1. เคลื่อนไหวอยู่เสมอ (They get moving)

นักคิดพยายามออกกำลังกาย เช่น แทนที่จะนั่งรถ ก็เดินไปทำงานแทน และการออกกำลังกายจะเกี่ยวข้องกับการฝึกสมาธิ เพราะต้องใช้สมาธิในการขยับร่างกายเพื่อทำสิ่งต่างๆ โดยสมาธิจะช่วยเรื่องการคิดอย่างโดยตรง

2. หาเวลางีบหลับสั้นๆ (They take naps)

นักคิดชอบงีบ ซึ่งผลการศึกษาบอกว่า ช่วงบ่ายๆ ถ้างีบ 10-20 นาที จะมีประโยชน์ต่อร่างกาย แต่ถ้านอนเกินมากกว่านั้น เช่น 30 นาที อาจทำให้ปวดหัวได้ เพราะร่างกายกำลังเข้าสู่ช่วงหลับลึก แต่ถ้าเรานอนมากกว่า 1 ชั่วโมง ความจำจะถูกฟื้นฟู (ข้อมูลเพิ่มเติมจากบทความ การงีบหลับในตอนบ่ายวันละ 10-20 นาที สามารถพัฒนาความจำและความคิดสร้างสรรค์ได้อย่างดีเยี่ยม)

3. ออกนอกเรื่องบ้าง (They daydream)

อาจดูเป็นเรื่องลบ เช่น ประชุมอยู่แล้วนักคิดจะออกนอกเรื่องไปคุยเรื่องอื่น แต่จริงๆ ก็อาจเป็นเรื่องที่ดี เพราะสมองอีกซีกได้สลับการใช้งานบ้าง พอกลับมาคิดเรื่องเดิมอีกครั้ง ก็อาจจะทำให้ได้ความคิดอะไรใหม่ๆ

4. พยายามทำงานร่วมกับผู้อื่น (They collaborate)

นักคิดมักทำงานร่วมกับผู้อื่นบ่อยๆ โดยอาจไม่จำเป็นต้องจับมาทำงานร่วมกัน แต่ขอแค่ได้เจอ ได้คุยกันบ้าง คล้ายกับข้อ 3 การออกนอกเรื่อง เพราะจะทำให้เราได้เจอกับคนที่ไม่คุ้นเคย ได้เจอเรื่องใหม่ๆ ยกตัวอย่างเช่น สตีฟ จ็อบ ได้ออกแบบออฟฟิศช่วงแรกๆ โดยให้พนักงานหลายสิบคน มีห้องน้ำเพียงแค่ 2 ห้อง เพื่อให้คนเหล่านั้นที่เป็นผู้เชี่ยวชาญด้านต่างๆ ได้เจอ ได้คุยแลกเปลี่ยนความคิดกัน

5. เผชิญหน้ากับความเสี่ยง (They take risks)

อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เป็นนักเล่นเรือใบที่เก่งมาก แต่อีกด้านคือ เขาว่ายน้ำไม่เป็น ดังนั้น เพราะเขาว่ายน้ำไม่เป็น เขาจึงต้องพยายามหาทางเล่นเรือใบไม่ให้ล่ม ซึ่งนี่เป็นตัวอย่างของการเผชิญหน้าความเสี่ยง ต้องยอมไปในที่ที่ไม่คุ้นเคย เพื่อฝึกอะไรบางอย่างและเอาชนะสิ่งที่เราไม่คุ้นเคยนั้น ซึ่งการได้มาก็จะเกิดวิธีการต่างๆ ความคิดต่างๆ ตามมาด้วย

6. ตั้งกิจวัตรประจำวันที่แน่นอน (They make [and stick to] a routine)

นักคิดมักจะทำอะไรเหมือนเดิมในทุกๆวัน เช่น การตื่น การกิน การนอน การทำงาน แม้แต่การนั่งโต๊ะ ซึ่งมันจะเกี่ยวข้องกับนาฬิกาชีวิตในร่างกายของเรา เช่น ทุกวันที่เรากินกาแฟตอนเช้าและเริ่มทำงาน ร่างกายก็จะถูกฝึกให้เราชินว่า พอถึงเช้าและกินกาแฟ สมองก็จะทำงานทันทีแบบนี้ในทุกๆวัน

7. ผจญภัยและออกค้นหา (They explore)

นักคิดมักชอบท่องเที่ยว โดยเฉพาะไปในที่แปลกๆ ไปเรียนรู้วัฒนธรรมใหม่ๆ เพื่อเปิดมุมมองความคิด หรือตั้งคำถามและออกค้นหาคำตอบถึงสิ่งเหล่านั้น

8. สังเกตและจดจำ (They pay attention)

นักคิดจะเป็นคนช่างสังเกต และเป็นคนช่างบันทึก ช่างจดจำ พวกเขาจะทำตัวให้พร้อมเจอกับแรงบันดาลใจในทุกๆที่เสมอ เช่น การได้ยิน ได้เห็น อะไรบางอย่างจากสิ่งรอบตัว และจดบันทึกไว้เป็นข้อมูลหรือเพื่อนำไปคิดต่อ

9. ไม่รังเกียจงานที่แย่ (They forgive “bad” work)

นักคิดที่ดี จะมีทัศนคติที่ดี จะไม่รังเกียจอะไรที่แย่ๆ สามารถขัดเกลาความคิดที่แย่ที่สุด เป็นความคิดที่ดีที่สุดได้ และไอเดียดีๆหลายอย่าง อาจเกิดได้จากความคิดที่แย่ๆ มาก่อน

10. มีเวลาอยู่กับตัวเอง (They take time to be alone)

บางครั้งนักคิดที่ดี ต้องมีเวลาอยู่กับตัวเองบ้าง แม้ต้องทำงานหรืออยู่กับคนอื่นๆทั้งวันก็ตาม เช่น ทบทวนสิ่งที่ตนเองทำมาทั้งวัน อะไรดี อะไรไม่ดี คิดอะไรได้ใหม่ๆ หรือสิ่งที่จะแก้ไขในวันพรุ่งนี้ เปรียบกับการได้ทำสมาธิอยู่กับตนเอง

…

เป็นอย่างไรครับ ดูไม่น่ายาก บางคนอาจเคยทำอยู่แล้วในบางข้อ ก็ลองทำเสริมดู ส่วนใครทำทุกข้อ ก็ลองสังเกตว่าตัวเองเป็นนักคิดตัวยงของเพื่อนหรือไม่ ซึ่งเราอาจจะเป็นโดยไม่รู้ตัวก็ได้

…

ฟังป๋าเต็ดเล่า

ท่านชัชชาติเริ่มต้นด้วยการเปรียบเทียบว่า เราทุกคนเหมือนท่อนไม้ที่ขรุขระ ต้องเกลาจนสามารถเอาไปใช้ได้ การที่ท่านเรียนจบปริญญาเอกได้ไม่ใช่เพราะฉลาด แต่เป็นเพราะขยัน ซึ่งสมองอาจเป็นส่วนนึง แต่ความมุ่งมั่นและตั้งใจ ความขยัน การจัดตารางชีวิต เป็นปัจจัยของความสำเร็จ

ชีวิตของท่าน ขึ้นลงไปมา ไม่ได้เป็นขั้นบันได เหมือนคนอื่น จากนักเรียนมาเป็นอาจารย์ ไปเป็นรัฐมนตรี พอโดนรัฐประหารก็ตกงาน แล้วก็ได้มาเป็น CEO ซึ่งมันดูไม่ใช่เรื่องเดียวกัน แต่ทั้งหมดทั้งมวลที่ท่านทำได้ ล้วนมาจากนิสัยเป็นหลัก

ท่านแนะนำให้ลองดูหนังเรื่อง Interview with the Vampire (1994) เป็นเรื่องของผีแวมไพน์สองตัว ที่มีตัวหนึ่งเป็นฝ่ายดี ไม่กินเลือดมนุษย์ กินแต่เลือดสัตว์ เลยทำให้ไม่มีแรงใช้ชีวิต ตรงกันข้ามกับตัวร้ายที่ฆ่าและกินแต่เลือดมนุษย์ ทำให้แข็งแรง และทั้งสองมาเจอกันโดยมีประโยคที่น่าสนใจคือ

• “Evil is a point of view” (ความชั่วร้ายเป็นเรื่องของมุมมอง) หมายถึง ทั้งสองเป็นแวมไพน์เหมือนกัน ดังนั้นการฆ่าคนจึงไม่ได้คิดว่าชั่วร้ายอะไร
• “God kills indiscriminately, and so shall we” (พระเจ้าเองก็ฆ่าไม่เลือกหน้าเช่นกัน) ดังนั้นมันไม่ผิดอะไรเลยที่แวมไพน์ก็จะไปฆ่าคน

ท่านชัชชาติเปรียบว่า พระเจ้า (God) ในประโยคข้างต้น หมายถึง เวลา (Time),

“เวลาก็ฆ่าเราทุกคนไม่เลือกหน้าเช่นกัน” เพราะ ทุกวินาทีที่ผ่านไป เราได้ใกล้ความตายโดยเราไม่รู้สึกตัว

เรามักไม่เห็นความสำคัญของ “เวลา”

และที่น่าเสียใจคือ “คนไทย” ไม่ค่อยเห็นคุณค่าของเวลา เราเป็นแบบนี้มาตั้งแต่บรรพบุรุษ อาจเพราะเรามีความอุดมสมบูรณ์ ในน้ำมีปลา ในนามีข้าว ทำอย่างไรก็รอดตาย ไม่เหมือนกับสิงคโปร์ที่ต้องดิ้นรนหลังจากแยกตัวออกมาจากประเทศมาเลเซีย ดังนั้น เวลา ของเขาจึงสำคัญ

ท่านชัชชาติ ยกตัวอย่าง ประเทศไทยกับสิงคโปร์ ในช่วงปี 2547-2556 หรือ 10 ปีที่ผ่านมา เรียกได้ว่าประเทศไทยเป็น “ทศวรรษที่สูญหาย” เพราะเรามีรัฐประหาร น้ำท่วม ยุบพรรค คนเจ็บ คนตาย ซึ่งตีเป็นมูลเสียหาย 1.7ล้านล้านบาท โดยที่เราแทบไม่มีการลงทุนทำอะไรเลย ในขณะที่ช่วงเวลา 10 ปีเดียวกัน สิงคโปร์สร้างโครงการ Marina Bay เริ่มตั้งแต่วางแผน และก่อสร้าง ลงทุนมากกว่า 32.5พันล้านดอลลาร์สิงคโปร์ และก็กลายเป็นศูนย์กลางการท่องเที่ยวในภูมิภาคนี้ไป

ถ้ายกตัวอย่างโครงการในอดีตของประเทศไทย ตั้งแต่เริ่มคิดจนสร้างเสร็จ, ท่าเรือแหลมฉบังไทย เราใช้เวลา 30 ปี, สนามบินสุวรรณภูมิ ใช้เวลา 45 ปี หรือ รถไฟความเร็วสูงเราเริ่มศึกษาในปี 2537 แต่จนทุกวันนี้ เราก็ยังศึกษามันอยู่.. จะเห็นได้ว่า ประเทศไทยเราไม่ได้ให้ความสำคัญกับเวลาเท่าไรนัก หรือในกรณีรถไฟฟ้าสายสีม่วง เราสร้างเสร็จแต่ไม่มีคนใช้งาน เราก็ได้แต่บอกว่ารอไปก่อน เดี๋ยวก็มีคนใช้ ซึ่งในขณะที่รอ มันมีมูลค่าเสื่อมวันละ 5ล้านบาท

ย้อนกลับมาดูตนเอง “เราตีมูลค่าชีวิตของเราไว้เท่าไร”

ถ้าชีวิตเรามีมูลค่ามหาศาล แปลว่าในแต่ละวินาทีของเราก็มีมูลค่ามหาศาล

สมเด็จพระญาณสังวร สมเด็จพระสังฆราช เคยตรัสไว้ว่า “ชีวิตนี้น้อยนัก แต่ชีวิตนี้สำคัญนัก เป็นหัวเลี้ยวหัวต่อ เป็นทางแยก จะไปสูง ไปต่ำ จะไปดี ไปร้าย เลือกได้ในชีวิตนี้เท่านั้น พึงสำนึกข้อนี้ให้จงดี แล้วจงเลือกเถิด เลือกให้ดีเถิด” ซึ่งสรุปสั้นได้ว่า ทุกนาทีมีความหมาย และสามารถเปลี่ยนชีวิตเราได้

ดังนั้นแล้ว เวลาจึงมีความสำคัญ มีค่ามหาศาล มันไม่ใช่ของฟรี และต้องพัฒนา ปรับใช้ให้มันดีขึ้น

โถแก้วของชีวิต

โดยเปรียบโถแก้วเหมือนชีวิตของเรา มีหิน คือ สิ่งสำคัญที่สุดในชีวิต, มีกรวด คือ สิ่งสำคัญรองลงมา และ มีทราย คือ สิ่งไม่สำคัญ หรือเรื่องไร้สาระ

โดยหน้าที่เรา คือเอาสิ่งสามสิ่งใส่ในโถแก้วชีวิต ซึ่งถ้าเราเอาทรายเข้าไปก่อน กรวดกับหินก็ไม่มีที่ใส่ แต่ถ้าเราเอาหินใส่ไปก่อนแล้วใส่กรวดตามเข้าไป เดี๋ยวทรายมันมีช่องว่างแทรกเข้าไปได้เอง นี่คือการจัดลำดับความสำคัญในการใช้เวลา เพื่อที่จะไม่ต้องบ่นว่า ทำไมเราไม่มีเวลาทำสิ่งใดเลย

ดังนั้น เราต้องกำหนดให้ได้ก่อนว่า หินของเราคืออะไร อะไรสำคัญในชีวิต (ซึ่งอาจมีไม่เยอะนัก) และ กรวดคืออะไร ถ้าเราแยกสองเรื่องออก ก็จะเริ่มแบ่งเวลาได้

ยกตัวอย่าง หินก้อนใหญ่ในชีวิตของท่านชัชชาติ คือเรื่อง สุขภาพ เพราะท่านต้องดูแลครอบครัว คนที่ท่านรัก ลูกน้อง ซึ่งแม้แต่เรื่องงานท่านยังมองเป็นเรื่องรอง เพราะท่านเชื่อว่า ถ้าสุขภาพดี ครอบครัวดี การงานมันก็จะดีตามมาเอง

นอกจากรู้เรื่องจัดเวลา เราต้องมีความฉลาดในการใช้เวลาด้วย ยกตัวอย่างเช่น คนตัดไม้ ตัดเท่าไรก็ไม่ล้ม พอมีคนบอกให้ไปลับขวานให้คมก่อน เขาจะตอบว่าไม่มีเวลาทำ และเขาก็ก้มหน้าตัดต้นไม้ด้วยขวานทื่อๆต่อไป เหมือนที่ลินคอร์นเคยพูดไว้ว่า “ถ้าเขามีเวลา 6ชั่วโมงในการตัดไม้ เขาจะใช้เวลา 4ชมแรกในการลับขวานก่อน” ซึ่งในปัจจุบันเราอาจไม่ได้มีเวลาลับขวานรอได้ขนาดนั้น ดังนั้น เราต้องลับขวานให้คมอยู่เสมอๆ เมื่อมีโอเาส เช่น วันหยุด เวลาว่าง เพราะงานหรือเหตุการณ์ต่างๆ อาจเข้ามาได้โดยที่เราไม่ทันตั้งตัว ก็จะสามารถนำขวานไปใช้ได้ทันที

แบ่งเวลาให้ดีได้ ต้องเริ่มจากนิสัยที่ดีก่อน

ท่านชัชชาตินำตารางเวลาในแต่ละวันของตนเองมากางให้ดู ท่านตื่นแต่เช้า(03:50) อ่านอีเมล หนังสือพิมพ์ ไปออกกำลังกาย ส่งลูกเรียน ทานข้าว ทำงาน รับลูก แล้วก็กลับบ้านนอน(22:00) ซึ่งดูเหมือนจะเป็นเรื่องปกติ ดังนั้นถ้าใครจัดสรรเวลาอย่างไร ก็สามารถบ่งบอกนิสัยของคนๆนั้นได้

ถ้าคุณมีนิสัยที่ดี เดี๋ยวเวลาที่ดีมันจะตามมา เพราะเราจะนำเวลาไปใช้ในสิ่งที่เป็นโยชน์ในความคิดของเรา เราไม่ต้องไปฝืนอะไรมัน

เพราะ “เวลาส่วนใหญ่ ถูกใช้ไปโดย ‘นิสัย’ ของเรา จะจัดแบ่งเวลาให้ดีได้ ต้องเริ่มจากนิสัยที่ดีก่อน”

คำว่า Motivation มันคือ สิ่งที่เราเริ่มทำ เช่น จะลดนำหนัก จะขยัน

แต่พอเริ่มได้แล้ว สิ่งที่จะทำให้ได้ต่อเนื่องไปเรื่อยๆ นั่นคือ “นิสัย” (Habit)

ดังนั้น นิสัย จะเป็นสิ่งที่เราทำได้เป็นกิจวัตรโดยไม่ต้องคิด

Willpower พลังในการเปลี่ยนนิสัย

ท่านชัชชาตแนะนำให้อ่านหนังสือ 2 เล่ม คือ The Power of Habit และ Willpower

ท่านเริ่มต้นอธิบายถึงคำว่า Willpower เป็น พลังในการเปลี่ยนนิสัย มีพลังใจ มีความมุ่งมั่น ที่ทำให้เปลี่ยนแปลงได้ ซึ่งในภาษาไทยยังไม่มีคำแปลจำกัดความที่เหมาะสมเท่าไรนัก

แต่ก่อนจะไปถึงการเปลี่ยนนิสัย ต้องรู้ต้นเหตุของการเกิด “นิสัย” ก่อน โดยมี 3 กิจกรรม คือ

1. Cue (สัญญาณ) เช่น ตื่นตี 3
2. Routine (กิจวัตร) คือ การทำ เช่น ลุกไปวิ่ง
3. Reward (รางวัล) คือ ทำแล้วได้อะไร เพื่อให้อยากทำอีก เช่น แข็งแรงขึ้น

ท่านได้ยกตัวอย่าง ลูกของท่าน เวลาขึ้นรถจะคาดเข็มขัดนิรภัยเสมอจนติดเป็นนิสัย ซึ่งการขึ้นรถคือ Cue, การคาดเข็มขัดคือ Rutine, และ แม่ไม่ดุ คือ Reward

หรือตัวอย่าง ศาลพระภูมิที่ถูกย้ายออกไปเหลือแต่ฐาน แต่คนไทยก็ยังไหว้อยู่ เพราะมันถูกกระทำเป็นนิสัย เป็นกิจวัตรไปแล้ว

เราต้องคิดให้ละเอียดว่า นิสัยของเราเกิดขึ้นเพราะอะไร อะไรคือรางวัลที่ทำให้เราเป็นแบบนั้น

จะสังเกตว่า รางวัล มีทั้งดีและไม่ดี  ถ้าลองแยกให้ละเอียดลงไปอีก รางวัลแบ่งเป็น 2 ประเภท คือ

1. รางวัลระยะสั้น (Short-Term) เช่น อร่อย สนุก สบาย ไพเราะ อิ่ม
2. รางวัลระยะยาว (Long-Term) เช่น ศรัทธา ความเชื่อมั่น สุขภาพดี การลงทุนระยะยาว

ความนิสัยไม่ดีส่วนใหญ่ เกิดจากเราไปยึดติดกับรางวัลระยะสั้น เพราะเราไม่มีความยับยั้งชั่งใจพอที่จะรอไปเอารางวัลระยะยาว เช่น เรารู้ว่าอ่านหนังสือเราจะสอบได้ แต่เราเลือกที่จะไปนอนก่อน ไปเล่น ไปสนุกก่อน นี่คือเราไปยึดผลตอบแทนระยะสั้น

ซึ่งนิสัยเรานี่เอง เป็นตัวเลือกเอารางวัลแบบไหน ดังนั้น หน้าที่เราคือ ต้องปรับการยึดติดรางวัลระยะสั้น ให้เป็นรางวัลระยะยาวให้ได้

และการจะเปลี่ยนนิสัยให้ได้นั้น ต้องใช้ Willpower ต้องใช้พลังใจ ใช้แรงใจในการเปลี่ยนแปลง

มีนักวิจัยคนหนึ่งได้ทำวิจัยเรื่อง Willpower ส่งผลอย่างไรกับนิสัยและชีวิต

เขาให้เด็กเข้าไปในห้องที่มีขนมมาร์ชเมลโล่วางไว้ 1 ชิ้น โดยมีเงื่อนไขว่า ถ้าภายใน 15 นาทีเด็กไม่กินขนมที่วางไว้ เด็กจะได้ขนมมาร์ชเมลโล่เพิ่มเป็น 2 ชิ้น ซึ่งในตอนนั้น ก็มีเด็กที่อดทนได้และไม่ได้ คละกัน

ต่อมา 40 ปีให้หลัง เขากลับไปสำรวจเด็กกลุ่มนั้นที่ได้โตเป็นผู้ใหญ่แล้ว ผลออกมาคือ เด็กที่อดใจไม่กินมาร์ชเมลโล่ จะประสบผลสำเร็จมากกว่าเด็กที่อดใจไม่ได้ ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการเรียน การลดน้ำหนัก หน้าที่การงาน ความมั่นใจ

ดังนั้น เด็กที่มี Willpower มากๆ จะสามารถประสบผลสำเร็จมากกว่าเด็กที่มีน้อย เพราะเขาสามารถควบคุมนิสัยเขาเพื่อให้ได้ในสิ่งที่ต้องการ

https://www.youtube.com/watch?v=IQzM8jRpoh4

นิสัยที่เปลี่ยนชิวิต (Keystone Habits)

การเปลี่ยนนิสัยอาจไม่ต้องเปลี่ยนทั้งหมด แต่เปลี่ยนเฉพาะนิสัยที่สำคัญ ซึ่งเรียกว่า “นิสัยที่เปลี่ยนชิวิต” (Keystone Habits) คือ เปลี่ยนนิสัยหลักไม่กี่อย่าง ก็จะมีผลกระทบกับเรื่องอื่นในชีวิตอีกหลายอย่าง (Spill over) โดยท่านชัชชาติ ได้ยกตัวอย่างไว้ 6 ข้อ เช่น

1. ตรงเวลา (Be on time) – จะทำให้เราวางแผน อยู่ในโลกของความเป็นจริง บริการจัดการ แก้ปัญหาได้ดี ให้เกียรติคนอื่น และ ยอมรับความไม่แน่นอนได้ดี แค่เรื่องนี้เรื่องเดียวมี Spill over หลายเรื่องมาก
2. ดูแลสุขภาพ ออกกำลังกาย (Exercise) – เทรนด์รุ่นใหม่เป็นเทรนด์ใช้พลัง ผู้นำประเทศหลายคนก็ทำ และมี Spill over หลายเรื่อง เช่น ตื่นเช้า งดปาร์ตี้ คุมอาหาร ดูแลตัวเอง
3. นำโดยทำเป็นตัวอย่าง (Leading by example) – เราจะพูดอย่างไรให้ลูกน้องทำ เราก็ต้องทำด้วยตัวเองก่อน เช่น ใกล้ชิดลูกค้า ใกล้ชิดประชาชน เราพูดอย่างไรก็ต้องทำอย่างนั้น ซึ่งถ้าเรามี Passion อย่างไร เราทำอย่างนั้น ก็เป็นตัวอย่างให้คนอื่นได้เห็นเช่นนั้น สิ่งที่ตามมาคือ รักษาคำพูด เข้าใจปัญหา มีมนุษย์สัมพันธ์ เอาใจเขามาใส่ใจเรา
4. อารมณ์ขัน (Sense of humor) – เป็นเรื่องที่ผู้นำควรมี มองโลกในแง่ดี เป็นมิตร ลดความเครียด ประทับใจแก่คนอื่นได้
5. ไม่หยุดเรียนรู้ ไม่หยุดคิด (Willing to learn) – เป็นการลับขวานของเราไว้เสมอ เหมือนที่ สตีฟ จ็อบส์ พูดไว้ คือ Stay Hungry,  Stay Foolish คือหิวกระหายความรู้ใหม่ๆ และเราต้องโง่เพื่อขยันรับสิ่งใหม่ๆ จะส่งผลให้เรา ลดการใช้อารมณ์ ใช้เหตุผลมากขึ้น ใช้เวลาอย่างมีประโยชน์ เพิ่มความสามารถในการแก้ปัญหาได้
6. มีวินัย (Discipline) – ซึ่งเป็นสิ่งที่พูดมาทั้งหมด เช่น สร้าง Willpower ได้ มีความอดทน อดกลั้น วางแผนได้ดี ดำเนินชีวิตได้ง่ายขึ้น

วิธีการฝึก Willpower

เราสามารถฝึก Willpower ได้ด้วยเช่นกัน เพื่อให้เปลี่ยนนิสัยไปในทางที่ดี มี 6 ขั้นตอน คือ

1. การฝึกสมาธิ – ซึ่งเราทำได้ตลอดเวลา แม้การทำงาน หรือการวิ่ง
2. ตั้งเป้าหมาย – ก่อนทำอะไรต้องตั้งเป้าหมายให้ได้ก่อน โดยไม่ยาก ไม่ง่าย ไม่ไกล จนเกินไป, ต้องวัดไว้ และเป้าหมายต้องมาจากตัวเราเอง ไม่ใช่จากที่คนอื่นกำหนด หรือไปเลียนแบบคนอื่น และการตั้งเป้าหมายใหญ่ เราจะต้องมีเป้าหมายย่อย ให้ทำเสร็จทีละขั้นๆ
3. จดบันทึก – เพราะนิสัยเป็นความเคยชิน เราทำโดยไม่รู้ตัว ดังนั้นต้องจดบันทึก เช่น น้ำหนักตัวเอง การใช้เงิน พอเราได้เห็นข้อมูลตลอด เราจะมี Guideline ว่ามาถูกทางไหม เช่นการวิ่ง ก็มีนาฬิกาวัดอัตราต่างๆ ถือเป็นอุปกรณ์ดัดนิสัยชนิดหนึ่ง
4. หาข้อมูล เข้าใจในรายละเอียด – ถ้าจะทำอะไรต้องเข้าใจวิธีทำ เช่น วิธีการเก็บเงิน ตอนนี้มีมากกว่าการฝากเงิน ซึ่งถ้าเราเข้าใจมัน เราจะสำเร็จได้ง่ายขึ้น มีกำลังใจมากขึ้นในการทำต่อและทำเรื่องอื่นๆ
5. ศึกษา Cue, Routine, Rewards ให้เข้าใจ – ซึ่งถ้าเราอยากเปลี่ยนนิสัยต้องเข้าใจเรื่องนี้ และจะค่อยๆปรับได้ เช่น Rewards ของเด็กติดเกมส์คือความสนุก ก็ค่อยๆเปลี่ยนไปเป็นหนังสือการตูน ที่ยังคงความสนุกไว้เช่นเดิม แล้วค่อยเปลี่ยนไปเป็นหนังสืออื่นๆ ที่มีสาระได้
6. Willpower มีจำกัด ใช้อย่างระวัง – พลังหักห้ามใจในตัวเรามีอย่างจำกัด มีโอกาสตบะแตกได้มาก แต่ก็มีเทคนิค คือ
   1. ควรตั้งเป้าหมายใช้พลังทีละเรื่อง
   2. เรียงตามความสำคัญ
   3. หลีกเลี่ยงสิ่งเร้า เพื่อประหยัดการใช้พลัง Willpower
   4. เตรียมการสำหรับสถานการณ์ที่อาจเกิดขึ้นบ่อยๆ ที่จะมีเรื่องไม่เป็นประโยชน์มาใช้ Willpower เราแบบไม่จำเป็น
   5. คุมอาหาร เพราะพลังกาย สมอง มาจากการกินอาหาร

สรุป

• ชีวิตนี้สำคัญนัก: ทุกนาทีสำคัญนัก
• จัดลำดับเรื่องสำคัญสำหรับชีวิต: หินก้อนใหญ่
• ฉลาดในการใช้เวลา: ขวานของคุณคมหรือยัง?
• เข้าใจ “วงจรนิสัย” (Habit Loop): รางวัลในระยะยาว
• Willpower เป็นพลังในการเปลี่ยนนิสัย: ฝึกได้
• นิสัยสำคัญที่ช่วยให้ชีวิตดีขึ้น: Butterfly Effect
• การฝึก Willpower และ การสร้างนิสัยที่ดี: เราทำได้

ความคิดเห็นของผม

ในเรื่องของ Willpower สำหรับผม รู้สึกเป็นเรื่องที่น่าสนใจมากๆ ในชีวิตผมมีเหตุการณ์ลักษณะนี้บ่อยๆ และหาคำจำกัดความไม่ได้ จะเรียกมันว่า Motivation ก็ดูไม่ใช่ซะทีเดียว พอได้ทบทวนกระบวนการเกิดนิสัย (Habit Loop) ก็ทำให้พอได้คำตอบของตนเอง ว่าทำไมตนเองจึงทำ Willpower ได้ เช่น การเปลี่ยนวิธีเที่ยวมาเดินป่า รางวัลคือ ได้วิวสวยงาม และร่างกายแข็งแรง,  เปลี่ยนจากคนไม่ออกกำลังกายมาวิ่งระยะไกล รางวัลคือ ทำให้แข็งแรง เที่ยวป่าได้สนุกขึ้น และภูมิใจในตนเอง, หรือแม้แต่เปลี่ยนการทำงานจากแบบหนึ่งไปสู่แบบหนึ่ง ที่มีรางวัลคือ ได้ความรู้ ได้ฝึกกระบวนการคิด

หลังจากผมฟังจบ ผมตัดสินใจเขียนบันทึกทันที เพื่อให้ตัวเองได้ทบทวน และจำวิธีไว้ ผมหวังว่าน่าจะเป็นประโยชน์แก่ทุกคนนะครับ คาดว่าจะมีเรื่องพวกนี้ให้ผมได้อ่านและเขียนถึงบ่อยๆ

หากใครมีเวลามาก และไม่ชอบอ่าน แต่ชอบดูชอบฟัง ก็สามารถดูคลิปได้จากด้านล่างนี้

ดร.ชัชชาติ l จัดการเวลาขั้นเทพ Part 1

https://www.facebook.com/klaoshow/videos/862096950598599/

ดร.ชัชชาติ l จัดการเวลาขั้นเทพ Part 2

https://www.facebook.com/klaoshow/videos/863219947152966/

ดร.ชัชชาติ l จัดการเวลาขั้นเทพ Part 3

https://www.facebook.com/klaoshow/videos/863250243816603/

ดร.ชัชชาติ l จัดการเวลาขั้นเทพ Part 4 end

https://www.facebook.com/klaoshow/videos/865928096882151/

ที่มา: คลิปและรูปภาพจาก Facebook Page “เกลา นิสัยอันตราย” และขอบคุณความรู้จาก ท่าน ดร.ชัชชาติ สิทธิพันธุ์ ด้วยนะครับ

ในเรือหนึ่งลำจะมีฝีพายอยู่ห้าคน
ฝีพายทำหน้าที่พายส่งเรือให้เคลื่อนที่
มีนายหัวเรือหนึ่งถึงสองคน
เป็นคนดูทิศทาง และวางแผน (Direction and Strategy)
มีนายท้ายเรือหนึ่งคน
เป็นคนคุมหางเสือ ตามทิศที่หัวเรือบอก (Management)

ก่อนจะถึงแก่งต่างๆ
นายหัวเรือจะคุยกับท้ายเรือ
เพื่อบอกถึงทิศทางและร่องน้ำที่จะไป
สองคนนี้ถ้าคุยกันไม่รู้เรื่อง ก็พาเรือล่มไม่เป็นท่า (Communication)

ฝีพายดูเหมือนจะสบายที่สุด
แต่เปล่าเลย
ฝีพายเป็นตัวแปรสำคัญ ที่จะทำให้พ้นวิกฤติในแต่ละแก่ง
ยิ่งแก่งแรงมากเท่าไหร่
ฝีพายต้องส่งเรือไปให้แรงที่สุด
เพื่อให้เรือเหินจนพ้นจุดวิกฤติไปได้
เหล่าฝีพายจะทำแบบนั้นได้ก็ต่อเมื่อ
ต้องเรียนรู้วิธีการพายที่ถูกต้องเหมือนกัน (Knowledge, Practice and Experience)
ต้องออกแรงเสมอกัน และจ้วงน้ำที่มีจังหวะพอกัน

และเมื่อเข้าใกล้แก่ง
จะมีคนหนึ่งคอยส่งจังหวะ
เพื่อให้ฝีพายทุกคนจ้วงน้ำพร้อมกัน
เมื่อกระทบคลื่น ไม่ว่าใครจะหกคะเมนตีลังกาอยู่บนเรือ
ก็ต้องรีบกลับเข้าตำแหน่ง แล้วจ้วงต่อเพื่อให้เรือไม่เสียการทรงตัว

ทุกๆการจบแก่ง
เราจะเอาไม้พายชูขึ้นมาตีกัน เรียกว่า ตีพาย
เพื่อแสดงความสำเร็จที่ฝ่าฟันร่วมกันมาได้โดยที่เรือไม่จม
พูดคุยถึงแก่งที่ผ่านมา จุดอ่อน ปรับตำแหน่งฝีพาย
และวางแผนเตรียมรับมือกับแก่งต่อไป (Retrospective, Improvement)

ในช่วงที่น้ำนิ่ง พวกเรานั่งดูวิวข้างทาง
บ้างก็หย่อนขาลงไปแช่น้ำบ้าง
ทิ้งตัวลงไปว่ายน้ำบ้าง
เราดูธรรมชาติ และพูดคุยถึงเรื่องต่างๆ ของคนบนเรือ
เพราะเราถูกจับลงเรือโดยที่ไม่ได้รู้จักกันมาก่อนก็มี
บางที มีเรือพายเข้ามาใกล้ๆ
เราก็ตีน้ำใส่กัน หรือพายแข่งกัน
เหมือนกำลังอยู่ในงานแข่งขันเรือยาวประจำปี (Relax and Relationship)

ตั้งใจจะเขียนเรื่องล่องแก่ง
แต่พอใส่ภาษาอังกฤษเข้าไปเท่านั้นแหละ
ผมว่าการล่องแก่ง เป็นการละลายพฤติกรรม
และสอนเรื่อง Team Work ได้ดีกว่าไป Outing
ที่เล่นเกมส์บ้าๆบ้อๆ อะไรก็ไม่รู้อีกนะ…

ปล. ก่อนจะกระโจนเข้าใส่ โปรดศึกษาข้อมูลและสภาพร่างกายให้ดีก่อนการตัดสินใจ ตกน้ำตกท่า เป็นอะไรขึ้นมา เดี๋ยวผมจะซวย ฮ่าาา

—-
กรุงเทพ
23 Jul 2016

จะเปิด MV ดูใน #Youtube ก็เลยได้ดูโฆษณา DTAC ซะก่อน ตอน The Power of Love ดูเสร็จ ต้องไปค้นหาคลิปแล้วมาแชร์ต่ออีกที รู้ตัวอีกทีก็คลิกปุ่ม Share ช่วย DTAC โปรโมทไปเสียแล้ว

เลยนึกย้อนกลับไปว่าทำไมพฤติกรรมตนเองเป็นเช่นนี้ และเป็นกับบางโฆษณาด้วย แต่ส่วนใหญ่ ถ้าเห็นอะไรแปลกๆที่ไม่ใช่เนื้อหาที่ผมต้องการจะกดดู ผมก็จะกด Skip เพื่อไปดู MV ต่อ ดังนั้นพอวิเคราะห์ได้เล็กๆดังนี้

1. ผมไม่รู้ว่าเป็นโฆษณา
จู่ๆ เด็กร้อง ไอ้เราก็คิดว่าเป็นหนึ่งใน MV ว่ะ อันนี้โง่เอง ไม่โทษใคร ไม่ทันดูว่ามีคำว่า Ads เผลออีกทีก็ดูไป 2-3 วินาทีแล้ว ทำให้รู้สึกอยากดูต่อว่าคืออะไร (คิดว่าโฆษณา Youtube ต้องดึงสายตาและความรู้สึกคนใน 2-3 วิให้ได้ เพื่อคนดูตัดสินใจว่าจะกด Skip หรือดูต่อ)

2. โฆษณามันไม่ Hard Core และไม่ทำให้ตกใจ
มันมานิ่มๆ ไม่ใช่มาแบบโผงผาง production ไม่ได้เว่อร์ ไม่มีเพลงตื่นเต้น หรือมีคนมาพูดๆ หรือเริ่มต้นด้วยโลโก้แบรนด์ ซึ่งถ้ามาเหล่านี้ พอรู้สึกได้ว่านี่คือโฆษณา ผมก็จะกดข้ามไปทันที

3. โฆษณามันมีการโปรยให้เห็นแต่แรก
ต้องบอกว่า โฆษณา DTAC มีคนแชร์เยอะ ผมก็เห็นเยอะ แต่ขี้เกียจดู ดังนั้นพอมีโอกาส ดูไปได้สักแป๊บ เกิดอาการอยากดูและสังเกตเห็นคำว่า Ads (ตามข้อ 1) + เห็นคำว่า โฆษณา DTAC + เห็นกระแสคนพูดถึงก่อนหน้านี้ มีตัวเร่งเร้า 3 จุด ก็เลยตัดสินใจดูแบบไม่มีอะไรขัดจังหวะ

4. ไม่ได้รีบร้อนดูคลิปขนาดนั้น
นั่งชิลๆ เพื่อดู MV เลยไม่รีบร้อยดูเนื้อหาจริงๆ ยอมเสียเวลา 1 นาทีดูได้

สรุปคือ ณ ตอนนั้นใจมันสบาย ผัสสะทั้งหกเลยเปิดรับอะไรก็ได้ ความมีตัวตนของสิ่งนั้นเกิด ความอยากรับรู้ต่อก็เกิด ความเป็นเทนา ตามที่ DTAC ต้องการคือ Feel Good ก็เกิด ดูเสร็จอยากมีลูกอุ้มลูกเลย ปัดโธ่ แม่มพาลไปเกิดภพเกิดชาติอีกต่างหาก

ไกลไปโน่นเลย…

เอวังด้วยประการฉะนี้

—

2 Jul 2014 18:00 – บ้านกรุงเทพ

ผมเริ่มถามท่านว่า “เมื่อครู่ในศาลาการเปรียญ ผมนั่งสมาธิ แต่มีสารพัดสิ่งมากระทบ ทั้ง หู จมูก กาย จิต โดยเฉพาะหู ผมได้ยินเสียงเด็กร้องบ้าง เสียงรถหวอบ้าง เสียงคนคุยกันบ้าง พอนั่งไปสักพักก็เมื่อยบ้าง ปวดหลังบ้าง แล้วสภาวะพวกนี้เกิดขึ้นพร้อมๆกัน ผมควรเลือกจับสภาวะใดก่อน”

อาจารย์บอกว่า “สภาวะใดเด่นกว่าให้รู้สภาวะนั้น เสียงเด็กมา ก็เสียงหนอ แล้วจู่ๆเมื่อย ก็เมื่อยหนอ จู่ๆเด็กร้องอีก ก็เสียงหนอ เป็นแบบนี้ไปเรื่อยๆ”

ผมเลยสงสัยถามต่อไปว่า “เช่นนั้น จิตจะไม่นิ่งเลยสิครับ เพราะไปรับรู้สภาวะเหล่านั้นตลอดเวลา เปลี่ยนแปลงตลอดเวลาด้วย”

อาจารย์บอกว่า “นั่นถูกต้องแล้ว เพราะสิ่งทุกอย่างไม่คงที่ เด็กร้องเดี๋ยวก็หยุด เสียงหวอมา เดี๋ยวก็หายไป เมื่อยสักพักก็ชา ชาสักพักก็หาย เดี๋ยวก็เป็นใหม่ เดี๋ยวเราก็สุข เดี๋ยวเราก็ทุกข์ มันก็เป็นของมันอย่างนั้น เราจึงต้องรู้มัน ว่ามันมาแล้วก็ไป อย่าไปยึดติด”

ท่านบอกต่อว่า “แม้แต่ความคิดเราก็เช่นกัน ถ้าเบื่อ ถ้าคิดวอกแวก ก็ต้องให้มันรู้ว่ามันกำลังคิด ไม่ต้องไปคิดต่อว่า มันจะเป็นอย่างไร ให้ดึงกลับมา ยิ่งถ้าเกิดอาการหรืออารมณ์สงบ อารมณ์เป็นสุข ส่วนมากเราไปคิดปรุงแต่งเลยเถิดต่อไปเอง ว่านี่คือสิ่งที่ได้จาการนั่งสมาธิ ต้องดึงกลับมา อย่าไปยึดติดมัน”

“เอ๊ะ แล้วอย่างนั้น เราจะสงบได้อย่างไร เพราะเราไม่ได้จดจ่อสิ่งใด” ผมถามด้วยความยิ่งสงสัย

ท่านบอกว่า “การจับสภาวะคือการมีสติรับรู้ เป็นวิปัสสนาสมาธิ ส่วนถ้าอยากฝึกสมถสมาธิ ต้องจดจ่อสิ่งหนึ่งสิ่งใด เช่น ลมหายใจ มันแยกกันนะสองอย่างนี้”

“อ่อออ” ผมถึงบางอ้อเลย

“จริงๆมันไม่ได้ซับซ้อนอะไร แต่ผมคิดเยอะ เผลอเอาไปผสมกันเอง แล้วก็คิดมากไปเองว่ามันง่ายไป อาจไม่ถูก” ผมบอกอาจารย์ อาจารย์เลยยิ้มๆ แล้วบอกว่า “ใช่แล้ว”

แล้วก็คุยเรื่องสภาวะจิตอีกสักพักใหญ่ๆ พอสรุปคำอาจารย์ได้ใจความว่า

“ถ้าจับความรู้สึกได้เรื่อยๆ จะเริ่มแยกได้ว่า นี่คือความคิด นี่คือจิต นี่คือร่างกาย เราจะไม่ไปผูกมัน เราจะรับรู้ แต่ไม่รู้สึก เพราะเราหยุดมันไว้แค่นั้น”

ฟังแล้วรู้สึกดี

“เอวัง โหตุ” ท่านอาจารย์ให้พร
ปล1. เอวัง โหตุ แปลว่า ขอความปรารถนาที่ท่านปรารถนาแล้วอย่างนั้น จงสำเร็จด้วยเทอญ
ปล2. ย้อนกลับไปเชื่อมโยง Iceberg Model ได้นะครับ ว่าแยกแยะจิต ความคิดได้ ก็จะรู้ว่าเราอยู่ในสภาวะใด เพื่อไม่ให้หลงคิดต่อ ยึดติด

–

โต๊ะทำงาน ในห้องนอนย่านกลางกรุง 15 โมษายน 2557

คำว่า “กรรม” หรือที่บางคนเรียกว่า “เจ้ากรรมนายเวร” คงถูกยกมาอ้างถึงเป็นแน่ ถ้าเป็นเหตุบังเอิญหรือไม่มีเหตุผลเพียงพอ

บางทีผมก็แอบสงสัยว่า “กรรม”, “เจ้ากรรมนายเวร” หรืออื่นๆ มันจะมีระยะเวลาเล่นงานเราไปได้นานเพียงใด ในหนึ่งชีวิตนี้ ที่ต้องเวียนว่ายตายเกิด

แล้วเจ้ากรรมที่ว่า เลือกช่วงเวลาเล่นงานเราอย่างไรกัน ไหนๆก็เกิดมาพร้อมกรรมแล้ว ก็เล่นให้ครบเครื่องไปเลย เหมือนกับผ่อนบ้าน มีเท่าไรถาโถมโปะให้หมด โดนมันทุกวัน ทุกเวลา สมมุติว่าพออายุสัก 50 ปี ก็จะได้หมดกรรมกันไป  หรือกรรมหนักไปเล่นจนตาย ก็เกิดปุ๊บ ตายปั๊บ ชดใช้กันไปก่อนเลย ชาติหน้าค่อยว่ากันใหม่ วนไปเรื่อยๆจนกว่าจะหมดชดใช้การตาย แล้วค่อยเหลือชาติที่มีชีวิตมาผ่อนกรรมกันอื่นๆกันต่อ

จริงๆ พอมาถึงตรงนี้ก็แอบได้สติเหมือนกันว่าระหว่างชดใช้กรรม เอ็งก็ต้องทำกรรมอื่นมาทับถมต่อไปอีก ใช้อย่างไรก็คงไม่หมด, ไอ้ฟิวส์เอ้ย ชีวิตมันไม่ใช่การผ่อนบ้าน และไม่ใช่เกมส์นี่นา

และการจะเกิดเหตุการใดๆขึ้นกับเรา (แม้แต่การเกิดปุ๊บตายปั๊บแบบใช้กรรม) แปลว่ามันต้องมีสาเหตุ ไม่ว่าจะสภาพแวดล้อมเอื้ออำนวย สิ่งมีชีวิตเอื้ออำนวย สิ่งไม่มีชีวิตเอื้ออำนวย พอคิดมาถึงนี่ แล้วอย่างนี้มันจะไปเกิดได้อย่างไรกัน

ตัดฉากกลับมาสภาวะปัจจุบันที่ธรรมชาติเป็น แปลว่า กรรมที่เราเผชิญ มันอาจจะมีหรือไม่มีเราไม่รู้ รู้แต่มันอยู่ในสภาวะ “กรรมรอส่งผล”

มันรอโอกาส รอจังหวะเหมาะๆ แล้วเหวี่ยงหมัดซัดเราทีเดียวให้น่วมเลย อาจจะเจ็บตัวเท่าตอนที่เคยทำ หรือเจ็บกว่าเพราะมีดอกเบี้ยตามทวงข้ามภพชาติ อันนี้ก็ไม่มีใครรู้

คำว่าโอกาสและจังหวะเหมาะๆ ที่มันรอส่งผลดีหรือไม่ดีกับเรา คงเป็นเพราะตัวเรานั่นเองที่สร้างจังหวะเหล่านั้นให้กับมัน เช่น กำลังทำชั่ว กำลังประมาท ขาดสติ ยุ่งกับเรื่องไม่ดี คนไม่ดี ก็เป็นจังหวะเหมาะที่เจ้ากรรมมันอาจขุดคุ้ยข้อมูลที่ใกล้เคียงมาจากฐานข้อมูล ว่ามีอะไรที่ฉันมีโอกาสจะเล่นงานแกได้บ้าง จากเหตุการณ์ที่แกกำลังทำอยู่

หรือแม้แต่กรรมดีๆ เช่น ทำดี บริจาคทาน เข้าวัด ช่วยคนพิการ ไอ้เจ้ากรรมก็คงไปค้นจากฐานข้อมูล แล้วเทียบเคียงเหตุการณ์ เพื่อส่งเสริมความดีหรือชดใช้คนที่เคยทำดีกับแก ในเหตุการณ์ที่แกกำลังทำอยู่ก็เป็นได้

คงอาจเป็นด้วยเหตุผลดังนี้หรือเปล่านะ ครูบาอาจารย์จึงบอกไว้ให้ทำดีเสมอ อยู่ในที่ดีเสมอ เจอแต่คนดีเสมอ ทำใจดีๆไว้ และอย่าไปทำความชั่ว เพื่อลดโอกาสที่กรรมชั่วมันจะเล่นงานเรานั่นเอง (แม้จะห้ามไม่ได้) หรือเรียกว่ายืดเวลาไปเรื่อยๆ ไม่ต้องพบกับความเจ็บปวดอย่างแสนสาหัสที่เจ้ากรรมต่อยเรา จนกว่าชาติใดชาติหนึ่ง เราจะหลุดพ้นมัน อย่างที่ศาสนาพุทธเรียกว่า บรรลุนิพพาน

ว่าแล้ว รถเมล์ถึงบ้านเสียก่อน และผมก็ไม่ได้มีอันเป็นไปตามที่มโนไปเอง เรื่องนี้มันเป็นความคิดยามว่างของคนโง่เขลาอย่างผม ใครมีความคิดอย่างไร แลกเปลี่ยนกันได้นะครับ

“มีอยู่สองสิ่งที่ไม่สิ้นสุด นั่นคือจักรวาลและความโง่เขลาของมนุษย์ แต่ผมไม่แน่ใจเท่าใดนักว่าจักรวาลเป็นเช่นนั้น” อัลเบิร์ต ไอน์สไตน์ เคยกล่าวไว้เช่นนั้น

ภาพจากกล้อง Hubble ของ NASA ที่ทำให้เราได้เห็นบางส่วนของ Milky way galaxy หรือภาษาไทยเรียกว่าทางช้างเผือกอยู่ทางด้านขวามือ ส่วนกาแล็กซี้ด้านซ้ายชื่อว่าแอนโดรเมด้า (Andromeda galaxy) เป็นกาแล็กซี่ที่ใกล้เรามากที่สุด ใช้เวลาเดินทางเพียงแค่  “3 ล้านปีแสง” เท่านั้นเอง..

ภาพที่เราเห็น ถ้าถูกถ่ายขึ้นเมื่อวานนี้ ก็กลายเป็นอดีตแอนโดรเมด้า เมื่อ 3 ล้านปีที่แล้ว เราสมมุติว่ามนุษย์ต่างดาวเฝ้ามองโลกอยู่ พวกเขาคงกำลังเพลิดเพลินดูไดโนเสาร์วิ่งไล่กันกระหนุงกระหนิงบนทุ่งหญ้าริมทะเลสาปท่ามกลางแสงแดดรำไร  เป็นไปได้ว่า แม้มนุษย์ต่างดาวจะเดินทางมาได้ ก็ไม่ได้หมายความว่าเขาอยากมาเจอมนุษย์ขี้เหม็นในปัจจุบัน

ในการ์ตูนหลายๆเรื่องอย่างโดเรม่อน (บางตอน) หรือเออิชิ นักประดิษฐ์รุ่นจิ๋ว ยังสร้างจินตนาการที่ค่อนข้างสนุกและน่าคิดว่า เมื่อย้อนกลับไปอดีตได้แล้ว ห้ามไปแตะต้อง สื่อสาร หรือทำการใดๆ กับทุกสิ่งในอดีต เพราะบางทีสิ่งเหล่านั้นอาจเกี่ยวข้องกับทุกชีวิตหรือแม้แต่ชีวิตเราในอนาคต จนอาจทำให้ไม่มีเราอย่างปัจจุบัน เหมือนการเด็ดดอกไม้สะเทือนถึงดวงดาว ที่เราคาดไม่ถึง

บางทีธรรมชาติก็บอกเราว่าอดีตแม้จะมองเห็นหรือนึกได้ แต่ก็ไม่สามารถทำอะไรกับมันได้ ต่อให้ในอนาคตจะมีเทคโนโลยีใดๆ ทำให้เดินทางย้อนอดีตกลับไปได้ แต่มั่นใจหรือว่าเราเองจะกล้าเปลี่ยนแปลงอดีตเหล่านั้น โดยไม่คิดถึงสิ่งที่จะกระทบกับปัจจุบัน

เสน่ห์ของอดีตมีไว้ให้คิดถึง.. คงเหมือนเสน่ห์ของการส่งจดหมาย ที่มีคุณค่าต่อคนรับเสมอ แม้มีช่องทางอื่นที่ดีกว่า

ท่าน ว.วชิรเมธี เคยกล่าวไว้ว่า

เธอจงระวังความคิด เพราะความคิดก่อให้เกิดการกระทำ
เธอจงระวังการกระทำ เพราะการกระทำก่อให้เกิดนิสัย
เธอจงระวังการนิสัย เพราะนิสัยก่อให้เกิดบุคคลิก
เธอจงระวังบุคลิก เพราะถึงที่สุดแล้วบุคลิกจะเป็นตัวกำหนดชะตากรรมของเธอ
ซึ่งชะตากรรมที่ดีหรือไม่ดีของเธอนั้น เกิดจากความคิดของเธอนั่นเอง

ซึ่งเข้าใจว่าท่าน ว.วชิรเมธี น่าจะนำคำของหลวงพ่อชา สุภัทโท มากล่าวอีกรอบ

เธอจงระวัง โดย หลวงพ่อชา สุภัทโท

เธอจงระวัง ความคิด ของเธอ
เพราะความคิดของเธอ
จะกลายเป็นความประพฤติของเธอ

เธอจงระวัง ความประพฤติ ของเธอ
เพราะความประพฤติของเธอ
จะกลายเป็นความเคยชินของเธอ

เธอจงระวังความ เคยชิน ของเธอ
เพราะความเคยชินของเธอ
จะกลายเป็นอุปนิสัยของเธอ

เธอจงระวัง อุปนิสัย ของเธอ
เพราะอุปนิสัยของเธอ
จะกำหนดชะตากรรมของเธอชั่วชีวิต

แต่ที่น่าตลกคือ ผมเพิ่งฟังเรื่องของ System Thinking Iceberg ซึ่งมันจับมาชนกันได้ลงตัวดีทีเดียว
โดย ในมุมของ System Thinking Iceberg มีดังนี้

• Event คือ ปรากฏการณ์ หรือเหตุการณ์  (บางทีก็ใช้เป็น Behavior คือ นิสัย)
• Pattern คือ แบบแผนแน่นอนที่ทำให้เกิดปรากฏการณ์ หรือเหตุการณ์นั้นๆ
• Structure คือ โครงสร้างที่ทำให้เกิดแบบแผน
• Mental คือ ทัศนคิตที่ทำให้เกิดโครงสร้าง

ผมคงบอกไม่ได้ว่าใครได้แนวคิดจากใครหรือไม่อย่างไร แต่กระบวนการคิดเหล่านี้น่าสนใจ และบังเอิญตรงกันพอดี ระหว่างกระบวนการบริหาร (หรือจะมองว่าเป็นวิทยาศาสตร์ทางจิตก็ได้อ่ะ) และศาสนาพุทธ

ผมเริ่มไม่แปลกใจ ที่ปรายพันแสงจะบอกว่า ยิ่งรู้จักกันมากขึ้น อาจเข้าใจกันน้อยลง, เพราะชีวิตทุกวันนี้เราอาจตัดสินใครเท่าที่เขาแสดงให้เราเห็น แต่ไม่อาจพบตัวตนที่เขาเป็น

ผมกำลังถ่ายเด็กยากจนกลุ่มหนึ่งบนโรงเรียนลอยน้ำที่โตเลสาบ (กัมพูชา) จู่ๆฝนก็ตกลงห่าใหญ่ นักท่องเที่ยวที่อยู่ใต้หลังคาเรือตกใจและรีบเก็บของกันจ้าละหวั่น แต่เด็กบนแพเหล่านั้นกลับยิ้มวิ่งหยอกล้อเล่นกันท่ามสายฝน

แล้วใครกัน ที่มีสุข และมีทุกข์..