در ماژول‌های قبلی، به بحران اقتصادی جهانی و تأثیر آن بر بخش‌های مختلف صنایع مالی و تولیدی اشاره کردیم. این مقاله خوانندگان را با بحران اقتصادی جهانی آشنا می‌کند و مقالات بعدی به ابعاد مختلف بحران و عوامل علّی مؤثر بر آن می‌پردازند.

بحران اقتصادی جهانی در تابستان ۲۰۰۷ آغاز شد، هرچند تأثیر کامل آن تا زمان ورشکستگی بانک سرمایه‌گذاری لمان برادرز در سپتامبر ۲۰۰۸ احساس نشد. چند سال بعد شاهد از دست رفتن شدید مشاغل و کاهش تولید ناخالص داخلی (GDP) بسیاری از کشورهای غربی و همچنین کشورهای در حال توسعه بودیم.

آنچه با بحران وام مسکن درجه دو آغاز شد، به سرعت به یک بحران تمام عیار در ابعاد تاریخی تبدیل شد و بسیاری از مفسران را بر آن داشت تا آن را با رکود بزرگ دهه 1930 مقایسه کنند.

بحران اقتصادی جهانی ناشی از گرد هم آمدن چندین عامل ساختاری و همچنین عوامل چرخه تجاری بود که دست به دست هم دادند تا «طوفانی تمام‌عیار» در ابعاد حماسی ایجاد کنند.این عوامل شامل فروپاشی بازار مسکن در ایالات متحده، عدم تعادل بین غرب و شرق از نظر کسری تجاری، سفته‌بازی‌های بی‌ملاحظه و پرخطر و در نهایت، بحران بدهی دولتی که اوج سال‌ها ولخرجی مالی و سیاست‌های پولی سهل‌گیرانه بود، می‌شد.

نکته‌ای که در مورد بحران اقتصادی جهانی یا رکود بزرگ اقتصادی که به آن نیز گفته می‌شود، وجود دارد این است که این بحران، رخنه‌های اقتصاد جهانی را آشکار کرد و مشکلات ادغام و به هم پیوستگی بیش از حد را برجسته نمود. این موضوع هیچ جا به اندازه پس از فروپاشی لمان برادرز آشکار نشد، زمانی که کل سیستم اعتباری منجمد شد و سیستم مالی جهانی به طرز خطرناکی به فروپاشی نزدیک شد.

بحران اقتصادی جهانی اساساً از غرب سرچشمه گرفت، اما تأثیرات خود را بر تمام اقتصادهای جهان گذاشت. البته، ایالات متحده و اروپا قربانیان اصلی بحران بودند و می‌توان گفت کشورهایی مانند هند و چین در پی این بحران نسبتاً آسیب ندیدند. با این حال، این بدان معنا نیست که این کشورها با موفقیت از غرب «جدا» شده‌اند، زیرا اقتصاد جهانیِ به‌هم‌پیوسته و وابستگی چین به صادرات کالا به ایالات متحده و خدمات به هند به این معنی است که این کشورها قبل از اینکه بتوانند خود را در امان بنامند، باید کارهای زیادی انجام دهند.

نکته اینجاست که ایالات متحده و اروپا به شدت از بحران آسیب دیدند و هنوز مشخص نیست که این کشورها و اقتصادهایشان چه زمانی از بحران خارج خواهند شد، اگر اصلاً چنین چیزی ممکن باشد.

در نهایت، بحران اقتصادی جهانی، دستاوردهای بسیاری را که از طریق جهانی شدن به دست آمده بود، از بین برده است و از این رو، درخواست‌های جدیدی برای حمایت از تولیدات داخلی و ایجاد موانع تجاری در غرب و همچنین در شرق مطرح شده است. این بدان معناست که بحران اقتصادی جهانی ضربه مهلکی به اقتصاد جهانی وارد کرده است که ممکن است سال‌ها طول بکشد تا رونق اولیه خود را بازیابد.