Ulica Zwycięstwa od 150 lat jest sercem Gliwic. W tym czasie zmieniały się granice, języki i architektura, ale jedno pozostało niezmienne – tętniące życie i wyjątkowy klimat tego miejsca. Projekt „Urodziny Ulicy Z” powstał, by wspólnie z mieszkańcami odkryć jej historię na nowo, zebrać wspomnienia i wspólnie świętować jej jubileusz.
Historia
Ulica Zwycięstwa już od półtorej wieku jest jedną z najpiękniejszych i najbardziej charakterystycznych arterii Gliwic. Została wytyczona w połowie lat siedemdziesiątych XIX wieku jako reprezentacyjna Wilhelmstrasse i od początku pełniła funkcję wizytówki miasta. Łączyła rynek z dworcem kolejowym i nowo powstającym śródmieściem, stając się centrum życia handlowego, towarzyskiego i sercem miasta.
Posłuchaj
Historia ulicy Zwycięstwa
Dom tekstylny Weichmanna
Początki Wilhelmstrasse
O projekcie
„URODZINY ULICY Z” to wielowymiarowe przedsięwzięcie kulturalno-historyczne, które ma na celu ożywienie historii ulicy Zwycięstwa poprzez sztukę. Z okazji 150-lecia istnienia tego salonu miasta i historycznej arterii, projekt stawia sobie za cel połączenie różnych form twórczości artystycznej, edukacji historycznej oraz integracji międzypokoleniowej. Jego głównym zadaniem jest stworzenie przestrzeni spotkań i dialogu, w której przeszłość spotyka się z teraźniejszością, a sztuka i kultura stają się narzędziem do budowania nowej tożsamości społecznej mieszkańców.
Cele projektu
-
Pogłębienie wiedzy o historii Gliwic – ze szczególnym uwzględnieniem lokalnych wydarzeń i kontekstu społecznokulturowego regionu. Uczestnicy poznają nie tylko ważne wydarzenia, ale także codzienne życie dawnych gliwiczan.
-
Podkreślenie wielokulturowości – zwrócenie uwagi na etniczną i kulturową różnorodność Gliwic. Projekt poprzez twórcze działania i spotkania z przedstawicielami różnych środowisk uczy szacunku i zrozumienia dla dziedzictwa innych narodów.
-
Upamiętnienie lokalnych postaci i miejsc – szczególne miejsce zajmuje historia „małej ojczyzny”, czyli codzienność mieszkańców, ich wspomnienia oraz lokalne tradycje.
Dlaczego powstał projekt
„URODZINY ULICY Z” to odpowiedź na potrzebę zachowania pamięci o jednym z kluczowych punktów miasta – ulicy Zwycięstwa. Obchody jej 150-lecia są okazją, aby spojrzeć w przeszłość, zrozumieć ją w kontekście współczesności i nadać jej nowe życie dzięki sztuce oraz działaniom edukacyjnym. Historia tej ulicy to opowieść nie tylko o jednym miejscu, ale i o przemianach, jakie zaszły w Gliwicach od chwili jej powstania aż po dziś.
Konteksty historyczne
-
Wielokulturowa przeszłość Gliwic – ulica Zwycięstwa, dawniej Wilhelmstrasse, odzwierciedlała wielonarodowy charakter miasta. Przez wieki była przestrzenią współistnienia Polaków, Niemców, Żydów i innych społeczności. Po 1945 roku stała się areną nowych zmian i symbolem transformacji tożsamości miasta.
-
Historia architektury i urbanistyki – przy ulicy zachowały się przykłady architektury secesyjnej, eklektycznej (dawny kompleks Victoria – obecne Centrum Kultury Victoria), modernistycznej (Dom Tekstylny Weichmanna) oraz powojennej. To miejsce, które wciąż ukazuje kolejne etapy rozwoju Gliwic.
-
Codzienność i pamięć mieszkańców – projekt zwraca uwagę na historie mówione: wspomnienia mieszkańców, relacje świadków i życie codzienne ulicy na tle wielkich wydarzeń politycznych i społecznych.
-
Transformacje powojenne i współczesne – ulica po II wojnie światowej zmieniała nazwy i funkcje, przechodziła proces odbudowy i adaptacji do nowych czasów, aż po swoje dzisiejsze znaczenie jako głównej arterii miasta.
Dlaczego powstał projekt
-
Happening „Ulica Z przeszłością” – barwne wydarzenie inaugurujące projekt, w którym aktorzy wcielą się w postacie historyczne, a przestrzeń ulicy stanie się sceną performansów, muzyki i instalacji artystycznych.
-
„Ulica Z fotografią” – warsztaty fotograficzne prowadzone przez Arkadiusza Golę, dokumentujące życie ulicy i jej mieszkańców.
-
„Ulica Z malarstwem” – międzypokoleniowy plener malarski z Moniką Krasoń, podczas którego powstaną prace inspirowane architekturą i atmosferą ulicy.
-
Spacery tematyczne „Sekrety Ulicy Z” – oprowadzanie po historii ulicy przez Kamila Iwanickiego i Małgorzatę Lichecką.
- Śladami dawnej elegancji – sklepy, kawiarnie i życie towarzyskie.
- Architektura przez dekady – zmiany stylów architektonicznych.
- Ludzie Zwycięstwa – historie mieszkańców, przedsiębiorców i artystów.
-
„Ulica Z neonem” – warsztaty tworzenia neonów nawiązujące do świetlnej historii Gliwic w PRL-u.
-
„Ulica Z drukiem” – warsztaty sitodruku, podczas których powstaną grafiki inspirowane architekturą i detalami ulicy.
-
Podcast „Głosy Ulicy Z” – cykl rozmów z artystami, mieszkańcami i historykami o przeszłości i przyszłości ulicy.
-
Debata „Historia i przyszłość Ulicy Z” – otwarte spotkanie mieszkańców, historyków, urbanistów i artystów.
-
Strona internetowa „Ulica Z” – cyfrowe archiwum projektu, zawierające fotografie, nagrania, artykuły i wspomnienia.
-
Reportaż z Ulicy Z” – warsztaty dziennikarskie i literackie prowadzone przez Małgorzatę Lichecką, dokumentujące lokalne opowieści i nadające im nowoczesną, literacką formę.
