جهانی شدن خیلی زیاده‌روی کرده است؟

بسیاری از کارشناسان معتقدند که سرعت جهانی شدن در دوره زمانی بین سال‌های ۱۹۹۰ تا ۲۰۰۷ چنان شتاب گرفته بود که بحران اقتصادی جهانی که در سال ۲۰۰۸ رخ داد، معایب ادغام، اتصال و وابستگی متقابل بیش از حد را آشکار کرد. بسیاری این را پیامد اجتناب‌ناپذیر جهانی شدن بیش از حد می‌دانند و از این رو، نیاز به استقلال بیشتر در کشورهای آسیب‌دیده و نیاز به ساختار محلی و کمتر جهانی اقتصاد وجود دارد.

ظهور حمایت‌گرایی

این امر طبیعتاً واکنش منفی کسانی را که تحت تأثیر رقابت خارجی و فرار ناگهانی سرمایه در پی بحران قرار گرفته‌اند، برانگیخته است.

علاوه بر این، این واقعیت که صنایع محلی در نتیجه‌ی شرایط نامساعدی که به نفع شرکت‌های خارجی و نه شرکت‌های داخلی بود، در حال نابودی بودند، به این معنی بود که صنایع داخلی و کارگران شاغل در آنها آسیب می‌دیدند.

طبیعتاً، واکنش شدید علیه جهانی شدن در اکثر کشورهای آسیایی به جز چین، که به هر حال رژیمی اقتدارگرا دارد که در آن چنین اعتراضاتی یا مجاز نیستند یا در رسانه‌ها گزارش نمی‌شوند، شدید بود.

علاوه بر این، بسیاری بودند که به سود بردن تعداد کمی از افراد به قیمت ضرر بسیاری اشاره کردند و از این رو خواستار حمایت بیشتر از شرکت‌های محلی و صنایع داخلی و نه فقط شرکت‌های خارجی شدند.

چند نمونه

بارزترین نمونه ظهور حمایت‌گرایی، تصمیم دولت ایالات متحده برای اعمال تعرفه بر واردات لاستیک از چین است.آنها معتقد بودند که این امر مانع از تعطیلی تولیدکنندگان داخلی لاستیک می‌شود و همچنین فرصت‌های شغلی برای کارگران فراهم می‌کند که در غیر این صورت منجر به اخراج و تعدیل نیرو می‌شد.

در آسیا، نزاع اخیر بر سر سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی (FDI) در بخش‌های کلیدی اقتصاد از جمله خرده‌فروشی، نشانه‌ای از سطح خصومتی بود که جهانی‌شدن در میان بخش‌های کلیدی جمعیت ایجاد کرده است.

جهانی شدن به کجا؟

با این حال، این به معنای از بین رفتن جهانی شدن نیست، زیرا بسیاری از صاحب‌نظران در سراسر جهان نسبت به جهانی شدن خوش‌بین هستند و معتقدند که این بهترین راه برای جلوگیری از کاهش رشد و رکود اقتصادی است.

علاوه بر این، علیرغم مخالفت کشاورزان، صاحبان کسب و کارهای کوچک و بازرگانان، جوانان تحصیل کرده در بسیاری از کشورها از جهانی شدن به دلیل فرصت‌هایی که برایشان فراهم می‌کند و به دلیل روشی که این فرآیند در دو دهه گذشته به بسیاری از کارگران ماهر و تحصیل کرده سود رسانده است، استقبال می‌کنند.

بستن اندیشه

برای رشد اقتصادها، باید بین حمایت‌گرایی و جهانی‌شدن تعادل برقرار شود، بدون اینکه شرکت‌های خارجی را فراری دهند یا اجازه دهند شرکت‌های محلی ورشکست شوند.

ترکیب ایده‌آل میزان مجاز سرمایه‌گذاری خارجی و میزان حمایتی که دولت باید از شرکت‌های محلی اعمال کند، باید توسط نخبگان سیاست‌گذار در کشورهایی که شاهد اعتراضات هستند، با قاطعیت تعیین شود.

در پایان، قطعاً اینطور است که نه جهانی شدن و نه حمایت گرایی، هیچ کدام راه حل نیستند. و از این رو، باید رویکردی تعدیل‌شده و تدریجی به این پدیده‌ها داشت.