Wat is Memetica?

Om die vraag te kunnen beantwoorden, moeten we eerst antwoord kunnen geven op de vraag; Wat is een meme? Een meme is een idee, een zichzelf vermeerderende informatie  eenheid die zich onder dragers verspreidt. Een meme is een altijd een gedachte, een opvatting over wat iets is, hoe iets hoort, over wat kan en wat ondenkbaar is, over hoe iets eruit moet zien of  hoe iets kan werken. Taal, religie, recht, gedachtegoed, verhalen, piramides en wetten zijn allemaal memen. Het zijn fysieke representaties van informatie die onderhevig zijn aan culturele evolutie (wiki.)  Memen zijn eenheden van culturele overdracht (van Dale 1999, 13e) die zich verdubbelen door imitatie en dat in principe veel sneller kunnen dan genen. En daar wordt het interessant. Welkom in Memetica, de zoektocht naar de evolutie van ideeen en de geschiedenis van gedachtegoed. Welkom in de wereld van de culturele evolutie.

Hoe werkt memetica?
Ideeen zijn aan overlevering, verspreiding en selectie onderhevig, kortom, ideeen zijn aan evolutie onderhevig. Maar bij het woord evolutie denken we aan Darwin, niet aan ideeen. Wat heeft de evolutieleer van Darwin, zoals beschreven in zijn Origin of Species , te maken met de ontwikkeling van ideeen? Welnu, de kern van zijn evolutieleer, Darwins ware ontdekking was die van het algoritme.  Een algoritme kennen we voornamelijk van computers.  Algoritmes zijn dingen die er voor zorgen dat je computer de juiste berekeningen kan maken. Van Dale omschrijft een algoritme als, een systematisch stelsel voor het uitvoeren van rekenkundige bewerkingen en de volgorde daarvan. Simpeler gezegd is een algoritme een reeks  instructies die zegt; als dit- dan dat. Als ik op enter druk, doe jij dat.  Terug naar de natuur. In de natuur vinden we overal algoritmen. Cellen zijn biologisch geprogrameerd met reeksen instructies die zeggen; als dit, dan dat. Algoritmen vertellen onze cellen wat ze moeten worden, wat ze moeten produceren, hoeveel en waarvan en wanneer. Het duidelijkste voorbeeld daarvan is de intructie; kopieer (celdeling).

Wat Darwin had ontdekt was het algoritme ; als er sprake is van variatie, selectie en overlevering , dan treed evolutie op, altijd.

Maar wat is evolutie ?
Evolutie is het ontwerp uit chaos zonder hulp van geest. (Design out of choas withoud aid of the mind). Kortom ;een ontwerp dat zich ontwikkelt zonder de hulp van een menselijk brein.
Een voorbeeld uit de natuur, met dank aan Bas Haring (Kaas en de evolutie theorie). Men neme een groep beren. De ene helft van de beren vindt sex interessant en de andere helft niet. (variatie) De beren die sex niet interessant vinden sterven uit. Simpelweg omdat ze geen sex hebben waardoor ze zich niet reproduceren (selectie) en er dus geen overlevering van die eigenschap plaats vindt. Alle jonge beren die er wel geboren worden zullen sex, net als hun ouders wel interessant vinden. Het sex=interessant gen wint het van het sex= niet interessant gen. (overlevering)

Hoe werkt culturele evolutie?
Vertaal dit voorbeeld nu naar de wereld van de ideeen. We nemen een aantal opvattingen over opvoeden. De ene helft van de opvattingen zegt; als je kind schreeuwt sla je net zolang tot het kind stopt. Het andere idee zegt; als je kind schreeuwt leg je uit dat het moet stoppen met schreeuwen zodat het je kan vertellen wat er aan de hand is.(variatie). Stel, een groep ouders probeert beide ideeen uit. De ouders die hun kind slaan zien dat hun kind zich heel anders gedraagt dan het kind dat niet geslagen wordt. De voor en nadelen worden tegen elkaar afgewogen en op basis van de voordelen; bijv; kind dat niet geslagen wordt schreeuwt uberhaupt minder, is emotioneel gezonder en toont meer initiatief,  zullen meer en meer ouders geneigd zijn om het geweldloze idee uit te proberen. Het idee dat zegt dat je je kinderen moet slaan raakt uit de mode. (selectie). Ouders die hun kind niet slaan leren hun kinderen ook niet te slaan. (ietwat kort door de bocht.) Maar in tegenstelling tot de biologische evolutie is de culturele evolutie niet lafhankelijk van het krijgen van kinderen. Een idee wordt niet alleen van ouder op kind, maar ook van ouder op buurman, van kind op kind overgedragen. Dit zorgt ervoor dat ideen zich sneller evolueren en verspreiden dan genen.

Wat wil Memetica?

De memetica wil niks.
Ze is niets meer en niets minder dan de evolutieleer der ideeen.
De memetica als studie is een poging tot objectieve obeservatie van ontwikkeling  in gedachtegoed.
De memetica wil niks.
Ik wel. Ik wil.

Memetica (deze blog ) is de tussenkomst van het brein in de culturele evolutie. Het Ik en het Wij. Het moedwillig onder de aandacht brengen en verpreiden van ideeen, concepten en manifestaties die we de moeite van het verspeiden waard vinden om zo de culturele evolutie een handje te helpen. De manifestatie van de gedachte dat sommige ideeen voor iedereen beschikbaar zouden moeten zijn. Omdat ik vind dat begrip en onderwijs zaken zijn die je zo breed en zo toegankelijk mogelijk moet maken. Memetica; omdat iedereen kan nadenken, maar niet iedereen dit weet.

Daarom geeft memetica een overzicht van bijzondere ideeen van groots formaat.
– met links naar de originele websites of video’s zodat de bronnen altijd inzichtelijk zijn
– met samenvattingen en uitleg in begrijpelijk Nederlands en Engels zodat de ideeen voor een breed publiek toegankelijk zijn.
(naar idee van Einstein; als je het een kind niet uit kunt leggen snap je het zelf niet goed genoeg.
– met de mogelijkheid tot delen en kopieren.
–

Memetica bevordert het bewustzijn.

Bronnen:
Kaas en de evolutietheorie (Bas Haring) 2002.  Helder boek waarin de werking van de evolutietheorie aan de hand van begrijpelijke voorbeelden wordt uitgelegd.
Memetica & culturele evolutie:  TEDTalk Susan Blockmore on memes and temes

Memetica is een initiatief van Ellen den hollander,  geinpireerd door TED.com.