Ένας μεγάλος αριθμός αναπτυσσόμενων χωρών σε όλο τον κόσμο εξαρτάται από βασικά προϊόντα. Περίπου 135 από αυτές τις αναπτυσσόμενες χώρες συμμετείχαν στην έρευνα και αποδείχθηκε ότι περισσότερες από 94 από αυτές τις χώρες εξαρτώνται από βασικά προϊόντα. Αυτό σημαίνει ότι τα πρωτογενή προϊόντα, όπως τα σιτηρά, το πετρέλαιο κ.λπ., αντιπροσωπεύουν περισσότερο από το 60% των συνολικών εξαγωγών τους. Εκ πρώτης όψεως, αυτό δεν φαίνεται να αποτελεί πρόβλημα.

Ωστόσο, με την πάροδο του χρόνου, οι οικονομολόγοι έχουν αρχίσει να συσχετίζουν την εξάρτηση από τα βασικά προϊόντα με τη φτώχεια και την οικονομική αναταραχή. Υπάρχουν πάρα πολλές χώρες πλούσιες σε πόρους που υποφέρουν από φτώχεια. Ως εκ τούτου, η «κατάρα των πόρων» δεν μπορεί απλώς να αγνοηθεί.

Σε αυτό το άρθρο, Θα εξετάσουμε πιο προσεκτικά γιατί η εξάρτηση από τα βασικά προϊόντα δεν αποτελεί τόσο καλή στρατηγική για τις αναπτυσσόμενες χώρες.

Επιπτώσεις στα έσοδα της κυβέρνησης

Γενικά, όταν η βιομηχανία ενός έθνους βρίσκεται σε αναταραχή, η κυβέρνηση αναμένεται να διασώσει τη βιομηχανία. Ωστόσο, σε χώρες που έχουν υψηλό βαθμό εξάρτησης από τα βασικά προϊόντα, η κυβέρνηση και οι βιομηχανίες εξαρτώνται τόσο από τις τιμές των βασικών προϊόντων.

Για παράδειγμα, σκεφτείτε την περίπτωση της Αυστραλίας. Παρόλο που είναι μια καλά ανεπτυγμένη οικονομία, η Αυστραλία εξακολουθεί να εξαρτάται από τις εξαγωγές σιδηρομεταλλεύματος. Η Κίνα εισάγει σιδηρομεταλλεύμα από την Αυστραλία σε τεράστιες ποσότητες.

Ωστόσο, αν για κάποιο λόγο η τιμή του σιδηρομεταλλεύματος μειωθεί έστω και κατά 10 δολάρια, το αποτέλεσμα θα είναι ένα τεράστιο έλλειμμα 3.4 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την αυστραλιανή κυβέρνηση. Αυτό συμβαίνει επειδή πολλές από τις μεγαλύτερες βιομηχανίες στην Αυστραλία εξαρτώνται από το σιδηρομετάλλευμα.

Εάν η τιμή του σιδηρομεταλλεύματος μειωθεί, θα μειωθούν και τα κέρδη αυτών των εταιρειών. Τέλος, λιγότερο κέρδος σημαίνει λιγότερους φόρους για την κυβέρνηση. Ως αποτέλεσμα, η αυστραλιανή οικονομία θα αντιμετωπίσει διπλό πλήγμα σε τέτοιες καταστάσεις. Τόσο η βιομηχανία όσο και η κυβέρνηση δεν θα είναι σε θέση να αντιμετωπίσουν αυτήν την κρίση.

Ευμετάβλητη Οικονομία

Οι τιμές των βασικών προϊόντων δεν είναι πραγματικά σταθερές. Βραχυπρόθεσμα είναι εξαιρετικά ασταθείς. Μακροπρόθεσμα, τείνουν να μειώνονται. Σκεφτείτε την περίπτωση του πετρελαίου, του οποίου η τιμή ήταν πολύ ασταθής βραχυπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μειώθηκε.

Αν το μεγαλύτερο μέρος της οικονομικής δραστηριότητας ενός έθνους βασίζεται σε βασικά προϊόντα, τότε ολόκληρη η οικονομία γίνεται ασταθής. Σκεφτείτε την περίπτωση της οικονομίας της Βενεζουέλας. Η χώρα εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό από τις εξαγωγές πετρελαίου. Υπέθεσαν ότι οι τιμές του πετρελαίου δεν θα έπεφταν ποτέ. Ως εκ τούτου, άρχισαν να χρηματοδοτούν προγράμματα κοινωνικής πρόνοιας από τα έσοδα από το πετρέλαιο που απέδιδαν. Ωστόσο, η τιμή του πετρελαίου έχει σχεδόν μειωθεί στο μισό σε μια περίοδο πέντε ετών.

Τώρα, η κυβέρνηση της Βενεζουέλας αδυνατεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του χρέους της. Παρόμοιες περιπτώσεις έχουν συμβεί και σε άλλες οικονομίες. Η Βενεζουέλα δεν είναι το μόνο έθνος που αντιμετώπισε την πετρελαϊκή κρίση.

Η οικονομία της Σαουδικής Αραβίας βρίσκεται επίσης σε χάος λόγω της ραγδαίας πτώσης των τιμών των βασικών προϊόντων. Απλώς η Σαουδική Αραβία είχε κάποια αποθέματα για να αντέξει την καταιγίδα. Ωστόσο, έχει συνειδητοποιήσει ότι η εξάρτηση από τα βασικά προϊόντα είναι μια κακή στρατηγική.

Ως αποτέλεσμα, ο νέος Σαουδάραβας πρίγκιπας θέλει να ακολουθήσει τα βήματα του Ντουμπάι και να δημιουργήσει ένα κράτος που δεν εξαρτάται από τις τιμές του πετρελαίου για την επιβίωσή του. Αυτός έχει γίνει ο κεντρικός στόχος της πολιτικής της Σαουδικής Αραβίας και όλα τα σχέδια καταρτίζονται για την επίτευξη αυτού του στόχου.

Βλάπτει άλλες εξαγωγές

Δεν είναι μόνο η ύφεση, αλλά η άνοδος στον τομέα των βασικών προϊόντων βλάπτει και άλλους τομείς της οικονομίας. Για παράδειγμα, εάν μια χώρα έχει υπερβολική ποσότητα πετρελαίου, θα πρέπει να το εξάγει. Αυτό σημαίνει ότι θα έχει έσοδα σε δολάρια και το νόμισμά της θα γίνει ισχυρότερο.

Μόλις το νόμισμα γίνει ισχυρό, οι εξαγωγές σε άλλους τομείς γίνονται πιο ακριβές. Ως εκ τούτου, ένας μεγάλος αριθμός εξαγωγών βασικών προϊόντων καθιστά τις άλλες εξαγωγές μη ανταγωνιστικές. Δημιουργούν έναν φαύλο κύκλο όπου η εξάρτηση της χώρας από τα βασικά προϊόντα ενισχύεται κατά τη διάρκεια της διαδικασίας.

Η πολιτική αστάθεια

Εάν η οικονομία μιας χώρας εξαρτάται από ένα μόνο αγαθό, η κατανομή του πλούτου σε αυτήν τη χώρα εξαρτάται από το ποιος ελέγχει αυτό το αγαθό. Ως αποτέλεσμα, η πολιτική αστάθεια είναι συχνή σε τέτοιες χώρες.

Μελέτες έχουν δείξει ότι η πολιτική αστάθεια και η εξάρτηση από τα βασικά προϊόντα ακολουθούν μια μη γραμμική σχέση. Αυτό σημαίνει ότι καθώς αυξάνεται η εξάρτηση από τα βασικά προϊόντα, αυξάνεται και η πολιτική αστάθεια. Ωστόσο, αυτό συμβαίνει μόνο μέχρι ένα συγκεκριμένο σημείο καμπής. Μετά από αυτό, το βασικό προϊόν γίνεται τόσο άφθονο που δεν συμβαίνουν συγκρούσεις.

Σκεφτείτε για παράδειγμα την περίπτωση του Ιράκ. Επειδή η χώρα εξαρτάται κυρίως από το πετρέλαιο και όλοι θέλουν τον έλεγχο αυτού του πετρελαίου, έχουν διεξαχθεί αρκετοί πόλεμοι στη χώρα.

Το ίδιο ισχύει και για αφρικανικές χώρες όπως η Σιέρα Λεόνε, οι οποίες είναι πλούσιες σε διαμάντια. Οι μισθοφόροι και οι πολεμοκάπηλοι είναι συνηθισμένο φαινόμενο λόγω της υψηλής εξάρτησης από τα βασικά προϊόντα. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό οδηγεί σε φτώχεια και οικονομική αναταραχή.

Συνοψίζοντας, η πολύ υψηλή εξάρτηση από τα βασικά προϊόντα μπορεί να ονομαστεί «Κατάρα των Πόρων». Είναι ειρωνικό το γεγονός ότι όλες οι χώρες που αναφέρθηκαν στα παραπάνω παραδείγματα έχουν πολλούς πόρους αλλά δεν είναι ανεπτυγμένες. Από την άλλη πλευρά, έθνη όπως η Σιγκαπούρη και το Χονγκ Κονγκ έχουν γίνει οικονομικές υπερδυνάμεις ακόμη και χωρίς καθόλου πόρους.