ਜਾਣ-ਪਛਾਣ

ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਬੌਧਿਕ ਸੰਪਤੀਆਂ ਦੀ ਪਛਾਣ, ਅਨੁਕੂਲਤਾ ਅਤੇ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਮੁੱਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ, ਉਤਪਾਦਕਤਾ ਵਧਾਈ ਜਾ ਸਕੇ, ਅਤੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਲਾਭ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ ਅਤੇ ਬਣਾਈ ਰੱਖਿਆ ਜਾ ਸਕੇ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦਾ ਸੰਖੇਪ, ਸੁਮੇਲ, ਪ੍ਰਸਾਰ ਅਤੇ ਵਰਤੋਂ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਿਆਨ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਾਰਜ ਅਤੇ ਕਾਰਜ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇੱਕ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਣਨੀਤੀ ਦੇ ਨਿਰਮਾਣ ਵਿੱਚ ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਜੁੜੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਦਾ ਨਿਰੀਖਣ ਸ਼ਾਮਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਗਿਆਨ ਕੀ ਹੈ ਇਸਦੀ ਸਮਝ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਗਿਆਨ ਦਾ ਅਰਥ

ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਕੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਇਸਦੇ ਕੀਮਤੀ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਨਿਰਣਾਇਕ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਣ ਵਜੋਂ, ਜਦੋਂ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਦੇ ਬਦਲ ਵਜੋਂ ਸੂਚਨਾ ਪ੍ਰਣਾਲੀਆਂ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੋਵੇਗਾ।

ਗਿਆਨ ਦੇ ਵੱਖੋ-ਵੱਖਰੇ ਵਰਣਨ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸਦਾ ਅਰਥ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਾਲੋਂ ਕਿਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਡੇਟਾ, ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਕ ਕਰਨ ਦੇ ਯਤਨ ਕੀਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਗਿਆਨ ਡੇਟਾ ਤੋਂ ਵਿਕਸਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੋਸੈਸ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗਿਆਨ ਉਦੋਂ ਬਣ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਇਹ ਕਿਸੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਇਨਪੁਟ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਜਦੋਂ ਇਸਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੇ ਇੱਕ ਲਾਗੂ, ਢੁਕਵੇਂ ਅਤੇ ਕਾਰਜਸ਼ੀਲ ਹਿੱਸੇ ਵਜੋਂ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।.

ਰਣਨੀਤਕ ਫਰੇਮਵਰਕ

ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਲਈ ਇੱਕ ਰਣਨੀਤਕ ਢਾਂਚਾ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਲਈ ਢੁਕਵਾਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਲਾਭ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਲਈ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਢਾਂਚਾ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਥਿਤੀ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਸਪਸ਼ਟ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸਨੂੰ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਲਾਭ ਨੂੰ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ ਹਰੇਕ ਸੰਗਠਨ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਰਣਨੀਤੀ ਵਿਚਕਾਰ ਆਪਣਾ ਵਿਲੱਖਣ ਸਬੰਧ ਲੱਭੇਗਾ, ਕਿਸੇ ਵੀ ਅਜਿਹੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਬਾਕੀ ਉਦਯੋਗਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਨਵੀਨਤਾ ਦੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤਿੰਨ ਸਮੂਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸ਼੍ਰੇਣੀਬੱਧ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ:

• ਮੁੱਖ ਗਿਆਨ- ਇਹ ਕਿਸੇ ਖਾਸ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਸਾਰੇ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੁਆਰਾ ਲੋੜੀਂਦੇ ਗਿਆਨ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਡਿਗਰੀ ਹੈ। ਇਹ ਕਿਸੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਾਲੇ ਫਾਇਦੇ ਲਈ ਨਹੀਂ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਕੰਮ ਦੇ ਉਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਸਰਗਰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਯੋਗ ਹੋਣ ਲਈ ਲੋੜੀਂਦਾ ਗਿਆਨ ਹੈ।
• ਉੱਨਤ ਗਿਆਨ- ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਉੱਚਾ ਹੱਥ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਮੁਕਾਬਲੇਬਾਜ਼ ਨਾਲੋਂ ਵਧੇਰੇ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਵਿਭਿੰਨ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਕੇ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
• ਨਵੀਨਤਾਕਾਰੀ ਗਿਆਨ- ਇਹ ਉਹ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜੋ ਕਿਸੇ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਮਾਰਕੀਟ ਲੀਡਰ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਉਦਯੋਗ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਨੂੰ ਸੋਧਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਦੂਜੀਆਂ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਵੱਖਰੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਲਈ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ।

ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਗਿਆਨ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਪਛਾਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਰਨ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਏ SWOT ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ (ਤਾਕਤਾਂ, ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ, ਮੌਕੇ ਅਤੇ ਧਮਕੀਆਂ) ਕਿਸੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਗਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰਣਨੀਤਕ ਪਾੜੇ ਦਾ ਪਤਾ ਲਗਾਉਣ ਲਈ।

ਇਹ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਇਹ ਪਛਾਣਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਉਹ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿੱਥੇ ਇਸਨੂੰ ਆਪਣੀ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਸਥਿਤੀ ਨੂੰ ਕਾਇਮ ਰੱਖਣ ਜਾਂ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਇਹ ਦੋ ਪਹਿਲੂਆਂ ਵਿੱਚ ਸੰਗਠਨ ਦੀ ਗਿਆਨ ਸਥਿਤੀ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਕੇ ਪੂਰਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ:

• ਖੋਜ ਅਤੇ ਸ਼ੋਸ਼ਣ- ਇਹ ਉਹ ਪੱਧਰ ਹੈ ਜਿਸ ਤੱਕ ਸੰਗਠਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਵਿਸ਼ੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਸੰਭਾਵਨਾ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਜੋ ਇਸਨੂੰ ਉਪਲਬਧ ਪਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਵਰਤੇ ਗਏ ਗਿਆਨ ਸਰੋਤਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਉਠਾਉਣ ਦੀ ਲੋੜ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
• ਅੰਦਰੂਨੀ ਅਤੇ ਬਾਹਰੀ ਗਿਆਨ- ਇਸਦਾ ਹਵਾਲਾ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਹੈ ਕਿ ਕੀ ਗਿਆਨ ਮੁੱਖ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੰਗਠਨ ਦੇ ਅੰਦਰ ਹੈ ਜਾਂ ਬਾਹਰ। ਕੁਝ ਸੰਗਠਨ ਖੋਜਾਂ, ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ 'ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਹੋਰ ਸੰਗਠਨ ਵਧੇਰੇ ਅੰਦਰੂਨੀ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਿਲੱਖਣ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਅਨੁਭਵ ਵਿਕਸਤ ਕਰਨਗੇ ਜੋ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀਆਂ ਲਈ ਨਕਲ ਕਰਨਾ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।