Co to jest net-billing?
Net-biling to system rozliczania prosumentów, który pojawił się w 2022 roku. Na czym polega? Jakie są jego zasady? Sprawdź!
Co to jest net-billing?
Net-billing to metoda rozliczenia energii z odnawialnych źródeł energii opierająca się na wartości wyprodukowanego prądu. Ważna cechą, charakterystyczną dla net-billingu jest to, że energia eksportowana (oddawana do sieci) i energia importowana (pobierana z sieci) są mierzone osobno i mają różną cenę.
Definicja
Zgodnie z definicją przedstawioną w dokumencie “Net Billing Schemes. Innovation Landscape Brief” opracowanym przez Międzynarodową Agencję Energii Odnawialnej IRENA, net-billing to “sposób na obciążanie oraz wynagradzanie prosumentów, na podstawie rzeczywistej, rynkowej wartości energii elektrycznej; bilansowanie tego, co konsumują i tego, co wstrzykują do sieci.”
Jest to zatem nowoczesny sposób rozliczeń, który stara się pogodzić interesy prosumentów, nie narażając jednocześnie bezpieczeństwa sieci energetycznych. Odniesienie net-billingu do rynkowego zapotrzebowania na energię sprawia, że część odpowiedzialności za stabilność infrastruktury energetycznej zostaje przeniesiona na prosumenta. Dbając o rentowność swojej inwestycji, dąży on przesyłania energii do sieci tylko wtedy, gdy jest to wymagane przez odbiorców, a co za tym idzie – opłacalne.
Zasady net-billingu w Polsce
W net-billingu nadwyżki energii elektrycznej wyprodukowane przez mikroinstalację prosumencką są wprowadzane do sieci i wyceniane przez sprzedawcę zobowiązanego lub sprzedawcę wybranego, po cenie rynkowej.
Do rozliczeń, w pierwszym etapie wprowadzania ustawy, służy średnia miesięczna cena energii (RCEm). Od 1 lipca 2024 roku do obliczenia wartości energii w net-billingu służy cena godzinowa.
Ustalona wartość energii wpływa na specjalne konto prosumenckie i stanowi tzw. depozyt prosumencki, czyli pewnego rodzaju fundusz, z którego są pobierane środki na pokrycie kosztów energii pobranej z sieci (środków z depozytu nie można przeznaczyć na pokrycie kosztów dystrybucji). Energia pobierana z sieci jest wyliczana zgodnie z taryfą sprzedawcy.
Okres rozliczeniowy w tak skonstruowanym modelu net-billingu wynosi 12 miesięcy. Oznacza to, że wartość energii będzie można wykorzystać przez rok od momentu przypisania jej do konta. Jeśli depozyt prosumencki nie zostanie w pełni wykorzystany, zostanie on częściowo zwrócony prosumentowi. Zwrot nie przekroczy jednak 20% wartości energii wprowadzonej w danym miesiącu. Sprzedawca dokona zwrotu do końca 13 miesiąca.
Podsumowanie najważniejszych zasad systemu prosumeckiego net-billing
- Nadwyżki energii są wyceniane po cenie rynkowej – początkowo według średniej ceny miesięcznej, a od 2024 po giełdowej stawce godzinowej.
- Wycena energii pobranej z sieci po stawce detalicznej.
- Wartość oddanej energii stanowi tzw. depozyt prosumencki, czyli specjalny fundusz, z którego pokrywa się koszty energii czynnej pobranej z sieci.
- Depozyt prosumencki nie może bezpośrednio służyć do pokrywania kosztów dystrybucji – prosumentowi zawsze zostaną naliczone opłaty zmienne i dystrybucyjne.
- Depozyt prosumencki jest ważny 12 miesięcy. W 13 miesiący maksymalnie 20% wartości energii oddanej do sieci w danym miesiącu może zostać zwrócona.
- Sprzedaż nadwyżek energii nie jest objęta podatkiem VAT ani PIT.
- W przypadku ujemnych cen energii na giełdzie prosument będzie miał obowiązek wyłączyć instalację.
Jak przejść na net-billing?
Ustawodawca dał prosumentom możliwość migracji z systemu opustów do net-billingu. Jak zatem przejść do net-billingu, jeśli do tej pory rozliczaliście się w ramach net-billingu? Zgodnie z zapisami ustawy o OZE, aby przejść do net-billingu należy złożyć swojemu sprzedawcy energii oświadczenie – nie później niż na 21 dni przed początkiem następnego kwartału. Oświadczenie to będzie jednak skutecznego dopiero od 1 lipca 2022 roku (do tego momentu, bez względu na chęć zmiany, w rozliczeniach będzie obowiązywać net-metering).
Od kiedy obowiązuje net-billing?
Net-billing formalnie obowiązuje w Polsce od 1 kwietnia 2022 roku. Prosumenci mogą z niego korzystać przez 15 lat, licząc od daty wprowadzenia energii do sieci po raz pierwszy, jednak nie dłużej niż do 30 czerwca 2039 roku.
Czy net-billing się opłaca?
Wokół opłacalności net-billingu narosło sporo mitów i nieporozumień. Aby dokładnie zrozumieć, jak net billing przekłada się na realne korzyści finansowe i jak maksymalizować oszczędności dzięki swojej instalacji PV, zapoznaj się z artykułem „Opłacalność fotowoltaiki„. Znajdziesz tam szczegółową analizę wpływu różnych czynników na rentowność inwestycji w panele słoneczne, w tym wpływ systemu net billing. Możesz również dokonać własnych kalkulacji: sprawdź kalkulator fotowoltaiki, który pomoże Ci dokonać obliczeń.
Jaki system zastąpił net-billing?
Net-billing zastąpił obowiązujący od 2016 roku do 2022 roku system opustów (net-metering). Instalacje, które zostały zgłoszone do 31 marca 2022 roku zachowują prawno do korzystania z systemu opustów.
Oznacza to, że w Polsce równolegle funkcjonują dwa typy systemów prosumenckich:
- net-billing – dla osób przyłączonych do sieci od 1 kwietnia 2022 roku;
- system opustów – dla osób podłączonych do sieci do 31 marca 2022 roku.
Zasady poprzedniego systemu znajdziesz w naszym artykule na stronie: Co jest net-metering (system opustów)?.
Okres rozliczeniowy w kontekście net-billingu – co musisz wiedzieć?
W przypadku net-billingu pojęciem tym potocznie określa się czas ważności depozytu prosumenckiego (okres ważności środków ze sprzedaży energii). W przypadku umowy ze sprzedawcą energii, jest to poprostu okres dla którego sprzedawca podsumowuje energię sprzedaną i kupioną przez prosumenta. Okresy rozliczeniowe oferowane przez sprzedawców najczęściej wynoszą 1 miesiąc, 2 miesiące, 6 miesięcy lub 12 miesięcy. I co istotne, krótszy niż 12 miesięcy okres rozliczeniowy u sprzedawcy nie sprawi, że część naszej energii przepadnie. By uniknąć komplikacji w rozliczeniach, prosumentom zaleca się (w miarę możliwości) korzystanie z 12 miesięcznego lub przynajmniej 6 miesięcznego okresu rozliczeniowego u sprzedawcy.
Obserwuj
Może Cię również zainteresować
Rada Nadzorcza zatwierdza sprawozdania NFOŚiGW za 2025 rok: rekordowe wsparcie dla zielonej transformacji
Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej podsumował pierwszy rok realizacji nowej strategii. W 2025 roku odnotowano rekordowy wzrost liczby wniosków i wartości dofinansowań wspierających transformację energetyczną oraz poprawę jakości powietrza.
NCBR ogłasza nabór partnerów do projektu „Innowacyjne Zamówienia Publiczne” – nowe technologie dla budynków użyteczności publicznej
Narodowe Centrum Badań i Rozwoju rozpoczęło nabór publicznych partnerów do projektu „Innowacyjne Zamówienia Publiczne”. Inicjatywa ma na celu rozwój i testowanie nowoczesnych systemów grzewczo-chłodzących z wykorzystaniem pomp ciepła w budynkach użyteczności publicznej.
Polska i Hiszpania zacieśniają współpracę klimatyczną i energetyczną
Polska i Hiszpania wzmacniają partnerstwo w zakresie odnawialnych źródeł energii oraz działań na rzecz klimatu. Kluczowe tematy to rozwój OZE, energetyka wiatrowa na Bałtyku i wymiana doświadczeń w adaptacji do zmian klimatu.
MOZAIKA KLIMATYCZNA – warsztat w ramach EUSEW 2026
W ramach European Sustainable Energy Week (EUSEW 2026) odbędzie się specjalistyczny warsztat „MOZAIKA KLIMATYCZNA”, poświęcony praktycznemu zrozumieniu wyzwań klimatycznych i ich wpływu na biznes.
Data: 12 czerwca 2026 r. (10:00–13:00)
Miejsce: Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego, Toruń
Warsztat stanowi uzupełnienie konferencji Transformacja energetyczna i źródła jej finansowania (11 czerwca) i odpowiada na rosnące potrzeby firm w zakresie zarządzania ryzykiem klimatycznym oraz wdrażania strategii ESG.
Konferencja „Transformacja energetyczna i źródła jej finansowania”
W ramach European Sustainable Energy Week (EUSEW 2026) odbędzie się konferencja „Transformacja energetyczna i źródła jej finansowania”, poświęcona praktycznym aspektom inwestycji w zieloną energię.
Data: 11 czerwca 2026 r. (9:30–16:00)
Miejsce: Toruńska Agencja Rozwoju Regionalnego, Toruń
Wydarzenie wpisuje się w tegoroczne hasło EUSEW: „Czysta, bezpieczna i konkurencyjna Unia Energetyczna” i koncentruje się na dostępnych źródłach finansowania oraz roli efektywności energetycznej i nowoczesnych technologii w rozwoju gospodarki.
Kongres MOVE 2026 – strategiczne rozmowy o przyszłości mobilności w Europie
ongres MOVE 2026 to jedno z najważniejszych wydarzeń w Europie poświęconych transformacji sektora motoryzacyjnego, transportowego i nowej mobilności. Tegoroczna, VIII edycja odbędzie się 27 maja 2026 r. w Poznań Congress Center, na terenie Międzynarodowych Targów Poznańskich.
Organizatorem wydarzenia jest Grupa MTP, a kongres od lat stanowi platformę dialogu dla liderów branży, ekspertów, administracji publicznej oraz firm rozwijających nowoczesne technologie w obszarze transportu i elektromobilności.