Hανάπτυξη του κτιρίου, πιστοποιημένου κατά LEED Gold, αποτυπώνει τη στρατηγική επιλογή της εταιρείας να σχεδιάσει χώρους που βελτιώνουν την καθημερινότητα των ανθρώπων της και υποστηρίζουν νέους τρόπους εργασίας. Σε αυτό το περιβάλλον, το "The Circle" αναδεικνύει τη μετάβαση που συντελείται ευρύτερα στον επιχειρηματικό κόσμο: η βιώσιμη ανάπτυξη παύει να λειτουργεί ως επικοινωνιακή πρακτική και καθίσταται δομικό στοιχείο στρατηγικής.
Αυτήν ακριβώς τη μετάβαση περιγράφουν η Στέλλα Γούναρη, και ο Δημήτρης Σακίπης, Partners στην PwC Ελλάδας, υπεύθυνοι των υπηρεσιών Βιώσιμης Ανάπτυξης και Κλιματικής Αλλαγής, σκιαγραφώντας την εξέλιξη ενός πεδίου που την τελευταία δεκαετία έχει αλλάξει ριζικά χαρακτήρα.
Τα ζητήματα βιώσιμης ανάπτυξης έχουν διανύσει μια μακρά διαδρομή, ξεκινώντας σε εθελοντική βάση, στο πλαίσιο της Εταιρικής Κοινωνικής Ευθύνης, με στόχο κυρίως τη βελτίωση της εικόνας των επιχειρήσεων. Ένα από τα πρώτα βήματα ήταν οι απολογισμοί βιωσιμότητας, που σήμερα εκδίδονται εθελοντικά από περισσότερες από 150 επιχειρήσεις στην Ελλάδα. Ωστόσο, η εικόνα αυτή έχει μεταβληθεί, με την ευρωπαϊκή νομοθεσία να φέρνει τη βιωσιμότητα στο επίκεντρο των κανονιστικών απαιτήσεων. Ήδη το 2025 περισσότερες από 50 επιχειρήσεις στην Ελλάδα δημοσιεύσαν για πρώτη φορά έκθεση βιωσιμότητας βάσει της Οδηγίας CSRD και έλαβαν διασφάλιση από ορκωτό ελεγκτή ή άλλον πάροχο υπηρεσιών διασφάλισης. Επομένως, η έκθεση βιωσιμότητας για πολλές επιχειρήσεις δεν είναι πλέον μία προαιρετική διαδικασία αλλά μία κανονιστική απαίτηση παρά τις αλλαγές, τις αναβολές και τα μέτρα απλούστευσης που έρχονται μέσω των πακέτων Omnibus.
Διαχείριση κινδύνων, ενεργειακή μετάβαση, εφοδιαστική αλυσίδα, πράσινα κίνητρα και διαφάνεια στα δεδομένα. Η στρατηγική που δημιουργεί ουσιαστική αξία στις επιχειρήσεις
Παράλληλα, η ενασχόληση των επιχειρήσεων με τη βιωσιμότητα δεν περιορίζεται στις κανονιστικές ή νομικές απαιτήσεις. Αντίθετα, εξελίσσεται σε θεμελιώδες στοιχείο της στρατηγικής κάθε οργανισμού, καθώς δημιουργεί πραγματική αξία, ενισχύει την ανθεκτικότητα και διαμορφώνει νέες προοπτικές ανάπτυξης. Η βιωσιμότητα δεν είναι απλώς το "πρέπει" της νομοθεσίας, αλλά το "πώς" του μακροπρόθεσμου μετασχηματισμού.
Οι πέντε κρίσιμες προτεραιότητες για τη δημιουργία αξίας μέσα από τη βιωσιμότητα
Η PwC έχει εντοπίσει πέντε βασικές προτεραιότητες που βοηθούν τις επιχειρήσεις να αξιοποιήσουν τη βιωσιμότητα ως πραγματικό μοχλό δημιουργίας αξίας και όχι απλώς ως υποχρέωση συμμόρφωσης. Πρόκειται για πέντε πεδία στα οποία οι εταιρείες μπορούν να θωρακίσουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο, να ενισχύσουν την ανθεκτικότητά τους και να αξιοποιήσουν νέες ευκαιρίες ανάπτυξης.
- Διαχείριση κινδύνων & προστασία επιχειρηματικής αξίας Οι φυσικοί κίνδυνοι που προκαλεί η κλιματική αλλαγή, από ακραία καιρικά φαινόμενα έως διαταραχές στη λειτουργία εγκαταστάσεων και προμηθευτών, αποτελούν πλέον άμεση επιχειρηματική απειλή. Η έγκαιρη αξιολόγηση των επιπτώσεων, η ενίσχυση της ανθεκτικότητας υποδομών και η ενσωμάτωση σχεδίων προσαρμογής δημιουργούν ανταγωνιστικό πλεονέκτημα, μειώνουν το κόστος από πιθανά συμβάντα, αλλά και ενισχύουν την αξία της εταιρείας μακροπρόθεσμα. Οι επιχειρήσεις που προετοιμάζονται πρώτες, προστατεύουν αποτελεσματικότερα τα έσοδα και τη θέση τους στην αγορά.
- Ενεργειακή στρατηγική & μετάβαση Η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά απλώς τη μείωση εκπομπών, αλλά αποτελεί πλέον στρατηγικό πυλώνα επιχειρησιακού σχεδιασμού. Η αύξηση του ενεργειακού κόστους, η αβεβαιότητα στην προσφορά και η στροφή προς καθαρότερες λύσεις καθιστούν την ενεργειακή αυτονομία και τη βελτιστοποίηση κατανάλωσης, κρίσιμους παράγοντες ανταγωνιστικότητας. Επιχειρήσεις που επενδύουν σε τεχνολογίες αποδοτικότητας, ΑΠΕ και "smart energy management" μειώνουν κόστος, σταθεροποιούν λειτουργίες και αξιοποιούν νέες αγορές που συνδέονται με την πράσινη οικονομία.
- Ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας Οι κίνδυνοι που σχετίζονται με τη βιωσιμότητα είτε είναι φυσικοί, κανονιστικοί ή και ενεργειακοί, μεταφέρονται σε όλο το μήκος της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η ανθεκτικότητα των προμηθευτών, η ιχνηλασιμότητα πρώτων υλών και η συμμόρφωση με νέες απαιτήσεις, όπως αυτές του CSDDD και του EUDR, καθίστανται ζωτικής σημασίας. Οι εταιρείες που χτίζουν ευέλικτες, διαφοροποιημένες και διαφανείς αλυσίδες εφοδιασμού μειώνουν λειτουργικούς κινδύνους, αποφεύγουν πρόστιμα και ενισχύουν την εμπιστοσύνη πελατών και επενδυτών.
- Φορολογικά κίνητρα & χρηματοδοτικά εργαλεία Η μετάβαση απαιτεί επενδύσεις, και οι κυβερνήσεις παγκοσμίως δίνουν ισχυρά κίνητρα για την επιτάχυνσή της. Φορολογικές ελαφρύνσεις, επιδοτήσεις και ειδικά χρηματοδοτικά σχήματα μπορούν να μειώσουν σημαντικά το κόστος υλοποίησης πράσινων έργων. Την ίδια στιγμή, όμως, οι επιχειρήσεις που δεν προσαρμόζονται έγκαιρα θα βρεθούν αντιμέτωπες με αυξανόμενα πρόστιμα, ποινές και "πράσινους φόρους” από τράπεζες, ασφαλιστικές και ρυθμιστικές αρχές. Ο σωστός σχεδιασμός επιτρέπει στις εταιρείες να αξιοποιούν ευκαιρίες και να μειώνουν τους κινδύνους.
- Reporting & αξιοποίηση δεδομένων Η διαφάνεια στα δεδομένα βιωσιμότητας αποτελεί πια κρίσιμο στοιχείο εταιρικής διακυβέρνησης, επηρεάζοντας αποφάσεις, επενδύσεις και λειτουργική στρατηγική. Το reporting, ιδίως υπό τα νέα ευρωπαϊκά πρότυπα, δεν είναι πλέον μια τυπική διαδικασία, αλλά προσφέρει πληροφορίες που μπορούν να οδηγήσουν σε μείωση κόστους, βελτίωση αποδοτικότητας και καλύτερη διαχείριση κινδύνων. Επιχειρήσεις που αξιοποιούν τα δεδομένα σωστά ενισχύουν την αξιοπιστία τους και μετατρέπουν τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης σε μηχανισμό δημιουργίας αξίας.
Συνδέουμε τη βιωσιμότητα με τις βασικές επιχειρηματικές προτεραιότητες κάθε οργανισμού
Στην Ελλάδα, η PwC έχει οργανώσει τη δομή της λειτουργίας της στις συμβουλευτικές υπηρεσίες βιωσιμότητας μέσα από ένα δυναμικό περίπου100 εξειδικευμένων συμβούλων και ομάδων πίσω από τη στρατηγική βιωσιμότητας, τη δημιουργία αξίας για τους οργανισμούς, αλλά και το sustainability reporting. "Το βασικό μας πλεονέκτημα είναι ότι συνδυάζουμε τη γνώση της βιωσιμότητας με τη βαθιά γνώση κάθε κλάδου, ώστε να συνδέεται ουσιαστικά με τις επιχειρηματικές προτεραιότητες", υπογραμμίζει ο κ. Σακίπης.
Η εικόνα της αγοράς, όπως τη σκιαγραφεί η κ. Γούναρη, είναι πολυεπίπεδη. "Υπάρχουν εταιρείες με υψηλή ωριμότητα, άλλες που βρίσκονται στα πρώτα τους βήματα και αρκετές που προσπαθούν να κατανοήσουν ένα ιδιαίτερα σύνθετο ρυθμιστικό πλαίσιο σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο". Κλάδοι όπως η ενέργεια, οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες και τα τρόφιμα εμφανίζουν έντονη κινητικότητα, με ολοένα και περισσότερες επιχειρήσεις να προσεγγίζουν στρατηγικά τη βιωσιμότητα, σημειώνει.
Καθώς η βιώσιμη ανάπτυξη περνά από το επίπεδο των προθέσεων στην πράξη, αλλάζει και ο τρόπος με τον οποίο αξιολογείται και ελέγχεται. Πέραν του παραδοσιακού οικονομικού ελέγχου, οι επιχειρήσεις καλούνται πλέον να υποβληθούν και σε διασφάλιση της έκθεσης βιωσιμότητας, η οποία ενσωματώνεται στην ετήσια έκθεση οικονομικής διαχείρισης. Η εξέλιξη αυτή οδήγησε τις ελεγκτικές ομάδες της PwC να συνδυάσουν την τεχνογνωσία σε χρηματοοικονομικά θέματα με εξειδικευμένες γνώσεις σε θέματα βιωσιμότητας, μέσα από στοχευμένα προγράμματα εκπαίδευσης που αναπτύχθηκαν και υλοποιήθηκαν τα τελευταία χρόνια, με στόχο την παροχή ενιαίων και ολοκληρωμένων υπηρεσιών διασφάλισης .
Οι προκλήσεις και ο ρόλος της τεχνολογίας
Το νέο αυτό περιβάλλον, ωστόσο, συνοδεύεται και από σημαντικές προκλήσεις. Όπως επισημαίνει η κυρία Γούναρη, οι εξελίξεις στο κανονιστικό πλαίσιο δεν περιορίζονται στο reporting, αλλά επηρεάζουν το σύνολο των λειτουργιών των επιχειρήσεων, οι οποίες καλούνται να ανταποκριθούν σε πολλαπλές απαιτήσεις συμμόρφωσης σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Ένας κρίσιμος παράγοντας παραμένει το κόστος συμμόρφωσης, με τις εταιρείες να αναζητούν τρόπους ώστε οι σχετικές επενδύσεις να μεταφραστούν σε απτά, μακροπρόθεσμα οφέλη και πραγματική δημιουργία αξίας.
Εργαλεία AI για υπολογισμό ανθρακικού αποτυπώματος, αξιολόγηση ESG και αυτοματοποιημένη παραγωγή αναφορών, προσφέρουν στους πελάτες τεχνολογική υπεραξία
Καθοριστικός είναι και ο ρόλος της τεχνολογίας. Όπως τονίζει η κυρία Γούναρη, η τεχνολογία και η τεχνητή νοημοσύνη παίζουν πλέον κομβικό ρόλο τόσο στο sus- tainability reporting όσο και στη συνολική στρατηγική βιωσιμότητας. Η αναφορά και η λήψη αποφάσεων σε θέματα ESG χαρακτηρίζεται από έντονη εξάρτηση από δεδομένα, με εκατοντάδες δείκτες και χιλιάδες σημεία πληροφόρησης. Η PwC επενδύει σε εργαλεία που ενσωματώνουν AI, από τον υπολογισμό ανθρακικού αποτυπώματος έως την αυτοματοποιημένη παραγωγή αναφορών, προσφέροντας στους πελάτες όχι μόνο συμβουλευτική, αλλά και τεχνολογικές λύσεις, τονίζει από την πλευρά του ο κ. Σακίπης.
Ένα από τα πιο σημαντικά επιτεύγματα της PwC Ελλάδας αφορά στον τρόπο με τον οποίο υποστηρίζει επενδύσεις μεγάλων private equity funds στην ενσωμάτωση κριτηρίων βιωσιμότητας. Τα τελευταία χρόνια, η εταιρεία έχει βοηθήσει επενδυτές να αναβαθμίσουν τα χαρτοφυλάκιά τους, ώστε να δημιουργούν υπεραξία κατά τη φάση του exit, παρέχοντας υποστήριξη σε τομείς όπως η στρατηγική βιωσιμότητας και το reporting.
Παράλληλα όμως, η PwC στην Ελλάδα, πρωταγωνιστεί και σε έργα βιωσιμότητας πέρα από τα ελληνικά σύνορα, αξιοποιώντας τη θέση της στο διεθνές δίκτυο της PwC και την πρόσβαση σε εξειδικευμένη τεχνογνωσία από ώριμες αγορές. Μέσα από αυτή τη δραστηριότητα, εισάγει προηγμένες πρακτικές και καινοτόμες προσεγγίσεις που μεταφέρει πίσω στην Ελλάδα, ενισχύοντας την ικανότητά των οργανισμών να επιτύχουν το μετασχηματισμό τους. Με αυτόν τον τρόπο, λειτουργεί ως καταλύτης για την υιοθέτηση διεθνών προτύπων βιωσιμότητας στη χώρα.
Η PwC στην Ελλάδα, πρωταγωνιστεί και σε έργα βιωσιμότητας πέρα από τα ελληνικά σύνορα, αξιοποιώντας τη θέση της στο διεθνές δίκτυο της PwC
Όπως επισημαίνει ο κ. Σακίπης, καταλύτης για τη δημιουργία μακροπρόθεσμης αξίας για τις επιχειρήσεις σε κάθε τομέα, και ιδιαίτερα στο sustainability, αποτελούν τα managed services, υπηρεσίες που παρέχονται σε βάθος χρόνου στον πελάτη και με όχημα την τεχνολογία (technology-enabled) μειώνουν τα κόστη και οδηγούν στην επίτευξη της στρατηγικής. Με αυτόν τον τρόπο οι πελάτες μας, αφήνουν σε εμάς, λειτουργίες που δεν είναι στην εξειδίκευσή τους και έτσι έχουν τη δυνατότητα να κινηθούν πιο γρήγορα και με μεγαλύτερη ευελιξία, απελευθερώνοντας πόρους για επανεπένδυση και οδηγώντας τον οργανισμό τους σε περισσότερη καινοτομία και μεγαλύτερη αποτελεσματικότητα.
Το Sustainability Hub της Ρόδου ως Πυλώνας Καινοτομίας
Η στρατηγική της PwC περιλαμβάνει, τέλος, και την ανάπτυξη δικτύου δορυφορικών γραφείων εκτός Αθήνας και Θεσσαλονίκης, ένα μοντέλο που αξιοποιεί τη δυναμική της περιφέρειας και ενισχύει τις τοπικές κοινωνίες μέσα από τη δημιουργία νέων ευκαιριών. Ανάμεσα σε αυτές τις πρωτοβουλίες, η Ρόδος κατέχει ιδιαίτερη θέση, καθώς αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα του πώς η περιφέρεια μπορεί να εξελιχθεί σε πυρήνα βιώσιμης ανάπτυξης και καινοτομίας.
Το βασικό μας πλεονέκτημα είναι ότι συνδυάζουμε τη γνώση της βιωσιμότητας με τη βαθιά γνώση κάθε κλάδου, ώστε να συνδέεται ουσιαστικά με τις επιχειρηματικές προτεραιότητες
Το Sustainability Hub στη Ρόδο ξεχωρίζει, με έμφαση στον τουρισμό και την ενίσχυση δεξιοτήτων σε θέματα ESG, επιβεβαιώνοντας ότι η βιωσιμότητα αποκτά πλέον ουσιαστικό περιφερειακό και διεθνές αποτύπωμα. Ως κέντρο εξειδίκευσης, συμβάλλει ενεργά στην αναβάθμιση του ανθρώπινου δυναμικού και στη διάχυση πρακτικών που υποστηρίζουν τον βιώσιμο μετασχηματισμό των ελληνικών νησιών, με στόχο να αναδείξει συγχρόνως τη Ρόδο σε πρότυπο μοντέλο βιώσιμου τουριστικού προορισμού.