-
Notifications
You must be signed in to change notification settings - Fork 25
Expand file tree
/
Copy pathnamespaces.xml
More file actions
1615 lines (1514 loc) · 51.7 KB
/
namespaces.xml
File metadata and controls
1615 lines (1514 loc) · 51.7 KB
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28
29
30
31
32
33
34
35
36
37
38
39
40
41
42
43
44
45
46
47
48
49
50
51
52
53
54
55
56
57
58
59
60
61
62
63
64
65
66
67
68
69
70
71
72
73
74
75
76
77
78
79
80
81
82
83
84
85
86
87
88
89
90
91
92
93
94
95
96
97
98
99
100
101
102
103
104
105
106
107
108
109
110
111
112
113
114
115
116
117
118
119
120
121
122
123
124
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
135
136
137
138
139
140
141
142
143
144
145
146
147
148
149
150
151
152
153
154
155
156
157
158
159
160
161
162
163
164
165
166
167
168
169
170
171
172
173
174
175
176
177
178
179
180
181
182
183
184
185
186
187
188
189
190
191
192
193
194
195
196
197
198
199
200
201
202
203
204
205
206
207
208
209
210
211
212
213
214
215
216
217
218
219
220
221
222
223
224
225
226
227
228
229
230
231
232
233
234
235
236
237
238
239
240
241
242
243
244
245
246
247
248
249
250
251
252
253
254
255
256
257
258
259
260
261
262
263
264
265
266
267
268
269
270
271
272
273
274
275
276
277
278
279
280
281
282
283
284
285
286
287
288
289
290
291
292
293
294
295
296
297
298
299
300
301
302
303
304
305
306
307
308
309
310
311
312
313
314
315
316
317
318
319
320
321
322
323
324
325
326
327
328
329
330
331
332
333
334
335
336
337
338
339
340
341
342
343
344
345
346
347
348
349
350
351
352
353
354
355
356
357
358
359
360
361
362
363
364
365
366
367
368
369
370
371
372
373
374
375
376
377
378
379
380
381
382
383
384
385
386
387
388
389
390
391
392
393
394
395
396
397
398
399
400
401
402
403
404
405
406
407
408
409
410
411
412
413
414
415
416
417
418
419
420
421
422
423
424
425
426
427
428
429
430
431
432
433
434
435
436
437
438
439
440
441
442
443
444
445
446
447
448
449
450
451
452
453
454
455
456
457
458
459
460
461
462
463
464
465
466
467
468
469
470
471
472
473
474
475
476
477
478
479
480
481
482
483
484
485
486
487
488
489
490
491
492
493
494
495
496
497
498
499
500
501
502
503
504
505
506
507
508
509
510
511
512
513
514
515
516
517
518
519
520
521
522
523
524
525
526
527
528
529
530
531
532
533
534
535
536
537
538
539
540
541
542
543
544
545
546
547
548
549
550
551
552
553
554
555
556
557
558
559
560
561
562
563
564
565
566
567
568
569
570
571
572
573
574
575
576
577
578
579
580
581
582
583
584
585
586
587
588
589
590
591
592
593
594
595
596
597
598
599
600
601
602
603
604
605
606
607
608
609
610
611
612
613
614
615
616
617
618
619
620
621
622
623
624
625
626
627
628
629
630
631
632
633
634
635
636
637
638
639
640
641
642
643
644
645
646
647
648
649
650
651
652
653
654
655
656
657
658
659
660
661
662
663
664
665
666
667
668
669
670
671
672
673
674
675
676
677
678
679
680
681
682
683
684
685
686
687
688
689
690
691
692
693
694
695
696
697
698
699
700
701
702
703
704
705
706
707
708
709
710
711
712
713
714
715
716
717
718
719
720
721
722
723
724
725
726
727
728
729
730
731
732
733
734
735
736
737
738
739
740
741
742
743
744
745
746
747
748
749
750
751
752
753
754
755
756
757
758
759
760
761
762
763
764
765
766
767
768
769
770
771
772
773
774
775
776
777
778
779
780
781
782
783
784
785
786
787
788
789
790
791
792
793
794
795
796
797
798
799
800
801
802
803
804
805
806
807
808
809
810
811
812
813
814
815
816
817
818
819
820
821
822
823
824
825
826
827
828
829
830
831
832
833
834
835
836
837
838
839
840
841
842
843
844
845
846
847
848
849
850
851
852
853
854
855
856
857
858
859
860
861
862
863
864
865
866
867
868
869
870
871
872
873
874
875
876
877
878
879
880
881
882
883
884
885
886
887
888
889
890
891
892
893
894
895
896
897
898
899
900
901
902
903
904
905
906
907
908
909
910
911
912
913
914
915
916
917
918
919
920
921
922
923
924
925
926
927
928
929
930
931
932
933
934
935
936
937
938
939
940
941
942
943
944
945
946
947
948
949
950
951
952
953
954
955
956
957
958
959
960
961
962
963
964
965
966
967
968
969
970
971
972
973
974
975
976
977
978
979
980
981
982
983
984
985
986
987
988
989
990
991
992
993
994
995
996
997
998
999
1000
<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!-- EN-Revision: d4d5216e7a965ca194f6b1c9dee84cecab2674e5 Maintainer: nilgun Status: ready -->
<chapter xml:id="language.namespaces" xmlns="http://docbook.org/ns/docbook"
version="1.1">
<title>İsim Alanları</title>
<sect1 xml:id="language.namespaces.rationale">
<title>İsim Alanlarına Giriş</title>
<titleabbrev>Giriş</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<simpara>
İsim alanı nedir? En dar tanımıyla, öğeleri sarmalamanın bir yoludur.
Çoğu bakımdan bu soyut bir kavram gibi görünebilir. Örneğin, bir işletim
sisteminin dizinleri bir birleriyle ilgili dosyaları gruplamaya yarar ve
içerdiği dosyalar için bir isim alanı görevi yapar. Daha belirgin bir
örnek olarak, <literal>/home/ali</literal> ve <literal>/home/veli</literal>
dizinlerinde <literal>mesela.txt</literal> adında birer dosya bulunduğunu
varsayalım. <literal>/home/ali</literal> dizinindeki dosyaya dizin dışından
erişmek istersek dosyanın önüne dizin ayracı ile dizin adını
yerleştiririz. Programcılık dünyasındaki isim alanlarına da aynı kurallar
uygulanır.
</simpara>
<simpara>
PHP dünyasında isim alanları, kütüphane ve uygulama yazarlarının
aşağıdaki gibi sınıflar ve işlevler gibi yeniden kullanılabilir
elemanları oluşturken karşılaştıkları iki soruna çözüm getirmek amacıyla
tasarlanmıştır:
</simpara>
<para>
<orderedlist>
<listitem>
<simpara>
Yazdığınız kod ile yerleşik PHP sınıfları/işlevleri/sabitleri veya
üçüncü şahısların sınıfları/işlevleri/sabitleri arasındaki isim
çakışmaları.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
İlk sorunu hafifletmek ve kaynak kodun okunabilirliğini arttırmak için
epeyce_uzun_isimlere takma ad tanımlama (veya kısaltma) yeteneği.
</simpara>
</listitem>
</orderedlist>
</para>
<simpara>
PHP isim alanları birbirleriyle ilişkili sınıflar, arayüzler, sabitler ve
işlevleri gruplamak için bir yol sunar. PHP'deki isim alanı söz dizimi
için bir örnek:
</simpara><example>
<title>- İsim alanı söz dizimi örneği</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace isim\alanım; // "İsim Alanlarının Tanımlanması" bölümüne bakınız
class Sınıfım {}
function işlevim() {}
const SABİTİM = 1;
$a = new Sınıfım;
$c = new \isim\alanım\Sınıfım; // "Küresel Etki Alanı" bölümüne bakınız
$a = strlen('selam'); // "İsim alanlarının kullanımı: Son çare olarak
// küresel işlev ve sabitler" bölümüne bakınız
$d = \isim\alanım\SABİTİM; // isim alanı işleci ve __NAMESPACE__
$d = __NAMESPACE__ . '\SABİTİM'; // sabiti" bölümüne bakınız
echo constant($d); // "İsim alanları ve dinamik dil özellikleri"
// bölümüne bakınız
?>
]]>
</programlisting>
</example>
<note>
<simpara>
İsim alanı isimleri harf büyüklüğüne duyarlıdır.
</simpara>
</note>
<note>
<para>
İsim alanı ismi olarak <literal>PHP</literal> ve
<literal>PHP\Classes</literal> gibi bu isimle başlayan bileşik isimler dahili
dil kullanımına ayrılmış olup kullanıcı yazılımlarında kullanılmamalıdır.
</para>
</note>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.definition">
<title>İsim Alanlarının Tanımlanması</title>
<titleabbrev>İsim Alanları</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
İsim alanları içinde her çeşit PHP kodu bulunabilirse de sadece şu tür
kod isim alanlarından etkilenir: Sınıflar (nitelikler ve soyutlama dahil),
arayüzler, işlevler ve sabitler.
</para>
<para>
İsim alanları, <literal>namespace</literal> anahtar sözcüğü ile
bildirilirler. Bir isim alanını içeren bir dosyada isim alanı bütün
diğer kodlardan önce (ama bir
<xref linkend="control-structures.declare" /> satırından önce değil)
dosyanın başlarında bildirilmelidir.
<example>
<title>- Tek bir isim alanı bildirimi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem;
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
?>
]]>
</programlisting>
</example>
<note>
<simpara>
Tamamen nitelenmiş isimlere (yani, bir ters bölü ile başlayan isimlere)
isim alanı bildirimlerinde izin verilmez, çünkü böyle oluşumlar göreli isim
alanı ifadeleri olarak yorumlanır.
</simpara>
</note>
Bir isim alanı bildiriminden önce bulunmasına izin verilen tek oluşum,
kaynak dosyanın kodlamasının tanımlandığı <literal>declare</literal> deyimidir.
Bunun dışında, baştaki fazladan boşluklar da dahil hiçbir PHP-dışı kod,
bir isim alanı bildiriminden önce yer alamaz. Örnek:
<example>
<title>- Tek bir isim alanı bildirimi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<html>
<?php
namespace Sınıfım; // ölümcül hata - namespace, betikteki ilk deyim olmalıdır
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
Diğer tüm PHP oluşumlarının tersine, isim alanının dosya sistemi içinde
parçalara bölünebilmesi için aynı isim alanı birden fazla dosyada
tanımlanabilir.
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.nested">
<title>Alt İsim Alanlarının Bildirilmesi</title>
<titleabbrev>Alt İsim Alanları</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
Dizinler ve dosyalardaki gibi PHP isim alanı isimleri arasında da bir
hiyeraraşi belirtmek mümkündür. Bu bakımdan, bir isim alanı başka isim
alanlarının altında tanımlanabilir:
<example>
<title>- Tek bir isim alanının hiyerarşik bildirimi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem\Alt\Seviye;
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
?>
]]>
</programlisting>
</example>
Yukarıdaki örnekte, <literal>Projem\Alt\Seviye\BAĞLANTI_TAMAM</literal> sabiti,
<literal>Projem\Alt\Seviye\Bağlantı</literal> sınıfı ve
<literal>Projem\Alt\Seviye\bağlan</literal> işlevi oluşturulmaktadır.
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.definitionmultiple">
<title>Birden Fazla İsim Alanının Aynı Dosyada Tanımlanması</title>
<titleabbrev>Birden fazla isim alanının aynı dosyada tanımlanması</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
Birden fazla isim alanı aynı dosya içinde bildirilebilir. İki çeşit söz
dizimine izin verilir.
</para>
<para>
<example>
<title>- Birden fazla isim alanın ayrımsız ardarda bildirilmesi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem;
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
namespace DiğerProjem;
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
Bu söz dizimi aynı dosya içinde birden fazla isim alanı bildirimi için
önerilmez. Bunun yerine ayraçlı söz dizimi önerilir.
</para>
<para>
<example>
<title>- Birden fazla isim alanın ayraçlı olarak bildirilmesi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem {
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
}
namespace DiğerProjem {
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
Aynı dosya içinde birden fazla isim alanını birleştirmek iyi bir kodlama
uygulaması olarak teşvik edilmektedir. Çoğunlukla çok sayıda PHP betiğini
aynı dosyada birleştirmek amacıyla kullanılır.
</para>
<para>
İsim alansız küresel kodu isim alanlı kodla bir arada kullanmanın tek
yolu ayraçlı söz dizimini kullanmaktır (diğerine izin verilmemektedir).
Küresel kod isimsiz bir isim alanı bildirimi ile aynı dosyada şöyle
bildirilebilir:
<example>
<title>- Birden fazla isim alanın isim alansız kodla birlikte
bildirilmesi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem {
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
}
namespace { // küresel kod
session_start();
$a = Projem\bağlan();
echo Projem\Bağlantı::başlat();
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
İsim alanı ayraçlarının dışında, kodlama belirten <code>declare</code>
deyimi dışında hiçbir PHP kodu bulunamaz.
<example>
<title>- Birden fazla isim alanın isim alansız kodla birlikte
bildirilmesi</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
declare(encoding='UTF-8');
namespace Projem {
const BAĞLANTI_TAMAM = 1;
class Bağlantı { /* ... */ }
function bağlan() { /* ... */ }
}
namespace { // küresel kod
session_start();
$a = Projem\bağlan();
echo Projem\Bağlantı::başlat();
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.basics">
<title>İsim alanlarının kullanımı: Temeller</title>
<titleabbrev>Temeller</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
İsim alanlarının kullanımından önce PHP'nin kodunuzdaki hangi isim alanlı
kodu isteğinizi nasıl anlayabildiğinden bahsetmek gerekir. Bunu daha
kolay anlayabilmek için PHP isim alanları ile dosya sistemleri arasındaki
benzerlikten yola çıkılabilir. Bir dosya sistemindeki bir dosyaya üç
yolla erişilebilir:
<orderedlist>
<listitem>
<simpara>
<literal>fan.txt</literal> şeklinde göreli dosya ismiyle. Bu isim dosya
sisteminde içinde bulunulan dizin <code>geçerlidizin/</code> olmak
üzere <literal>geçerlidizin/fan.txt</literal> olarak çözümlenir. Dolayısıyla
geçerli dizin <literal>/home/veli</literal> ise dosya ismi
<literal>/home/veli/fan.txt</literal> olarak çözümlenecektir.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
<literal>altdizin/fan.txt</literal> şeklinde göreli dosya yolu. Bu isim
dosya sisteminde içinde bulunulan dizin <code>geçerlidizin/</code>
olmak üzere <literal>geçerlidizin/altdizin/fan.txt</literal> olarak
çözümlenir.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
<literal>/home/veli/fan.txt</literal> şeklinde mutlak dosya yolu. Bu,
<literal>/home/veli/fan.txt</literal> olarak çözümlenir.
</simpara>
</listitem>
</orderedlist>
Aynı kurallar PHP'deki isim alanlı elemanlara da uygulanabilir. Örneğin
bir sınıf ismine üç şekilde başvurulabilir:
<orderedlist>
<listitem>
<simpara>
<literal>$a = new fan();</literal> veya
<literal>fan::statikyöntem();</literal> gibi bir nitelenmemiş isim veya
öneksiz bir sınıf ismi. Eğer geçerli isim alanı ismi
<literal>geçerlisimalanı</literal> ise bu isim,
<literal>geçerlisimalanı\fan</literal> olarak çözümlenir. Eğer kod küresel
ve isim alansız ise, isim <literal>fan</literal> olarak çözümlenecektir.
</simpara>
<simpara>
Bir ayrıntı: Eğer isim alanlı işlev ve sabitler tanımlı ise
nitelenmemiş isimli işlevler ve sabitler küresel işlevler ve sabitler
olarak çözümlenir. Ayrıntılar için <link
linkend="language.namespaces.fallback">İsim alanlarının kullanımı: Son
çare olarak küresel işlev ve sabitler</link> bölümüne bakınız.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
<literal>$a = new altisimalanı\fan();</literal> veya
<literal>altisimalanı\fan::statikyöntem();</literal> gibi bir nitelenmemiş
isim veya öneksiz bir sınıf ismi. Eğer geçerli isim alanı ismi
<literal>geçerlisimalanı</literal> ise bu isim,
<literal>geçerlisimalanı\altisimalanı\fan</literal> olarak çözümlenir. Eğer
kod küresel ve isim alansız ise, isim <literal>altisimalanı\fan</literal>
olarak çözümlenecektir.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
<literal>$a = new \geçerlisimalanı\fan();</literal> veya
<literal>\geçerlisimalanı\fan::statikyöntem();</literal> gibi tamamen
nitelenmiş isim veya küresel önekli bir isim. Bu isim daima kodda
belirtildiği gibi <literal>geçerlisimalanı\fan</literal> olarak çözümlenir.
</simpara>
</listitem>
</orderedlist>
</para>
<para>
Üç söz dizimi aşağıda örneklenmiştir:
<informalexample>
<simpara>dosya1.php</simpara>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Fan\Fin\altisimalanı;
const FAN = 1;
function fan() {}
class fan
{
static function statikyöntem() {}
}
?>
]]>
</programlisting>
<simpara>dosya2.php</simpara>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Fan\Fin;
include 'dosya1.php';
const FAN = 2;
function fan() {}
class fan
{
static function statikyöntem() {}
}
/* Nitelenmemiş isim */
fan(); // Fan\Fin\fan işlevine çözümlenir
fan::statikyöntem(); // Fan\Fin\fan sınıfının statikyöntem yöntemine çözümlenir
echo FAN; // Fan\Fin\FAN sabitine çözümlenir
/* Nitelenmiş isim */
altisimalanı\fan(); // Fan\Fin\altisimalanı\fan işlevine çözümlenir
altisimalanı\fan::statikyöntem(); // Fan\Fin\altisimalanı\fan sınıfının
// statikyöntem yöntemine çözümlenir
echo altisimalanı\FAN; // Fan\Fin\altisimalanı\FAN sabitine çözümlenir
/* Tamamen nitelenmiş isim */
\Fan\Fin\fan(); // Fan\Fin\fan işlevine,
\Fan\Fin\fan::statikyöntem(); // Fan\Fin\fan sınıfının statikyöntem yöntemine,
echo \Fan\Fin\FAN; // Fan\Fin\FAN sabitine çözümlenir
?>
]]>
</programlisting>
</informalexample>
</para>
<para>
Herhangi bir küresel sınıf, işlev veya sabite
<function>\strlen</function>, <classname>\Exception</classname> veya
\<constant>INI_ALL</constant> gibi tamamen nitelenmiş isimleriyle
erişilebileceğine dikkat ediniz.
<example>
<title>- Küresel sınıf, işlev ve sabitlere bir isim alanı içinden erişim
</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Fan;
function strlen() {}
const INI_ALL = 3;
class Exception {}
$a = \strlen('merhaba'); // strlen küresel işlevini çağırır
$b = \INI_ALL; // INI_ALL küresel sabitini çağırır
$c = new \Exception('error'); // Exception küresel sınıfını örnekler
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.dynamic">
<title>İsim alanları ve dinamik dil özellikleri</title>
<titleabbrev>İsim alanları ve dinamik dil özellikleri</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
PHP'nin isim alanları gerçeklenimi bir programlama dili olarak PHP'nin
kendi dinamik doğasından etkilenir. Örnek olarak aşağıdaki kodu isim
alanlı koda dönüştürmek istersek:
<example>
<title>- Dinamik olarak erişilen elemanlar</title>
<simpara>örnek1.php:</simpara>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
class sınıfadı
{
function __construct()
{
echo __METHOD__,"\n";
}
}
function işlevadı()
{
echo __FUNCTION__,"\n";
}
const sabitadı = "küresel";
$a = 'sınıfadı';
$obj = new $a; // sınıfadı::__construct basar
$b = 'işlevadı';
$b(); // işlevadı basar
echo constant('sabitadı'), "\n"; // küresel basar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
Tamamen nitelenmiş isim kullanmak gerekir (isim alanı önekli sınıf adı).
Bir dinamik sınıf, işlev veya sabit ismi içinde bir nitelenmiş isim ile
tamamen nitelenmiş isim arasında bir fark olmadığından baştaki ters
bölünün gereksiz oluşuna dikkat edin.
<example>
<title>- Dinamik olarak erişilen isim alanlı elemanlar</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace isimalanıadı;
class sınıfadı
{
function __construct()
{
echo __METHOD__,"\n";
}
}
function işlevadı()
{
echo __FUNCTION__,"\n";
}
const sabitadı = "isimalanlı";
/* çift tırnakları kullanacaksanız, "\\isimalanıadı\\sınıfadı"
biçiminde olmalıdır */
$a = '\isimalanıadı\sınıfadı';
$obj = new $a; // isimalanıadı\sınıfadı::__construct basar
$a = 'isimalanıadı\sınıfadı';
$obj = new $a; // bu da isimalanıadı\sınıfadı::__construct basar
$b = 'isimalanıadı\işlevadı';
$b(); // isimalanıadı\işlevadı basar
$b = '\isimalanıadı\işlevadı';
$b(); //bu da isimalanıadı\işlevadı basan
echo constant('\isimalanıadı\sabitadı'), "\n"; // isimalanlı basar
echo constant('isimalanıadı\sabitadı'), "\n"; // bu da isimalanlı basar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
SSS arasındaki <link linkend="language.namespaces.faq.quote">Dizgelerdeki
isim alanı adlarının öncelenmesi</link> konusuna da bakmayı unutmayın.
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.nsconstants">
<title><code>namespace</code> sözcüğü ve <code>__NAMESPACE__</code> sihirli sabiti
</title>
<titleabbrev>namespace sözcüğü ve __NAMESPACE__</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
PHP, geçerli isim alanı içindeki elemanlara mutlak olarak iki yolla
erişimi destekler: sihirli <constant>__NAMESPACE__</constant> sabiti ve
<literal>namespace</literal> anahtar sözcüğü.
</para>
<para>
<constant>__NAMESPACE__</constant> sabitinin değeri içinde bulunulan isim
alanının adını içeren bir dizgedir. Küresel alandaki isim alansız kod
için sabitin değeri boş dizgedir.
<example>
<title>- İsim alanlı kod, __NAMESPACE__ örneği</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem;
echo '"', __NAMESPACE__, '"'; // "Projem" basar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
<example>
<title>- Küresel kod, __NAMESPACE__ örneği</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
echo '"', __NAMESPACE__, '"'; // "" basar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
<constant>__NAMESPACE__</constant> sabiti dinamik olarak oluşturulan
isimler için kullanışlıdır.
<example>
<title>- Dinamik isim oluşturmak için __NAMESPACE__ kullanımı</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem;
function get($sınıfadı)
{
$a = __NAMESPACE__ . '\\' . $sınıfadı;
return new $a;
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
<literal>namespace</literal> sözcüğü, geçerli isim alanından veya bir alt isim
alanından doğrudan doğruya bir eleman isteği yaparken kullanılabilir.
Sınıflardaki <literal>self</literal> işlecinin isim alanlarındaki karşılığıdır.
<example>
<title>- Bir isim alanı içinde <code>namespace</code> işleci</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Projem;
use fan\fin as fon; // bak: "İsim alanlarının kullanımı: İthal/Rumuz"
fin\fon(); // Projem\fin\fon() işlevini çağırır
namespace\fin\fon(); // Projem\fin\fon() işlevini çağırır
namespace\işlev(); // Projem\işlev() işlevini çağırır
namespace\alt\işlev(); // Projem\alt\işlev() işlevini çağırır
namespace\isim::yöntem(); // Projem\isim sınıfının statik "yöntem"
// yöntemini çağırır
$a = new namespace\alt\isim(); // Projem\alt\isim sınıfını örnekler
$b = namespace\SABİT; // Projem\SABİT sabitinin değerini $b'ye atar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
<example>
<title>- Küresel kod içinde <code>namespace</code> işleci</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace\işlev(); // işlev() işlevini çağırır
namespace\alt\işlev(); // alt\işlev() işlevini çağırır
namespace\isim::yöntem(); // isim sınıfının statik "yöntem" yöntemini çağırır
$a = new namespace\alt\isim(); // alt\isim sınıfını örnekler
$b = namespace\SABİT; // SABİT sabitinin değerini $b'ye atar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.importing">
<title>İsim alanlarının kullanımı: İthal ve Takma ad</title>
<titleabbrev>Takma ad ve İthal</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
Dış kaynaklı tamamen nitelenmiş bir isme bir takma adla veya ithal
ederek başvurma yeteneği isim alanlarının önemli bir özelliğidir. Bu
özellik, Unix dosya sistemlerinin bir dizin veya dosyaya bir sembolik
bağ oluşturma yeteneğine benzer.
</para>
<para>
PHP sabitler, işlevler, sınıflar, arayüzler, nitelikler, sayılamalar
ve isim alanlarına takma ad verilmesini ve ithalini destekler.
</para>
<para>
Takma ad kullanımı <literal>use</literal> işleci üzerinden sağlanır.
Aşağıda 5 çeşidin de ithal örneğine yer verilmiştir:
<example>
<title>- <code>use</code> işleci ile ithal/takma ad kullanımı</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace fan;
use Bir\Tam\Sınıfadı as BirBaşkası;
// use Bir\Tam\iAadı as iAadı ile aynıdır
use Bir\Tam\iAadı;
// küresel bir sınıfın ithali
use DiziNesnesi;
// bir işlevin ithali
use function Bir\Tam\işlevAdı;
// bir işleve takma ad
use function Bir\Tam\işlevAdı as func;
// bir sabitin ithali
use const Bir\Tam\SABİT;
$nesne = new namespace\BirBaşkası; // fan\BirBaşkası sınıfını örnekler
$nesne = new BirBaşkası; // Bir\Tam\Sınıfadı sınıfını örnekler
iAadı\altia\işlev(); // Bir\Tam\iAadı\altia\işlev işlevini çağırır
$a = new DiziNesnesi(array(1)); // DiziNesnesi sınıfını örnekler
// "use DiziNesnesi" olmasaydı fan\DiziNesnesi sınıfını örneklerdik
func(); // Bir\Tam\işlevAdı işlevini çağırır
echo SABİT; // Bir\Tam\SABİT değerini basar
?>
]]>
</programlisting>
</example>
İsim alanlı adlar için baştaki terbölü gereksiz olup önerilmediği
gibi bunlar geçerli isim alanına göre işlenmezler. İthal edilen isimler
ise tamamen nitelenmiş olmalıdır. (Tamamen nitelenmiş isimler
<literal>Fan\Fin</literal> şeklinde isim alanı ayracı içermelerine karşın
küresel isimler <literal>FanFin</literal> şeklinde isim alanı ayracı
içermezler.)
</para>
<para>
PHP bunlara ek olarak çok sayıda <code>use</code> deyiminin aynı satırda
kullanılmasına imkan veren bir kısayola da sahiptir.
<example>
<title>- <code>use</code> işleci ile rumuz/ithal, çoklu <code>use</code>
kullanımı</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
use Bir\Tam\Sınıfadı as BirBaşkası, Bir\Tam\iAadı;
$nesne = new BirBaşkası; // Bir\Tam\Sınıfadı sınıfını örnekler
iAadı\altia\işlev(); // Bir\Tam\iAadı\altia\işlev işlevini çağırır
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
İthal işlemi derleme sırasında yerine getirilir ve dolayısıyla dinamik
sınıf, işlev ve sabit isimlerini etkilemez.
<example>
<title>- İthal işlemi ve dinamik isimler</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
use Bir\Tam\Sınıfadı as BirBaşkası, Bir\Tam\iAadı;
$nesne = new BirBaşkası; // Bir\Tam\Sınıfadı sınıfını örnekler
$a = 'BirBaşkası';
$nesne = new $a; // BirBaşkası sınıfını örnekler
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
Bunlara ek olarak, ithal işlemi sadece nitelenmemiş ve nitelenmiş
isimleri etkiler. Tamamen nitelenmiş isimler mutlak olup ithal işleminden
etkilenmez.
<example>
<title>- İthal işlemi ve tamamen nitelenmiş isimler</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
use Bir\Tam\Sınıfadı as BirBaşkası, Bir\Tam\iAadı;
$nesne = new BirBaşkası; // Bir\Tam\Sınıfadı sınıfını örnekler
$nesne = new \BirBaşkası; // BirBaşkası sınıfını örnekler
$nesne = new BirBaşkası\birşey; // Bir\Tam\Sınıfadı\birşey sınıfını örnekler
$nesne = new \BirBaşkası\birşey; // BirBaşkası\birşey sınıfını örnekler
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<sect2 xml:id="language.namespaces.importing.scope">
<title>İthal etki alanı kuralları</title>
<para>
<literal>use</literal> anahtar sözcüğü bir dosyanın en dış etki alanında
veya isim alanı bildirimleri içinde kullanılmalıdır. Bunun sebebi ithal
işleminin çalışma zamanında değil derleme sırasında yapılmasıdır,
dolayısıyla bir bloğun etki alanında olamaz. Aşağıdaki örnekte uygun
olmayan <literal>use</literal> kullanımı gösterilmiştir:
</para>
<para>
<example>
<title>- Usülsüz ithal kuralı</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace Languages;
function toGreenlandic()
{
use Languages\Danish;
// ...
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<note>
<para>
İthal kuralları dosyaya özeldir, yani içerilen dosyalar içeren dosyanın
ithal kurallarını miras al<emphasis>MA</emphasis>yacaktır.
</para>
</note>
</sect2>
<sect2 xml:id="language.namespaces.importing.group">
<title>Gruplu <literal>use</literal> bildirimleri</title>
<para>
Aynı <link linkend="language.namespaces.definition">isim alanından</link>
ithal edilen sınıflar, işlevler ve sabitler tek bir
<link linkend="language.namespaces.importing"><literal>use</literal></link>
deyiminde gruplanabilir.
</para>
<informalexample>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
use some\namespace\ClassA;
use some\namespace\ClassB;
use some\namespace\ClassC as C;
use function some\namespace\fn_a;
use function some\namespace\fn_b;
use function some\namespace\fn_c;
use const some\namespace\ConstA;
use const some\namespace\ConstB;
use const some\namespace\ConstC;
// aşağıdaki gruplandırılmış use bildirimine eşdeğerdir
use some\namespace\{ClassA, ClassB, ClassC as C};
use function some\namespace\{fn_a, fn_b, fn_c};
use const some\namespace\{ConstA, ConstB, ConstC};
]]>
</programlisting>
</informalexample>
</sect2>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.global">
<title>Küresel Alan</title>
<titleabbrev>Küresel alan</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
Herhangi bir isim alanı tanımı olmaksızın, tüm sınıf ve işlev tanımları
PHP'de isim alanlarının desteklenmediği zamanlardaki gibi küresel alana
yerleştirilir. Bir ismin önüne doğrudan doğruya <literal>\</literal> konulması,
bu ismin bir isim alanı bağlamında bile küresel alandan bir isim olarak
işlem görmesini sağlar.
<example>
<title>- Küresel alan belirtiminin kullanımı</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace A\B\C;
/* A\B\C\fopen işlevidir */
function fopen() {
/* ... */
$f = \fopen(...); // küresel fopen çağrılır
return $f;
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.fallback">
<title>İsim alanlarının kullanımı: Küresel alana son çare olarak küresel işlev ve sabitler</title>
<titleabbrev>Küresel alana son çare</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
Bir isim alanı içinde PHP, bir sınıf ismi, işlev veya sabitin bağlamında
nitelenmemiş isimlere rastlarsa bunları farklı önceliklerle ele alır.
Sınıf isimleri daima geçerli isim alanı ismine çözümlenir. Dolayısıyla
yerleşik veya isim alansız kullanıcı sınıflarına erişmek için, bunların
aşağıdaki gibi tamamen nitelenmiş isimlerinin kullanılması gerekir:
<example>
<title>- Küresel sınıflara bir isim alanı içinde erişim</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace A\B\C;
class Exception extends \Exception {}
$a = new Exception('hi'); // $a, A\B\C\Exception sınıfının bir nesnesidir
$b = new \Exception('hi'); // $b, Exception sınıfının bir nesnesidir
$c = new ArrayObject; // ölümcül hata, A\B\C\ArrayObject yoktur
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
<para>
İşlevler ve sabitler açısından PHP, bir isim alanlı işlev veya sabit
mevcut değilse son çare olarak küresel işlevlere ve sabitlere başvurur.
<example>
<title>- Bir isim alanı içinde son çare olarak küresel işlev ve
sabitlerin kullanımı</title>
<programlisting role="php">
<![CDATA[
<?php
namespace A\B\C;
const E_ERROR = 45;
function strlen($str)
{
return \strlen($str) - 1;
}
echo E_ERROR, "\n"; // "45" basar
echo INI_ALL, "\n"; // "7" basar - son çare olarak küresel INI_ALL
echo strlen('hi'), "\n"; // "1" basar
if (is_array('hi')) { // "dizi değil" basar
echo "dizi\n";
} else {
echo "dizi değil\n";
}
?>
]]>
</programlisting>
</example>
</para>
</sect1>
<sect1 xml:id="language.namespaces.rules">
<title>İsim çözünürlük kuralları</title>
<titleabbrev>İsim çözünürlük kuralları</titleabbrev>
<?phpdoc print-version-for="namespaces"?>
<para>
İsim çözünürlük kurallarının amaçları gereği bazı önemli tanımlar:
<variablelist>
<title>İsim alanı adı tanımları</title>
<varlistentry>
<term>Nitelenmemiş isim</term>
<listitem>
<para>
<literal>Fan</literal> gibi bir isim alanı ayracı içermeyen bir betimleyici.
</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term>Nitelenmiş isim</term>
<listitem>
<para>
<literal>Fan\Fin</literal> gibi bir isim alanı ayracı içeren bir
betimleyici.
</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term>Tamamen nitelenmiş isim</term>
<listitem>
<para>
<literal>\Fan\Fin</literal> gibi bir isim alanı ayracı ile başlayan isim
alanı ayraçlı bir betimleyici. <literal>\Fan</literal> isim alanı da
tamamen nitelenmiş bir isimdir.
</para>
</listitem>
</varlistentry>
<varlistentry>
<term>Göreli isim</term>
<listitem>
<para>
<literal>namespace\Fan\Fin</literal> gibi <literal>namespace</literal> ile
başlayan bit tanımlayıcıdır.
</para>
</listitem>
</varlistentry>
</variablelist>
</para>
<para>
İsimler şu kurallara göre çözümlenir:
<orderedlist>
<listitem>
<simpara>
Tamamen nitelenmiş isimler daima önünde ters bölü imi olmayan isimlere
çözümlenir. Örneğin, <literal>new \A\B</literal> deyimi
<literal>A\B</literal> sınıfı olarak çözümlenir.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
Göreli isimler ise daima <literal>namespace\</literal> öneki geçerli
isim alanı ile değiştirilerek çözümlenir. Eğer isim küresel isim
alanındaysa <literal>namespace\</literal> öneki konmaz. Örneğin,
<literal>X\Y</literal> isim alanındaki <literal>namespace\A</literal>,
<literal>X\Y\A</literal> olarak çözümlenirken aynı isim küresel isim
alanı içindeyse <literal>A</literal> olarak çözümlenir.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
Nitelenmiş isimlerde ismin ilk bölümü geçerli sınıf/isimalanı ithal
tablosuna göre dönüştürülür. Örneğin, <literal>A\B\C</literal> isim
alanı <literal>C</literal> olarak ithal edilmişse
<literal>C\D\E</literal> ismi <literal>A\B\C\D\E</literal> ismine
dönüştürülür.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
Nitelenmiş isimlerde ithal kurallarına göre dönüştürülmeyen tüm
isimlerin önüne geçerli isim alanı ismi getirilir. Örneğin,
<literal>A\B</literal> isim alanınındaki bir <literal>C\D\E</literal>
ismi <literal>A\B\C\D\E</literal> ismine dönüştürülecektir.
</simpara>
</listitem>
<listitem>
<simpara>
Nitelenmemiş isimler derleme sırasında ilgili türün geçerli ithal
kurallarına göre dönüştürülür. Yani, sınıf benzeri isimler
sınıf/isimalanı ithal tablosuna göre, işlevler işlev ithal tablosuna
göre, sabitler sabit ithal tablosuna göre dönüştürülür. Örneğin,
<literal>use A\B\C;</literal> sonrasında <literal>new C()</literal>
gibi bir kullanım <literal>A\B\C()</literal> olarak çözümlenir. benzer
şekilde, <literal>use function A\B\fan;</literal> sonrasında
<literal>fan()</literal> gibi bir kullanım <literal>A\B\fan</literal>
ismine dönüştürülür.
</simpara>
</listitem>