो यस लेखको लागि अन्तिम अवलोकन हो जुन यो हो कि जबसम्म नेताले समग्र उद्देश्यलाई बिर्सँदैन र के गर्न आवश्यक छ त्यसमा आधारित हुन्छ, समूह विचारले वास्तवमा संगठनात्मक उद्देश्यहरूको वास्तविकतामा नेतृत्व गर्न सक्छ।