Is het self-care of is het een verlangen naar perfectie?
Niks mis met een beetje self-care natuurlijk, maar volgens cognitief wetenschapper Dr. Laurie Santos slaan we door in het stukje ‘self’ en vergeten we de ‘care’.
Je staat er waarschijnlijk niet bij stil als je de notificatie van je mindfulness-app voor de vierde keer deze week negeert, je collageen door je koffie roert of je Diptique-geurkaars1 van 60 euro (ja, pap, dat betalen mensen écht voor kaarsen) opbrandt terwijl je met een Koreaans gezichtsmasker op de White Lotus zit te kijken, maar achter al deze self-care gaat een industrie schuil met een waarde van een kleine 1,8 biljoen dollar2.
Even voor iedereen die ook meer van de letters is dan van de cijfers: dat is een 1 met 12 nullen en daarmee zou ik het persoonlijk omschrijven als ‘tering veel’.
Biljoentje
Vooral de pijlers uiterlijk en gezondheid doen een flinke duit in het biljoenenzakje, blijkt uit het onderzoek van McKinsey, en kijkende naar de producten in mijn badkamer en de potten omega, ashwaganda en vitamine hatseflats in mijn keukenkastje ga ik redelijk gelijk op met die bevindingen.
Want zelf heb ik er ook nogal een handje van om van alles te doen (en laten) onder een zacht gemompel van ‘goed voor mijn welzijn'. Immers: als je niet voor jezelf zorgt, kun je ook niet voor anderen zorgen, toch?
Wat is self-care eigenlijk?
Maar dat dat niet helemaal waar is, benadrukt cognitief wetenschapper en hoogleraar psychologie aan Yale University Laurie Santos in haar podcast3.
Volgens de psycholoog vullen we self-care vooral in met, je verwacht het niet, onszelf. En dat is precies waar zij haar twijfels bij trekt.
“Hoewel het belangrijk is dat je vriendelijk richting jezelf bent,” zegt Santos, “zorgt het woord self-care ervoor dat je je naar binnen richt. Het laat je geloven dat een dag naar de sauna beter voor je is dan een ander helpen of vrijwilligerswerk doen.”
Focus juist op de ander
En dat is waar je volgens Santos en psycholoog en filosoof (en gast in de podcast) Bruce Hood aan het kortste eind trekt. “Natuurlijk maakt het je gelukkig als je jezelf verwent of goed voor jezelf zorgt, maar doorgaans zijn die gevoelens maar van korte duur,” zegt Hood.
Wat je volgens de twee geluksdeskundigen beter kunt doen? De moeite en energie gebruiken om het leven van anderen te verrijken.
Weg van de self, op naar de ander.
“Iets doen voor een ander geeft je een blijvend en authentiek gevoel van geluk en vreugde,” zegt de filosoof. “En daarnaast verrijk je het leven van een ander, wat uiteindelijk is wat je als mens hoort te doen.”
En hoe filosofisch dat ook klinkt, psychologisch onderzoek wijst uit dat een ander helpen alleen maar kan eindigen in een positieve ervaring voor iedereen die erbij betrokken is.
“Het is niet self-care wat je gelukkig maakt, maar other-care,” concludeert Santos.
Self-care of zelfkritiek?
Toch laat de biljoenenindustrie je graag geloven dat het self-care is wat je nodig hebt.
Soms zo sterk dat het een obsessie wordt en we ook daar naar een vorm van perfectie streven, schrijft journalist Charlotte Lieberman op Harvard Business Review4.
Met wearables tracken we nauwkeurig hoeveel slaap, stappen en stress we hebben en hoe we dat tot in den treuren kunnen optimaliseren.
Self-care wordt een taak an sich in een toch al overvolle agenda; en gezien we liever productief zijn dan ontspannen gaan we daar maar al te happig in mee.
Self-care of zelfkritiek?
Maar ondanks alle effort en euro’s lijkt het erop dat die self-care niet zozeer leidt toch een beter welzijn, maar eerder naar meer zelfkritiek en schuldgevoelens als we niet aan al die ‘gezonde’ doelen en taken toekomen; zo blijkt uit een onderzoek onder 200 vrouwen die hun welzijn bijhielden met een app.
Ja, het is gezond om lekker veel stappen te zetten op een dag. En ja, mindfulness helpt je om met meer rust in het leven te staan. Maar als dat alles aan het eind van de rit juist zorgt voor meer stress, omdat je sowieso al niet weet hoe je het allemaal voor elkaar moet boksen vandaag (of er gewoon even geen zin in hebt, want hé, dat kan ook nog), hoeveel ‘care’ is er dan eigenlijk echt nog van over?
Of doe ‘s niks
We idealiseren wat self-care voor ons betekent en wat we allemaal moeten doen om ons goed te voelen, stelt Lieberman, terwijl het antwoord regelmatig simpeler is dan we willen toegeven: niks.
Maar van niks bak je geen biljoenen, en van vrijwilligerswerk ook niet, en dus spiegelt de welzijnsindustrie je een beeld voor waarin capsules met koudgeperste CBD-olie de oplossing zijn voor de missende getallen op je slaapscores.
En zo kukelen we van de ene raw daily super green antioxidant protein solution in de ander, terwijl we eigenlijk gewoon op zoek zijn naar een beetje rust en verbinding.
P.S. Ik schrijf voor mijn plezier, maar als je er net zo van geniet als ik en je mijn imperfecte werk wil steunen, dan kan dat. Alles mag, niks moet. Kijk maar effe wat je doet. Support mijn werk met een donatie via deze link. ♥
Luxe kaarsen zijn de ultieme ‘self-care flex’, aldus Vogue India.
Dat blijkt uit een rapport van McKinsey naar de Future of Wellness.
In een aflevering van de podcast The Happiness Lab praat Dr. Laurie Santos met psycholoog en filosoof Bruce Hood over de vergankelijkheid van self-care en of we niet beter kunnen kiezen voor ‘other-care’.
Schrijver Charlotte Lieberman onderzoekt waarom self-care in hemelsnaam zoveel werk kost.
Wat een waarheid als een koe. Ware zelfzorg brengt niets op. Integendeel, door echte zelfzorg gaan we ons beter voelen en leren we meer foert zeggen tegen onhaalbare verwachtingen terwijl we meer ja zeggen tegen ware verbinding. En dan zouden we al die boodschappen hoe je jezelf moet verbeteren niet eens meer horen omdat we onszelf al genoeg vinden. Oepsie, dat wil de Zelfzorg NV niet hé.
Helemaal mee eens. Jammer dat alles wat met goede intenties begint, uiteindelijk wordt gemarketeerd, totdat er niks meer overblijft van het oorspronkelijke idee om de wereld een stukje mooier te maken