<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>

<chapter xml:id="configuration" xmlns="http://docbook.org/ns/docbook" xmlns:xlink="http://www.w3.org/1999/xlink" xmlns:xi="http://www.w3.org/2001/XInclude">

<title>Çalışma Anı Yapılandırması</title>

<sect1 xml:id="configuration.file">

<title>Yapılandırma Dosyası</title>

<simpara>

Yapılandırma dosyası (&php.ini;) PHP başlatıldığında okunur. PHP'nin

sunucu modülü sürümlerinde bu işlem bir kereliğine HTTP sunucusu

başlatıldığında gerçekleşir. <acronym>CGI</acronym> ve

<acronym>CLI</acronym> sürümlerinde ise PHP'nin her çağrılışında işlem

tekrarlanır.

</simpara>

<para>

&php.ini; sırasıyla şuralarda aranır:

<itemizedlist>

<listitem>

<para>

SAPI modülüne özgü konum (Apache 2'de <literal>PHPIniDir</literal>

yönergesi, CGI ve CLI için <literal>-c</literal> komut satırı seçeneği)

</para>

</listitem>

<listitem>

<para>

<varname>PHPRC</varname> ortam değişkeni.

</para>

</listitem>

<listitem>

<para>

<literal>php.ini</literal> dosyasının konumu

PHP'nin farklı sürümleri için ayarlanabilmektedir. Kayıt defteri

anahtarlarının kökü, kurulu işletim sistemi ve PHP'nin 32 veya 64 bit

oluşuna bağlıdır. 32 bit işletim sisteminde 32 bit PHP veya 64 bit

işletim sisteminde 64 bit PHP için [(HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP],

64 bit işletim sisteminde 32 bit PHP sürümü için bunu yerine

[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6432Node\PHP]] kullanın. Aynı bitlik

kurulum için kayıt defteri anahtarları aşağıdaki sırayla incelenir:

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP\x.y.z]</literal>,

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP\x.y]</literal> ve

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP\x]</literal>.

Burada x, y ve z harfleri PHP'nin ana, alt ve yama sürümlerini

belirtir. 64 bit işletim sisteminde PHP'nin 32 bit sürümleri için kayıt

defteri anahtarları aşağıdaki sırayla incelenir:

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6421Node\PHP\x.y.z]</literal>,

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6421Node\PHP\x.y]</literal> ve

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6421Node\PHP\x]</literal>.

Burada x, y ve z harfleri PHP'nin ana, alt ve yama sürümlerini

belirtir. Bu anahtarlarda bir <literal>IniFilePath</literal> değeri

varsa ilk bulunan <literal>php.ini</literal> konumu kullanılır

(sadece Windows).

</para>

</listitem>

<listitem>

<para>

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\PHP]</literal> or

<literal>[HKEY_LOCAL_MACHINE\SOFTWARE\WOW6432Node\PHP]</literal>

anahtarının <literal>\IniFilePath</literal> değeri (sadece Windows).

</para>

</listitem>

<listitem>

<para>

Geçerli çalışma dizini (CLI dışında)

</para>

</listitem>

<listitem>

<para>

HTTP sunucusunun dizini (SAPI modülleri için) veya PHP dizini

(Windows için)

</para>

</listitem>

<listitem>

<para>

Windows dizini (<filename class="directory">C:\windows</filename>

veya <filename class="directory">C:\winnt</filename>) (Windows için)

veya <literal>--with-config-file-path</literal> derleme seçeneği ile

belirtilen dizin.

</para>

</listitem>

</itemizedlist>

</para>

<para>

<filename>php-SAPI.ini</filename> mevcutsa (burada SAPI, kullanılan

SAPI'dir, dolayısıyla <filename>php-cli.ini</filename> veya

<filename>php-apache.ini</filename> gibi bir dosya ismidir), &php.ini;

yerine bu dosya kullanılır. SAPI ismi <function>php_sapi_name</function>

işlevi ile saptanabilir.

</para>

<note>

<para>

Apache HTTP sunucusunun başlatıldığında kök dizine geçmesi PHP'nin

&php.ini; dosyasını dosya sisteminin kök dizininde aramasına sebep olur.

</para>

</note>

<para>

&php.ini; içinde kullanılabilen ortam değişkenlerinin kullanımı aşağıda gösterilmiştir.

</para>

<para>

<example>

<title>- &php.ini; Ortam Değişkenleri</title>

<programlisting role="ini">

<![CDATA[

</programlisting>

</example>

</para>

<para>

&php.ini; yönergelerinin eklentilerle ilgili olanlarının belgeleri her

eklentinin kendi belgeleri içindedir. <link linkend="ini">Temel

yönergelerin listesini</link> eklerde bulabilirsiniz. Tamamı olmasa da

yönergelerin büyük çoğunluğu kılavuzda belgelenmiş durumdadır. Kurulu PHP

sürümünüzde geçerli yönergelerin tam listesi için kendi içinde iyi

açıklanmış &php.ini; dosyanızı okuyun. Ayrıca, Git'te bulunan <link

xlink:href="&url.php.git.phpini;">en son &php.ini;</link> dosyası da bu

konuda size yardımcı olabilir.

</para>

<para>

<example>

<title>- &php.ini; örneği</title>

<programlisting role="ini">

</programlisting>

</example>

</para>

<para>

.ini dosyalarında bulunan yönergelere isimleriyle değişken olarak

erişilebilir. Örnek:

<literal>open_basedir = ${open_basedir} ":/new/dir"</literal>.

</para>

<sect2 xml:id="configuration.file.scan">

<title>Tarama Dizinleri</title>

<para>

PHP'yi, &php.ini;'yi okuduktan sonra bir dizindeki .ini dosyalarını

tarayacak şekilde yapılandırmak mümkündür. Bu,

<option role="configure">--with-config-file-scan-dir</option> seçeneği

ayarlanarak derleme sırasında yapılabilir. Tarama

dizini daha sonra çalışma anında <varname>PHP_INI_SCAN_DIR</varname> ortam

değişkeni ayarlanarak geçersiz kılınabilir.

</para>

<para>

Birden fazla dizini platforma özgü yol ayırıcıyla ayırarak taramak

mümkündür (Windows, NetWare ve RISC OS için <literal>;</literal> diğer

tüm platformlarda <literal>:</literal> kullanılır. PHP'nin kullandığı

değer <constant>PATH_SEPARATOR</constant> sabiti olarak mevcuttur).

<varname>PHP_INI_SCAN_DIR</varname>'de boş bir dizin verilmişse,

PHP ayrıca derleme sırasında

<option role="configure">--with-config-file-scan-dir</option> seçeneği

ile verilen dizini de tarayacaktır.

</para>

<para>

PHP her dizinde, PHP <literal>.ini</literal> uzantılı tüm dosyaları

alfabetik sırayla tarar. <function>php_ini_scanned_files</function>

işlevi ile veya PHP'yi <option>--ini</option> seçeneğiyle çalıştırarak

yüklenen dosyaların bir listesi ve sırası elde edilebilir.

</para>

<informalexample>

<screen>

</screen>

</informalexample>

</sect2>

</sect1>

<sect1 xml:id="configuration.file.per-user">

<title>.user.ini dosyaları</title>

<simpara>

Dizinler için .htaccess tarzı INI dosyaları

desteklenmektedir. Bu dosyalar <emphasis>sadece</emphasis> CGI/FastCGI SAPI

tarafından işlenir. Bu işlevsellik ile PECL htscanner eklentisi atıl duruma

düşmüştür. PHP'yi Apache modülü olarak çalıştırıyorsanız aynı etkiyi elde

etmek için &htaccess; dosyalarını kullanın.

</simpara>

<simpara>

Ana &php.ini; dosyasına ek olarak, PHP istenen PHP dosyasının bulunduğu

dizinden itibaren her dizini INI dosyaları için tarar ve bunları geçerli

belge kök dizinine uygulanıyormuş gibi uygular

(<varname>$_SERVER['DOCUMENT_ROOT']</varname> değişkenine atandığı gibi).

PHP dosyasının belge kökü dışında olduğu durumlarda sadece onun dizini

taranır.

</simpara>

<simpara>

.user.ini tarzı INI dosyalarında sadece <constant>INI_PERDIR</constant>

ve <constant>INI_USER</constant> kipindeki INI ayarları işleme sokulur.

</simpara>

<simpara>

Kullanıcı INI dosyalarını denetlemek için iki yeni INI yönergesi

kullanılmaktadır:

<link linkend="ini.user-ini.filename">user_ini.filename</link> ve

<link linkend="ini.user-ini.cache-ttl">user_ini.cache_ttl</link>

</simpara>

<simpara>

<link linkend="ini.user-ini.filename">user_ini.filename</link> ile

PHP'nin dizinlerde arayacağı dosyanın ismi belirtilir.

<literal>.user.ini</literal> öntanımlı değerdir.

</simpara>

<simpara>

<link linkend="ini.user-ini.cache-ttl">user_ini.cache_ttl</link> ile

kullanıcı INI dosyalarının ne sıklıkta denetleneceği belirtilir.

300 saniye (5 dakika) öntanımlı

değerdir.

</simpara>

</sect1>

<sect1 xml:id="configuration.changes.modes">

<title>Yapılandırma ayarlarının yeri</title>

<para>

Bu kipler, bir PHP yönergesinin nerede ve ne zaman atanabileceğini

belirlerler ve bu kılavuzdaki her yönerge bu kiplerden biri ile

ilişkilidir. Örneğin, bazı ayarlar bir PHP betiğinin içinde

<function>ini_set</function> kullanarak atanabilirken bazıları da

&php.ini; veya &httpd.conf; dosyasında atanabilirler.

</para>

<para>

Örneğin, <link linkend="ini.output-buffering">output_buffering</link>

ayarı için kip <constant>INI_PERDIR</constant> olup

<function>ini_set</function> kullanarak atanamaz. Bununla birlikte,

<link linkend="ini.display-errors">display_errors</link> yönergesinin

kipi <constant>INI_ALL</constant> olup <function>ini_set</function>

kullanımı dahil her yerde atanabilir.

</para>

<variablelist>

<title>INI kip sabitleri</title>

<varlistentry>

<term>

<constant>INI_USER</constant>

(<type>int</type>)

</term>

<listitem>

<simpara>

Kullanıcı betiklerinde (örn,

<function xmlns="http://docbook.org/ns/docbook">ini_set</function> ile)

veya <link xmlns="http://docbook.org/ns/docbook"

linkend="configuration.changes.windows">Windows kayıt defteri</link>

içinde atanabilir.

</simpara>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>

<term>

<constant>INI_PERDIR</constant>

(<type>int</type>)

</term>

<listitem>

<simpara>

&php.ini;, &htaccess;, &httpd.conf; veya &user-ini; içinde atanabilir.

</simpara>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>

<term>

<constant>INI_SYSTEM</constant>

(<type>int</type>)

</term>

<listitem>

<simpara>

&php.ini; veya &httpd.conf; içinde atanabilir.

</simpara>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>

<term>

<constant>INI_ALL</constant>

(<type>int</type>)

</term>

<listitem>

<simpara>

Herhangi bir yerde atanabilir.

</simpara>

</listitem>

</varlistentry>

</variablelist>

</sect1>

<sect1 xml:id="configuration.changes">

<title>Yapılandırma ayarlarının değiştirilmesi</title>

<sect2 xml:id="configuration.changes.apache">

<title>PHP'nin bir Apache modülü olarak çalıştırılması</title>

<simpara>

PHP'yi bir Apache modülü olarak kullanırken, yapılandırma ayarlarını

Apache yapılandırma dosyalarındaki (&httpd.conf; ve &htaccess;

dosyaları) yönergeleri kullanarak da değiştirebilirsiniz. Bunu

yapabilmek için Apache yapılandırmasında "AllowOverride Options" veya

"AllowOverride All" olması gerekir.

</simpara>

<para>

PHP yapılandırmasını Apache yapılandırma dosyaları içinden

değiştirmenize imkan veren çeşitli Apache yönergeleri vardır.

<constant>INI_ALL</constant>, <constant>INI_PERDIR</constant>

veya <constant>INI_SYSTEM</constant> olarak belirtilebilen

yönergeleri eklerdeki <link linkend="ini.list">php.ini yönergelerinin

listesi</link> sayfasında bulabilirsiniz.

</para>

<para>

<variablelist>

<varlistentry>

<term>

<systemitem role="directive">php_value</systemitem>

<parameter>isim</parameter>

<parameter>değer</parameter>

</term>

<listitem>

<para>

Belirtilen değeri ismi belirtilen yönergeye atar. Sadece

<constant>INI_ALL</constant> ve

<constant>INI_PERDIR</constant> türü yönergeler için

kullanılabilir. Önceki atanan değeri silmek için değer olarak

<literal>none</literal> kullanın.

</para>

<note>

<simpara>

Mantıksal değer atamak için <systemitem role="directive"

>php_value</systemitem> yönergesini değil, <systemitem

role="directive">php_flag</systemitem> (aşağıya bakınız)

yönergesini kullanmalısınız.

</simpara>

</note>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>

<term>

<systemitem role="directive">php_flag</systemitem>

<parameter>isim</parameter>

<parameter>on|off</parameter>

</term>

<listitem>

<para>

Bir mantıksal yapılandırma yönergesi atamak için kullanılır. Sadece

<constant>INI_ALL</constant> ve

<constant>INI_PERDIR</constant> türü yönergeler için

kullanılabilir.

</para>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>

<term>

<systemitem role="directive">php_admin_value</systemitem>

<parameter>isim</parameter>

<parameter>değer</parameter>

</term>

<listitem>

<para>

İsmi belirtilen yönergeye belirtilen değeri atar. &htaccess;

dosyalarında <emphasis>kullanılamaz</emphasis>. Bu yönerge ile

atanan hiçbir yönerge türü <function>ini_set</function> veya

&htaccess; tarafından geçersiz kılınamaz. Önceki atanan değeri

silmek için değer olarak <literal>none</literal> kullanın.

</para>

</listitem>

</varlistentry>

<varlistentry>

<term>

<systemitem role="directive">php_admin_flag</systemitem>

<parameter>isim</parameter>

<parameter>on|off</parameter>

</term>

<listitem>

<para>

Bir mantıksal yapılandırma yönergesi atamak için kullanılır.

&htaccess; dosyalarında <emphasis>kullanılamaz</emphasis>. Bu

yönerge ile atanan hiçbir yönerge türü &htaccess; veya

<function>ini_set</function> tarafından geçersiz kılınamaz.

</para>

</listitem>

</varlistentry>

</variablelist>

</para>

<para>

<example>

<title>- Apache yapılandırma örneği</title>

<programlisting role="ini">

</programlisting>

</example>

</para>

<caution>

<para>

PHP sabitleri PHP dışında mevcut değildir. Örneğin, &httpd.conf;

dosyasında <link linkend="ini.error-reporting">error_reporting</link>

yönergesine <constant>E_ALL</constant> veya

<constant>E_NOTICE</constant> PHP sabitlerini atayamazsınız. Bunu

yaparsanız daima 0 olarak değerlendirileceklerdir. Sabitleri kullanmak

yerine bunların bit maskelerini kullanın. Bu sabitler &php.ini; içinde

kullanılabilir.

</para>

</caution>

</sect2>

<sect2 xml:id="configuration.changes.windows">

<title>PHP yapılandırmasının Windows kayıt defteri üzerinden

değiştirilmesi</title>

<simpara>

PHP, Windows üzerinde çalışırken, yapılandırma değerleri Windows kayıt

defteri kullanılarak her dizin için ayrı ayrı değiştirilebilir.

Yapılandırma değerleri defterde <literal>HKLM\SOFTWARE\PHP\Per

Directory Values</literal> anahtarının dizin isimlerine karşılık gelen

alt anahtarlarında saklanır. Örneğin,

<literal>c:\inetpub\wwwroot</literal> dizini için yapılandırma

değerleri <literal>HKLM\SOFTWARE\PHP\Per Directory

Values\c\inetpub\wwwroot</literal> anahtarında saklanır. Dizin ile

ilgili ayarlar, dizin içinde ve alt dizinlerde çalıştırılan her betik

için geçerli olur. Anahtar altındaki değerler PHP yapılandırma

yönergelerinin isimlerini ve dizge değerlerini içermelidir. Değerlerde

bulunan PHP sabitleri çözümlenmez. Sadece,

<constant>INI_USER</constant> türü değişebilir yapılandırma

değerleri bu yolla atanabilir, <constant>INI_PERDIR</constant>

değerleri atanamaz, çünkü bu yapılandırma değerleri her istekte yeniden

okunur.

</simpara>

</sect2>

<sect2 xml:id="configuration.changes.other">

<title>Diğer PHP arayüzleri</title>

<para>

PHP'yi nasıl çalıştırdığınızdan bağımsız olarak, belli değerleri

betiğinizin çalışması sırasında <function>ini_set</function> işlevi

sayesinde değiştirebilirsiniz. Bu konuda daha ayrıntılı bilgi için

<function>ini_set</function> sayfasına bakınız.

</para>

<para>

Sistem yapılandırmanızla ilgili ayarlar ve mevcut değerleri ilginizi

çekiyorsa <function>phpinfo</function> işlevini çalıştırabilir ve elde

ettiğiniz sayfayı inceleyebilirsiniz. Ayrıca, yapılandırma

yönergelerinin her birine çalışma anında <function>ini_get</function>

veya <function>get_cfg_var</function> işlevini kullanarak

erişebilirsiniz.

</para>

</sect2>

</sect1>

</chapter>