Het geheime schaakteam van Anish Giri, waar je niets van mag weten

• Rens Went

  redacteur schaken

  Stuur e-mail naar rens.went@nos.nl (opent in nieuw venster)

In dit verhaal over het schaakteam rondom Anish Giri leer je zo min mogelijk over het schaakteam rondom Anish Giri. Zodat Giri's concurrenten op het kandidatentoernooi, dat zondag begint, ook niets kunnen met die kennis.

Op een geheime locatie ergens in een gehuurd huis in Spanje zat Giri afgelopen tijd met vier hulpschakers weggedoken achter een paar laptops. Speuren naar onbekende zetten, trucs en de zwakste plekken van de zeven tegenstanders die hij komende weken treft op Cyprus.

Paranoia

Alleen de overwinning telt op het prestigieuze kandidatentoernooi, want de winnaar zal de wereldkampioen uitdagen. Het is Giri's grote doel en daar moest maanden alles voor wijken, vertelt zijn coach Jan Smeets. Tot paranoia aan toe.

Wáár in Spanje ze zaten? Geheim. Aan welke tactieken ze werkten? Geheim. En wie Giri als schaakhulpjes (secondanten) koos in zijn voorbereidingsteam? Al helemaal geheim.

Gek is dat niet, noodzakelijk wel. Op het 14-daagse trainingskamp in Spanje besprak het internationale team tot in detail welke openingen Giri tegen welke tegenstander wel en juist niet moet spelen.

Alle topschakers op Cyprus kennen elkaars kracht en zwakte wel. "Dus probeer je iets te vinden dat voor jou zo prettig mogelijk is en voor je tegenstander zo vervelend mogelijk", zegt Smeets. "Het mag een beetje onprettig zijn voor jou, maar dan wel nog onprettiger voor je tegenstander."

Vaak spit je dan door online databases van gespeelde partijen en zoek je naar een reeks nog niet ontdekte of zelden gespeelde zetten, waarmee je tegenstanders kunt verrassen. "Dat zijn er oneindig veel", zegt Smeets.

Secondanten

In die speurtocht ligt de cruciale taak van de secondanten. "Sommigen zijn specialisten in bepaalde openingen. Uit die kennis zouden tegenstanders kunnen afleiden dat Anish van plan is om een bepaalde opening te spelen."

Dus moeten ze anoniem blijven.

Zelfs de locatie van de gehuurde villa in Spanje blijft geheim. Een foto plaatsen op sociale media vanuit de Spaanse zon? Geen denken aan.

Gevraagd worden als secondant is eervol, een vorm van erkenning ook. Dienaars zijn het, die deels via Giri's sponsoren en de Nederlandse schaakbond ingehuurd zijn en betaald krijgen. Giri's zoektocht begon in september vorig jaar, direct nadat hij zich had geplaatst door zijn overwinning in het Grand Swiss-toernooi.

"Je zoekt mensen van wie je weet dat ze theoretisch goed zijn, maar ook mensen met wie het prettig is om twee weken in Spanje te zitten."

Het team bracht de dagen gezamenlijk door in een woonkamer volgens een vaste routine. "Van tien tot één zijn we bezig, dan van drie tot zeven weer en dan soms 's avonds ook na het eten", vertelt Smeets vanuit Spanje.

'Spelletje spelen'

Uren achter de laptop wisselt het team af met een wandeling in de zon, even sporten ("fysiek moet je straks ook oké zijn") of andere training op een echt schaakbord.

"Ook oefenen we het uitspelen van ingewikkelde stellingen of gewone trainingspartijen. En door te spelen wat je geanalyseerd hebt, komt het hopelijk ook in je hoofd terecht."

Oefenen wat je getraind hebt, gebeurt meestal niet in officiële partijen vooraf. Je wil je beste tactieken natuurlijk niet weggeven. "Daar worden soms spelletjes mee gespeeld. Je kunt een opening spelen die je juist niet van plan bent om te spelen op het kandidatentoernooi. Of je doet het juist wél."

Zulke achterdocht kwam al in een ver schaakverleden voor. "Kasparov beschuldigde secondanten er weleens van dat ze dingen lekten aan de tegenstander. Hij was bang dat specifieke analyses waren doorgespeeld door iemand die een dubbelspion was. Er is altijd de angst dat zoiets gebeurt."

Anoniem account

Die 'uitlekangst' is nog altijd terecht, bleek in 2023, toen tijdens de wereldtitelstrijd tegen Jan Nepomnjasjtsji plots Ding Lirens online trainingsduels opdoken.

"Iemand kwam erachter dat een bepaald anoniem account op een schaakwebsite een paar keer exact Dings interessante openingsideeën had gespeeld. Daar kon je uit afleiden dat het waarschijnlijk Ding of zijn trainingspartner was. Bizar."

Is in zo'n geval alle voorbereiding voor niks geweest? Dat hoeft niet per se. Tijdens het kandidatentoernooi veranderen tactieken sowieso een beetje.

"Op een gegeven moment ga je misschien meer risico moeten nemen om te winnen. Eigenlijk kun je alleen voor de eerste paar tegenstanders een plan maken dat waarschijnlijk niet wijzigt."

Giri treft in de eerste drie dagen met onder anderen de nummer twee en drie van de wereld direct de sterkste deelnemers.

"Pittig", noemt Smeets het. En hij benadrukt dat je na die eerste partijen niet meteen kunt zeggen of een voorbereiding geslaagd is. "Dat kun je pas na het toernooi zeggen."

Geheim superplan?

"Het voelt niet alsof we een of ander geheim superplan aan het smeden zijn. Maar deze voorbereiding is niet gebruikelijk voor andere, kleinere toernooien. Er is meer focus. Omdat het voor alle spelers het belangrijkste toernooi uit hun carrière is. De belangen zijn groot."

Gaan we dan ooit wel weten wie de secondanten waren van Giri? "Als Anish het kandidatentoernooi wint, wat het hoogtepunt van zijn carrière zou zijn, mag hij de WK-match spelen en dan zeg je het in elk geval niet tot ná die WK-match. En als hij niet wint, zeg je het na het kandidatentoernooi. Of dan ook gewoon niet."