Lam Dev Blog

[Lập trình C] Bài tập lập trình C 4

admin@phamvanlam.com — Mon, 18 Jan 2021 06:00:00 GMT

Tiếp tục series để ôn tập và rèn luyện kỹ năng lập trình, bài tập lập trình C 4 giới thiệu với bạn những bài tập lập trình C cơ bản giúp bạn ôn tập toàn bộ kiến thức đã học.

Chú ý: những bài tập sau đây sẽ liên quan đến nhau nên lời giải sẽ đặt chung ở dưới cùng bài viết.

Bài 1

Tạo struct Person như sau:

Tên: char name[25]
Quốc tịnh: char nationality[25]
Năm sinh: int birth_year
Tài sản ròng: float net_worth

Bài 2

Tạo menu chương trình:

+------------------------------------------------------------------+
|             BILLIONAIRES PROFILE MANAGEMENT PROGRAM              |
+------------------------------------------------------------------+
|1. Input |2. Sort |3. Analyze |4. Find |5. Save |6. Open |7. Exit |
+------------------------------------------------------------------+

Chú ý:

Menu hiển thị khi chương trình bắt đầu
Sau mỗi lựa chọn của user kết thúc, hỏi lại như sau:

Do you want to continue?
- Yes, I do. (press 'y' or 'Y')
- No, I don't. (press 'n or 'N')
- Please clear the screen ! (press 'c' or 'C') 
Your choice:

Nếu user nhấn:

'y' hoặc 'Y' thì lặp lại menu
'n' hoặc 'N' thì thoát chương trình
'c' hoặc 'C' thì xóa màn hình

Yêu cầu user nhập lại nếu lựa chọn của user là không hợp lệ.

Bài 3

Khi user chọn option 1. Input ở menu thì làm như sau:

Yêu cầu nhập vào tổng số lượng Person
Nhập vào thông tin của mỗi Person
Kiểm tra tính đúng đắn của dữ liệu nhập vào theo yêu cầu sau:
- Tuổi: age > 30, ngược lại in ra: Person age must be greater than 30
- Tài sản ròng: 1 <= net_worth <= 100, ngược lại in ra: Networth must be between 1(billion $) and 100(billion $)

Ví dụ (chỗ ghi đậm là phần nhập vào của user):

Please input person[1]:

Name: Bill Gates
Nationality: United States
Birth Year: 1995
Net Worth: 90

Chú ý: phần này phải được viết trong một hàm với tham số đầu vào phải là con trỏ vào struct Person.

Bài 4

Sắp xếp persons theo thứ tự giảm dần của net_worth và hiển thị danh sách.

Khi user chọn option 2. Sort ở menu thì làm như sau:

Sắp xếp các persons theo thứ tự net_worth giảm dần
Hiển thị thông tin chi tiết của mỗi Person sau khi sắp xếp, ví dụ:

+------------------------------------------------------------------+
|Person Name    |Nationality    |Birth Year |Net Worth (billion $) |
+------------------------------------------------------------------+
|Bill Gates     |United States  |1955       |90.00                 |
+------------------------------------------------------------------+
|Amacio Ortega  |Spain          |1936       |76.50                 |
+------------------------------------------------------------------+
|Warren Buffet  |United States  |1930       |66.40                 |
+------------------------------------------------------------------+

Chú ý: phần này phải được viết trong một hàm với tham số đầu vào phải là con trỏ vào struct Person.

Bài 5

Phân tích dữ liệu theo quốc tịch.

Khi user chọn option 3. Analyze ở menu thì làm như sau:

Tính xem có bao nhiêu đến từ một quốc gia cụ thể
Hiển thị thống kê, ví dụ:

Statistics Result:
+ There are 2 person(s) from 'United States'
+ There are 1 person(s) from 'Spain'

Chú ý: phần này phải được viết trong một hàm với tham số đầu vào phải là con trỏ vào struct Person.

Bài 6

Tìm person theo quốc tịnh và tài sản ròng.

Khi user chọn option 4. Find ở menu thì làm như sau:

Yêu cầu user nhập vào quốc tịnh và một giá trị min
Hiển thị thông tin của tất cả các person có quốc tịch đã nhập vào với giá trị net_worth lớn hơn giá trị min.

Ví dụ:

Nationality: United States
Min Net worth (billion $): 60

Search Results:
+------------------------------------------------------------------+
|Person Name    |Nationality    |Birth Year |Net Worth (billion $) |
+------------------------------------------------------------------+
|Bill Gates     |United States  |1955       |90.00                 |
+------------------------------------------------------------------+
|Warren Buffet  |United States  |1930       |66.40                 |
+------------------------------------------------------------------+
2 person(s) found.

Chú ý: phần này phải được viết trong một hàm với tham số đầu vào phải là con trỏ vào struct Person.

Bài 7

Lưu ra file.

Khi user chọn option 5. Save ở menu thì làm như sau:

Yêu cầu nhập vào file name
Tạo file ở chế độ binary
Nếu không thể mở được file thì thông báo lỗi và kết thúc hàm
Ghi data của list các person ra file
Thông báo dữ liệu đã được ghi thành công
Đóng file

Ví dụ:

Your choice: 5
Save the list into file:
File name: C:\Users\LamPV\Downloads\person.dat
Data successfully saved into file!

Chú ý: phần này phải được viết trong một hàm với tham số đầu vào phải là con trỏ vào struct Person.

Bài 8

Mở file và hiển thị danh sách.

Khi user chọn option 6. Open ở menu thì làm như sau:

Yêu cầu nhập vào file name
Mở file ở chế độ binary
Nếu không thể mở được file thì thông báo lỗi và kết thúc hàm
Đọc dữ liệu từ file vào một mảng rồi hiển thị danh sách ra màn hình
Đóng file

Chú ý: user phải nhập vào danh sách person trước khi làm những option khác, trừ trường hợp Clear screen hoặc Exit.

Ví dụ:

Your choice: 6
Open file and display the list:
File name: C:\Users\LamPV\Downloads\person.dat

+------------------------------------------------------------------+
|Person Name    |Nationality    |Birth Year |Net Worth (billion $) |
+------------------------------------------------------------------+
|Bill Gates     |United States  |1955       |90.00                 |
+------------------------------------------------------------------+
|Amancio Ortega |Spain          |1936       |76.50                 |
+------------------------------------------------------------------+
|Warren Buffet  |United States  |1930       |66.40                 |
+------------------------------------------------------------------+

Xem lời giải

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>
#include <string.h>

typedef struct {
	char name[25];
	char nationality[25];
	int birth_year;
	float net_worth;
} Person;

int N = 0;

// Input informations of all people
void inputData(Person *p)
{
	// Ask to enter the total number of persons
	int scanfValid;
	do {
		printf("\nEnter the total number of Persons: ");
		scanfValid = scanf("%d", &N);
		if (!scanfValid) {
			fflush(stdin);
		}
	} while(!scanfValid || N <= 0);

	// Realloc the pointer to store store N person
	p = (Person*)realloc(p, N*sizeof(Person));
	if (!p) {
		printf("Not enough memory");
		return;
	}

	// Ask to input all informations for each person
	int i;
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("Please input person[%d]:\n", i+1);
		fflush(stdin);
		printf("Name: ");
		gets(p[i].name);
		printf("Nationality: ");
		gets(p[i].nationality);

		while(1) {
			fflush(stdin);
			printf("Birth Year: ");
			scanf("%d", &p[i].birth_year);

			if (p[i].birth_year <= 0) {
				continue;
			}

			// Assume that current year is 2021
			int age = 2021 - p[i].birth_year;;
			if (age <= 30) {
				printf("Person age must be greater than 30\n");
				continue;
			}

			break;
		}

		while(1) {
			fflush(stdin);
			printf("Net Worth: ");
			scanf("%f", &p[i].net_worth);

			if (p[i].net_worth < 1 || p[i].net_worth > 100) {
				printf("Networth must be between 1(billion $) and 100(billion $)\n");
				continue;
			}

			break;
		}
	}
}

// Display list
void displayTable(Person *p)
{
	int i;
	printf("\n");
	printf("+------------------------------------------------------------------+\n");
	printf("|%-15s|%-15s|%-11s|%-22s|\n", "Person Name", "Nationality", "Birth Year", "Net Worth (billion $)");
	printf("+------------------------------------------------------------------+\n");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("|%-15s|%-15s|%-11d|%-22.2f|\n", p[i].name, p[i].nationality, p[i].birth_year, p[i].net_worth);
		printf("+------------------------------------------------------------------+\n");
	}
}

// Sort persons by net_worth desending and display list
void sortData(Person *p)
{
	int i, j;
	for(i = 0; i < N - 1; i++) {
		for(j = i + 1; j < N; j++) {
			if(p[i].net_worth < p[j].net_worth) {
				Person tmp = p[i];
				p[i] = p[j];
				p[j] = tmp;
			}
		}
	}

	displayTable(p);
}

// Calculate how many persons are there from a specific nation
void analyzeData(Person *p)
{
	printf("Statistics Result:\n");

	int i;
	for(i = 0; i < N; i++) {
		// check whether a nationality is printed
		int j, isPrinted = 0;
		for(j = 0; j < i; j++) {
			if (strcmp(p[i].nationality, p[j].nationality) == 0) {
				isPrinted = 1;
				break;
			}
		}

		// if the nationality is printed, then move to the next one
		if (isPrinted) {
			continue;
		}

		// otherwise, count how many persons are there from the nationality
		int cnt = 0;
		for(j = i; j < N; j++) {
			if (strcmp(p[i].nationality, p[j].nationality) == 0) {
				cnt++;
			}
		}

		// print statistics
		printf("+ There are %d person(s) from '%s'.\n", cnt, p[i].nationality);
	}
}

// Find person by nationality and min networth
void findData(Person *p)
{
	char nationality[25];
	float net_worth;

	fflush(stdin);
	printf("Nationality: ");
	gets(nationality);
	printf("Min Net worth (billion $): ");
	scanf("%f", &net_worth);

	int i, cnt = 0;
	printf("\nSearch Results:\n");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		if(strcmp(p[i].nationality, nationality) == 0 && p[i].net_worth > net_worth) {
			cnt++;
		}
	}
	if (cnt > 0) {
		printf("+------------------------------------------------------------------+\n");
		printf("|%-15s|%-15s|%-11s|%-22s|\n", "Person Name", "Nationality", "Birth Year", "Net Worth (billion $)");
		printf("+------------------------------------------------------------------+");
		for(i = 0; i < N; i++) {
			if (strcmp(p[i].nationality, nationality) == 0 && p[i].net_worth > net_worth) {
				printf("\n");
				printf("|%-15s|%-15s|%-11d|%-22.2f|\n", p[i].name, p[i].nationality, p[i].birth_year, p[i].net_worth);
				printf("+------------------------------------------------------------------+");
			}
		}
	}
	printf("\n%d person(s) found.\n", cnt);
}

// save list persons to file
void saveToFile(Person *p)
{
	char fileName[256];
	fflush(stdin);
	printf("Save the list into file:\n");
	printf("File name: ");
	gets(fileName);

	FILE *fp = fopen(fileName, "wb");
	if(!fp) {
		printf("ERROR: cannot open file to write!\n");
	} else {
		int i;
		for(i = 0; i < N; i++) {
			fwrite(p + i, sizeof(Person), 1, fp);
		}
		printf("Data successfully saved into file!\n");
		fclose(fp);
	}
}

// read list persons from a file
void readFromFile()
{
	char fileName[256];
	fflush(stdin);
	printf("Open file and display the list:\n");
	printf("File name: ");
	gets(fileName);

	FILE *fp = fopen(fileName, "rb");
	if(!fp) {
		printf("ERROR: cannot open file to read!\n");
	} else {
		int i;
		Person *p = (Person*) malloc(N*sizeof(Person));
		for(i = 0; i < N; i++) {
			fread(p + i, sizeof(Person), 1, fp);
		}
		displayTable(p);
		free(p);
		fclose(fp);
	}
}

int main()
{
	// Init a pointer to point to the first item of array
	Person *ps = (Person*) malloc(1*sizeof(Person));

	while(1) {
		// Show menu
		printf("+------------------------------------------------------------------+\n");
		printf("|             BILLIONAIRES PROFILE MANAGEMENT PROGRAM              |\n");
		printf("+------------------------------------------------------------------+\n");
		printf("|1. Input |2. Sort |3. Analyze |4. Find |5. Save |6. Open |7. Exit |\n");
		printf("+------------------------------------------------------------------+\n");

		// Ask to select a menu item
		int menu, scanfValid;
		do {
			printf("Your choice: ");
			scanfValid = scanf("%d", &menu);
			if (!scanfValid) {
				fflush(stdin);
			}
		} while(!scanfValid || menu < 1 || menu > 7);

		// Do user's request
		switch(menu) {
			case 1:
				inputData(ps);
				break;
			case 2:
				sortData(ps);
				break;
			case 3:
				analyzeData(ps);
				break;
			case 4:
				findData(ps);
				break;
			case 5:
				saveToFile(ps);
				break;
			case 6:
				readFromFile();
				break;
			default:
				return 0;
		}

		// Ask to continue or exit
		printf("\nDo you want to continue?\n");
		printf("- Yes, I do. (press 'y', 'Y')\n");
		printf("- No, I don't. (press 'n', 'N')\n");
		printf("- Please clear the screen ! (press 'c', 'C')\n");

		char ch;
		do {
			fflush(stdin);
			printf("Your choice: ");
			scanf("%c", &ch);
		} while(ch != 'y' && ch != 'Y' && ch != 'n' && ch != 'N' && ch != 'c' && ch != 'C');

		if (ch == 'c' || ch == 'C') system("cls");
		else if (ch == 'n' || ch == 'N') return 0;
	}

	free(ps);
	return 0;
}

[Lập trình C] Bài tập lập trình C 3

admin@phamvanlam.com — Thu, 14 Jan 2021 06:00:00 GMT

Tiếp tục series để ôn tập và rèn luyện kỹ năng lập trình, bài tập lập trình C 3 giới thiệu với bạn những bài tập lập trình C cơ bản giúp bạn ôn tập toàn bộ kiến thức đã học.

Chú ý: những bài tập sau đây sẽ liên quan đến nhau nên lời giải sẽ đặt chung ở dưới cùng bài viết.

Bài 1

Định nghĩa một cấu trúc như sau:

struct book_st: char name[30], char category[30], int price, int year
Trong hàm main(), khai báo một mảng gồm 3 phần tử kiểu book_st tên là bookList.

Bài 2

Viết menu chương trình như sau:

1. Input data of book 
2. Sort, display details information and statistic of all books 
3. Find the book of category 
4. Save to binary file book.dat
5. Exit

Bài 3

Triển khai ý 1 trong menu bài 2: "Nhập dữ liệu về book".

Khi người dùng chọn 1, hiển thị ra như sau (với phần ghi đậm là dữ liệu nhập từ bàn phím):

Enter data of book 1:

Name: Tham tu lung danh
Category: Truyen tranh
Price: 50000
Year: 2010

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là array của struct book_st
Khi thực hiện hàm này xong, thông tin người dùng nhập sẽ được lưu vào mảng bookList.

Bài 4

Triển khai ý 2 trong menu bài 2: "Sắp xếp và hiển thị thông tin của các book đã nhập".

Khi người dùng chọn 2, thực hiện việc sắp xếp lại mảng bookList theo thứ tự từ a-z (ascending) của category. Nếu 2 cuốn sách cùng thể loại thì sắp xếp theo Price tăng dần.

Sau đó hiển thị mảng theo định dạng sau:

No ||Name               ||Category          ||Price  ||Year  ||
001||Than Dieu Dai Hiep ||Truyen Kiem Hiep  ||30000  ||2008  ||
002||Anh Hung Xa Dieu   ||Truyen Kiem Hiep  ||35000  ||2010  ||
003||Tham Tu Lung Danh  ||Truyen Tranh      ||50000  ||2010  ||

Tiếp theo là hiển thị thống kê các cuốn sách theo năm xuất bản như sau:

The year of 2008 has 1 book.
The year of 2010 has 2 books.

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là array của struct book_st

Bài 5

Triển khai ý 3 trong menu bài 2: "Tìm book theo category".

Khi người dùng chọn 3 thì làm như sau:

Hiển thị Enter category for search :
Sau khi người dùng nhập vào tên một category thì tiến hành tìm kiếm thông tin các book của category tương ứng. Trường hợp không tìm thấy book nào thỏa mãn thì hiển thị: There are no book of this category.

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là array của struct book_st

Bài 6

Triển khai ý 4 trong menu bài 2: "Lưu thông tin các book ra file nhị phân book.dat"

Khi người dùng chọn 4, thực hiện lưu tất cả thông tin của mỗi book vào file text book.dat

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là con trỏ của struct book_st
Tạo 1 file book.dat dạng binary mode
Lưu tất cả thông tin của mỗi book vào file trên
Sau khi lưu xong thì đóng file lại

Bài 7

Triển khai ý 5 trong menu bài 2: "Thoát chương trình"

Khi người dùng chọn 5 thì chương trình kết thúc.

Xem lời giải

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>

typedef struct {
	char name[28];
	char category[25];
	int price;
	int year;
} book_st;

void inputData(book_st arr[3])
{
	int i;
	for(i = 0; i < 3; i++) {
		printf("\nEnter data of book %d:\n", i + 1);
		printf("+ Name: ");
		gets(arr[i].name);
		printf("+ Category: ");
		gets(arr[i].category);
		printf("+ Price: ");
		scanf("%d", &arr[i].price);
		printf("+ Year: ");
		scanf("%d", &arr[i].year);
		fflush(stdin);
	}
}

void displayHeader()
{
	printf("\n");
	printf("%-3s||", "No");
	printf("%-28s||", "Name");
	printf("%-25s||", "Category");
	printf("%-8s||", "Price");
	printf("%-4s||", "Year");
	printf("\n");
}

void displayRow(book_st arr[3], int index)
{
	printf("%03d||", index + 1);
	printf("%-28s||", arr[index].name);
	printf("%-25s||", arr[index].category);
	printf("%-8d||", arr[index].price);
	printf("%-4d||\n", arr[index].year);
}

void swap(book_st *book1, book_st *book2)
{
	book_st temp = *book1;
	*book1 = *book2;
	*book2 = temp;
}

void sortDisplay(book_st arr[3])
{
	// Sort a-z
	int i, j;
	for (i = 0; i < 2; i++) {
		for (j = i + 1; j < 3; j++) {
			if(strcmp(arr[i].category, arr[j].category) > 0) {
				swap(&arr[i], &arr[j]);
			} else if(strcmp(arr[i].category, arr[j].category) == 0) {
				if (arr[i].price > arr[j].price) {
					swap(&arr[i], &arr[j]);
				}
			}
		}
	}

	// Print table
	displayHeader();
	for(i = 0; i < 3; i++) {
		displayRow(arr, i);
	}
	
	// Find min year, max year
	int minYear = arr[0].year, maxYear = arr[0].year;
	for(i = 1; i < 3; i++) {
		if (arr[i].year < minYear) minYear = arr[i].year;
		if (arr[i].year > maxYear) maxYear = arr[i].year;
	}
	// Count statistic
	int* statistic = (int*)calloc(maxYear + 1, sizeof(int));
	for(i = 0; i < 3; i++) {
		int yearValue = arr[i].year;
		statistic[yearValue] += 1;
	}
	// Print statistic
	printf("\n");
	for(i = minYear; i <= maxYear; i++) {
		if (statistic[i] == 1) {
			printf("The year of %d has %d book\n", i, statistic[i]);
		}
		else if (statistic[i] > 1) {
			printf("The year of %d has %d books\n", i, statistic[i]);
		}
	}
	printf("\n");
	free(statistic);
}

void searchDisplay(book_st arr[3])
{
	// Nhap tu ban phim
	char category[10];
	printf("\nEnter category for search : ");
	gets(category);
	printf("\n");

	// Tim kiem
	int i = 0, count = 0;
	for (i = 0; i < 3; i++) {
		if (strcmp(arr[i].category, category) == 0) {
			displayRow(arr, i);
			count++;
		}
	}
	if (count == 0) {
		printf("\nThere are no book of this category\n");
	}
}

void saveToFile(book_st *p)
{
	FILE *fp = fopen("book.dat", "wb");

	int i;
	for (i = 0; i < 3; i++) {
		fwrite(p + i, sizeof(book_st), 1, fp);
	}

	fclose(fp);
}

int main()
{
	book_st bookList[3];
	int entry;

	while(1) {
		// Menu
		printf("\n");
		printf("1. Input data of book\n");
		printf("2. Sort, display details information and statistic of all books\n");
		printf("3. Find the book of category\n");
		printf("4. Save to binary file book.dat\n");
		printf("5. Exit\n");

		// Nhap 1 so tuong ung voi menu:
		printf("\nEnter a number from 1 to 5: ");
		while(1) {
			if(!scanf("%d", &entry) || entry < 1 || entry > 5) {
				fflush(stdin);
				printf("Enter a number from 1 to 5: ");
			} else {
				fflush(stdin);
				break;
			}
		}

		// Xu ly lua chon
		if (entry == 1) {
			inputData(bookList);
		} else if (entry == 2) {
			sortDisplay(bookList);
		} else if (entry == 3) {
			searchDisplay(bookList);
		} else if (entry == 4) {
			saveToFile(bookList);
		} else {
			break;
		}
	}

	return 0;
}

[Lập trình C] Bài tập lập trình C 2

admin@phamvanlam.com — Tue, 12 Jan 2021 06:00:00 GMT

Nếu như đọc đến bài viết này, nghĩa là bạn đã học qua một lượt hết tất cả những kiến thức cơ bản về ngôn ngữ lập trình C. Nếu có phần nào bạn chưa nắm rõ, thì tốt nhất là hãy quay về những bài học liên quan để xem lại lý thuyết và thực hành, rồi tiếp tục bài viết này sau.

Chú ý: những bài tập sau đây sẽ liên quan đến nhau nên lời giải sẽ đặt chung ở dưới cùng bài viết.

Bài 1

Định nghĩa một cấu trúc như sau:

struct motorbike_st: char name[20], char manufacturer[10], char madein[12], long int price
Trong hàm main(), khai báo một mảng gồm 3 phần tử kiểu motorbike_st tên là motorbikeList.

Bài 2

Viết menu chương trình như sau:

1. Input data of motorbike 
2. Sort, display details information and statistic of all motorbikes 
3. Find the motorbike of manufacturer 
4. Save to text file motorbike.txt
5. Exit

Bài 3

Triển khai ý 1 trong menu bài 2: "Nhập dữ liệu về motorbike".

Khi người dùng chọn 1, hiển thị ra như sau (với phần ghi đậm là dữ liệu nhập từ bàn phím):

Enter data of motorbike 1:

Name: Air Blade
Manufacturer: Honda
Made In: Viet nam
Price: 40000000

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là array của struct motorbike_st
Khi thực hiện hàm này xong, thông tin người dùng nhập sẽ được lưu vào mảng motorbikeList.

Bài 4

Triển khai ý 2 trong menu bài 2: "Sắp xếp và hiển thị thông tin của các motorbike đã nhập".

Khi người dùng chọn 2, thực hiện việc sắp xếp lại mảng motorbikeList theo thứ tự từ z-a (descending) của manufacturer.

Sau đó hiển thị mảng theo định dạng sau:

No ||Name       ||Manufacturer  ||Made In   ||Price     ||
001||Sirius     ||Yamaha        ||Viet nam  ||28000000  ||
002||Air Blade  ||Honda         ||Viet nam  ||40000000  ||
003||Dyland     ||Honda         ||Thai Lan  ||150000000 ||

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là array của struct motorbike_st

Bài 5

Triển khai ý 3 trong menu bài 2: "Tìm motorbike theo manufacturer".

Khi người dùng chọn 3 thì làm như sau:

Hiển thị Enter manufacturer for search :
Sau khi người dùng nhập vào tên một manufacturer thì tiến hành tìm kiếm thông tin các xe của hãng tương ứng. Trường hợp không tìm thấy xe nào thỏa mãn thì hiển thị: There are no motorbike of this manufacturer.

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là array của struct motorbike_st

Bài 6

Triển khai ý 4 trong menu bài 2: "Lưu thông tin các motorbike ra file text motorbike.txt"

Khi người dùng chọn 4, thực hiện lưu name và manufacturer của mỗi motorbike vào file text motorbike.txt

Phần này phải được viết trong một hàm với yêu cầu như sau:

Có 1 tham số là con trỏ của struct motorbike_st
Tạo 1 file motorbike.txt dạng text mode
Lưu name, manufactor của mỗi xe vào file trên
Sau khi lưu xong thì đóng file lại

Bài 7

Triển khai ý 5 trong menu bài 2: "Thoát chương trình"

Khi người dùng chọn 5 thì chương trình kết thúc.

Xem lời giải

#include <stdio.h>
#include <string.h>

// Khai bao struct motobike_st
typedef struct {
	char name[20];
	char manufacturer[10];
	char madein[12];
	long int price;
} motorbike_st;

void inputData(motorbike_st arr[3]) {
	int i;
	for(i = 0; i < 3; i++) {
		printf("\nEnter data of motorbike %d:\n", i + 1);
		printf("+ Name: ");
		gets(arr[i].name);
		printf("+ Manufacturer: ");
		gets(arr[i].manufacturer);
		printf("+ Made in: ");
		gets(arr[i].madein);
		printf("+ Price: ");
		scanf("%ld", &arr[i].price);
		fflush(stdin);
	}
}

void displayRow(motorbike_st arr[3], int index) {
	printf("%03d||", index + 1);
	printf("%-20s||", arr[index].name);
	printf("%-14s||", arr[index].manufacturer);
	printf("%-10s||", arr[index].madein);
	printf("%-10ld||\n", arr[index].price);
}

void sortDisplay(motorbike_st arr[3]) {
	// Sort z-a
	int i, j;
	for (i = 0; i < 2; i++) {
		for (j = i + 1; j < 3; j++) {
			if(strcmp(arr[i].manufacturer, arr[j].manufacturer) < 0) {
				motorbike_st temp = arr[i];
				arr[i] = arr[j];
				arr[j] = temp;
			}
		}
	}

	// Print header
	printf("\n");
	printf("%-3s||", "No");
	printf("%-20s||", "Name");
	printf("%-14s||", "Manufacturer");
	printf("%-10s||", "Made In");
	printf("%-10s||", "Price");
	printf("\n");

	// Print content
	for(i = 0; i < 3; i++) {
		displayRow(arr, i);
	}
}

void searchDisplay(motorbike_st arr[3]) {
	// Nhap tu ban phim
	char manufacturer[10];
	printf("\nEnter manufacturer for search : ");
	gets(manufacturer);
	printf("\n");

	// Tim kiem
	int i = 0, count = 0;
	for (i = 0; i < 3; i++) {
		if (strcmp(arr[i].manufacturer, manufacturer) == 0) {
			displayRow(arr, i);
			count++;
		}
	}
	if (count == 0) {
		printf("\nThere are no motorbike of this manufacturer\n");
	}
}

void saveToFile(motorbike_st *p) {
	FILE *fp = fopen("motorbike.txt", "w");
	
	int i;
	for (i = 0; i < 3; i++) {
		fprintf(fp, "%s %s\n", (p+i)->name, (p+i)->manufacturer);
	}
	
	fclose(fp);
}

int main() {
	// Khai bao mang struct motobike_st gom 3 phan tu
	motorbike_st motorbikeList[3];
	int entry;

	while(1) {
		// Menu chuong trinh
		printf("\n");
		printf("1. Input data of motorbike \n");
		printf("2. Sort, display details information and statistic of all motorbikes \n");
		printf("3. Find the motorbike of manufacturer \n");
		printf("4. Save to text file motorbike.txt \n");
		printf("5. Exit \n");

		// Nhap 1 so tuong ung voi menu:
		printf("\nEnter a number from 1 to 5: ");
		while(1) {
			if(!scanf("%d", &entry) || entry < 1 || entry > 5) {
				fflush(stdin);
				printf("Enter a number from 1 to 5: ");
			} else {
				fflush(stdin);
				break;
			}
		}

		// Xu ly lua chon
		if (entry == 1) {
			inputData(motorbikeList);
		} else if (entry == 2) {
			sortDisplay(motorbikeList);
		} else if (entry == 3) {
			searchDisplay(motorbikeList);
		} else if (entry == 4) {
			saveToFile(motorbikeList);
		} else {
			break;
		}
	}
	
	return 0;
}

[Lập trình C] Xử lý file - file handling

admin@phamvanlam.com — Mon, 11 Jan 2021 06:00:00 GMT

Trong các bài viết trước, bạn đã quen với việc nhập dữ liệu từ bàn phím và xuất dữ liệu ra màn hình. Bài viết này giới thiệu với bạn một loại I/O khác trong lập trình, đó chính là file.

Kiến thức cơ bản về xử lý file trong lập trình C

Cơ bản về file input/output

Mọi hoạt động nhập/xuất dữ liệu trong ngôn ngữ lập trình C đều sử dụng hàm trong thư viện chuẩn stdio.h. Trong đó, có việc nhập và xuất dữ liệu với file.

Dữ liệu trao đổi có 2 loại là:

Dạng binary
Dạng text (con người có thể đọc được)

Cơ bản về stream

Hệ thống file trong C có thể được sử dụng ở nhiều loại device khác nhau như máy in, ổ đĩa, terminal,... Mặc dù, các loại device này là khác nhau nhưng hệ thống file buffer để truyền dữ liệu đến những device này là giống nhau, và gọi chung là một loại stream.

Tương ứng với 2 loại dữ liệu thì sẽ có 2 loại stream là: binary stream và text stream.

Text stream

Text stream là chuỗi các kí tự, có thể tổ chức thành dòng và kết thúc bởi kí tự dòng mới \n.

Đối với text stream, việc phiên dịch các kí tự có thể được xảy ra tùy thuộc vào môi trường.

Vì vậy, sẽ không có mối quan hệ giữa một - một giữa các kí tự được viết trên file với trên các thiết bị. Do đó, số lượng kí tự cũng không giống nhau giữa file và các thiết bị.

Binary stream

Binary stream là chuỗi các bytes với mối quan hệ một - một giữa file và trên các thiết bị mà không có sự phiên dịch. Vì vậy, số lượng bytes trên file và trên các thiết bị là giống nhau.

Binary stream không có cờ để kết thúc một file hay kết thúc một bản ghi. Kết thúc của file được xác định bởi kích thước của file.

File trong lập trình C

Một file có thể liên kết tới bất kỳ thiết bị nào như ổ đĩa, máy in hay terminal...

Để liên kết file với một stream thì dùng hàm open(). Ngược lại, để ngắt liên kết file với một stream thì dùng hàm close().

Khi một chương trình được tắt bình thường, tất cả các files đều bị đóng. Tuy nhiên, khi chương trình bị lỗi (crash) thì file vẫn sẽ mở. Điều này dẫn đến việc đọc ghi file bởi chương trình khác sẽ không diễn ra bình thường.

Một số hàm cơ bản về file

fopen(): mở một file
fclose(): đóng một file
fputc(): ghi 1 kí tự ra file
fgetc(): đọc 1 kí tự từ file
fread(): đọc từ file ra một buffer
fwrite(): ghi một buffer ra file
fseek(): di chuyển đến một vị trí trên file
fprintf(): tương tự như printf(), nhưng trên một file
fscanf(): tương tự như scanf(), nhưng trên một file
feof(): trả về true nếu gặp kết thúc file (EOF)
rewind(): reset vị trí về đầu file
remove(): xóa file
fflush(): ghi dữ liệu từ 1 buffer ra một file xác định trước

Con trỏ file

Con trỏ file là một con trỏ cần thiết để thực hiện việc đọc và ghi file.

Nó là một con trỏ, trỏ vào một struct File bao gồm: tên file, vị trí hiện tại trên file, file đang được đọc hay ghi, có lỗi gì xảy ra với việc đọc file hay không.

Để khai báo một con trỏ file, bạn dùng cú pháp:

FILE* fp

Mở file

Để mở file, bạn dùng hàm fopen() với cú pháp:

FILE* fopen(const char *filename, const char  *mode);

Trong đó:

Hàm trả về một con trỏ file
filename: là tên file
mode: là chế độ mở file

Các chế độ mở file là:

r: mở file để đọc
w: mở file để ghi
a: mở file để viết thêm vào file
r+: mở file để đọc và ghi
w+: tạo file mới để đọc và ghi
a+f: viết thêm vào file hoặc tạo thêm file mới để đọc và ghi

Ví dụ để mở một file tên input.txt với quyền ghi thì bạn làm như sau:

FILE* fp = fopen("input.txt", "w");

Đóng file

Đóng file là việc cần thiết sau khi file đã được sử dụng xong. Việc đóng file giúp giải phóng tài nguyên và giảm nguy cơ bị lỗi do file đang mở.

Đóng file sẽ đóng stream, giúp giải phóng toàn bộ dữ liệu buffer được liên kết.

Để đóng file - đã mở bởi hàm fopen(), bạn dùng hàm fclose(), với cú pháp:

int  fclose(FILE *fp);

Ví dụ:

// Mo file
FILE* fp = fopen("input.txt", "w");

// Dong file da mo
fclose(fp);

Ngoài ra, để đóng hết tất cả các stream đã open, bạn có thể dùng hàm fcloseall().

Ghi một kí tự ra file

Để ghi một kí tự ra file, bạn dùng hàm fputc() với cú pháp:

int fputc(int ch, FILE *fp);

Ví dụ:

// Mo file voi quyen ghi
FILE* fp = fopen("input.txt", "w");

// Ghi mot ki tu 'a' ra file
fputc('a', fp);

Đọc một kí tự từ file

Để đọc một kí tự từ file (đã mở với quyền đọc), bạn dùng hàm fgetc() với cú pháp:

int fgetc(FILE *fp);

Ví dụ:

// Mo file voi quyen doc
FILE* fp = fopen("input.txt", "r");

// Doc mot ki tu tu file
int ch = fgetc(fp);

printf("ki tu da doc: %c", ch); // ki tu da doc: 'a'

Ghi một chuỗi kí tự ra file

Để ghi một chuỗi kí tự ra file, bạn dùng hàm fputs() với cú pháp:

int fputs(const char *str, FILE *fp);

Ví dụ:

// Mo file voi quyen ghi
FILE* fp = fopen("input.txt", "w");

// Ghi mot ki tu "hello" ra file
fputs("hello", fp);

Đọc một chuỗi kí tự từ file

Để đọc một chuỗi kí tự từ file, bạn dùng hàm fgets() với cú pháp:

char* fgets(char *str, int length, FILE *fp);

Hàm này đọc một chuỗi string từ file cho đến khi gặp kí tự dòng mới \n hoặc length-1 kí tự đã được đọc.

Trong đó:

Hàm trả về con trỏ, con trỏ này có giá trị NULL khi không đọc được kí tự nào mà đã gặp EOF
str là mảng chứa kết quả đọc được
length là số lượng muốn đọc bao gồm kí tự kết thúc xâu '\0'. Nghĩa là nếu bạn muốn đọc N kí tự thì phải truyền vào giá trị length = N + 1
fp là con trỏ file

Ví dụ đọc 2 kí tự từ file đã được ghi chữ hello ở ví dụ trên.

// Mo file voi quyen doc
FILE* fp = fopen("input.txt", "r");

// Doc mot chuoi ki tu file
char ketQua[3];
char* p = fgets(ketQua, 3, fp);
if (p != NULL) {
	printf("ketqua=%s", ketQua); // ketqua=he
}

Hàm fprintf() và hàm fscanf()

Hai hàm fprintf() và fscanf() tương tự như hàm printf() và scanf() mà đối với file.

Cú pháp của 2 hàm này là:

int fprintf(FILE * fp, const char *control_string,..);
int fscanf(FILE *fp, const char *control_string,...);

Ví dụ in một đoạn text ra file:

// Mo file voi quyen ghi
FILE* fp = fopen("input.txt", "w");

// Ghi mot chuoi ki tu ra file, co truyen tham so
fprintf(fp, "hello %d", 2021); 

// noi dung trong file la: hello 2021

Ví dụ đọc một đoạn text từ file:

// Mo file voi quyen doc
FILE* fp = fopen("input.txt", "r");

// Doc 1 chuoi ki tu tu file da ghi ben tren
char str[10];
fscanf(fp, "%s", &str);

// kiem tra thu mang str
printf("mang str=%s", str); // mang str=hello

Hàm feof()

Hàm feof() trả về true nếu như gặp kết thúc file, ngược lại sẽ trả về false(0).

Cú pháp:

int feof(FILE *fp);

Hàm rewind()

Hàm rewind() reset vị trí hiện tại về đầu file.

Cú pháp:

rewind(fp);

Hàm ferror()

Hàm ferror() dùng để xác định xem có lỗi gì xảy ra khi tương tác với file hay không.

Vì vậy, hàm này nên được gọi sau mỗi lần có tương tác với file.

Cú pháp:

int ferror(FILE *fp);

Hàm remove()

Hàm remove() dùng để xóa file, với cú pháp:

int remove(char *filename);

Trong đó: filename là tên file cần xóa.

Chú ý: để xóa được file, file đó phải được đóng (không được mở bởi chương trình khác). Nếu bạn đã mở file bằng hàm fopen() thì phải gọi hàm fclose() để đóng file trước khi xóa.

Flushing stream

Để flushing stream, bạn dùng hàm fflush() với cú pháp:

int fflush(FILE *fp);

Chú ý:

Nếu file đang được mở để đọc dữ liệu từ buffer thì toàn bộ buffer sẽ bị xóa.
Nếu file đang được mở để ghi dữ liệu vào từ buffer thì toàn bộ nội dung trên buffer sẽ ngay lập tức được ghi lên file.
Hàm fflush() với con trỏ NULL sẽ flush toàn bộ buffer với file cho việc ghi dữ liệu.

Một số stream cơ bản

Trong lập trình C, có 5 loại stream cơ bản là:

Standard input: stdin
Standard output: stdout
Standard error: stderr
Standard printer: stdprn
Standard auxiliary: stdaux

Current active pointer

Current active pointer (CURP) là một con trỏ trong cấu trúc FILE dùng để xác định vị trí hiện tại ở file mà các hàm I/O sẽ thực hiện.

Bất cứ khi nào một kí tự được đọc hoặc ghi vào stream, CURP sẽ tăng.

Để xác định vị trí của CURP, bạn có thể dùng hàm ftell() với cú pháp:

long int ftell(FILE *fp);

Để di chuyển CURP, bạn có thể dùng hàm fseek() với cú pháp:

int fseek (FILE *fp, long int offset, int origin);

Trong đó:

fp là con trỏ file
offset là số lượng bytes dịch chuyển
origin là biến dùng để xác định mốc dịch chuyển

Các mốc dịch chuyển:

SEEK_SET (0): tính từ đầu file
SEEK_CUR (1): tính từ vị trí hiện tại
SEEK_END (2): tính từ cuối file

Mở file dạng binary

Để mở file dạng binary, bạn cũng dùng hàm fopen() tương tự như với file text, cú pháp:

FILE *fopen(const char *filename, const char  *mode);

Chỉ khác ở các mode sử dụng:

rb: Mở file dạng binary để đọc
wb: Mở file dạng binary để ghi
ab: Mở file dạng binary để append thêm dữ liệu
r+b: Mở file dạng binary để đọc và ghi
w+b: Tạo file dạng binary để đọc và ghi
a+b: Đọc hoặc ghi thêm vào file

Đóng file binary

Để đóng file dạng binary, bạn cũng có thể dùng hàm fclose() với cú pháp:

int  fclose(FILE *fp);

Đọc bytes từ file

Để đọc bytes từ file, bạn dùng hàm fread() như sau:

size_t fread(void *buffer, size_t num_bytes, size_t count, FILE *fp);

Trong đó:

buffer: là một con trỏ đến buffer có kích thước ít nhất là bằng num_bytes*count
num_bytes: là số lượng byte của một phần tử
count: là số lượng phần tử
fp: là con trỏ file

Ghi bytes ra file

Để ghi bytes ra file, bạn dùng hàm fwrite() như sau:

size_t fwrite(const void *buffer, size_t num_bytes, size_t count, FILE *fp);

Trong đó:

buffer: là một con trỏ đến buffer có kích thước ít nhất là bằng num_bytes*count
num_bytes: là số lượng byte của một phần tử
count: là số lượng phần tử
fp: là con trỏ file

Bài tập thực hành về xử lý file trong lập trình C

Bài 1

Cho file input.txt với định dạng như sau:

N
number1
number2
number3
.
.
.
numberN

Trong đó: N là 1 số tự nhiên (N <= 50). Theo sau là N số nguyên: number1, number2,..., numberN.

Hãy đọc file trên rồi thực hiện các yêu cầu sau:

Hãy tính và in ra tổng các số number1, number2,..., numberN
Hãy tính và in ra trung bình cộng của các số lẻ
Sắp xếp các số theo thứ tự tăng dần rồi ghi lại vào file theo đúng định dạng ban đầu

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	FILE *fp = fopen("input.txt", "r");
	
	int N, i, j, a[50];
	
	// Doc N
	fscanf(fp, "%d", &N);
	
	// Doc N so tiep theo
	for(i = 0; i < N; i++) {
		fscanf(fp, "%d", &a[i]);
	}	
	
	// 1. Tinh va in ra tong cac so
	long long tong;
	for(i = 0; i < N; i++) {
		tong += a[i];
	}
	printf("Tong cac so la: %lld\n", tong);
	
	// 2. Tinh va in ra trung binh cong cac so le
	long long tongLe = 0;
	int demLe = 0;
	for(i = 0; i < N; i++) {
		if (a[i] % 2 != 0) {
			tongLe += a[i];
			demLe += 1;
		}
	}
	printf("Trung binh cong cac so le la: %g", (float)tongLe/demLe);
	
	// 3. Sap xep va in lai ra file
	for(i = 0; i < N - 1; i++) {
		for (j = i + 1; j < N; j++) {
			if (a[i] > a[j]) {
				int temp = a[i];
				a[i] = a[j];
				a[j] = temp;
			}
		}
	}
	
	// Open file with "w" mode to write data to the file
	fp = fopen("input.txt", "w");
	fprintf(fp, "%d\n", N);
	for(i = 0; i < N; i++) {
		fprintf(fp, "%d\n", a[i]);
	}
	
  fclose(fp);
	return 0;
}

Bài 2

Định nghĩa struct Book bao gồm các thông tin:

Tên: char ten[50]
Giá tiền: int giaTien
Năm xuất bản: int namXuatBan

Hãy thực hiện các yêu cầu sau:

Nhập vào số tự nhiên N (N <= 10) là số sách muốn nhập
Nhập vào thông tin chi tiết của N cuốn sách
Sắp xếp và in ra danh sách các cuốn sách theo thứ tự giảm dần của giá tiền
Tạo file book.dat, rồi lưu tất cả thông tin của từng cuốn sách vào file

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	typedef struct {
		char ten[50];
		int giaTien;
		int namXuatBan;
	} Book;

	int N, i, j;
	Book bookList[10];

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	printf("\nNhap thong tin N cuon sach:\n");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("\n+ Nhap cuon sach %d:\n", i + 1);
		printf("++ ten: ");
		scanf("%s", bookList[i].ten);
		printf("++ gia tien: ");
		scanf("%d", &bookList[i].giaTien);
		printf("++ nam xuat ban: ");
		scanf("%d", &bookList[i].namXuatBan);
	}

	// Sap xep theo tang dan gia tien
	for(i = 0; i < N - 1; i++) {
		for (j = i + 1; j < N; j++) {
			if (bookList[i].giaTien < bookList[j].giaTien) {
				Book temp = bookList[i];
				bookList[i] = bookList[j];
				bookList[j] = temp;
			}
		}
	}

	printf("\nDanh sach cuon sach sau khi sap xep la: \n");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("++ ten: %s\n", bookList[i].ten);
		printf("++ gia tien: %d\n", bookList[i].giaTien);
		printf("++ nam xuat ban: %d\n\n", bookList[i].namXuatBan);
	}

	// In cac cuon sach ra file
	FILE *fp = fopen("book.dat", "w");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		fwrite(&bookList[i], sizeof(Book), 1, fp);
	}
	fclose(fp);

	return 0;
}

Bài 3

Đọc file book.dat từ bài 2 rồi in ra danh sách chi tiết các cuốn sách đã được ghi vào từ bài 2.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	typedef struct {
		char ten[50];
		int giaTien;
		int namXuatBan;
	} Book;

	// Doc thong tin cac cuon sach ra file
	int count = 0;
	Book bookList[10];
	FILE *fp = fopen("book.dat", "r");
	while(fread(&bookList[count], sizeof(Book), 1, fp)) {
		count++;
	}
	fclose(fp);
	
	printf("Danh sach %d cuon sach la:\n", count);
	int i;
	for(i = 0; i < count; i++) {
		printf("++ ten: %s\n", bookList[i].ten);
		printf("++ gia tien: %d\n", bookList[i].giaTien);
		printf("++ nam xuat ban: %d\n\n", bookList[i].namXuatBan);
	}

	return 0;
}

[Lập trình C] Cấu trúc - struct

admin@phamvanlam.com — Sat, 09 Jan 2021 06:00:00 GMT

Trong lập trình, đôi khi bạn cần phải nhóm các loại dữ liệu liên quan lại với nhau. Để giải quyết vấn đề này, ngôn ngữ lập trình C đưa ra khái niệm cấu trúc - struct.

Vậy struct trong ngôn ngữ lập trình C được định nghĩa như thế nào, cách sử dụng struct ra sao? Mời bạn theo dõi bài viết!

Kiến thức cơ bản về cấu trúc trong lập trình C

Cấu trúc là gì?

Cấu trúc là một kiểu dữ liệu mà trong đó bao gồm một hoặc nhiều thuộc tính.

Các thuộc tính bên trong struct không nhất thiết phải có cùng kiểu dữ liệu.

Ví dụ cấu trúc về phân loại sách như sau:

struct cat {
	char bk_name[25];
	char author[20];
	int edn;
	float price;
};

Một khi struct đã được định nghĩa thì ta có thể khai báo biến với struct như giống như các kiểu dữ liệu bình thường.

struct cat books1, books2;
struct cat books3;

Hoặc bạn cũng có thể khai báo biến ngay sau khi định nghĩa struct:

struct cat {
	char bk_name[25];
	char author[20];
	int edn;
	float price;
} books1, books2, books3;

Truy cập vào phần tử trong struct

Để truy cập vào phần tử của struct, bạn sử dụng toán tử dấu chấm (.) hay còn gọi là toán tử thành viên.

Cú pháp:

struct_name.element_name

Ví dụ truy cập vào các phần tử trong struct cat trên:

books1.bk_name;
books1.author;
books1.edn;
books1.price;

Khởi tạo giá trị cho struct

Cũng giống như biến hay mảng thông thường, biến struct cũng có thể được khởi tạo giá trị tại thời điểm khai báo.

Ví dụ struct employee:

struct employee {
	int no;
	char name [20];
};

Biến emp1 và emp2 có thể được khai báo và khởi tạo như sau:

struct employee emp1 = { 346, "Abraham" };
struct employee emp2 = { 347, "John"};

Gán giá trị cho struct

Bạn có thể gán giá trị của một biến struct cho một biến struct cùng kiểu khác.

Ví dụ nếu 2 biến books1 và books2 có cùng kiểu struct cat, bạn có thể gán trực tiếp giá trị của books1 cho books2 như sau:

books2 = books1;

Tuy nhiên, trong trường hợp cấu trúc của struct phức tạp, việc gán trực tiếp có thể dẫn đến kết quả sai. Khi đó, bạn có thể sử dụng hàm memcpy trong thư viện string.h theo cú pháp:

memcpy(void* dest, const void* source, int nbytes);

Trong đó:

dest: là con trỏ đích
source: là con trỏ nguồn
nbytes: là số lượng bytes cần copy

Cụ thể câu lệnh để copy giá trị của biến books1 cho biến books2 với struct cat trên là:

memcpy(&books2, &books1, sizeof(struct cat));

Struct bên trong struct

Bạn có thể khai báo một struct bên trong một struct khác. Tuy nhiên, bên trong một struct lại không được phép chứa chính nó.

Ví dụ:

struct cat {
	char bk_name[25];
	char author[20];
	int edn;
	float price;
};

struct issue {
	char borrower [20];
	char dt_of_issue[8];
	struct cat books;
};

Trong ví dụ trên, bên trong struct issue lại chứa struct cat.

Để truy cập vào phần tử của struct loại này, bạn sử dụng toán tử (.) giống như struct thông thường, ví dụ:

struct issue iss1;
iss1.borrower;
iss1.dt_of_issue;
iss1.books;
iss1.books.author;
iss1.books.bk_name;
iss1.books.edn;
iss1.books.price;

Truyền struct vào hàm

Struct có thể là tham số để truyền vào hàm giống như các kiểu dữ liệu cơ bản khác (int, float, double, char,...).

Cách này được sử dụng khi bạn muốn truyền vào một nhóm các dữ liệu, thay vì phải truyền vào từng loại dữ liệu một.

Ví dụ struct cat là tham số để truyền vào hàm printCat như sau:

void printCat(struct cat books) {
	printf("- bk_name: %s\n", books.bk_name);
	printf("- author: %s\n", books.author);
	printf("- edn: %d\n", books.edn);
	printf("- price: %f\n", books.price);
}

Mảng của struct

Struct cũng giống như kiểu dữ liệu thông thường. Vì vậy, bạn có thể định nghĩa mảng của struct như sau:

struct cat books[50];

Ví dụ trên khai báo mảng books gồm 50 phần tử kiểu struct cat.

Để truy cập vào biến author của phần tử thứ i trong mảng, bạn có thể làm như sau:

books[i].author

Để khởi tạo giá trị cho mảng struct bạn thực hiện giống với mảng thông thường, ví dụ:

struct unit {	
	char ch;
	int i;	
};

struct unit series[3] = {	
	{'a', 100},
	{'b', 200},
	{'c', 300}
};

Con trỏ struct

Bạn cũng có thể khai báo con trỏ struct bằng cách dùng toán tử (*) đứng trước tên biến, giống như khai báo các biến con trỏ thông thường.

Ví dụ:

struct cat *ptr_bk;

Để gán giá trị cho biến con trỏ, bạn có thể dùng toán tử (&):

struct cat books;
struct cat *ptr_bk = &books;

Để truy cập vào các phần tử của struct với con trỏ, bạn sử dụng toán tử (->) như sau:

struct cat books;
struct cat *ptr_bk = &books;
ptr_bk->author;
ptr_bk->bk_name;
ptr_bk->edn;
ptr_bk->price;

Chú ý: Khi truyền con trỏ struct vào hàm, bạn có thể thay đổi giá trị của các phần tử trong struct.

Từ khóa typedef

Trong các ví dụ trên, bạn có thể thấy là mỗi khi dùng đến kiểu dữ liệu struct, bạn đều phải đưa từ khóa struct phía trước.

Để tránh điều này, bạn dùng từ khóa typedef để định nghĩa tên mới cho struct, ví dụ:

typedef struct _cat {
	char bk_name[25];
	char author[20];
	int edn;
	float price;
} cat;

Hoặc tách riêng thành 2 câu lệnh:

struct _cat {
	char bk_name[25];
	char author[20];
	int edn;
	float price;
};

typedef struct _cat cat;

Lúc này bạn có thể dùng struct cat mà không cần đến từ khóa struct nữa, ví dụ:

cat books1, books2;

Bài tập thực hành về cấu trúc trong lập trình C

Bài 1

Định nghĩa một struct SinhVien bao gồm các thông tin sau:

Mã số: int maso
Tên: char ten[20]
Lớp: char lop[10]
Điểm thi môn toán: float diemToan
Điểm thi môn hóa: float diemHoa
Điểm thi môn lý: float diemLy

Trong hàm main, khai báo một mảng về SinhVien với số lượng phần tử tối đa là 20.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

int main() {
	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	return 0;
}

Bài 2

Viết một menu chương trình dạng sau (sử dụng struct SinhVien):

1. Nhập vào thông tin sinh viên
2. Nhập vào mã số sinh viên, hiển thị thông tin của sinh viên tương ứng
3. Nhập vào điểm, hiển thị thông tin các SV có điểm trung bình thấp hơn
4. Sắp xếp và hiển thị danh sách sinh viên theo tứ tự điểm trung bình thấp dần
5. Thoát chương trình

Sau đó, viết câu lệnh để yêu cầu người dùng nhập vào một số.

Chú ý:

Menu trên viết dạng không dấu.
Hiển thị thông tin sinh viên dạng chi tiết, bao gồm đầy đủ các thông tin trong cấu trúc

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

void menu() {
	printf("\n");
	printf("1. Nhap thong tin sinh vien\n");
	printf("2. Nhap vao ma so, hien thi thong tin cua sinh vien tuong ung\n");
	printf("3. Nhap vao diem, hien thi thong tin cac SV co diem trung binh thap hon\n");
	printf("4. Sap xep va hien thi danh sach sinh vien theo thu tu diem trung binh thap dan\n");
	printf("5. Thoat chuong trinh\n\n");
}

void nhapLoai(int *n) {
	int kiemTra;
	while(1) {
		printf("Nhap vao mot so tu 1 den 5: ");
		kiemTra = scanf("%d", n);
		if (!kiemTra || *n < 1 || *n > 5) {
			fflush(stdin);
			continue;
		} else break;
	}
}

int main() {
	int type;

	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	// Vong lap chuong trinh
	while(1) {
		// 2. Viet menu chuong trinh
		menu();

		// Hien thi yeu cau nguoi dung nhap vao 1 so tu 1 den 5
		nhapLoai(&type);
	}

	return 0;
}

Bài 3

Triển khai phần nhập thông tin sinh viên bên trên (giả sử nhập dữ liệu đúng kiểu, đúng giới hạn kích thước).

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

void menu() {
	printf("\n");
	printf("1. Nhap thong tin sinh vien\n");
	printf("2. Nhap vao ma so, hien thi thong tin cua sinh vien tuong ung\n");
	printf("3. Nhap vao diem, hien thi thong tin cac SV co diem trung binh thap hon\n");
	printf("4. Sap xep va hien thi danh sach sinh vien theo thu tu diem trung binh thap dan\n");
	printf("5. Thoat chuong trinh\n\n");
}

void nhapLoai(int *n) {
	int kiemTra;
	while(1) {
		printf("Nhap vao mot so tu 1 den 5: ");
		kiemTra = scanf("%d", n);
		if (!kiemTra || *n < 1 || *n > 5) {
			fflush(stdin);
			continue;
		} else break;
	}
}

void nhapThongTinSinhVien(int *soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int index = *soLuong;
	
	if (index < 20) {
		printf("\nNhap vao thong tin sinh vien %d:\n", index + 1);
		printf("+ Ma so: ");
		scanf("%d", &arr[index].maso);
		printf("+ Ten: ");
		scanf("%s", arr[index].ten);
		printf("+ Lop: ");
		scanf("%s", arr[index].lop);
		printf("+ Diem toan: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemToan);
		printf("+ Diem hoa: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemHoa);
		printf("+ Diem ly: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemLy);
		*soLuong += 1;
	}
	else {
		printf("So luong thong tin sinh vien da qua gioi han");
	}
}

int main() {
	int type, soLuongSV = 0;

	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	// Vong lap chuong trinh
	while(1) {
		// 2. Viet menu chuong trinh
		menu();
		
		// Hien thi yeu cau nguoi dung nhap vao 1 so tu 1 den 5
		nhapLoai(&type);
		
		// Type 1: nhap thong tin sinh vien
		if (type == 1) {
			nhapThongTinSinhVien(&soLuongSV, svList);
		}
	}

	return 0;
}

Bài 4

Triển khai phần nhập vào mã số, hiển thị thông tin chi tiết của sinh viên tương ứng bên trên.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

void menu() {
	printf("\n");
	printf("1. Nhap thong tin sinh vien\n");
	printf("2. Nhap vao ma so, hien thi thong tin cua sinh vien tuong ung\n");
	printf("3. Nhap vao diem, hien thi thong tin cac SV co diem trung binh thap hon\n");
	printf("4. Sap xep va hien thi danh sach sinh vien theo thu tu diem trung binh thap dan\n");
	printf("5. Thoat chuong trinh\n\n");
}

void nhapLoai(int *n) {
	int kiemTra;
	while(1) {
		printf("Nhap vao mot so tu 1 den 5: ");
		kiemTra = scanf("%d", n);
		if (!kiemTra || *n < 1 || *n > 5) {
			fflush(stdin);
			continue;
		} else break;
	}
}

void nhapThongTinSinhVien(int *soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int index = *soLuong;
	
	if (index < 20) {
		printf("\nNhap vao thong tin sinh vien %d:\n", index + 1);
		printf("+ Ma so: ");
		scanf("%d", &arr[index].maso);
		printf("+ Ten: ");
		scanf("%s", arr[index].ten);
		printf("+ Lop: ");
		scanf("%s", arr[index].lop);
		printf("+ Diem toan: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemToan);
		printf("+ Diem hoa: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemHoa);
		printf("+ Diem ly: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemLy);
		*soLuong += 1;
	}
	else {
		printf("So luong thong tin sinh vien da qua gioi han");
	}
}

void hienThiThongTin(SinhVien sv) {
	printf("\nThong tin sinh vien la:\n");
	printf("+ Ma so: %d\n", sv.maso);
	printf("+ Ten: %s\n", sv.ten);
	printf("+ Lop: %s\n", sv.lop);
	printf("+ Diem toan: %g\n", sv.diemToan);
	printf("+ Diem hoa: %g\n", sv.diemHoa);
	printf("+ Diem ly: %g\n", sv.diemLy);
}

void nhapMaSoHienThiThongTin(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int maSo;
	printf("\nNhap ma so sinh vien: ");
	scanf("%d", &maSo);
	
	// Tim kiem sinh vien theo ma so
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		if (maSo == arr[i].maso) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
			return;
		}
	}
	
	printf("\nKhong tim thay sinh vien voi ma so: %d\n", maSo);
}

int main() {
	int type, soLuongSV = 0;

	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	// Vong lap chuong trinh
	while(1) {
		// 2. Viet menu chuong trinh
		menu();
		
		// Hien thi yeu cau nguoi dung nhap vao 1 so tu 1 den 5
		nhapLoai(&type);
		
		// Kiem tra type
		if (type == 1) { 		// Type 1: nhap thong tin sinh vien
			nhapThongTinSinhVien(&soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 2) { 	// Type 2: nhap ma so, hien thi thong tin
			nhapMaSoHienThiThongTin(soLuongSV, svList);
		}
	}

	return 0;
}

Bài 5

Triển khai phần nhập vào giá trị điểm, tìm và hiển thị thông tin chi tiết của các SV có điểm trung bình thấp hơn bên trên.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

void menu() {
	printf("\n");
	printf("1. Nhap thong tin sinh vien\n");
	printf("2. Nhap vao ma so, hien thi thong tin cua sinh vien tuong ung\n");
	printf("3. Nhap vao diem, hien thi thong tin cac SV co diem trung binh thap hon\n");
	printf("4. Sap xep va hien thi danh sach sinh vien theo thu tu diem trung binh thap dan\n");
	printf("5. Thoat chuong trinh\n\n");
}

void nhapLoai(int *n) {
	int kiemTra;
	while(1) {
		printf("Nhap vao mot so tu 1 den 5: ");
		kiemTra = scanf("%d", n);
		if (!kiemTra || *n < 1 || *n > 5) {
			fflush(stdin);
			continue;
		} else break;
	}
}

void nhapThongTinSinhVien(int *soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int index = *soLuong;
	
	if (index < 20) {
		printf("\nNhap vao thong tin sinh vien %d:\n", index + 1);
		printf("+ Ma so: ");
		scanf("%d", &arr[index].maso);
		printf("+ Ten: ");
		scanf("%s", arr[index].ten);
		printf("+ Lop: ");
		scanf("%s", arr[index].lop);
		printf("+ Diem toan: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemToan);
		printf("+ Diem hoa: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemHoa);
		printf("+ Diem ly: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemLy);
		*soLuong += 1;
	}
	else {
		printf("So luong thong tin sinh vien da qua gioi han");
	}
}

void hienThiThongTin(SinhVien sv) {
	printf("\nThong tin sinh vien la:\n");
	printf("+ Ma so: %d\n", sv.maso);
	printf("+ Ten: %s\n", sv.ten);
	printf("+ Lop: %s\n", sv.lop);
	printf("+ Diem toan: %g\n", sv.diemToan);
	printf("+ Diem hoa: %g\n", sv.diemHoa);
	printf("+ Diem ly: %g\n", sv.diemLy);
}

void nhapMaSoHienThiThongTin(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int maSo;
	printf("\nNhap ma so sinh vien: ");
	scanf("%d", &maSo);
	
	// Tim kiem sinh vien theo ma so
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		if (maSo == arr[i].maso) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
			return;
		}
	}
	
	printf("\nKhong tim thay sinh vien voi ma so: %d\n", maSo);
}

float tinhDiemTb(SinhVien sv) {
	return (float)(sv.diemToan + sv.diemHoa + sv.diemLy) / 3;
}

void nhapDiemHienThiDanhSachDiemTbThapHon(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	float diem;
	printf("\nNhap gia tri diem: ");
	scanf("%f", &diem);
	
	// Tim kiem sinh vien co diem trung binh thap hon
	printf("\nDanh sach sinh vien co diem trung binh thap hon %g la:\n", diem);
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		float tb = tinhDiemTb(arr[i]);
		if (tb < diem) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
		}
	}
}

int main() {
	int type, soLuongSV = 0;

	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	// Vong lap chuong trinh
	while(1) {
		// 2. Viet menu chuong trinh
		menu();
		
		// Hien thi yeu cau nguoi dung nhap vao 1 so tu 1 den 5
		nhapLoai(&type);
		
		// Kiem tra type
		if (type == 1) { 	  // Type 1: nhap thong tin sinh vien
			nhapThongTinSinhVien(&soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 2) { // Type 2: nhap ma so, hien thi thong tin
			nhapMaSoHienThiThongTin(soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 3) { // Type 3: nhap diem, hien thi cac sv co diem tb thap hon
			nhapDiemHienThiDanhSachDiemTbThapHon(soLuongSV, svList);
		}
	}

	return 0;
}

Bài 6

Triển khai phần sắp xếp và hiển thị danh sách sinh viên theo tứ tự điểm trung bình thấp dần bên trên.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

void menu() {
	printf("\n");
	printf("1. Nhap thong tin sinh vien\n");
	printf("2. Nhap vao ma so, hien thi thong tin cua sinh vien tuong ung\n");
	printf("3. Nhap vao diem, hien thi thong tin cac SV co diem trung binh thap hon\n");
	printf("4. Sap xep va hien thi danh sach sinh vien theo thu tu diem trung binh thap dan\n");
	printf("5. Thoat chuong trinh\n\n");
}

void nhapLoai(int *n) {
	int kiemTra;
	while(1) {
		printf("Nhap vao mot so tu 1 den 5: ");
		kiemTra = scanf("%d", n);
		if (!kiemTra || *n < 1 || *n > 5) {
			fflush(stdin);
			continue;
		} else break;
	}
}

void nhapThongTinSinhVien(int *soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int index = *soLuong;
	
	if (index < 20) {
		printf("\nNhap vao thong tin sinh vien %d:\n", index + 1);
		printf("+ Ma so: ");
		scanf("%d", &arr[index].maso);
		printf("+ Ten: ");
		scanf("%s", arr[index].ten);
		printf("+ Lop: ");
		scanf("%s", arr[index].lop);
		printf("+ Diem toan: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemToan);
		printf("+ Diem hoa: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemHoa);
		printf("+ Diem ly: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemLy);
		*soLuong += 1;
	}
	else {
		printf("So luong thong tin sinh vien da qua gioi han");
	}
}

void hienThiThongTin(SinhVien sv) {
	printf("\nThong tin sinh vien la:\n");
	printf("+ Ma so: %d\n", sv.maso);
	printf("+ Ten: %s\n", sv.ten);
	printf("+ Lop: %s\n", sv.lop);
	printf("+ Diem toan: %g\n", sv.diemToan);
	printf("+ Diem hoa: %g\n", sv.diemHoa);
	printf("+ Diem ly: %g\n", sv.diemLy);
}

void nhapMaSoHienThiThongTin(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int maSo;
	printf("\nNhap ma so sinh vien: ");
	scanf("%d", &maSo);
	
	// Tim kiem sinh vien theo ma so
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		if (maSo == arr[i].maso) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
			return;
		}
	}
	
	printf("\nKhong tim thay sinh vien voi ma so: %d\n", maSo);
}

float tinhDiemTb(SinhVien sv) {
	return (float)(sv.diemToan + sv.diemHoa + sv.diemLy) / 3;
}

void nhapDiemHienThiDanhSachDiemTbThapHon(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	float diem;
	printf("\nNhap gia tri diem: ");
	scanf("%f", &diem);
	
	// Tim kiem sinh vien co diem trung binh thap hon
	printf("\nDanh sach sinh vien co diem trung binh thap hon %g la:\n", diem);
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		float tb = tinhDiemTb(arr[i]);
		if (tb < diem) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
		}
	}
}

void hoanDoiSV(SinhVien *sv1, SinhVien *sv2) {
	SinhVien temp = *sv1;
	*sv1 = *sv2;
	*sv2 = temp;
}

void sapXepHienThiDiemTbThapDan(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	// Sap xep sinh vien theo thu tu diem tb thap dan
	int i, j;
	for (i = 0; i < soLuong - 1; i++) {
		for (j = i + 1; j < soLuong; j++) {
			float tb1 = tinhDiemTb(arr[i]);
			float tb2 = tinhDiemTb(arr[j]);
			if (tb1 < tb2) {
				hoanDoiSV(&arr[i], &arr[j]);
			}
		}
	}
	
	// In ra danh sach sau khi sap xep
	printf("\nDanh sach sinh vien sau khi sap xep la:\n");
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		hienThiThongTin(arr[i]);
	}
}

int main() {
	int type, soLuongSV = 0;

	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	// Vong lap chuong trinh
	while(1) {
		// 2. Viet menu chuong trinh
		menu();
		
		// Hien thi yeu cau nguoi dung nhap vao 1 so tu 1 den 5
		nhapLoai(&type);
		
		// Kiem tra type
		if (type == 1) { 	  // Type 1: nhap thong tin sinh vien
			nhapThongTinSinhVien(&soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 2) { // Type 2: nhap ma so, hien thi thong tin
			nhapMaSoHienThiThongTin(soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 3) { // Type 3: nhap diem, hien thi cac sv co diem tb thap hon
			nhapDiemHienThiDanhSachDiemTbThapHon(soLuongSV, svList);
		} 
		else if (type == 4) { // Type 4: sap xep va hien thi theo diem tb thap dan
			sapXepHienThiDiemTbThapDan(soLuongSV, svList);
		}
	}

	return 0;
}

Bài 7

Triển khai phần thoát chương trình bên trên.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

typedef struct _SinhVien {
	int maso;
	char ten[20];
	char lop[10];
	float diemToan;
	float diemHoa;
	float diemLy;
} SinhVien;

void menu() {
	printf("\n");
	printf("1. Nhap thong tin sinh vien\n");
	printf("2. Nhap vao ma so, hien thi thong tin cua sinh vien tuong ung\n");
	printf("3. Nhap vao diem, hien thi thong tin cac SV co diem trung binh thap hon\n");
	printf("4. Sap xep va hien thi danh sach sinh vien theo thu tu diem trung binh thap dan\n");
	printf("5. Thoat chuong trinh\n\n");
}

void nhapLoai(int *n) {
	int kiemTra;
	while(1) {
		printf("Nhap vao mot so tu 1 den 5: ");
		kiemTra = scanf("%d", n);
		if (!kiemTra || *n < 1 || *n > 5) {
			fflush(stdin);
			continue;
		} else break;
	}
}

void nhapThongTinSinhVien(int *soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int index = *soLuong;
	
	if (index < 20) {
		printf("\nNhap vao thong tin sinh vien %d:\n", index + 1);
		printf("+ Ma so: ");
		scanf("%d", &arr[index].maso);
		printf("+ Ten: ");
		scanf("%s", arr[index].ten);
		printf("+ Lop: ");
		scanf("%s", arr[index].lop);
		printf("+ Diem toan: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemToan);
		printf("+ Diem hoa: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemHoa);
		printf("+ Diem ly: ");
		scanf("%f", &arr[index].diemLy);
		*soLuong += 1;
	}
	else {
		printf("So luong thong tin sinh vien da qua gioi han");
	}
}

void hienThiThongTin(SinhVien sv) {
	printf("\nThong tin sinh vien la:\n");
	printf("+ Ma so: %d\n", sv.maso);
	printf("+ Ten: %s\n", sv.ten);
	printf("+ Lop: %s\n", sv.lop);
	printf("+ Diem toan: %g\n", sv.diemToan);
	printf("+ Diem hoa: %g\n", sv.diemHoa);
	printf("+ Diem ly: %g\n", sv.diemLy);
}

void nhapMaSoHienThiThongTin(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	int maSo;
	printf("\nNhap ma so sinh vien: ");
	scanf("%d", &maSo);
	
	// Tim kiem sinh vien theo ma so
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		if (maSo == arr[i].maso) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
			return;
		}
	}
	
	printf("\nKhong tim thay sinh vien voi ma so: %d\n", maSo);
}

float tinhDiemTb(SinhVien sv) {
	return (float)(sv.diemToan + sv.diemHoa + sv.diemLy) / 3;
}

void nhapDiemHienThiDanhSachDiemTbThapHon(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	float diem;
	printf("\nNhap gia tri diem: ");
	scanf("%f", &diem);
	
	// Tim kiem sinh vien co diem trung binh thap hon
	printf("\nDanh sach sinh vien co diem trung binh thap hon %g la:\n", diem);
	int i;
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		float tb = tinhDiemTb(arr[i]);
		if (tb < diem) {
			hienThiThongTin(arr[i]);
		}
	}
}

void hoanDoiSV(SinhVien *sv1, SinhVien *sv2) {
	SinhVien temp = *sv1;
	*sv1 = *sv2;
	*sv2 = temp;
}

void sapXepHienThiDiemTbThapDan(int soLuong, SinhVien arr[20]) {
	// Sap xep sinh vien theo thu tu diem tb thap dan
	int i, j;
	for (i = 0; i < soLuong - 1; i++) {
		for (j = i + 1; j < soLuong; j++) {
			float tb1 = tinhDiemTb(arr[i]);
			float tb2 = tinhDiemTb(arr[j]);
			if (tb1 < tb2) {
				hoanDoiSV(&arr[i], &arr[j]);
			}
		}
	}
	
	// In ra danh sach sau khi sap xep
	printf("\nDanh sach sinh vien sau khi sap xep la:\n");
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		hienThiThongTin(arr[i]);
	}
}

int main() {
	int type, soLuongSV = 0;

	// 1. Khai bao mang sinh vien gom toi da 20 phan tu
	SinhVien svList[20];

	// Vong lap chuong trinh
	while(1) {
		// 2. Viet menu chuong trinh
		menu();
		
		// Hien thi yeu cau nguoi dung nhap vao 1 so tu 1 den 5
		nhapLoai(&type);
		
		// Kiem tra type
		if (type == 1) { 	  // Type 1: nhap thong tin sinh vien
			nhapThongTinSinhVien(&soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 2) { // Type 2: nhap ma so, hien thi thong tin
			nhapMaSoHienThiThongTin(soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 3) { // Type 3: nhap diem, hien thi cac sv co diem tb thap hon
			nhapDiemHienThiDanhSachDiemTbThapHon(soLuongSV, svList);
		} 
		else if (type == 4) { // Type 4: sap xep va hien thi theo diem tb thap dan
			sapXepHienThiDiemTbThapDan(soLuongSV, svList);
		}
		else if (type == 5) { // Type 5: thoat chuong trinh
			break;
		}
	}

	return 0;
}

[Lập trình C] Hàm - function

admin@phamvanlam.com — Fri, 08 Jan 2021 06:00:00 GMT

Trong các bài viết trước, bạn đã được học những kiến thức cơ bản về kiểu dữ liệu trong lập trình C. Khi thực hành, bạn thường viết toàn bộ code của chương trình trong một hàm main() duy nhất. Cách viết code này sẽ khiến bạn khó theo dõi logic chương trình. Và khi gặp lỗi, bạn cũng khó hơn để phát hiện và sửa lỗi.

Để giải quyết vấn đề này, bạn có thể chia chương trình ra thành nhiều hàm con. Mỗi hàm con sẽ đảm nhiệm một chức năng, giải quyết một bài toán nhỏ trong toàn bộ bài toán lớn.

Vì vậy, bài viết này giới thiệu với bạn cách để sử dụng hàm trong ngôn ngữ lập trình C.

Kiến thức cơ bản về hàm trong lập trình C

Hàm là gì?

Hàm là một chương trình con được sinh ra để giải quyết một bài toán cụ thể nào đó.

Trong hàm sẽ có một hoặc nhiều câu lệnh.

Một số lợi ích của hàm là:

Hàm giúp cho chương trình dễ viết và dễ hiểu hơn.
Hàm giúp cho việc debug chương trình dễ hơn dựa vào việc module hóa.
Hàm giúp chương trình dễ bảo trì hơn. Khi có yêu cầu mới, bạn chỉ cần sửa những hàm liên quan. Các hàm khác có thể bỏ qua.

Cấu trúc cơ bản của hàm

Cú pháp chung

Cú pháp chung của một hàm trong ngôn ngữ lập trình C là:

kiểu_trả_về tên_hàm(danh_sách_tham_số) {
	nội dung của hàm
}

Trong đó:

kiểu_trả_về: xác định kiểu dữ liệu của giá trị trả về bởi hàm.
tên_hàm: định danh hàm; tên hàm nên được đặt với nội dung miêu tả hoạt động của hàm
danh_sách_tham_số: là các tham số được truyền vào hàm để sử dụng bên trong nội dung hàm

Ví dụ cách khai báo hàm tính bình phương của một số:

#include <stdio.h>

int tinhBinhPhuong(int x) {
	int ketQua;
	ketQua = x*x;
	return ketQua;
}

int main() {
	int i;
	for(i = 1; i <= 10; i++) {
		printf("Binh phuong cua %d la: %d\n", i, tinhBinhPhuong(i));
	}
	return 0;
}

Hàm trên có:

Kiểu giá trị trả về là: kiểu int
Tên hàm là: tinhBinhPhuong
Tham số truyền vào là: số nguyên x

Tham số truyền vào hàm

Trong ví dụ trên, giá trị của tham số được truyền vào hàm là i.

Khi đó, i tương đương với x bên trong hàm tinhBinhPhuong

Trả về của hàm

Cũng trong ví dụ trên, câu lệnh để trả về giá trị của hàm là return ketQua;.

Biểu thức theo sau return chính là giá trị được trả về bởi hàm.

Và một khi hàm được trả về giá trị (gặp return) thì hàm sẽ dừng ngay lập tức.

Kiểu dữ liệu trả về của hàm

Kiểu dữ liệu trả về của hàm có thể là một những kiểu dữ liệu cơ bản như: int, char, float, double, void, array...

Trong đó, nếu hàm trả về kiểu dữ liệu void, thì hiểu là hàm đó không trả về giá trị nào cả.

Ngoài ra, với hàm trả về dữ liệu kiểu void hoặc kiểu int thì bạn có thể bỏ qua, không cần ghi kiểu dữ liệu trả về.

Tuy nhiên, để tránh hiểu lầm, bạn nên ghi kiểu giá trị trả về cho hàm với bất kỳ kiểu dữ liệu nào.

Cách khai báo hàm và gọi hàm

Khai báo hàm

Trước khi sử dụng hàm, bạn cần phải khai báo hàm.

Sau đó, bạn có thể định nghĩa hàm luôn tại vị trí khai báo hoặc ở chỗ khác (phía dưới phần code gọi hàm)

Ví dụ trên minh học cách khai báo và định nghĩa làm luôn, trước khi gọi hàm.

Hoặc bạn có thể khai báo hàm trước rồi định nghĩa hàm sau như ví dụ:

#include <stdio.h>

// Khai bao ham
int tinhBinhPhuong(int x); 

int main() {
	int i;
	for(i = 1; i <= 10; i++) {
		printf("Binh phuong cua %d la: %d\n", i, tinhBinhPhuong(i));
	}
	return 0;
}

// Dinh nghia ham
int tinhBinhPhuong(int x) {
	int ketQua;
	ketQua = x*x;
	return ketQua;
}

Nguyên mẫu hàm

Trong cách khai báo hàm trước rồi định nghĩa hàm sau như trên, bạn có thể khai báo hàm dạng nguyên mẫu như sau:

#include <stdio.h>

// Khai bao ham dang nguyen mau
int tinhBinhPhuong(int); 

int main() {
	int i;
	for(i = 1; i <= 10; i++) {
		printf("Binh phuong cua %d la: %d\n", i, tinhBinhPhuong(i));
	}
	return 0;
}

// Dinh nghia ham
int tinhBinhPhuong(int x) {
	int ketQua;
	ketQua = x*x;
	return ketQua;
}

Nghĩa là bạn chỉ ghi kiểu dữ liệu của tham số truyền vào mà không cần viết tên của tham số đó.

Gọi hàm

Sau khi khai báo hàm, bạn có thể gọi nó với tham số truyền vào tương ứng và kết thúc bằng dấu chấm phẩy (;)

Chú ý:

Chỉ có một giá trị duy nhất được trả về bởi hàm
Một chương trình có thể có nhiều hàm
Một hàm có thể được gọi bên trong một hàm khác. Hay nói cách khác là trong một hàm có thể gọi nhiều hàm con.

Phạm vi của biến trong hàm

Biến địa phương (local) được khai báo trong hàm và chỉ tồn tại ở trong hàm. Sau khi hàm kết thúc, biến local sẽ bị giải phóng.

Tham số hàm được khai báo ở phần định nghĩa hàm, nó hoạt động tương tự như biến local.

Biến toàn cục là biến được khai báo bên ngoài tất cả các hàm. Nó có thời gian sống là toàn bộ chương trình.

Chú ý: Nếu một biến được khai báo dạng static thì nó có thời gian sống là toàn bộ chương trình.

Quy tắc phạm vi hàm

Quy tắc phạm vi hàm đề cập tới việc là một đoạn code có thể được biết hoặc được truy cập từ một đoạn code khác hay không.

Chú ý:

Một đoạn code ở trong hàm là private với hàm đó.
Hai hàm có 2 phạm vi khác nhau.
Một hàm không thể được định nghĩa bên trong một hàm khác.

Các cách truyền tham số vào hàm

Truyền tham số kiểu giá trị

Trong ngôn ngữ lập trình C, mặc định khi truyền tham số vào hàm thì đó là truyền theo kiểu tham trị (truyền tham số theo giá trị).

Khi đó, chỉ giá trị của tham số là được truyền vào hàm. Mọi thay đổi ở trong hàm chỉ có tác dụng với biến tạm dùng để lưu những giá trị đó mà không làm thay đổi biến gốc truyền vào.

Ví dụ 1:

int tinhTong(int x, int y) {
	return x + y;
}

Hàm tính tổng trên truyền tham số theo kiểu giá trị. Hàm này lấy giá trị của 2 biến truyền vào là x và y. Rồi trả về giá trị số nguyên int là tổng của 2 số đầu vào.

Ví dụ 2 (sai):

int x = 6; 
int y = 10;

void hoanDoi(int x, int y) {
	int temp = x;
	x = y;
	y = temp;
}

Bạn chú ý, hàm hoán đổi trên sẽ cho kết quả sai. Bởi vì tham số x, y được truyền vào theo kiểu giá trị. Bạn có thể hình dung là bên trong hàm sẽ tạo ra biến x_ là copy của x và biến y_ là copy của y.

Rồi khi hoán đổi, bạn chỉ thực hiện hoán đổi trên những biến tạm x_ và y_. Biến truyền vào là x, y không bị thay đổi giá trị.

Truyền tham số kiểu con trỏ

Bạn có thể truyền tham số vào hàm theo kiểu con trỏ để đảm bảo việc thay đổi ở trong hàm cũng sẽ có tác dụng với biến ở ngoài hàm.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

// Khai bao ham truyen tham so kieu con tro
void hoanDoi(int *x, int *y) {
	int temp = *x;
	*x = *y;
	*y = temp;
}

int main() {
	int x = 9;
	int y = 6;
	
	// Hoan doi gia tri cua 2 bien
	hoanDoi(&x, &y);
	
	printf("x=%d\n", x);
	printf("y=%d\n", y);
	
	return 0;
}

Đối với cách truyền tham số kiểu con trỏ, khi gọi hàm bạn cần truyền vào một con trỏ. Đối với biến x, y thông thường như trên, bạn cần phải dùng toán tử (&) để lấy ra địa chỉ của biến x và y để truyền vào hàm.

Truyền tham số kiểu mảng vào hàm

Khi bạn truyền tham số kiểu mảng vào hàm thì mặc định là sẽ truyền vào địa chỉ hàm.

Ví dụ truyền tham số kiểu mảng 1 chiều vào hàm:

#include <stdio.h>

// Khai bao ham kieu truyen vao con tro
void change1(int *a) {
	if (a != NULL) {
		a[0] = 1;
	}
}

// Khai bao ham kieu truyen vao mang
// KHONG truyen vao kich thuoc mang
void change2(int a[]) {
	a[0] = 2;
}

// Khai bao ham kieu truyen vao mang
// CO truyen vao kich thuoc mang
void change3(int a[2]) {
	a[0] = 3;
}

int main() {
	int a[2] = {3, 4};
	
	change1(a);
	printf("kieu 1 - a[0]=%d\n", a[0]);
	
	change2(a);
	printf("kieu 2 - a[0]=%d\n", a[0]);
	
	change3(a);
	printf("kieu 3 - a[0]=%d\n", a[0]);
	
	return 0;
}

Ví dụ truyền tham số kiểu mảng 2 chiều vào hàm:

#include <stdio.h>

// Khai bao ham kieu truyen vao mang
// KHONG truyen vao kich thuoc mang
void change1(int a[][3]) {
	a[0][0] = 2;
}

// Khai bao ham kieu truyen vao mang
// CO truyen vao kich thuoc mang
void change2(int a[2][3]) {
	a[0][0] = 3;
}

int main() {
	int a[2][3] = {3, 4, 5, 6, 7, 8};
	
	change1(a);
	printf("kieu 1 - a[0]=%d\n", a[0][0]);
	
	change2(a);
	printf("kieu 2 - a[0]=%d\n", a[0][0]);
	
	return 0;
}

Ví dụ 3, truyền thêm tham số là kích thước mảng để thao tác với các phần tử mảng:

#include <stdio.h>

// Khai bao ham print mang
void printArray(int numRow, int numCol, int a[2][3]) {
	int i, j;
	for(i = 0; i < numRow; i++) {
		for(j = 0; j < numCol; j++) {
			printf("%d ", a[i][j]);
		}
		printf("\n");
	}
}

int main() {
	int a[2][3] = {3, 4, 5, 6, 7, 8};
	printArray(2, 3, a);
	return 0;
}

Bài tập thực hành về hàm trong lập trình C

Bài 1

Nhập vào 2 số nguyên a, b:

Viết hàm để nhập vào giá trị của 2 số
Viết hàm trả về trung bình cộng của 2 số (gợi ý: trung bình cộng có thể là số thực)
Viết hàm để hoán đổi giá trị của 2 số

Xem lời giải

#include <stdio.h>

void nhap(int* x, int* y) {
	scanf("%d %d", x, y);
}

float tbc(int x, int y) {
	float ketQua;
	ketQua = (float)(x + y) / 2;
	return ketQua;
}

void hoanDoi(int* x, int* y) {
	int temp = *x;
	*x = *y;
	*y = temp;
}

int main() {
	int a, b;
	
	// Nhap vao 2 so
	printf("1. Nhap vao 2 so: ");
	nhap(&a, &b);
	printf("++ Hai so da nhap la: a=%d b=%d\n\n", a, b);
	
	// Tinh trung binh cong 2 so
	printf("2. Tinh trung binh cong 2 so: \n");
	float t = tbc(a, b);
	printf("++ Trung binh cong la: %g\n\n", t);
	
	// Hoan doi 2 so
	printf("3. Hoan doi 2 so: \n");
	hoanDoi(&a, &b);
	printf("++ Gia tri cua 2 so sau hoan doi: a=%d b=%d\n\n", a, b);
	
	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào 3 số nguyên a, b, c:

Viết hàm để nhập vào giá trị của 3 số
Viết hàm trả về giá trị nhỏ nhất của 3 số
Viết hàm trả về giá trị lớn nhất của 3 số

Xem lời giải

#include <stdio.h>

void nhap(int* x, int* y, int* z) {
	scanf("%d %d %d", x, y, z);
}

int minOf(int x, int y, int z) {
	int ketQua = x;
	if (y < ketQua) {
		ketQua = y;
	}
	if (z < ketQua) {
		ketQua = z;
	}
	return ketQua;
}

int maxOf(int x, int y, int z) {
	int ketQua = x;
	if (y > ketQua) {
		ketQua = y;
	}
	if (z > ketQua) {
		ketQua = z;
	}
	return ketQua;
}

int main() {
	int a, b, c;
	
	// Nhap vao 3 so
	printf("1. Nhap vao 3 so la: ");
	nhap(&a, &b, &c);
	printf("++ 3 so da nhap la: a=%d b=%d c=%d\n\n", a, b, c);
	
	// Gia tri nho nhat cua 3 so
	printf("2. Gia tri nho nhat cua 3 so: \n");
	int min = minOf(a, b, c);
	printf("++ gia tri nho nhat la: %d\n\n", min);
	
	// Gia tri lon nhat cua 3 so
	printf("3. Gia tri lon nhat cua 3 so: \n");
	int max = maxOf(a, b, c);
	printf("++ gia tri lon nhat la: %d\n\n", max);	
		
	return 0;
}

Bài 3

Nhập vào mảng số nguyên N phần tử (0 < N <= 50):

Viết hàm nhập vào giá trị của N
Viết hàm nhập vào N phần tử của mảng
Viết hàm in ra các phần tử mảng từ đầu đến cuối
Viết hàm in ra các phần tử mảng từ cuối lên đầu

Xem lời giải

#include <stdio.h>

void nhap(int *n) {
	scanf("%d", n);
}

void nhapMang(int n, int arr[50]) {
	int i;
	for(i = 0; i < n; i++) {
		scanf("%d", &arr[i]);
	}
}

void printMangTuDauDenCuoi(int n, int arr[50]) {
	int i;
	for (i = 0; i < n; i++) {
		printf("%d ", arr[i]);
	}
}

void printMangTuCuoiLenDau(int n, int arr[50]) {
	int i;
	for (i = n - 1; i >= 0; i--) {
		printf("%d ", arr[i]);
	}
}

int main() {
	int N;
	int a[50];

	// Nhap vao gia tri N
	printf("1. Nhap vao N la: ");
	nhap(&N);
	printf("++ gia tri N da nhap: %d\n\n", N);

	// Nhap vao gia tri cua N phan tu trong mang
	printf("2. Nhap vao cac phan tu cua mang: \n");
	printf("++ ");
	nhapMang(N, a);
	printf("\n");

	// In ra cac phan tu mang tu dau den cuoi
	printf("3. Cac phan tu mang tu dau den cuoi la: \n");
	printf("++ ");
	printMangTuDauDenCuoi(N, a);
	printf("\n\n");

	// In ra cac phan tu mang tu cuoi len dau
	printf("4. Cac phan tu mang tu cuoi len dau la: \n");
	printf("++ ");
	printMangTuCuoiLenDau(N, a);
	printf("\n\n");

	return 0;
}

Bài 4

Nhập vào mảng số nguyên N phần tử (0 < N <= 50):

Viết hàm nhập vào giá trị của N
Viết hàm nhập vào N phần tử của mảng
Viết hàm tính tổng các phần tử lẻ của mảng
Viết hàm sắp xếp mảng theo thứ tự tăng dần

Xem lời giải

#include <stdio.h>

void nhap(int *n) {
	scanf("%d", n);
}

void nhapMang(int n, int arr[50]) {
	int i;
	for(i = 0; i < n; i++) {
		scanf("%d", &arr[i]);
	}
}

void printMang(int n, int arr[50]) {
	int i;
	for(i = 0; i < n; i++) {
		printf("%d ", arr[i]);
	}
}

long long int tinhTongLe(int n, int arr[50]) {
	long long int ketQua = 0;
	int i;
	for (i = 0; i < n; i++) {
		if (arr[i] % 2 != 0) {
			ketQua += arr[i];
		}
	}
	return ketQua;
}

void hoanDoi(int *x, int *y) {
	int temp = *x;
	*x = *y;
	*y = temp;
}

void sapXepTangDan(int n, int arr[50]) {
	int i, j;
	for(i = 0; i < n - 1; i++) {
		for(j = i + 1; j < n; j++) {
			if (arr[i] > arr[j]) {
				hoanDoi(&arr[i], &arr[j]);
			}
		}
	}
}

int main() {
	int N;
	int a[50];
	
	// Nhap N
	printf("1. Nhap N: ");
	nhap(&N);
	printf("++ gia tri da nhap la: %d\n\n", N);
	
	// Nhap N phan tu cua mang
	printf("2. Nhap cac phan tu mang: \n");
	printf("++ ");
	nhapMang(N, a);
	
	printf("++ Mang da nhap la: ");
	printMang(N, a);
	printf("\n\n");
	
	// Tinh tong cac phan tu le
	printf("3. Tinh tong cac phan tu le: \n");
	long long tongLe = tinhTongLe(N, a);
	printf("++ tong la: %lld\n\n", tongLe);
	
	// Sap xep mang theo thu tu tang dan
	printf("4. Sap xep theo thu tu tang dan: \n");
	sapXepTangDan(N, a);
	
	printf("++ Mang da sap xep la: ");
	printMang(N, a);
	printf("\n\n");

	return 0;
}

Bài 5

Nhập vào chuỗi kí tự tối đa 20 kí tự:

Viết hàm nhập vào chuỗi kí tự (có kiểm tra điều kiện để đảm bảo nhập vào không quá 20 kí tự).
Viết duy nhất một hàm tìm vị trí của các kí tự 'a' xuất hiện trong chuỗi kí tự và trả về mảng của các vị trí đó, cùng với số lượng các vị trí tìm được.

Ví dụ: chuỗi nhập vào là "abcabc" thì phải trả về được 2 thông tin:

Mảng các vị trí của chữ cái a: int pos[] = {0, 3}
Số lượng các vị trí tìm được: int soLuong = 2

Nếu không tìm thấy thì trả về mảng rỗng và số lượng vị trí tìm được là 0.

Xem lời giải

#include <stdio.h>
#include <string.h>

const int MAX_CH = 20;

void nhapChuoi(char str[MAX_CH + 1]) {
	int i = 0;
	while(1) {
		if (i >= MAX_CH) {
			str[i] = '\0';
			break;
		}
		str[i] = getchar();
		if (str[i] == '\n') {
			str[i] = '\0';
			break;
		}
		i++;
	}
}

int timVaDemSoLuongKiTu(char ch, char str[MAX_CH + 1], int vt[MAX_CH]) {
	int count = 0, i;
	for(i = 0; i < MAX_CH; i++) {
		if (str[i] == 'a') {
			vt[count] = i;
			count += 1;
		}
	}
	return count;
} 

int main() {
	char s[MAX_CH + 1];
	
	// Nhap chuoi ki tu
	printf("1. Nhap vao chuoi la: ");
	nhapChuoi(s);
	printf("++ chuoi da nhap la: %s\n\n", s);
	
	// Tim va dem vi tri cac ki tu 'a'
	printf("2. Tim va dem vi tri ki tu 'a' la: \n");
	int i;
	int viTri[MAX_CH];
	int soLuong = timVaDemSoLuongKiTu('a', s, viTri);
	printf("++ so luong ki tu 'a' la: %d\n", soLuong);
	printf("++ vi tri ki tu 'a' la: ");
	for (i = 0; i < soLuong; i++) {
		printf("%d ", viTri[i]);
	}

	return 0;
}

[Lập trình C] Con trỏ - pointer

admin@phamvanlam.com — Wed, 06 Jan 2021 06:00:00 GMT

Bài viết trước bạn đã được học về mảng. Bài viết này sẽ tiếp tục giới thiệu với bạn về một kiểu dữ liệu phức tạp tiếp theo, cũng khá quan trọng. Đó chính là con trỏ.

Lý thuyết cơ bản về con trỏ trong lập trình C

Con trỏ là gì?

Con trỏ chính là một biến, chứa địa chỉ của một biến khác.

Nếu một biến chứa địa chỉ của một biến khác, thì biến đó được gọi là trỏ đến địa chỉ của biến còn lại.

Con trỏ cung cấp một cách gián tiếp để truy cập vào giá trị của 1 biến mà nó trỏ vào.

Con trỏ được sử dụng trong những trường hợp nào?

Có một vài trường hợp mà bạn có thể sử dụng con trỏ là:

Để trả về nhiều hơn một giá trị với hàm
Để truyền mảng hay string từ một hàm này sang hàm khác
Để truy cập vào mảng một cách dễ dàng hơn bằng cách dịch chuyển con trỏ

Cách khai báo con trỏ

Cú pháp khai báo con trỏ là:

data_type* name;

Trong đó:

data_type là kiểu dữ liệu của con trỏ (int, double, float, char,...)
name là tên của biến con trỏ

Ví dụ, để khai báo một biến con trỏ kiểu int:

int* pointer;

Những toán tử với con trỏ

Có 2 toán tử thường dùng với con trỏ là: toán tử (&) và toán tử (*)

Toán tử (&) là toán tử một ngôi, trả về địa chỉ của một biến.

Ví dụ:

int x = 3;
int* p = &x; // Con trỏ p trỏ vào địa chỉ của biến x

Toán tử (*) là toán tử một ngôi, trả về giá trị của biến mà con trỏ trỏ tới.

Ví dụ:

int x = 3;
int* p = &x;

printf("%d", *p); // In ra giá trị của biến mà con trỏ trỏ tới, là biến x

Khởi tạo giá trị cho con trỏ

Có 2 cách khởi tạo giá trị cho con trỏ.

Cách 1: Sử dụng toán tử (&)

Ví dụ, gán giá trị cho con trỏ p là địa chỉ của biễn x:

int x = 3;
int* p = &x; // Con trỏ p trỏ vào địa chỉ của biến x

Cách 2: Sử dụng thông qua một con trỏ khác

Ví dụ, gán giá trị cho con trỏ p thông qua con trỏ q:

int x = 3;
int* q = &x; // Con trỏ q trỏ vào địa chỉ của biến x
int* p = q;  // Con trỏ p trỏ vào địa chỉ giống với con trỏ q

Ngoài ra, có thể thay đổi giá trị của biến mà con trỏ đang trỏ vào, ví dụ:

int x = 3;
int* p = &x; // Con trỏ p trỏ vào địa chỉ của biến x
*p = 10;     // Gán trị mới cho biến mà con trỏ p đang chỉ vào,
						 // tức sau câu lệnh này, giá trị của x = 10

Phép toán số học với con trỏ

Đối với con trỏ, chỉ được sử dụng phép cộng với số nguyên hoặc phép trừ với số nguyên.

Vì bản chất, con trỏ trỏ vào địa chỉ của một biến. Khi thực hiện phép cộng với số nguyên, con trỏ sẽ được dịch lên. Khi thực hiện phép trừ với số nguyên thì con trỏ sẽ dịch xuống.

Ví dụ:

int x = 3;
int* p = &x; // Con trỏ p trỏ vào địa chỉ của biến x
p = p + 1;
p = p - 2;

Trong ví dụ trên, ban đầu con trỏ p trỏ vào địa chỉ của biến x, giả sử là 1000.

Khi thực hiện p = p + 1 thì con trỏ p sẽ dịch lên 1 đơn vị (đơn vị chính là kích thước của kiểu dữ liệu con trỏ). Cụ thể, kiểu int có kích thước 4 bytes, nên lúc này con trỏ p trỏ vào địa chỉ mới là 1000 + 4 = 1004.

Tương tự khi thực hiện, p = p - 2 thì con trỏ p sẽ dịch về 2 đơn vị, tức dịch về 8 bytes. Nên con trỏ p sẽ trỏ vào địa chỉ là 1004 - 8 = 996.

Phép toán so sánh với con trỏ

Có thể so sánh 2 con trỏ với sau sử dụng các toán tử so sánh.

Giả sử có 2 con trỏ p_a và p_b lần lượt trỏ vào địa chỉ 2 biến a và b, khi đó:

p_a < p_b trả về true nếu p_a trỏ vào vùng nhớ trước p_b
p_b < p_a trả về true nếu p_a trỏ vào vùng nhớ sau p_b
p_a <= p_b trả về true nếu p_a trỏ vào vùng nhớ trước p_b hoặc giống p_b
p_a >= p_b trả về true nếu p_a trỏ vào vùng nhớ sau p_b hoặc giống p_b
p_a == p_b trả về true nếu p_a và p_b trỏ vào cùng một vùng nhớ
p_a != p_b trả về true nếu p_a và p_b trỏ vào 2 vùng nhớ khác nhau
p_a == NULL nếu p_a gán giá trị NULL

Mối quan hệ giữa con trỏ và mảng một chiều

Giả sử cho mảng một chiều như sau:

int a[11];

Lúc này, tên mảng (a) được hiểu là một con trỏ, trỏ vào vị trí đầu tiên của mảng. Do đó, có 2 cách để biểu diễn địa chỉ của mỗi phần tử trong mảng.

Cách 1: Sử dụng toán tử (&). Với cách này, địa chỉ các phần tử của mảng a là: &a[0], &a[1],..., &a[9]

Cách 2: Sử dụng chỉ số. Với cách này, địa chỉ các phần tử của mảng a là: a, a + 1, a + 2,..., a + 9

Đối với mảng 2 chiều, ví dụ:

int b[2][3];

Mảng 2 chiều trên có thể biểu diễn dưới dạng:

int* b[2]

Con trỏ và string

Trong bài viết trước, bạn đã được học về 2 hàm xử lý string liên quan đến con trỏ là: strchr() và strstr().

Trong đó:

Hàm strchr(str, a): trả về con trỏ ứng với vị trí xuất hiện đầu tiên của kí tự a trong chuỗi str
Hàm strstr(str, substr): trả về con trỏ ứng với vị trí xuất hiện đầu tiên của chuỗi substr trong chuỗi str

Ví dụ:

#include <stdio.h>
#include <string.h>

int main ()
{
	char a, str[81], *ptr;
	printf("\nEnter a sentence:");
	gets(str);

	printf("\nEnter character to search for:");
	a = getchar();
	ptr = strchr(str, a);

	/* return pointer to char*/
	printf("\nString starts at address: %u", str);
	printf("\nFirst occurrence of the character is at address: %u", ptr);
	printf("\n Position of first occurrence(starting from 0)is: %d", ptr - str);

	return 0;
}

Cách cấp phát bộ nhớ động cho con trỏ

Hàm malloc()

Hàm malloc() dùng để cấp phát bộ nhớ động, với cú pháp:

void* p = malloc(unsigned int size);

Trong cú pháp trên:

size là số lượng byte cần cấp phát.
Hàm trên trả về kiểu con trỏ void*, nghĩa là tùy thuộc vào kiểu dữ kiệu mong muốn, bạn cần kép kiểu về kiểu dữ liệu mong muốn đó.

Ví dụ cấp phát động mảng số nguyên (int) N phần tử:

int* p = (int*)malloc(N * sizeof(int));

Ví dụ cấp phát động mảng số nguyên (int) N phần tử rồi nhập vào giá trị cho các phần tử:

#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>

int main ()
{
	// Nhap vao N
	int N;
	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	// Cap phat dong mang int gom N phan tu
	int* a = (int*) malloc(N * sizeof(int));

	// Nhap gia tri cho cac phan tu mang
	int i;
	for(i = 0; i < N; i += 1) {
		printf("Nhap vao phan tu %d la: ", i);
		scanf("%d", &a[i]);
	}

	// In ra gia tri da nhap
	for(i = 0; i < N; i += 1) {
	 	printf("%d ", a[i]);
	}

	return 0;
}

Hàm calloc()

Hàm calloc() có chức năng tương tự với hàm malloc() chỉ khác là bộ nhớ được cấp phát động với hàm calloc() có giá trị mặc định là 0.

Cú pháp hàm calloc() là:

void* p = calloc(unsigned int num, unsigned int size);

Trong đó:

num: số lượng phần tử
size: kích thước của mỗi phần tử
Hàm trên trả về kiểu con trỏ void*, nghĩa là tùy thuộc vào kiểu dữ kiệu mong muốn, bạn cần kép kiểu về kiểu dữ liệu mong muốn đó.

Ví dụ cấp phát động mảng số nguyên (int) N phần tử:

int* p = (int*)calloc(N, sizeof(int));

Ví dụ cấp phát động mảng số nguyên (int) N phần tử rồi nhập vào giá trị cho các phần tử:

#include <stdio.h>
#include <string.h>
#include <stdlib.h>

int main ()
{
	// Nhap vao N
	int N;
	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	// Cap phat dong mang int gom N phan tu
	int* a = (int*) calloc(N, sizeof(int));

	// Nhap gia tri cho cac phan tu mang
	int i;
	for(i = 0; i < N; i += 1) {
		printf("Nhap vao phan tu %d la: ", i);
		scanf("%d", &a[i]);
	}

	// In ra gia tri da nhap
	for(i = 0; i < N; i += 1) {
	 	printf("%d ", a[i]);
	}

	return 0;
}

Hàm realloc()

Giả sử bạn đã cấp phát động với kích thước N bytes cho một mảng động. Tuy nhiên, sau đó bạn muốn thêm các phần tử mới vào mảng.

Có 2 cách xử lý:

Copy tất cả dữ liệu mảng vào một mảng trung gian lớn hơn, đủ để add thêm các phần tử vào mảng
Bạn dùng hàm realloc() để mở rộng phạm vi của một biến

Cú pháp khai báo với hàm realloc() là:

void* realloc(void *p, unsigned int size);

Trong đó:

p: là con trỏ ban đầu
size: là kích thước mới của con trỏ p mà bạn muốn cấp phát
Hàm trên trả về kiểu con trỏ void*, nghĩa là tùy thuộc vào kiểu dữ kiệu mong muốn, bạn cần kép kiểu về kiểu dữ liệu mong muốn đó.

Chú ý: Nếu size = 0 thì tương đương với việc giải phóng bộ nhớ

Ví dụ 1:

// Ban đầu cấp phát động mảng gồm 5 phần tử
int *a = (int*)calloc(5, sizeof(int));

// Sau đó bạn muốn cấp phát thêm 2 phần tử thành 7 phần tử
a = (int*)realloc(a, 7*sizeof(int));

Ví dụ 2:

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>

int main() {
	int *ptr;
	int i;
	ptr = (int*)calloc(5, sizeof(int));

	if(ptr != NULL) {
		*ptr = 1;
		*(ptr+1) = 2;
		ptr[2] = 4;
		ptr[3] = 8;
		ptr[4] = 16;
		ptr = (int*)realloc(ptr, 7*sizeof(int));
		if(ptr != NULL) {
			printf("Now allocating more memory... \n");
			ptr[5] = 32; /* now it's legal! */
			ptr[6] = 64;

			for(i=0; i<7; i++) {
				printf("ptr[%d] holds %d\n", i, ptr[i]);
			}
			realloc(ptr, 0); /* same as free(ptr); - just fancier! */
			return 0;
		} else {
			printf("Not enough memory - realloc failed.\n");
			return 1;
		}
	} else {
		printf("Not enough memory - calloc failed.\n");
		return 1;
	}
}

Hàm free()

Đối với biến auto thông thường, vùng nhớ sẽ được giải phóng sau khi ra ngoài block. Tuy nhiên, với biến được cấp phát động thì nó sẽ tồn tại cho đến hết chương trình.

Vì vậy, khi cấp phát bộ nhớ động bạn cần chú ý giải phóng bộ nhớ sau khi sử dụng xong để tránh bị leak memory.

Để giải phóng bộ nhớ được cấp phát động khi sử dụng các hàm malloc(), calloc() hay realloc(), bạn có thể dùng hàm free() với cú pháp như sau:

void free(void *ptr);

Ví dụ 1:

// cấp phát với malloc, calloc, realloc
int *p1 = (int*)malloc(5*sizeof(int));
int *p2 = (int*)calloc(5, sizeof(int));
int *p3 = (int*)realloc(p2, 7*sizeof(int));

// giải phóng với free
free(p1);
free(p2);
free(p3);

Ví dụ 2:

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>

int main() {
	int *ptr = NULL;
	int i = 0;

	while(1) {
		if (ptr != NULL) {
			free(ptr);
		}

		if (i == 1024*1024) {
			scanf("%d", &i);
			if (i == 0) break;
		}

		printf("loop at %d\n", i++);
		ptr = (int*)calloc(5000, sizeof(int));

		// do some thing
	}
}

Trong ví dụ trên, nếu bạn không giải phóng bộ nhớ với hàm free() ở đầu vòng lặp while thì việc leak memory xảy ra làm cho bộ nhớ sử dụng tăng lên liên tục và rất nhiều.

Bài tập thực hành về con trỏ trong lập trình C

Bài 1

Nhập vào mảng số nguyên gồm N phần tử (0 < N <= 50). Sử dụng cấp phát động và con trỏ để:

In ra mảng theo thứ tự từ đầu đến cuối
In ra mảng theo thứ tự từ cuối lên đầu

Xem lời giải

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>

int main() {
	int N, kiemTra = 0, i;
	int *p = NULL; // Khoi tao gia tri NULL cho con tro p

	printf("Nhap N: ");
	kiemTra = scanf("%d", &N);

	if (kiemTra == 0 || N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 1;
	}

	p = (int*) calloc(N, sizeof(int));
	if (p == NULL) {
		printf("Khong du bo nho");
		return 1;
	}

	printf("Nhap vao %d phan tu la: ", N);
	for(i = 0; i < N; i++) {
		scanf("%d", p + i);
	}

	printf("In ra mang tu dau den cuoi: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("%d ", *(p + i));
	}
	printf("\n");

	printf("In ra mang tu cuoi len dau: ");
	for(i = N-1; i >= 0; i--) {
		printf("%d ", *(p + i));
	}
	printf("\n");

	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào mảng gồm N phần tử (0 < N <= 50). Sử dụng cấp phát động và con trỏ để:

Tính và in ra giá trị trung bình của các phần tử chẵn
Tìm và in ra giá trị lẻ lớn nhất

Xem lời giải

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>

int main() {
	int N, kiemTra = 0, i, tongChan = 0, cntChan = 0;
	int maxLe;
	int *p = NULL; // Khoi tao gia tri NULL cho con tro p

	printf("Nhap N: ");
	kiemTra = scanf("%d", &N);

	if (kiemTra == 0 || N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 1;
	}

	p = (int*) calloc(N, sizeof(int));
	if (p == NULL) {
		printf("Khong du bo nho");
		return 1;
	}

	printf("Nhap vao %d phan tu la: ", N);
	for(i = 0; i < N; i++) {
		scanf("%d", p + i);
	}

	// Tim phan tu chan
	for(i = 0; i < N; i++) {
		if (*(p + i) % 2 == 0) {
			tongChan += *(p + i);
			cntChan++;
		}
	}
	printf("Gia tri trung binh cua cac phan tu chan: %g\n", (float)tongChan/cntChan);

	// Tim gia tri le lon nhat
	maxLe = *(p + 0);
	for(i = 1; i < N; i++) {
		if (*(p + i) % 2 != 0 && *(p + i) > maxLe) {
			maxLe = *(p + i);
		}
	}
	printf("Gia tri le lon nhat: %d\n", maxLe);

	return 0;
}

Bài 3

Nhập vào chuỗi có độ dài tối đa 20 phần tử. Tính độ dài của chuỗi bằng 2 cách:

Cách 1: sử dụng kiến thức về mảng
Cách 2: sử dụng con trỏ

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	char str[21];
	int i;

	printf("Nhap vao chuoi toi da 20 phan tu: ");
	scanf("%s", str);

	// Tinh do dai chuoi dung mang
	i = 0;
	while(str[i] != '\0') {
		i++;
	}
	printf("Do dai chuoi nhap vao la: %d\n", i);

	// Tinh do dai chuoi dung mang
	i = 0;
	while(*(str + i) != '\0') {
		i++;
	}
	printf("Do dai chuoi nhap vao la: %d\n", i);

	return 0;
}

[Lập trình C] Mảng - array

admin@phamvanlam.com — Tue, 05 Jan 2021 06:00:00 GMT

Ở các bài học trước, bạn đã học về những kiểu dữ liệu cơ bản trong ngôn ngữ lập trình C như: int, float, double, char... Bài viết này sẽ tiếp tục giới thiệu với bạn về một kiểu dữ liệu khác, phức tạp hơn, đó là mảng - array.

Lý thuyết cơ bản về mảng trong lập trình C

Mảng là gì?

Mảng là một tập hợp các phần tử có cùng kiểu dữ liệu, được lưu trữ trong một dãy các ô nhớ liên tiếp nhau.

Các phần tử của mảng được truy cập bằng cách sử dụng chỉ số.

Chiều của mảng được xác định bởi số lượng loại chỉ số cần để xác định mỗi phần tử của mảng. Từ nay, quy ước nếu không nói gì thêm thì ngầm hiểu mảng là mảng một chiều.

Cách khai báo mảng tương tự như việc khai báo một biến:

Storage_class data_type array_name[size];

Trong đó:

Storage_class: được hiểu là phạm vi của biến. Có 4 loại storage class là: auto, extern, static, register.
data_type: kiểu dữ liệu (int, float, double, char,...)
array_name: tên của mảng
size: kích thước của mảng (số nguyên)

Ví dụ:

int player[11];

Trong ví dụ trên:

Storage_class: default là auto
data_type: int
array_name: player
size: 11

Một số đặc điểm của mảng

Tất cả các phần tử của mảng đều có cùng kiểu dữ liệu
Chỉ số của mảng bắt đầu từ 0 và kết thúc là size - 1. Trong ví dụ ở phần trên, mảng player gồm 11 phần tử với các chỉ số là: 0, 1, 2,..., 10.
Để truy cập vào một phần tử của mảng có chỉ số là idx, bạn sử dụng cặp dấu [] với chỉ số ở giữa. Trong ví dụ trên, mảng player gồm các phần tử có giá trị là: player[0], player[1], player[2],..., player[10]
Không thể so sánh 2 mảng với nhau. Dù cho chúng có cùng kích thước, giá trị của các phần tử giống nhau, nhưng chúng cũng không bằng nhau.
Không thể gán giá trị của cả mảng một lúc, mà phải gán giá trị cho từng phần tử.

Khởi tạo giá trị của mảng

Mảng có thể được khởi tạo ngay tại thời điểm khai báo hoặc sau khi khai báo.

Cú pháp khởi tạo mảng khi khai báo là:

data_type array_name[size] = { value0, value1, value2,..., valueN }

Ví dụ:

int a[3] = {3, 4, 2};

Đối với việc khởi tạo mảng khi khai báo, bạn có thể khởi tạo được nhiều phần tử cùng một lúc. Tuy nhiên, khi khởi tạo giá trị sau khi khai báo, bạn chỉ có thể khởi tạo giá trị cho từng phần tử của mảng.

Ví dụ:

int a[3];
a[0] = 3;
a[1] = 4;
a[2] = 2;

Chú ý:

Nếu không khởi tạo giá trị cho các phần tử của mảng thì giá trị đó là ngẫu nhiên.
Đối với mảng kiểu extern hoặc static thì mặc định giá trị các phần tử của mảng là 0.

Mảng kí tự - string

String là một mảng kí tự, kết thúc bằng kí tự NULL hay '\0'.

Mỗi kí tự trong string (kể cả kí tự kết thúc string) chiếm 1 byte.

Để lưu string gồm N phần tử, cần khai báo mảng có kích thước N + 1 phần tử. Với N phần tử đầu tiên để lưu nội dung của string. Và phần tử cuối cùng dùng để lưu kí tự kết thúc string '\0'

Để nhập vào một string, bạn có thể dùng hàm scanf() với format nhập vào là %s hoặc dùng hàm gets(), ví dụ:

char str[50];

// Nhập vào string dùng scanf() với %s
scanf("%s", str);

// Hoặc nhập vào string dùng gets()
gets(str);

Để in string ra màn hình, bạn có thể dùng hàm printf() với format là %s hoặc dùng hàm puts(), ví dụ:

char str[50];

// In ra string dùng printf() với %s
printf("%s", str);

// In ra string dùng puts()
puts(str);

Một số hàm (có trong string.h) giúp xử lý string là:

strcpy(s1, s2): copy s2 vào s1
strcat(s1, s2): ghép s2 vào s1
strlen(s1): trả về kích thước của s1 (không bao gồm kí tự kết thúc string)
strcmp(s1, s2): so sánh s1 và s2. Hàm này trả về 0 nếu s1 giống s2, trả về < 0 nếu s1 < s2 và trả về > 0 nếu s1 > s2
strchr(s1, ch): trả về con trỏ trỏ vào vị trí đầu tiên của kí tự ch trong s1
strstr(s1, s2): trả về con trỏ trỏ vào vị trí đầu tiên của chuỗi s2 trong s1

Các thao tác với mảng

Duyệt qua các phần tử của mảng:

int a[10], i;
for (i = 0; i < 10; i++) {
	// do something with a[i]
}

In ra các phần tử của mảng:

int a[10], i;
for (i = 0; i < 10; i++) {
	printf("%d ", a[i]);
}

Nhập giá trị cho các phần tử của mảng:

int a[10], i;
for (i = 0; i < 10; i++) {
	scanf("%d", &a[i]);
}

Mảng 2 chiều

Mảng 2 chiều là mảng sử dụng 2 loại chỉ số để xác định 1 phần tử.

Ví dụ:

int a[2][10];

Một mảng 2 chiều có thể hiểu là một mảng 1 chiều của các mảng 1 chiều. Cụ thể trong ví trên, bạn có thể hiểu a bao gồm 2 mảng một chiều, mỗi mảng là 1 mảng 1 chiều có 10 phần tử.

Để khởi tạo giá trị cho các phần tử của mảng 2 chiều, bạn cũng có thể sử dụng giống như khai báo mảng một chiều. Đó là khởi tạo lúc khai báo và khởi tạo sau khi khai báo.

Khởi tạo mảng lúc khai báo (2 cách):

int a[2][3] = {1, 2, 3, 4, 5, 6};

// Hoặc

int b[2][3] = {
	{1, 2, 3},
	{4, 5, 6}
};

Khởi tạo mảng sau khi khai báo:

int a[2][3];
a[0][0] = 1;
a[0][1] = 2;
a[0][2] = 3;
a[1][0] = 4;
a[1][1] = 5;
a[1][2] = 6;

Duyệt qua các phần tử của mảng 2 chiều:

int a[2][3];

for (i = 0; i < 2; i += 1) {
  for (j = 0; j < 3; j += 1) {
    // do something with a[i][j]
  }
}

In ra các phần tử của mảng 2 chiều:

int a[2][3];

for (i = 0; i < 2; i += 1) {
  for (j = 0; j < 3; j += 1) {
    printf("%d ", a[i][j]);
  }
}

Nhập vào giá trị của mảng 2 chiều:

int a[2][3];

for (i = 0; i < 2; i += 1) {
  for (j = 0; j < 3; j += 1) {
    scanf("%d", &a[i][j]);
  }
}

Bài tập thực hành về mảng trong lập trình C

Bài 1

Nhập vào giá trị của mảng số nguyên bao gồm N phần tử (N <= 50).

In ra các phần tử mảng từ đầu đến cuối
In ra các phần tử mảng từ cuối lên đầu

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	int a[50], i, N;
	
	printf("Nhap vao N: ");
	scanf("%d", &N);
	
	if (N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}
	
	printf("\nNhap vao mang: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		scanf("%d", &a[i]);
	}
	
	printf("\nMang tu dau den cuoi: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("%d ", a[i]);
	}
	
	printf("\nMang tu cuoi len dau: ");
	for(i = N - 1; i >= 0; i--) {
		printf("%d ", a[i]);
	}
	
	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào giá trị của mảng số nguyên bao gồm N phần tử (N <= 50).

Tính giá trị trung bình của các phần tử trong mảng
Đếm số lượng các phần tử chẵn và số lượng các phần tử lẻ

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	int a[50], i, N;
	int tong = 0, soLuongChan = 0, soLuongLe = 0;
	
	printf("Nhap vao N: ");
	scanf("%d", &N);
	
	if (N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}
	
	printf("Nhap vao mang: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		scanf("%d", &a[i]);
	}
	
	// Tinh tong
	for(i = 0; i < N; i++) {
		tong += a[i];
	}
	printf("\nTrung binh cong la: %g\n", (float)tong/N);
	
	// Dem so luong phan tu chan va phan tu le
	for(i = 0; i < N; i++) {
		if (a[i] % 2 == 0) soLuongChan++;
		else soLuongLe++;
	}
	printf("So luong phan tu chan la: %d\n", soLuongChan);
	printf("So luong phan tu le la: %d", soLuongLe);
	
	return 0;
}

Bài 3

Nhập vào giá trị của mảng số nguyên bao gồm N phần tử (N <= 50).

Tìm giá trị lớn nhất của các phần tử trong mảng
Tìm giá trị nhỏ nhất của các phần tử trong mảng

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	int a[50], i, N;
	int min, max;
	
	printf("Nhap vao N: ");
	scanf("%d", &N);
	
	if (N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}
	
	printf("Nhap vao mang: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		scanf("%d", &a[i]);
	}
	
	// Tim gia tri min
	min = a[0];
	for(i = 1; i < N; i++) {
		if (a[i] < min) min = a[i];
	}
	printf("Gia tri nho nhat la: %d\n", min);
	
	// Tim gia tri max
	max = a[0];
	for(i = 1; i < N; i++) {
		if (a[i] > max) max = a[i];
	}
	printf("Gia tri lon nhat la: %d", max);
	
	return 0;
}

Bài 4

Cho 1 lớp có N sinh viên (N <= 50). Nhập vào tên của từng sinh viên và điểm môn tin học tương ứng. Hãy tìm và in ra tên của sinh viên có điểm số cao nhất và tên của sinh viên có điểm số thấp nhất.

Giả sử: tên của sinh viên không dấu, không quá 20 kí tự

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	int i, N;
	char ten[50][21];
	float diem[50];
	float maxDiem, minDiem;

	printf("Nhap vao N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}

	printf("\nNhap thong tin sinh vien:\n");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("* Sinh vien thu %d:\n", i + 1);
		printf("\t- Nhap ten: ");
		scanf("%s", ten[i]);
		printf("\t- Nhap diem tin: ");
		scanf("%f", &diem[i]);
	}

	// Tim diem cao nhat
	maxDiem = diem[0];
	for(i = 1; i < N; i++) {
		if(maxDiem < diem[i]) maxDiem = diem[i];
	}
	
	printf("\nSinh vien co diem cao nhat la %g, bao gom:\n", maxDiem);
	for(i = 0; i < N; i++) {
		if(diem[i] == maxDiem)
			printf("\t- Ten: %s\n", ten[i]);
	}

	// Tim diem thap nhat
	minDiem = diem[0];
	for(i = 1; i < N; i++) {
		if(minDiem > diem[i]) minDiem = diem[i];
	}

	printf("\nSinh vien co diem thap nhat la %g, bao gom:\n", minDiem);
	for(i = 0; i < N; i++) {
		if(diem[i] == minDiem)
			printf("\t- Ten: %s\n", ten[i]);
	}

	return 0;
}

Bài 5

Nhập vào giá trị của mảng số nguyên bao gồm N phần tử (N <= 50).

Sắp xếp và in ra mảng theo thứ tự tăng dần
Sắp xếp và in ra mảng theo thứ tự giảm dần

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	int a[50], i, j, N, tmp;

	printf("Nhap vao N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N <= 0 || N > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}

	printf("\nNhap vao mang: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		scanf("%d", &a[i]);
	}

	// Sap xep theo thu tu tang dan
	for(i = 0; i < N - 1; i++) {
		for(j = i + 1; j < N; j++) {
			if (a[i] > a[j]) {
				// Hoan doi
				tmp = a[i];
				a[i] = a[j];
				a[j] = tmp;
			}
		}
	}

	printf("\nMang da sap xep theo thu tu tang dan la: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("%d ", a[i]);
	}

	// Sap xep theo thu tu giam dan
	for(i = 0; i < N - 1; i++) {
		for(j = i + 1; j < N; j++) {
			if (a[i] < a[j]) {
				// Hoan doi
				tmp = a[i];
				a[i] = a[j];
				a[j] = tmp;
			}
		}
	}
	
	printf("\nMang da sap xep theo thu tu giam dan la: ");
	for(i = 0; i < N; i++) {
		printf("%d ", a[i]);
	}

	return 0;
}

Bài 6

Triển khai lại các hàm thao tác với string sau:

strcpy(s1, s2) : giả sử s1 có kích thước lớn hơn s2
strcat(s1, s2) : giả sử s1 có kích thước đủ để ghép thêm s2
strlen(s1)
strcmp(s1, s2)

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main() {
	// strcpy(s1, s2)
	{
		char s1[51], s2[11];
		int i;

		printf("Nhap s1: ");
		scanf("%s", &s1);

		printf("Nhap s2: ");
		scanf("%s", &s2);

		i = 0;
		while(s2[i] != '\0') {
			s1[i] = s2[i];
			i++;
		}
		s1[i] = '\0';

		printf("\nTrien khai strcpy:\n");
		printf("- s1=%s\n", s1);
		printf("- s2=%s\n\n", s2);
	}

	// strcat(s1, s2)
	{
		char s1[51], s2[11];
		int i, j;

		printf("Nhap s1: ");
		scanf("%s", &s1);

		printf("Nhap s2: ");
		scanf("%s", &s2);
		
		i = 0;
		while(s1[i] != '\0') {
			i++;
		}
		j = 0;
		while(s2[j] != '\0') {
			s1[i + j] = s2[j];
			j++;
		}
		s1[i + j] = '\0';

		printf("\nTrien khai strcat:\n");
		printf("- s1=%s\n", s1);
		printf("- s2=%s\n\n", s2);
	}
	
	// strlen(s1)
	{
		char s1[51];
		int i;

		printf("Nhap s1: ");
		scanf("%s", &s1);

		i = 0;
		while(s1[i] != '\0') {
			i++;
		}

		printf("\nTrien khai strlen:\n");
		printf("- strlen(s1)=%d\n\n", i);
	}
	
	// strcmp(s1, s2)
	{
		char s1[51], s2[51];
		int i, t;

		printf("Nhap s1: ");
		scanf("%s", &s1);

		printf("Nhap s2: ");
		scanf("%s", &s2);
		
		i = 0;
		t = 0;
		while(s1[i] != '\0' || s2[i] != '\0') {
			if (s1[i] < s2[i]) {
				t = -1;
				break;	
			}
			if (s1[i] > s2[i]) {
				t = 1;
				break;
			}
			i++;
		}

		printf("\nTrien khai strcmp:\n");
		printf("- strcmp(s1,s2)=%d\n\n", t);
	}


	return 0;
}

[Lập trình C] Bài tập lập trình C 1

admin@phamvanlam.com — Sat, 02 Jan 2021 12:00:00 GMT

Bài viết này giới thiệu với bạn một số bài tập lập trình C từ cơ bản đến nâng cao để ôn tập những kiến thức về: Flowchart - sơ đồ thuật toán, biến và kiểu dữ liệu, toán tử và biểu thức, nhập xuất dữ liệu, điều kiện rẽ nhánh, vòng lặp - loop. Bạn chú ý áp dụng những kiến thức đã học để giải các bài toán sau.

Bài 1

Nhập vào số nguyên N (0 <= N <= 10). Tính N giai thừa (N!).

Xem lời giải

Phân tích bài toán

N! được tính theo công thức là:
- Nếu N = 0 thì N! = 1
- Nếu N > 0 thì N! = N _ (N - 1) _ (N -2) *...1
Do đó, nếu nhập N = 0 thì in ra luôn kết quả 0! = 1
Trường hợp còn lại, sử dụng vòng lặp for từ N về 1 để tính dồn tích của các số để ra N!

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int N, giaiThua, i;

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N < 0 || N > 10) {
		printf("Ban da nhap sai");
	}
	else if (N == 0) {
		printf("Ket qua 0! la: 1");
	}
	else {
		giaiThua = 1;
		for (i = N; i >= 1; i--) {
			giaiThua *= i;
		}
		printf("Ket qua %d! la: %d", N, giaiThua);
	}

	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào số tự nhiên N (N <= 1000000000). Kiểm tra xem N có phải là số chính phương hay không.

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Số chính phương là số tự nhiên có căn bậc hai là số tự nhiên, hay nói cách khác là nó được viết dưới dạng i^2 với i cũng là số tự nhiên.
Do đó, để kiểm tra xem 1 số có phải là số chính phương hay không ta có thể sử dụng 1 vòng lặp for với i chạy từ 1 đến N để tính i^2.
- Nếu tồn tại số i thỏa mãn i^2 = N thì suy ra N là số chính phương
- Nếu không tồn tại số i thỏa mãn i^2 = N thì N không phải số chính phương
Tuy nhiên, có một chú ý ở đây là ta không cần cho i chạy từ 1 đến N mà thực chất chỉ cần cho i chạy từ 1 đến giá trị mà i^2 > N là dừng lại. Vì lúc đó i^2 đã lớn hơn N rồi nên nếu i tiếp tục tăng, giá trị i^2 càng lớn hơn N.

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int N, i, laSoChinhPhuong;

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N < 1 || N > 1000000000) {
		printf("Ban da nhap sai");
	} else {
		laSoChinhPhuong = 0;
		for (i = 1; i*i <= N; i++) {
			if (i*i == N) {
				laSoChinhPhuong = 1;
				break;
			}
		}
		if (laSoChinhPhuong)
			printf("%d la so chinh phuong", N);
		else
			printf("%d khong la so chinh phuong", N);
	}

	return 0;
}

Bài 3

Nhập vào số tự nhiên N (N <= 100). Thực hiện các yêu cầu sau:

In ra màn hình tất cả các ước số của N
Tính tổng giá trị các ước số lẻ của N
Đếm số lượng các ước số chẵn của N

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Số K được gọi là ước số của N nếu N chia hết cho K, hay nói cách khác là số dư của N cho K bằng 0
Để in ra tất cả các ước số của N ta có thể sử dụng vòng lặp for với i chạy từ 1 đến N. Tại mỗi bước, kiểm tra số dư r của N cho i, nếu r = 0 thì i chính là ước số của N. Suy ra in ra i.
Để tính tổng giá trị các ước số lẻ, ta cần kiểm tra thêm điều kiện i phải là số lẻ. Tương tự để đếm số lượng các ước số chẵn, ta cần thêm điều kiện i phải là số chẵn.
Để kiểm tra 1 số i là số chẵn, ta kiểm tra số dư của i cho 2. Nếu số dư đó bằng 0 thì i là số chẵn, ngược lại i là số lẻ.

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int N, i, tongUocLe = 0, soLuongUocChan = 0;

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N < 1 || N > 100) {
		printf("Ban da nhap sai");
	} else {
		// In ra man hinh tat ca uoc so cua N
		printf("Tat ca cac uoc so la: ");
		for (i = 1; i <= N; i += 1) {
			if (N % i == 0) printf("%d ", i);
		}
		printf("\n");

		// Tinh tong gia tri cac uoc so le cua N
		for (i = 1; i <= N; i += 1) {
			if (N % i == 0 && i % 2 == 1) tongUocLe += i;
		}
		printf("Tong gia tri cac uoc so le la: %d\n", tongUocLe);

		// Dem so luong gia tri cac uoc so chan cua N
		for (i = 1; i <= N; i += 1) {
			if (N % i == 0 && i % 2 == 0) soLuongUocChan += 1;
		}
		printf("So luong cac uoc so chan la: %d\n", soLuongUocChan);
	}

	return 0;
}

Bài 4

Nhập vào 2 số tự nhiên a và b (a, b <= 1000000). Tìm ước chung lớn nhất của 2 số a và b.

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Số K được gọi là ước số của N nếu N chia hết cho K, hay nói cách khác là số dư của N cho K bằng 0
Ước số lớn nhất của 1 số là chính số đó. Vì vậy, để tìm ước số chung lớn nhất của 2 số ta có thể làm như sau:
- Kiểm tra và tìm ra số nhỏ hơn trong 2 số, giả sử là M
- Dùng vòng lặp for với i chạy từ M về 1 để kiểm tra đến khi nào gặp 1 số i mà cả 2 số a và b đều chia hết thì i chính là ước số chung lớn nhất của a và b.

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int a, b, Min, i, USCLN;

	printf("Nhap a: ");
	scanf("%d", &a);

	printf("Nhap b: ");
	scanf("%d", &b);

	if (a < 1 || a > 1000000 || b < 1 || b > 1000000) {
		printf("Ban da nhap sai");
	} else {
		// Tim min cua 2 so
		Min = a < b ? a : b;

		// Tim USCLN
		for (i = Min; i >= 1; i--) {
			if (a % i == 0 && b % i == 0) {
				USCLN = i;
				break;
			}
		}
		printf("USCLN cua %d va %d la: %d", a, b, USCLN);
	}

	return 0;
}

Bài 5

Nhập vào số tự nhiên N (N <= 50000), tính giá trị của biểu thức:

S(N) = 1^2 + 2^2 + ... + N^2

Chú ý:

Toán tử ^ hiểu là toán tử mũ trong toán học, không phải toán tử XOR bit
Sử dụng kiến thực lập trình đã học, không sử dụng hàm có sẵn, không dùng toán học để chuyển đổi về biểu thức rút gọn

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Để tính giá trị của biểu thức trên, ta chỉ cần dùng 1 vòng lặp for với i chạy từ 1 đến N, với mỗi giá trị của i ta tính i*i rồi cộng dồn vào giá trị tổng.
Chỉ có 1 chú ý ở đây là N <= 50000, mà 50000*50000=2500000000. Do đó, ta không thể dùng biến kiểu int để lưu giá trị của tổng mà phải dùng kiểu long long int.

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int i, N;
	long long int tong = 0;

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N < 1 || N > 50000) {
		printf("Ban da nhap sai");
	} else {
		for (i = 1; i <= N; i += 1) {
			tong += i*i;
		}
		printf("Tong la: %lld", tong);
	}

	return 0;
}

Bài 6

Nhập vào số tự nhiên N (N <= 50000), tính giá trị của biểu thức:

S(N) = 1 + 1/3 + + 1/5 + ... + 1/(2N + 1)

Chú ý:

Các phép chia bên trên được hiểu là phép chia toán học (lấy giá trị chính xác), không phải phép chia nguyên.
Kết quả cuối cùng làm tròn đến 4 chữ số sau dấu phẩy
Sử dụng kiến thực lập trình đã học, không sử dụng hàm có sẵn, không dùng toán học để chuyển đổi về biểu thức rút gọn

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Để tính giá trị biểu thức, ta dùng vòng lặp for với i chạy từ 0 đến N, với mỗi giá trị của i ta tính 1/(2*i + 1) rồi cộng dồn vào biến lưu kết quả.
Chú ý:
- Trong toán học, 1/(2*i + 1) sẽ cho kết quả là 1 số thực
- Trong lập trình, 1/(2*i + 1) sẽ cho kết quả là 1 số nguyên. Vì vậy, ta cần phải ép kiểu tử số hoặc mẫu số của phép chia về số thực để thu được kết quả như mong muốn.
- Ngoài ra, để hiển thị kết quả làm tròn 4 chữ số thập phân, ta dùng format %.4f

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int i, N;
	float tong = 0;

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N < 1 || N > 50000) {
		printf("Ban da nhap sai");
	} else {
		for (i = 0; i <= N; i += 1) {
			tong += 1.0 / (2 * i + 1);
		}
		printf("Tong la: %.4f", tong);
	}

	return 0;
}

Bài 7

Nhập vào số tự nhiên N (N <= 10), tính giá trị của biểu thức:

S(N) = 2^1 + 2^2 + ... + 2^N

Chú ý:

Toán tử ^ hiểu là toán tử mũ trong toán học, không phải toán tử XOR bit
Sử dụng kiến thực lập trình đã học, không sử dụng hàm có sẵn, không dùng toán học để chuyển đổi về biểu thức rút gọn

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Để tính giá trị biểu thức, ta cần dùng 2 vòng lặp for lồng nhau
- Vòng lặp for bên ngoài sẽ có i chạy từ 1 đến N để cộng tổng các giá trị 2^j lại với nhau
- Vòng lặp for bên trong sẽ có j chạy từ 1 đến i để tính giá trị 2^j

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int i, j, N, temp, tong = 0;

	printf("Nhap N: ");
	scanf("%d", &N);

	if (N < 1 || N > 10) {
		printf("Ban da nhap sai");
	} else {
		// Cong tong: 2^1 + 2^2 + ... + 2^N
		for (i = 1; i <= N; i += 1) {
			temp = 1;
			// Tinh gia tri: 2^i
			for (j = 1; j <= i; j += 1) {
				temp *= 2;
			}
			tong += temp;
		}
		printf("Tong la: %d", tong);
	}

	return 0;
}

Bài 8

Viết chương trình máy tính đơn giản thỏa mãn những yêu cầu sau:

Ban đầu hiển thị ra menu:

Menu:
0. Thoat chuong trinh
1. Tinh tong 2 so thuc: a + b
2. Tinh hieu 2 so thuc: a - b
3. Tinh tich 2 so thuc: a * b
4. Tinh thuong 2 so thuc: a / b

Ban muon lam gi tiep theo:

Khi người dùng nhập vào số với giá trị khác số 0, 1, 2, 3, 4 thì hiển thị Ban da nhap sai rồi hiển thị Ban muon lam gi tiep theo: để yêu cầu người dùng nhập lại.

Khi người dùng nhập vào số 0 thì thoát chương trình.

Khi người dùng nhập vào 1 trong các số 1, 2, 3, 4 (giả sử là số t) thì hiển thị Nhap vao gia tri 2 so: để người dùng lần lượt nhập vào 2 số a và b.

Nếu t = 1 thì tính tổng 2 số (giả sử là tong) rồi hiển thị Tong 2 so la: tong
Nếu t = 2 thì tính hiệu 2 số (giả sử là hieu) rồi hiển thị Hieu 2 so la: hieu
Nếu t = 3 thì tính tích 2 số (giả sử là tich) rồi hiển thị Tich 2 so la: tich
Nếu t = 4 thì tính thương 2 số (giả sử là thuong) rồi hiển thị Thuong 2 so la: thuong. Chú ý: trong trường hợp này, nếu người dùng nhập vào giá trị của b = 0 thì hiển thị Thuong 2 so la: vo cung

Sau khi thực hiện mỗi lệnh thì lại hiển thị menu như ban đầu.

Xem lời giải

#include <stdio.h>

int main()
{
	float a, b;
	int lenh, inMenu = 1;
	int nhapHopLe;

	while (1) {
		// In ra menu
		if (inMenu == 1) {
			printf("\nMenu:\n");
			printf("0. Thoat chuong trinh\n");
			printf("1. Tinh tong 2 so thuc: a + b\n");
			printf("2. Tinh hieu 2 so thuc: a - b\n");
			printf("3. Tinh tich 2 so thuc: a * b\n");
			printf("4. Tinh thuong 2 so thuc: a / b\n");
		}
		printf("\nBan muon lam gi tiep theo: ");

		// Nhap lenh
		nhapHopLe = scanf("%d", &lenh);
		if (nhapHopLe != 1) {
			printf("\nBan da nhap sai");
			inMenu = 0;
			fflush(stdin);
			continue;
		}

		// Nhap lenh va kiem tra lenh khong hop le
		if (lenh != 0 && lenh != 1 && lenh != 2 && lenh != 3 && lenh != 4) {
			printf("\nBan da nhap sai");
			inMenu = 0;
			continue;
		}

		// Kiem tra dieu kien thoat chuong trinh
		if (lenh == 0) {
			break;
		}

		printf("Nhap vao gia tri 2 so: ");

		// Nhap va kiem tra a
		nhapHopLe = scanf("%f", &a);
		if (nhapHopLe != 1) {
			printf("\nBan da nhap sai");
			inMenu = 0;
			fflush(stdin);
			continue;
		}

		// Nhap va kiem tra b
		nhapHopLe = scanf("%f", &b);
		if (nhapHopLe != 1) {
			printf("\nBan da nhap sai");
			inMenu = 0;
			fflush(stdin);
			continue;
		}

		// Tinh ket qua
		if (lenh == 1) {
			printf("Tong 2 so la: %g", a + b);
		} else if (lenh == 2) {
			printf("Hieu 2 so la: %g", a - b);
		} else if (lenh == 3) {
			printf("Tich 2 so la: %g", a * b);
		} else if (b == 0) {
			printf("Thuong 2 so la: vo cung");
		} else {
			printf("Thuong 2 so la: %g", a / b);
		}

		printf("\n");
		inMenu = 1;
	}

	return 0;
}

[Lập trình C] Câu hỏi trắc nghiệm 1

admin@phamvanlam.com — Sat, 02 Jan 2021 11:00:00 GMT

Trong các bài viết trước, bạn đã được học về: Flowchart - sơ đồ thuật toán, biến và kiểu dữ liệu, toán tử và biểu thức, nhập xuất dữ liệu, điều kiện rẽ nhánh, vòng lặp - loop. Để giúp bạn ôn tập và hiểu rõ hơn về những kiến thức đó, bài viết này sẽ tổng hợp một số câu hỏi trắc nghiệm lập trình C kèm theo đáp án. Tuy nhiên, bạn cố gắng suy nghĩ để tìm ra cách giải quyết, trước khi xem lời giải nhé.

Mục lục:

Câu hỏi trắc nghiệm về Flowchart - sơ đồ thuật toán

Câu hỏi 1

Những phát biểu nào sau đây về flowchart là đúng?

A. Flowchart là một dạng mã giả, sử dụng chữ để minh họa sơ đồ thuật toán.
B. Flowchart là một dạng sơ đồ, sử dụng các hình để minh họa sơ đồ thuật toán.
C. Flowchart có thể có điểm đầu và điểm cuối tùy thuộc vào mỗi bài toán khác nhau.
D. Flowchart bắt buộc phải có điểm đầu và điểm cuối với mọi bài toán.

Xem lời giải

Đáp án đúng là: B, D

Flowchart là một dạng sơ đồ, sử dụng các hình để minh họa sơ đồ thuật toán. Và Flowchart luôn phải có điểm đầu và điểm cuối với mọi bài toán khác nhau.

Câu hỏi 2

Phát biểu nào sau đây về ý nghĩa của các dạng hình học trong Flowchart là đúng?

A. Hình A - bắt đầu hoặc kết thúc
   Hình B - tính toán
   Hình D - nhập xuất dữ liệu
   Hình E - điều kiện rẽ nhánh

B. Hình A - tính toán
   Hình B - điều kiện rẽ nhánh
   Hình D - bắt đầu hoặc kết thúc
   Hình E - nhập xuất dữ liệu

C. Hình A - bắt đầu hoặc kết thúc
   Hình B - nhập xuất dữ liệu
   Hình D - tính toán
   Hình E - điều kiện rẽ nhánh

D. Hình A - tính toán
   Hình B - nhập xuất dữ liệu
   Hình D - điều kiện rẽ nhánh
   Hình E - bắt đầu hoặc kết thúc

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Câu hỏi 3

Cho flowchart sau:

Hỏi đáp án nào sau đây là đúng?

A. N = 1, Sum = 1
B. N = 4, Sum = 6
C. N = 5, Sum = 6
D. N = 5, Sum = 4

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Giải thích:

Sơ đồ thuật toán trên minh họa cho bài toán tính tổng các số tự nhiên chẵn nhỏ hơn N.
Do đó:
- Với N = 1 thì Sum = 0. Suy ra, đáp án A là sai.
- Với N = 4 thì Sum = 2. Suy ra, đáp án B là sai.
- Với N = 5 thì Sum = 2 + 4 = 6. Suy ra, đáp án C là đúng và đáp án D là sai.

Câu hỏi trắc nghiệm về cấu trúc chương trình C

Câu hỏi 1

Chương trình C có bao nhiêu hàm main()?

A. 1
B. 2
C. 3
D. 4

Xem lời giải

Đáp án đúng là: A

Mọi chương trình C đều phải có 1 và chỉ 1 hàm main(). Đây chính là điểm bắt đầu của chương trình C.

Câu hỏi 2

Đâu là cặp kí hiệu dùng để bắt đầu và kết thúc một block code trong ngôn ngữ lập trình C?

A. <>
B. ()
C. {}
D. []

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Câu hỏi 3

Đâu là kí tự dùng để kết thúc một câu lệnh trong ngôn ngữ lập trình C?

A. Dấu phẩy (,)
B. Dấu chấm (.)
C. Dấu chấm phẩy (;)
D. Không cần kí tự nào để kết thúc một câu lệnh

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Câu hỏi 4

Những cách bình luận (commment) chính xác trong ngôn ngữ lập trình C là gì?

A. // Đây là comment 1 dòng
B. / Đây là comment 1 dòng /
C. /* Đây là comment nhiều dòng */
D. /*/ Đây là comment nhiều dòng /*/
E. <!-- Đây là comment nhiều dòng -->
F. # Đây là comment 1 dòng
G. \* Đây là comment nhiều dòng *\
H. \\ Đây là comment 1 dòng

Xem lời giải

Đáp án đúng là: A, C, D

Giải thích:

Trong ngôn ngữ lập trình C có 2 cách comment code là: dùng cặp dấu \\ và cặp dấu /**/
Cặp dấu \\ dùng để comment trên 1 dòng
Cặp dấu /**/ dùng để comment trên nhiều dòng

Câu hỏi trắc nghiệm về biến và kiểu dữ liệu

Câu hỏi 1

Những cách đặt tên biến nào sau đây là hợp lệ?

A. tongChan
B. tong-le
C. count1
D. giatri_Min
E. gia.tri.max
F. _int_
G. continue
H. Printf
I. 2var

Xem lời giải

Đáp án đúng là: A, C, D, F, H

Giải thích:

Trong lập trình C, quy tắc đặt tên biến là:
- Chữ cái đầu tiên là chữ cái thường (a-z) hoặc chữ cái viết hoa (A-Z) hoặc dấu gạch dưới (_)
- Các chữ cái tiếp theo cũng tương tự như chữ cái đầu, ngoài ra có thể là chữ số (0-9)
- Tên biến không được trùng với từ khóa trong ngôn ngữ lập trình C
- Tên biến phân biệt hoa thường
Các đáp án sai:
- Đáp án B sai vì chứa kí tự gạch ngang (-)
- Đáp án E sai vì chứa kí tự chấm (.)
- Đáp án G sai vì trùng với từ khóa continue trong ngôn ngữ lập trình C
- Đáp án I sai vì bắt đầu bằng số

Câu hỏi 2

Phát biểu nào sau đây là đúng?

A. int (số thực), float (số tự nhiên), double (số nguyên), char (chuỗi kí tự)
B. int (số nguyên), float (số thực), double (số tự nhiên), char (kí tự)
C. int (số nguyên), float (số thực), double (số thực), char (kí tự)
D. int (số tự nghiên), float (số nguyên), double (số thực), char (kí tự)

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Ngôn ngữ lập trình C có một số kiểu dữ liệu cơ bản là:

int: kiểu số nguyên (thường là 4 bytes - đối với máy tính hệ 64bit như hiện nay)
float: kiểu số thực (4 bytes - độ chính xác 6 chữ số sau dấu phẩy)
double: kiểu số thực (8 bytes - độ chính xác 10 chữ số sau dấu phẩy)
char: kiểu kí tự (1 byte), dùng để biểu diễn 256 kí tự trong bảng mã ASCII

Câu hỏi 3

Cách khai báo biến nào sau đây là đúng?

A. int: x, y, z
B. x, y, z: float
C. double x, y, z;
D. x = 0, y = 1, z = 2;

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Giải thích:

Cú pháp khai báo biến trong ngôn ngữ lập trình C là:
```
<kiểu dữ liệu> <danh sách biến>;
```
Chú ý: cần có dấu chấm phẩy để kết thúc câu lệnh

Câu hỏi trắc nghiệm về toán tử và biểu thức

Câu hỏi 1

Đâu là cách gán giá trị cho biến int x; chính xác?

A. x := 6;
B. x = 6;
C. x = 6
D. x <- 6

Xem lời giải

Đáp án đúng là: B

Giải thích:

Toán tử gán trong ngôn ngữ lập trình C là dấu bằng (=). Do đó, đáp án đúng là B hoặc C
Kết thúc câu lệnh gán cần có dấu chấm phẩy. Suy ra, đáp án đúng là B
Ngoài ra, ta cũng có thể gán giá trị giống nhau cho nhiều biến bằng cách:

int x, y, z;
x = y = z = 6;

Câu hỏi 2

Cho đoạn code sau:

int x = 2, y = 3, z = -1;
int t = 3 * x / y - z * x + y % 5 / 2;

Hỏi giá trị của t bằng bao nhiêu?

A. 2
B. 3
C. 4
D. 5

Xem lời giải

Đáp án đúng là: D

Giải thích:

Trong ngôn ngữ lập trình C, có 5 toán tử số học cơ bản là: cộng (+), trừ (-), nhân (*), chia nguyên (/), chia lấy dư (%).
Các toán tử có độ ưu tiên khác nhau: các toán tử * / và % có độ ưu tiên cao hơn các toán tử + và -
Các toán tử có độ ưu tiên cao hơn (* / %) sẽ thực hiện trước, các toán tử có độ ưu tiên thấp hơn (+ -) sẽ thực hiện sau. Trường hợp các toán tử có độ ưu tiên ngang nhau thì thứ tự thực hiện là từ trái sang phải.
Quá trình thực hiện tính toán theo trình tự như sau:

int x = 2, y = 3, z = -1;
int t = 3 * x / y - z * x + y % 5 / 2;
//  t = 3 * 2 / 3 - (-1) * 2 + 3 % 5 / 2
//  t = (3 * 2) / 3 - (-1) * 2 + 3 % 5 /2
//  t = 6 / 3 - (-1) * 2 + 3 % 5 / 2
//  t = (6 / 3) - (-1) * 2 + 3 % 5 / 2
//  t = 2 - (-1) * 2 + 3 % 5 / 2
//  t = 2 - [(-1) * 2] + 3 % 5 / 2
//  t = 2 - (-2) + 3 % 5 / 2
//  t = 2 - (-2) + (3 % 5) / 2
//  t = 2 - (-2) + 3 / 2
//  t = 2 - (-2) + (3 / 2)
//  t = 2 - (-2) + 1
//  t = 4 + 1
//  t = 5

Trong quá trình thực hiện tính toán trên, bạn chú ý 2 chỗ:

Kết quả 3 % 5 bằng 3. Vì đây là phép chia lấy phần dư của 3 cho 5.
Kết quả 3 / 2 bằng 1. Vì đây là phép chia lấy phần nguyên của 3 cho 2 (kết quả thực là 1.5)

Câu hỏi 3

Những cách nào sau đây là chính xác khi so sánh giá trị của 2 biến?

A. x > y
B. x < y
C. x = y
D. x == y
E. x != y
F. x := y
G. x => y
H. x >= y
I. x <= y
K. x =< y

Xem lời giải

Đáp án đúng là: A, B, D, E, H, I

Giải thích:

Ngôn ngữ lập trình C có 6 toán tử so sánh là:
- Lớn hơn (>)
- Nhỏ hơn (<)
- Bằng (==)
- Khác (!=)
- Lớn hơn hoặc bằng (>=)
- Nhỏ hơn hoặc bằng (<=)
Đáp án C sai vì (=) là toán tử gán
Đáp án F, G, K sai vì không có toán tử (:=), (=>) và (=<)

Câu hỏi 4

Biết rằng trong ngôn ngữ lập trình C có 3 loại toán tử logic là: AND (&&), OR (||) và NOT (!). Hỏi kết quả của biểu thức 10 && (-10) || 0 && !(-1) là bao nhiêu?

A. -1
B. 0
C. 1
D. Sai cú pháp

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Giải thích:

Ngôn ngữ lập trình C có 3 toán tử logic là: AND(&&), OR(||) và NOT(!)
- Toán tử &&: trả về TRUE(1) khi cả 2 toán hạng của nó đều là TRUE(1)
- Toán tử ||: trả về TRUE(1) khi 1 trong 2 toán hạng của nó là TRUE(1)
- Toán tử !: trả về TRUE(1) khi toán hạng là FALSE(0)
Độ ưu tiên của các toán tử theo thứ tự giảm dần là: NOT(!) AND(&&) OR(||). Do đó, toán tử NOT sẽ thực hiện trước, xong đến toán tử AND và cuối cùng là toán tử OR.
Khi các toán hạng có cùng độ ưu tiên
Kết quả của biểu thức sử dụng toán tử logic là: TRUE(1) hoặc FALSE(0)
Như vậy, trình tự thực hiện biểu thức trên như sau:

10 && (-10) || 0 && !(-1)   // toán tử ! sẽ thực hiện đầu tiên
10 && (-10) || 0 && [!(-1)] // -1 khác 0 nên hiểu là TRUE,
10 && (-10) || 0 && 0       // phủ định của TRUE là FALSE(0)
[10 && (-10)] || 0 && 0     // toán tử && bên trái thực hiện trước
1 || 0 && 0                 // 10 và -10 đều là TRUE nên kết quả là TRUE(1)
1 || [0 && 0]               // toán tử && còn lại thực hiện trước
1 || 0                      // 0 là FALSE nên kết quả của phép && là 0
1                           // kết quả của phép || còn lại là TRUE(1)
                            // vì có 1 toán hạng là TRUE(1)

Câu hỏi 5

Cho đoạn code sau:

int x = 2, y = 4, z = 3;
int t = -2 * z / 5 <= 6 + !(x * y - z) && y % (2 * z - 3);

Hỏi đáp án của t bằng bao nhiêu?

A. 0
B. 1
C. 2
D. 3

Xem lời giải

Đáp án đúng là: B

Giải thích:

Trong biểu thức trên có tồn tại 4 loại toán tử:
- Toán tử đóng mở ngoặc đơn: ()
- Toán tử số học: + - * / %
- Toán tử so sánh: <=
- Toán tử logic: &&
Độ ưu tiên của 4 loại toán tử trên theo thứ tự giảm dần là: toán tử đóng mở ngoặc đơn, toán tử số học, toán tử so sánh và toán tử logic
Trình tự thực hiện biểu thức trên là:

int x = 2, y = 4, z = 3;
int t = -2 * z / 5 <= 6 + !(x * y - z) && y % (2 * z - 3);
//  t = -2 * 3 / 5 <= 6 + !(2 * 4 - 3) && 4 % (2 * 3 - 3);
//  t = -2 * 3 / 5 <= 6 + !(8 - 3) && 4 % (2 * 3 - 3);
//  t = -2 * 3 / 5 <= 6 + !5 && 4 % (2 * 3 - 3);
//  t = -2 * 3 / 5 <= 6 + !5 && 4 % (6 - 3);
//  t = -2 * 3 / 5 <= 6 + !5 && 4 % 3;
//  t = -6 / 5 <= 6 + !5 && 4 % 3;
//  t = -1 <= 6 + !5 && 4 % 3;
//  t = -1 <= 6 + !5 && 1;
//  t = -1 <= 6 + !5 && 1;
//  t = -1 <= 6 + 0 && 1;
//  t = -1 <= 6 && 1;
//  t = 1 && 1;
//  t = 1;

Câu hỏi 6

Cho a và b là 2 số thực, hỏi những biểu thức nào sau đây là đúng:

A. a += b;
B. a -= b;
C. a /= b;
D. a %= b;
E. a *= b;
F. a &= b;
G. a++;
H. a--;

Xem lời giải

Đáp án đúng là: A, B, C, E, G, H

Giải thích:

Trong ngôn ngữ lập trình C, có một cách viết biểu thức dạng rút gọn như sau:

a += b tương đương với a = a + b
a -= b tương đương với a = a - b
a /= b  tương đương với a = a / b
a %= b tương đương với a = a % b
a *= b tương đương với a = a * b
a &= b tương đương với a = a & b
a++ tương đương với a = a + 1
a-- tương đương với a = a - 1

Đáp án A, B, C, E, G, H đúng vì các toán tử trong những ví dụ đó có thể áp dụng cho cả số nguyên và số thực.
Đáp án D và F sai vì các toán tử trong những ví dụ đó chỉ có thể áp dụng cho số nguyên nên với a, b là số thực thì sẽ bị lỗi
- Toán tử % là phép chia lấy dư giữa 2 số nguyên
- Toán tử & là toán tử logic bit giữa 2 số nguyên

Câu hỏi trắc nghiệm về nhập xuất dữ liệu

Câu hỏi 1

Cho đoạn code sau:

char c = 'A';
int i = -1000;
unsigned int ui = 2500000000;
float f = -1.534534;

Hỏi những cách in ra màn hình nào sau đây là đúng (không mất dữ liệu)?

A. printf("c=%c", c);
B. printf("c=%d", c);
C. printf("c=%f", c);
D. printf("i=%c", i);
E. printf("i=%d", i);
F. printf("i=%u", i);
G. printf("i=%f", i);
H. printf("ui=%ud", ui);
I. printf("ui=%f", ui);
K. printf("ui=%u", ui);
L. printf("f=%f", f);
M. printf("f=%f", &f);

Xem lời giải

Đáp án đúng là: A, B, E, K, L

Giải thích:

Cú pháp của hàm printf trong ngôn ngữ lập trình C là:
```
printf("chuỗi hiển thị", danh sách tham số)
```
Chuỗi hiển thị sẽ là dạng text bao gồm các kí tự nhìn thấy, không nhìn thấy (kí tự xuống dòng \n, kí tự tab \t) và format để hiển thị giá trị của biến.
Format để hiển thị giá trị của biến sẽ bắt đầu bằng kí tự phần trăm (%) theo sau là mã code để format.
Một số mã code như sau:
Giải thích các đáp án:
- Đáp án A đúng vì: %c dùng để hiển thị kí tự
- Đáp án B đúng vì: %d dùng để hiển thị số nguyên. Mà thực chất, kí tự char ứng với một số nguyên từ 0 đến 255 trong bảng mã ASCII.
- Đáp án C sai vì: %f chỉ dùng để hiển thị số thực
- Đáp án D sai vì: %c chỉ dùng để biểu diễn kí tự char, mà kiểu char chỉ có 1 byte nên không đủ để biểu diễn số nguyên -1000
- Đáp án F sai vì: %u chỉ dùng để biểu diễn số nguyên không dấu, nên không dùng để hiển thị số nguyên -1000
- Đáp án G sai vì: %f chỉ dùng để hiển thị số thực
- Đáp án H sai vì: không có format %ud, khi đó kết quả hiển thị lên sẽ thừa chữ d
- Đáp án I sai vì: %f chỉ dùng để biểu diễn số thực
- Đáp án M sai vì: &f hiểu là lấy ra địa chỉ của biến f, chứ không phải giá trị của biến f.

Câu hỏi 2

Cách nhập số nguyên N (từ bàn phím) nào sau đây là đúng?

A. scanf("%c", &N);
B. scanf("%d, &N");
C. scanf("%d", N);
D. scanf("%d", &N);

Xem lời giải

Đáp án đúng là: D

Giải thích:

Cú pháp để nhập dữ liệu từ bàn phím là:

scanf("chuỗi định dạng nhập dữ liệu", danh sách tham số)

Chuỗi định dạng nhập dữ liệu là định dạng kiểu dữ liệu cần nhập. Ở đây chỉ được phép chứa mã code ứng với kiểu dữ liệu muốn nhập (loại code giống với hàm printf() ở bên trên). Nếu muốn nhập vào giá trị ứng với nhiều biến cùng một lúc, thì các mã code phải viết liên tiếp nhau hoặc cách nhau bằng dấu cách, không được dùng thêm kí tự nào khác như dấu phẩy (,)
Danh sách tham số là danh sách địa chỉ của các biến muốn nhập vào, thứ tự tương ứng với các mã code trong phần chuỗi định dạng nhập dữ liệu.
Giải thích các đáp án:
- Đáp án A sai vì: %c chỉ dùng để nhập kí tự
- Đáp án B sai vì: danh sách tham số (&N) phải nằm ngoài dấu nháy kép (")
- Đáp án C sai vì: danh sách tham số phải là địa chỉ của biến (thêm kí tự & phía trước biến), chứ không phải giá trị của biến
- Đáp án D đúng vì: %d dùng để nhập vào số nguyên, danh sách tham số đúng là địa chỉ của biến N (&N)

Câu hỏi trắc nghiệm về điều kiện rẽ nhánh

Câu hỏi 1

Cách viết nào sau đây là đúng với cú pháp khai báo của câu lệnh if?

A. if biểu_thức
B. if <biểu thức>
C. if {biểu thức}
D. if (biểu thức)

Xem lời giải

Đáp án đúng là: D

Câu hỏi 2

Cho đoạn code sau:

int a = 3, b = 4, x = 0;

if (a != 3)
	x++;
	x += b;

if (b == 4) {
	x--;
	x *= a;
}

Hỏi kết quả của biến x sau đoạn code trên là bao nhiêu?

A. -3
B. 0
C. 12
D. 9

Xem lời giải

Đáp án đúng là: D

Giải thích:

Với mệnh đề if, nếu điều kiện trong if đúng thì câu lệnh hoặc khối lệnh ngay sau if sẽ được thực hiện. Ngược lại, nếu điều kiện trong if sai thì câu lệnh hoặc khối lệnh ngay sau if sẽ không được thực hiện.
Với mệnh đề if đầu tiên, a có giá trị 3 nên a != 3 là sai. Do đó câu lệnh ngay sau if là x++ không được thực hiện.
Câu lệnh tiếp theo x += b không liên quan đến if nên vẫn thực hiện bình thường. Sau biểu thức này, x = x + b = 0 + 4 = 4;
Với mệnh đề if tiếp theo, điều kiện b == 4 là đúng, nên khối lệnh tiếp theo if sẽ được thực hiện. Kết quả là:
```
x--;    // -> x = x - 1 = 4 - 1 = 3
x *= a; // -> x = x * a = 3 * 3 = 9
```

Câu hỏi 3

Cho đoạn code sau:

int x = 3;

if (x == 1)
	printf("One");
else if (x == 2)
	printf("Two");
else if (x == 3)
	printf("Three");
else
	printf("Other");

Hỏi kết quả hiển thị ra màn hình console là gì?

A. One
B. Two
C. Three
D. Other

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Giải thích:

Trong chuỗi câu lệnh if-else-if liên tiếp nhau, thứ tự thực hiện là từ trên xuống dưới.
Bất cứ khi nào một điều kiện if là đúng thì câu lệnh hoặc khối lệnh ngay sau if sẽ được thực hiện. Những đoạn if-else phía sau sẽ không được thực hiện.
Với x = 3, thì x == 1 hay x == 2 đều sai. Chỉ có x == 3 cho giá trị đúng. Nên câu lệnh ứng với if đó được thực hiện.

Câu hỏi 4

Cho đoạn code sau:

int x = 3;

switch(x) {
	case 1:
		printf("One");
	case 2:
		printf("Two");
	case 3:
		printf("Three");
	default:
		printf("Other");
}

Hỏi kết quả hiển thị lên màn hình console là gì?

A. Three
B. OneTwoThree
C. ThreeOther
D. OneTwoThreeOther

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Giải thích:

Switch dùng để kiểm tra điều kiện và rẽ nhánh.
Biểu thức được dùng để kiểm tra điều kiện phải có giá trị là số (kí tự bản chất cũng là số)
Giá trị ứng với các case phải là hằng số.
Khi giá trị của case bằng với giá trị của biểu thức kiểm tra điều kiện thì các câu lệnh ứng với case đó sẽ được thực hiện.
Ở đây, biểu thức dùng để kiểm tra điều kiện là x, giá trị của x bằng 3. Nên các câu lệnh ứng với case 3 sẽ được thực hiện. Khi đó câu lệnh printf("Three") sẽ thực hiện in ra màn hình chữ Three.
Tuy nhiên, đối với switch-case, nếu ta không sử dụng từ khóa break ở cuối mỗi case thì các câu lệnh ứng với các case sau và default sẽ được thực hiện. Do đó câu lệnh printf("Other") sẽ thực hiện in ra tiếp chữ Other. Tóm lại, kết quả thu được là: ThreeOther

Để kết quả hiển thị chỉ tương ứng với những case đúng (Three) thì bạn cần thêm từ khóa break ở cuối mỗi case như sau:

int x = 3;

switch(x) {
	case 1:
		printf("One");
		break;
	case 2:
		printf("Two");
		break;
	case 3:
		printf("Three");
		break;
	default:
		printf("Other");
}

Câu hỏi trắc nghiệm về vòng lặp - loop

Câu hỏi 1

Cho đoạn code sau:

int i, N = 10;
for (i = 0; i < N; i += 2) {
	printf("%d ", i);
}

Hỏi kết quả hiển thị trên màn hình console là gì?

A. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
B. 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9
C. 0 2 4 6 8 10
D. 0 2 4 6 8

Xem lời giải

Đáp án đúng là: D

Giải thích:

Cú pháp của vòng lặp for là:

for (khởi tạo vòng lặp; điều kiện thực hiện; thực hiện sau vòng lặp) {

}

Đoạn code trên khởi tạo vòng lặp với i = 0
Điều kiện để vòng lặp thực hiện là i < N
Sau mỗi vòng lặp, thực hiện tăng i lên 2 đơn vị (i += 2)
Trong mỗi vòng lặp, thực hiện in ra giá trị của i
Giải thích các vòng lặp:
- Vòng 1: i = 0, i < N đúng. Như vậy, in ra giá trị của i là: 0. Sau khi in ra i, tăng giá trị của i lên 2 đơn vị, ta được i = 2
- Vòng 2: i = 2, i < N đúng. Như vậy, in ra giá trị của i là: 2. Sau khi in ra i, tăng giá trị của i lên 2 đơn vị, ta được i = 4
- Vòng 3: i = 4, i < N đúng. Như vậy, in ra giá trị của i là: 4. Sau khi in ra i, tăng giá trị của i lên 2 đơn vị, ta được i = 6
- Vòng 4: i = 6, i < N đúng. Như vậy, in ra giá trị của i là: 6. Sau khi in ra i, tăng giá trị của i lên 2 đơn vị, ta được i = 8
- Vòng 5: i = 8, i < N đúng. Như vậy, in ra giá trị của i là: 8. Sau khi in ra i, tăng giá trị của i lên 2 đơn vị, ta được i = 10
- Vòng 6: i = 10, i < N sai. Như vậy, vòng lặp kết thúc. Tóm lại, kết quả thu được là đáp án D.

Câu hỏi 2

Cho đoạn code sau:

int x = 4;
while (x) {
	printf("%d ", x--);
}

Hỏi kết quả hiển thị trên màn hình console là gì?

A. 4 3 2 1 0
B. 4 3 2 1
C. 3 2 1 0
D. 4 3 2 1 0 -1 -2 ... (vô hạn)

Xem lời giải

Đáp án đúng là B

Giải thích:

Cú pháp của vòng lặp while là:
```
while(điều kiện) {

}
```
Vòng lặp while sẽ luôn được thực hiện nếu điều kiện trong while là đúng.
Giải thích các vòng lặp:
- Vòng 1: x = 4, TRUE. Như vậy, in ra giá trị của x là 4. Sau đó, x-- nên giá trị của x giảm đi 1, còn là 3
- Vòng 2: x = 3, TRUE. Như vậy, in ra giá trị của x là 3. Sau đó, x-- nên giá trị của x giảm đi 1, còn là 2
- Vòng 3: x = 2, TRUE. Như vậy, in ra giá trị của x là 2. Sau đó, x-- nên giá trị của x giảm đi 1, còn là 1
- Vòng 4: x = 1, TRUE. Như vậy, in ra giá trị của x là 1. Sau đó, x-- nên giá trị của x giảm đi 1, còn là 0
- Vòng 5: x = 0, FALSE. Như vậy vòng lặp while kết thúc. Tóm lại, kết quả là đáp án B.

Câu hỏi 3

Cho đoạn code sau:

int x = 0;
do {
	x++;
	if (x == 1) {
		printf("One");
		continue;
	}

	printf("%d", x);

	if (x == 3) {
		printf("Three");
		break;
	}

} while (x < 5);

Hỏi kết quả hiển thị trên màn hình console là gì?

A. One23
B. 23Three
C. One23Three
D. Vòng lặp vô hạn

Xem lời giải

Đáp án đúng là: C

Giải thích:

Cú pháp của vòng lặp do-while là:
```
do {

} while(điều kiện);
```
Vòng lặp do-while sẽ thực hiện khối lệnh bên trong do-while trước sau đó kiểm tra điều kiện trong while. Nếu điều kiện đó vẫn TRUE thì vòng lặp tiếp tục, ngược lại thì dừng ngay vòng lặp.
Giải thích các vòng lặp:
- Ban đầu khởi tạo x = 0
- Vòng lặp 1: x++, nên x tăng lên 1 được x = 1. Nên x == 1 TRUE. Do đó, khối lệnh tương ứng với mệnh đề if(x==1) sẽ được thực hiện. Câu lệnh printf("One") in ra màn hình chữ One. Tiếp theo, từ khóa continue được thực hiện. Từ khóa này sẽ bỏ qua đoạn câu lệnh phía dưới (còn lại của vòng lặp) để quay về đầu vòng lặp.
- Vòng lặp 2: x++, nên x tăng lên 1 được x = 2. Nên x == 1 FALSE. Do đó, khối lệnh tương ứng với mệnh đề if(x==1) không được thực hiện. Tiếp theo, câu lệnh printf("%d", x) sẽ được thực hiện. Nên nó lại in ra màn hình giá trị ứng với x lúc này là 2. Tiếp theo, mệnh đề if(x==3) không thực hiện vì x == 3 FALSE.
- Vòng lặp 3: x++, nên x tăng lên 1 được x = 3. Nên x == 1 FAlSE. Do đó, khối lệnh tương ứng với mệnh đề if(x==1) không được thực hiện. Tiếp theo, câu lệnh printf("%d", x) sẽ được thực hiện. Nên nó lại in ra màn hình giá trị ứng với x lúc này là 3. Tiếp theo, mệnh đề if(x==3) TRUE nên khối lệnh tương ứng sẽ được thực hiện. Câu lệnh printf("Three") sẽ in ra màn hình chữ Three. Tiếp tục, gặp từ khóa break. Từ khóa này sẽ dừng vòng lặp ngay lập tức. Tóm lại kết quả thu được là đáp án C.

[Lập trình C] Vòng lặp - loop

admin@phamvanlam.com — Wed, 30 Dec 2020 08:00:00 GMT

Khi lập trình, có những trường hợp bạn phải viết một đoạn code lặp đi lặp lại nhiều lần. Để tránh phải viết những đoạn code lặp lại đó, ngôn ngữ lập trình C đưa ra một khái niệm, đó là Vòng lặp.

Và bài viết này sẽ giới thiệu với bạn kiến thức cơ bản về vòng lặp. Cách sử dụng vòng lặp for, while, do while và một số từ khóa để kết thúc vòng lặp như break hoặc tiếp tục vòng lặp continue.

Lý thuyết cơ bản về vòng lặp trong lập trình C

Vòng lặp là gì?

Vòng lặp là một đoạn chương trình được thực hiện lặp đi lặp lại khi một điều kiện cho trước thỏa mãn.

Có 3 cấu trúc vòng lặp cơ bản:

Vòng lặp for
Vòng lặp while
Vòng lặp do-while

Vòng lặp for

Cú pháp cơ bản

Vòng lặp for sẽ có cú pháp cơ bản như sau:

for (khởi tạo vòng lặp; điều kiện thực hiện vòng lặp; thay đổi cuối vòng lặp) {
	// Nội dung thực thi
}

Trong đó:

Khởi tạo vòng lặp: sử dụng câu lệnh gán, dùng để gán giá trị ban đầu cho các biến trong vòng lặp.
Kiểm tra điều kiện thực hiện vòng lặp: sử dụng biểu thức với toán tử quan hệ để kiểm tra xem khi nào vòng lặp được thực hiện.
Thay đổi cuối vòng lặp: tính toán lại giá trị của các biến sau mỗi lần thực thi của vòng lặp.
Nội dung thực thi: là một hay nhiều câu lệnh thực thi trong mỗi vòng lặp.

Ba phần của vòng lặp for được phân cách nhau bởi dấu chấm phẩy (;)

Vòng lặp sẽ được thực hiện mãi, cho đến khi điều kiện thực hiện vòng lặp không thỏa mãn mới thôi.

Ví dụ: nhập vào số tự nhiên N, in ra từ Hello world đúng N lần. Mỗi từ in trên 1 dòng.

#include <stdio.h>

int main() {
	int n, i;
	
	printf("Nhap n: ");
	scanf("%d", &n);
	
	for (i = 0; i < n; i += 1) {
		printf("Hello world\n");
	}
	
	return 0;
}

Trong ví dụ trên:

Khởi tạo vòng lặp: khởi tạo giá trị của biến i = 0
Điều kiện thực hiện vòng lặp là: i < n
Sau mỗi vòng lặp: thực hiện tăng i lên một đơn vị
Trong vòng lặp: in ra từ Hello world

Toán tử phẩy (,) trong vòng lặp

Cú pháp cơ bản:

expression1, expression2;

Ví dụ trường hợp khởi tạo biến dữ liệu:

#include <stdio.h>

int main() {
	int x, y, z;
	z = (x = 3, y = 4);
	printf("x=%d, y=%d, z=%d", x, y, z);
	// x = 3, y=4, z=4
	return 0;
}

Ví dụ này có sử dụng toán tử phẩy z = (x = 3, y = 4).

Khi dùng toán tử phẩy, mỗi biểu thức sẽ được thực hiện từ trái sang phải. Trường hợp có sử dụng toán tử gán, thì kết quả sẽ được gán bằng kết quả của biểu thức cuối cùng. Như vậy, câu lệnh trên được hiểu là gán x = 3, gán y = 4 rồi cuối cùng gán z = y.

Quay lại trường hợp vòng lặp for, mỗi một phần trong cấu trúc của vòng lặp for có thể được mở rộng thành nhiều câu lệnh bằng cách sử dụng toán tử (,).

Ví dụ:

#include <stdio.h>
main() {
	int i, j , max;
	printf("Nhập vào số lớn nhất \n");
	printf("cho bảng được in sau đây: ");
	scanf("%d", &max);

	for(i = 0, j = max; i <= max ; i++, j--)
		printf("\n%d  +  %d  =  %d", i, j, i + j);
}

Trong ví dụ trên, phần khởi tạo vòng lặp sử dụng toán tử phẩy để thực hiện 2 lệnh: gán i = 0 và gán j = max. Phần kiểm tra điều kiện thực hiện vòng lặp thực hiện việc so sánh i với max, nếu i nhỏ hơn hoặc bằng max thì vòng lặp sẽ tiếp tục thực hiện. Phần thực hiện sau mỗi vòng lặp tiếp tục sử dụng toán tử phẩy để tăng i lên 1 và giảm j đi 1 đơn vị.

Vòng lặp lồng nhau

Bạn có thể sử dụng vòng lặp bên trong một vòng lặp khác, khi đó người ta gọi là đó là vòng lặp lồng nhau.

Cú pháp cơ bản:

for(i = 1; i < max1; i++) {
	// do something
	for(j = 0; j < = max2; j++) {
		// do something
	}
	// do something
}

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main()
{
    int i, j, k;
    i = 0;
    printf("Enter no. of rows: ");
    scanf("%d", &i);
    printf("\n");
    for (j = 0; j < i ; j++) {
        printf("\n");
        for (k = 0; k <= j; k++) /*inner for loop*/
            printf("*");
    }
}

Vòng lặp while

Vòng lặp while có cú pháp cơ bản như sau:

while (condition is TRUE) {
	statement;
}

Nghĩa là vòng lặp trên sẽ được thực hiện khi điều kiện condition vẫn là TRUE.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main()
{
    int count = 1;
    while (count <= 10) {
        printf("\n This is iteration %d\n", count);
        count++;
    }

    printf("\n The loop is completed. \n");
    return 0;
}

Vòng lặp do-while

Vòng lặp do-while có cú pháp cơ bản là:

do {
	statements;
} while (condition);

Ngược lại với vòng lặp while, vòng lặp do while sẽ thực hiện các câu lệnh trước rồi sau đó mới kiểm tra điều kiện để có tiếp tục vòng lặp hay không.

Khi condition trả về giá trị FALSE, vòng lặp do-while sẽ kết thúc.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main () {
	int num1, num2;
	num2 = 0;
	do {
		printf("\nEnter a number: ");
		scanf("%d", &num1);
		printf("No. is %d", num1);
		num2++;
	} while (num1 != 0);

	printf ("\nThe total numbers entered were %d", --num2);
	return 0;
}

Một số từ khóa hay sử dụng trong vòng lặp

Từ khóa break

Từ khóa break thường được sử dụng ở trong một số trường hợp:

Để kết thúc 1 case trong trường hợp dùng switch
Để kết thúc 1 vòng lặp

Đối với vòng lặp, khi gặp từ khóa break, vòng lặp sẽ dừng lại ngay và tiếp tục với câu lệnh bên dưới vòng lặp.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main()
{
    int count1, count2;
    for(count1 = 1, count2 = 0; count1 <= 100; count1++) {
        printf("Enter %d count2: ", count1);
        scanf("%d", &count2);
        if (count2 == 100) break;
    }
    return 0;
}

Trong ví dụ trên, nếu người dùng nhập vào giá trị của count2 khác 100 thì vòng lặp sẽ tiếp tục thực hiện. Cho đến khi giá trị của count2 là 100. Lúc này mệnh đề điều kiện bên trong if sẽ TRUE, nên break sẽ được thực thi. Khi đó, vòng lặp kết thúc.

Ví dụ trên tương đương với cách sử dụng vòng lặp for như sau:

#include <stdio.h>

int main()
{
    int count1, count2;
    for(count1 = 1, count2 = 0; count1 <= 100 && count2 != 100; count1++) {
        printf("Enter %d count2: ",count1);
        scanf("%d", &count2);
    }
    return 0;
}

Từ khóa continue

Từ khóa continue được dùng để bỏ qua phần còn lại bên trong vòng lặp (sau từ khóa continue), để tiếp tục với lượt lặp tiếp theo của vòng lặp.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main () {
	int num;
	for(num = 1; num <= 100; num++) {
		if (num % 9 == 0)
			continue;
		printf("%d\t", num);
	}
	return 0;
}

Trong ví dụ trên, ta tạo một vòng lặp chạy từ 1 đến 100. Mỗi vòng lặp sẽ kiểm tra điều kiện nếu số num chia hết cho 9 thì sẽ continue. Hay nói cách khác là tiếp tục vòng lặp tiếp theo mà không thực hiện lệnh printf.

Từ khóa return

Từ khóa return thường được sử dụng để trả về giá trị của một hàm và kết thúc hàm đó.

Trong vòng lặp, nếu gặp từ khóa return thì vòng lặp cũng kết thúc.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	int count1, count2;
	for(count1 = 1, count2 = 0; count1 <= 100; count1++) {
		printf("Enter %d count2: ",count1);
		scanf("%d", &count2);

		if (count2 == 100)
			return 0;
	}
	return 0;
}

Từ khóa goto

Cú pháp cơ bản:

goto label;

Từ khóa label dùng để nhảy ngay đến vị trí định nghĩa từ khóa label

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	int x;

RESTART:
	printf("Nhap x: ");
	scanf("%d", &x);

	for ( ; x < 10 ; x++) {
		if (x == 0) goto RESTART;
		if (x == 1) goto TH1;
		if (x == 2) goto TH2;
		printf("Other x=%d\n", x);
	}

TH1:
	printf("TH1\n");

TH2:
	printf("TH2\n");

	return 0;
}

Từ khóa exit

Hàm exit() dùng để kết thúc chương trình ngay lập tức. Khác với return ở chỗ là return chỉ là kết thúc 1 hàm.

Ví dụ:

#include <stdio.h>
#include <stdlib.h>

void printHello() {
	printf("Hello\n");
	exit(1);
	return;
	printf("Bye");
}

int main() {
	int x;

	for (x = 1; x < 20; x++) {
		if (x == 10)
			printHello();
		else
			printf("x=%d\n", x);
	}

	return 0;
}

Trong ví dụ trên, khi vòng lặp được thực hiện, nếu x bằng 10 thì hàm printHello() sẽ được gọi. Trong hàm printHello(), ngay sau khi lệnh printf() đầu tiên thực hiện, hàm exit(1) được gọi ngay nên chương trình kết thúc.

Bài tập thực hành về vòng lặp trong lập trình C

Bài 1

Nhập vào số tự nhiên N bất kỳ thỏa mãn (1 <= N <= 20)

In ra dãy các số từ 1 đến N (sử dụng vòng lặp for)
In ra dãy các số từ N đến 1 (sử dụng vòng lặp for)
In ra dãy các số tự nhiên chẵn từ 1 đến N (sử dụng vòng lặp while)
In ra dãy các số tự nhiên lẻ từ 1 đến N (sử dụng vòng lặp do-while)

Ví dụ: nhập vào N = 6

Dãy các số từ 1 đến N là: 1 2 3 4 5 6
Dãy các số từ N đến 1 là: 6 5 4 3 2 1
Dãy các số chẵn từ 1 đến N là: 2 4 6
Dãy các số lẻ từ 1 đến N là: 1 3 5

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Số chẵn chia 2 dư 0
Số lẻ chia 2 dư 1

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int n, i;
	
	// Nhap n
	printf("Nhap vao n: ");
	scanf("%d", &n);
	
	// Kiem tra dieu kien cua n
	if (n < 1 || n > 20) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}
	
	// In ra cac so tu 1 den n
	printf("\nDay cac so tu 1 den %d la:\t", n);
	for (i = 1; i <= n; i += 1) {
		printf("%d ", i);
	}
	
	// In ra cac so tu n den 1
	printf("\nDay cac so tu %d den 1 la:\t", n);
	for (i = n; i >= 1; i -= 1) {
		printf("%d ", i);
	}
	
	// In ra cac so tu nhien chan tu 1 den n
	printf("\nDay cac so chan 1 den %d la:\t", n);
	i = 1;
	while(i <= n) {
		if (i % 2 == 0)
			printf("%d ", i);
		i += 1;
	}

	// In ra cac so tu nhien le tu 1 den n
	printf("\nDay cac so le tu 1 den %d la:\t", n);
	i = 1;
	do {
		if (i % 2 == 1)
			printf("%d ", i);
		i += 1;
	} while(i <= n);
	
	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào số tự nhiên bất kỳ thỏa mãn (1 <= N <= 50)

In ra một bảng các số từ 1 đến N với điều kiện:

Số cột tối đa là 5, số hàng tùy ý
Các hàng, các cột thẳng nhau
Trong mỗi ô, các số được căn lề bên phải

Ví dụ: nhập vào N = 4, kết quả là:

1 2 3 4

Ví dụ: nhập vào N = 8, kết quả là:

1 2 3 4 5
6 7 8

Ví dụ: nhập N = 20, kết quả là:

 1  2  3  4  5
 6  7  8  9 10
11 12 13 14 15
16 17 18 19 20

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Để in ra 1 dãy các số thì cần dùng vòng lặp (ví dụ: for)
Để số cột tối đa là 5 thì sau khi in ra được 1 số chia hết cho 5 (ví dụ: 5, 10,...) thì ta sẽ in ra kí tự xuống dòng (\n)
Để các hàng, cột thẳng nhau và mỗi ô căn lề bên phải thì ta sẽ dùng format %2d (số chữ số tối đa là 2)

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int n, i;
	
	// Nhap n
	printf("Nhap vao n: ");
	scanf("%d", &n);
	
	// Kiem tra dieu kien cua n
	if (n < 1 || n > 50) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}

	// In ra 1 bang tu 1 den N voi so cot toi da la 5
	for (i = 1; i <= n; i += 1) {
		printf("%2d ", i);
		if (i % 5 == 0) printf("\n");
	}
	
	return 0;
}

Bài 3

Nhập vào số tự nhiên N bất kỳ thỏa mãn (1 <= N <= 50000)

Tính tổng các số chẵn từ 1 đến N, rồi in ra màn hình.
Tính tổng các số lẻ từ 1 đến N, rồi in ra màn hình.

Ví dụ: nhập vào N = 6

Tổng các số chẵn từ 1 đến N là: 2 + 4 + 6 = 12
Tổng các số lẻ từ 1 đến N là: 1 + 3 + 5 = 9

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Để duyệt hết tất cả các số thì ta sẽ dùng vòng lặp (for)
Kiểm tra từng số, nếu nó là chẵn thì cộng dồn vào biến ứng với tổng chẵn. Ngược lại, nếu số đó lẻ thì cộng dồn vào biến ứng với tổng lẻ
Với chú ý: số chẵn chia 2 dư 0, số lẻ chia 2 dư 1

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	int n, i, tongChan = 0, tongLe = 0;
	
	// Nhap n
	printf("Nhap vao n: ");
	scanf("%d", &n);
	
	// Kiem tra dieu kien cua n
	if (n < 1 || n > 50000) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}

	// Tinh tong 
	for (i = 1; i <= n; i += 1) {
		if (i % 2 == 0)
			tongChan += i;
		else 
			tongLe += i;
	}
	
	// In ket qua
	printf("Tong chan la: %d\n", tongChan);
	printf("Tong le la: %d\n", tongLe);
	
	return 0;
}

Bài 4

Nhập vào số tự nhiên N bất kỳ thỏa mãn (1 <= N <= 100000)

Kiểm tra xem N có phải là số nguyên tố hay không.
Nếu đúng thì in ra YES, ngược lại thì in ra NO.

Ví dụ, nhập vào số 9:

Kết quả in ra là NO vì 9 không phải là số nguyên tố

Ví dụ, nhập vào số 13:

Kết quả in ra là YES vì 13 là số nguyên tố

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Số nguyên tố là số tự nhiên lớn hơn 1, chỉ chia hết cho 1 và chính nó.
Do đó, nếu số đó bằng 1 thì suy ra không phải số nguyên tố
Nếu số đó bằng 2 thì là số nguyên tố
Các trường hợp còn lại, cần phải kiểm tra xem trong các số từ 1 đến n. Liệu n có chia hết cho số nào hay không. Nếu tìm thấy thì chứng tỏ, n không phải số nguyên tố. Ngược lại n là số nguyên tố.

Code

Cách 1: sử dụng vòng lặp, if-else và break

#include <stdio.h>

int main() {
	int n, i, laSoNguyenTo;

	// Nhap n
	printf("Nhap vao n: ");
	scanf("%d", &n);

	// Kiem tra dieu kien cua n
	if (n < 1 || n > 100000) {
		printf("Ban da nhap sai");
	}
	else if (n == 1) {
		printf("NO");
	} 
	else if (n == 2) {
		printf("YES");
	} 
	else {
		laSoNguyenTo = 1;
		for (i = 2; i < n; i += 1) {
			if (n % i == 0) {
				laSoNguyenTo = 0;
			}
		}
		if (laSoNguyenTo)
			printf("YES");
		else
			printf("NO");
	}

	return 0;
}

Cách 2: sử dụng vòng lặp, if và return

#include <stdio.h>

int main() {
	int n, i;

	// Nhap n
	printf("Nhap vao n: ");
	scanf("%d", &n);

	// Kiem tra dieu kien cua n
	if (n < 1 || n > 100000) {
		printf("Ban da nhap sai");
		return 0;
	}

	// Kiem tra
	if (n == 1) {
		printf("NO");
		return 0;
	}

	if (n == 2) {
		printf("YES");
		return 0;
	}

	for (i = 2; i < n; i += 1) {
		if (n % i == 0) {
			printf("NO");
			return 0;
		}
	}

	printf("YES");
	return 0;
}

[Lập trình C] Điều kiện rẽ nhánh

admin@phamvanlam.com — Tue, 29 Dec 2020 07:00:00 GMT

Bài viết này giới thiệu với bạn lý thuyết cơ bản về điều kiện rẽ nhánh trong lập trình C. Cụ thể là về if, if-else và switch.

Lý thuyết cơ bản về rẽ nhánh trong lập trình C

Cơ bản về mệnh đề điều kiện

Giúp thay đổi flow chương trình
Giá trị của mệnh đề điều kiện sẽ luôn là đúng (1) hoặc sai (0)

Ví dụ để kiểm tra xem 1 số là chẵn hay lẻ, bạn có thể làm theo các bước sau:

Nhập vào số
Tính số dư của nó với 2
Nếu số dư bằng 0 thì số nhập vào là chẵn
Nếu số dư bằng 1 thì số nhập vào là lẻ

Ngôn ngữ lập trình C hỗ trợ 2 loại mệnh đề điều kiện:

Sử dụng if
Sử dụng switch

Mệnh đề điều kiện sử dụng if

Cú pháp cơ bản:

if (expression)
  statement;

Nghĩa là khi biểu thức expression có giá trị TRUE thì câu lệnh theo sau mệnh đề if sẽ được thực hiện.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	int x, y;
	char a = 'y';
	x = y = 0;
	if (a == 'y') {
		x += 5;
		printf("The numbers are %d and \t%d", x, y);
	}
	return 0;
}

Mệnh đề điều kiện sử dụng if-else

Cú pháp cơ bản:

if (expression)
  statement1;
else
  statement2;

Nghĩa là khi biểu thức expression có giá trị TRUE thì câu lệnh statement1 sẽ được thực hiện. Ngược lại thì câu lệnh statement2 sẽ được thực hiện.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main()
{
	int num, res;
	
	printf("Enter a number: ");
	scanf("%d", &num);
	
	res = num % 2;
	if (res == 0)
		printf("Then number is Even");
	else
		printf("The number is Odd");
	
	return 0;
}

Mệnh đề điều kiện if-else-if

Cú pháp cơ bản:

if (expression1)
  statement1;
else if (expression2)
  statement2;
  .
  .
  .
else 
  statement;

Nghĩa là nếu biểu thức expression1 TRUE thì câu lệnh statement1 sẽ được thực hiện. Ngược lại, ta tiếp tục kiểm tra biểu thức expression2. Nếu expression2 TRUE thì câu lệnh statement2 sẽ được thực hiện,...

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	int x = 0;
	
	printf("Enter Choice (1 - 3): ");
	scanf("%d", &x);
	
	if (x == 1)
		printf ("Choice is 1\n");
	else if ( x == 2)
		printf ("Choice is 2\n");
	else if ( x == 3)
		printf ("Choice is 3\n");
	else
		printf ("Invalid Choice\n");
		
	return 0;
}

Mệnh đề if lồng nhau

Một mệnh đề if có thể được đặt trong một mệnh đề if khác.

Cú pháp cơ bản:

if (exp1) {
  if (exp2) 
    statement1;

  if (exp3) statement2;
  else statement3; // with if (exp3)
}
else statement4;  // with if (exp1)

Theo chuẩn ANSI, trình biên dịch nên hỗ trợ ít nhất là 15 mệnh đề if lồng nhau

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main () {
	int x = 0, y = 0;

	printf ("Enter Choice (1 - 3) : ");
	scanf ("%d", &x);
	
	if (x == 1) {
		printf("\nEnter value for y (1 - 5) : ");
		scanf ("%d", &y);
		if (y <= 5)
			printf("\nThe value for y is : %d", y);
		else
			printf("\nThe value of y exceeds 5 ");
	} else
		printf ("\nChoice entered was not 1");

	return 0;
}

Mệnh đề điều kiện sử dụng switch

Mệnh đề switch là một cách để kiểm tra điều kiện rẽ nhánh.

Mệnh đề swith kiểm tra điều kiện của giá trị biểu thức dựa trên số một danh sách các hằng số nguyên hoặc hằng kí tự.

Cú pháp cơ bản:

switch(expression) {
  case constant1:
    statement1;
    break;
  case constant2:
    statement2;
    break;
  case constant3:
    statement3;
    break;
  default:
    statement4;
}

Chú ý:

Giá trị của expression phải là một số hoặc một kí tự
Trong mỗi trường hợp case, cần phải kết thúc bằng từ khóa break. Nếu không case tiếp theo sẽ được thực hiện.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main () {
	char ch;

	printf ("\nEnter a lower cased alphabet (a - z) : ");
	scanf("%c", &ch);

	if (ch < 'a' || ch > 'z')
		printf('\nCharacter not a lower cased alphabet');
	else
		switch (ch) {
			case 'u' :
			case 'e' :
			case 'o' :
			case 'a' :
			case 'i' :
				printf("\nCharacter is a vowel");
				break;
			case 'z' :
				printf("\nLast Alphabet <z> was entered");
				break;
			default :
				printf("\nCharacter is a consonant");
				break;
		}
		
	return 0;
}

Bài tập thực hành về rẽ nhánh trong lập trình C

Bài 1

Nhập vào 4 số nguyên. Tính tổng các số chẵn và tổng các số lẻ rồi in ra màn hình.

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Nhập vào 4 số nguyên => chọn kiểu dữ liệu int
Điều kiện là số chẵn khi số đó chia cho 2 dư 0
Điều kiện là số lẻ khi số đó chia cho 2 dư 1

Code

Cách 1: sử dụng if-else

#include <stdio.h>

int main () {
	int x, y, z, t;
	int tongChan = 0, tongLe = 0;

	printf("Nhap vao 4 so: ");
	scanf("%d %d %d %d", &x, &y, &z, &t);

	// Kiem tra x la chan hay le
	if (x % 2 == 0)
		tongChan += x;
	else
		tongLe += x;

	// Kiem tra y la chan hay le
	if (y % 2 == 0)
		tongChan += y;
	else
		tongLe += y;

	// Kiem tra z la chan hay le
	if (z % 2 == 0)
		tongChan += z;
	else
		tongLe += z;

	// Kiem tra t la chan hay le
	if (t % 2 == 0)
		tongChan += t;
	else
		tongLe += t;
		
	// In ra ket qua
	printf("Tong cac so chan la: %d\n", tongChan);
	printf("Tong cac so le la: %d\n", tongLe);

	return 0;
}

Cách 2: sử dụng toán tử so sánh

#include <stdio.h>

int main () {
	int x, y, z, t;
	int tongChan = 0, tongLe = 0;

	printf("Nhap vao 4 so:\n");
	scanf("%d %d %d %d", &x, &y, &z, &t);

	// Kiem tra x la chan hay le
	tongChan += (x % 2 == 0) * x;
	tongLe += (x % 2 != 0) * x;
	
	// Kiem tra y la chan hay le
	tongChan += (y % 2 == 0) * y;
	tongLe += (y % 2 != 0) * y;
	
	// Kiem tra z la chan hay le
	tongChan += (z % 2 == 0) * z;
	tongLe += (z % 2 != 0) * z;
	
	// Kiem tra t la chan hay le
	tongChan += (t % 2 == 0) * t;
	tongLe += (t % 2 != 0) * t;

	// In ra ket qua
	printf("Tong cac so chan la: %d\n", tongChan);
	printf("Tong cac so le la: %d\n", tongLe);

	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào 1 kí tự dạng viết thường (a-z). Hãy kiểm tra xem:

Nếu nhập sai thì in ra màn hình "Ban da nhap sai" rồi kết thúc chương trình.
Nếu nhập đúng thì in ra kí tự tương ứng dạng viết hoa, ví dụ nhập vào 'a' thì in ra là 'A'

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Nhập vào 1 kí tự -> chọn kiểu dữ liệu char (c)
Trong bảng mã ASCII thì 'a' < 'z'
Nếu c < 'a' hoặc c > 'z' thì nhập sai
Nếu c >= 'a' và c <= 'z' thì nhập đúng
Để in ra chữ hoa ta trừ kí tự ban đầu 1 giá trị bằng hiệu ('a' - 'A')

Code

#include <stdio.h>

int main () {
	char c;
	int step;
	
	printf("Nhap vao ki tu c: ");
	scanf("%c", &c);
	
	if (c < 'a' || c > 'z') {
		printf("Ban da nhap sai");
	}
	else {
		step = 'a' - 'A';
		printf("Ki tu nhap vao dang viet hoa la: %c", c - step);
	}

	return 0;
}

Bài 3

Nhập vào 3 số nguyên. Hãy tìm giá trị lớn nhất và giá trị nhỏ nhất trong 3 số đó và in ra màn hình giá trị lớn nhất, giá trị nhỏ nhất tìm được.

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Nhập vào 3 số nguyên -> kiểu dữ liệu int
Để tìm giá trị lớn nhất, nhỏ nhất thì cần phải dùng toán tử so sánh để kiểm tra giá trị của các số với nhau.

Code

#include <stdio.h>

int main () {
	int x, y, z;
	int minValue, maxValue;
	
	printf("Nhap vao 3 so: ");
	scanf("%d %d %d", &x, &y, &z);
	
	// Tim gia tri nho nhat
	minValue = x;
	if (y < minValue) 
		minValue = y;
	if (z < minValue)
		minValue = z;
		
	// Tim gia tri lon nhat
	maxValue = x;
	if (y > maxValue) 
		maxValue = y;
	if (z > maxValue)
		maxValue = z;
		
	// In ra ket qua
	printf("Gia tri nho nhat trong 3 so la: %d\n", minValue);
	printf("Gia tri lon nhat trong 3 so la: %d\n", maxValue);

	return 0;
}

Bài 4

Nhập vào số nguyên s là số lượng giây (thời gian) thỏa mãn điều kiện (0 < x < 3600). Hãy kiểm tra xem:

Nếu nhập sai thì in ra màn hình "Ban da nhap sai" rồi kết thúc chương trình.
Nếu nhập đúng thì hãy chuyển đổi số đó sang dạng rút gọn theo phút và giây tương ứng. Chú ý, sau khi quy đổi chỉ in thành phần nào mà giá trị của nó lớn hơn 0.

Ví dụ:

Nhập vào 10000 thì in ra "Ban da nhap sai".
Nhập vào 1000 thì in ra "16 phut 40 giay".

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Nhập vào số nguyên s -> kiểu int
Nếu x <= 0 hoặc x >= 3600 thì nhập sai
Trường hợp nhập đúng, bắt đầu tính toán
Quy đổi: 1 phút tương ứng với 60 giây

Code

#include <stdio.h>

int main () {
	int s;
	int giay, phut;
	
	printf("Nhap vao so luong giay s: ");
	scanf("%d", &s);
	
	if (s <= 0 || s >= 3600) {
		printf("Ban da nhap sai");
	}
	else {
		phut = s / 60;
		giay = s % 60;
		
		if (phut == 0) 
			printf("Ket qua la: %d giay", giay);
		else if (giay == 0)
			printf("Ket qua: %d phut", phut);
		else
			printf("Ket qua: %d phut %d giay", phut, giay);
	}

	return 0;
}

[Lập trình C] Nhập xuất dữ liệu

admin@phamvanlam.com — Mon, 28 Dec 2020 20:00:00 GMT

Tiếp tục với chuyên mục lập trình C, bài này sẽ giới thiệu với bạn cách nhập xuất dữ liệu cơ bản với printf(), scanf(), getchar() và putchar().

Lý thuyết cơ bản về nhập xuất dữ liệu trong lập trình C

Giới thiệu về các loại input/output trong lập trình C

Input: bàn phím, file
Output: màn hình, file

Trước tiên bạn tập trung vào kiểu input cơ bản là bàn phím và kiểu output cơ bản là màn hình. Về việc input và output ra file sẽ được giới thiệu trong bài viết khác.

Các hàm cơ bản hỗ trợ nhập xuất dữ liệu

Có 2 cặp hàm cơ bản:

printf() và scanf()
putchar() và getchar()

Các hàm này đều nằm trong thư viện chuẩn stdio.h

Để sử dụng chúng, bạn có thể làm như sau:

#include <stdio.h>

Tìm hiểu về nhập xuất dữ liệu với hàm printf() và hàm scanf()

Xuất dữ liệu với hàm printf()

Cú pháp cơ bản của hàm printf()

Hàm printf() cho phép bạn xuất dữ liệu ra màn hình console.

Cú pháp:

printf("control string", argument list);

Trong đó:

Control string: là phần hiểu thị ra màn hình
Argument list (danh sách tham số): là danh sách các tham số kiểu hằng, biến, biểu thức hoặc hàm. Chúng được phân cách nhau bởi dấu phẩy

Chú ý:

Control string luôn nằm trong cặp dấu nháy kép, bao gồm: text hiển thị, format command (bắt đầu bằng % và kí tự không nhìn thấy)
Danh sách tham số phải tương ứng với mỗi loại format trong control string về kiểu dữ liệu, số lượng và thứ tự.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	int year = 2021;
	printf("Hello %d", year);
	return 0;
}

Một số loại format code hay dùng trong control string

Cách in ra các kí tự đặc biệt

Một số kí tự đặc biệt không hiển thị ra màn hình

\n - dòng mới
\t - tab

Một số loại modifier trong hàm printf()

Field width modifier: dùng để xác định kích thước tối thiểu của dữ liệu, ví dụ: %4d
'-' modifier: dùng để in dữ liệu ở dạng căn lề trái, ví dụ: %-4d
Precision modifier: xác định số kí tự tối đa đằng sau dấu phẩy, ví dụ: %.2f
'0' modifier: dùng để điền vào khoảng trống khi hiển thị dữ liệu với kích thước cho trước, ví dụ: %04f
'l' modifier: dùng để hiển thị số nguyên kiểu long int hoặc số thực double. Format code tướng ứng là %ld
'h' modifier: dùng để hiển thị số nguyên short, ví dụ: %hd

Nhập dữ liệu với scanf()

Cú pháp cơ bản

Hàm scanf() dùng để nhập dữ liệu từ bàn phím.

Cú pháp:

scanf("control string", argument list);

Các format dùng ở hàm printf() đều có thể sử dụng ở hàm scanf()

Hàm scanf() khác với hàm printf() ở danh sách tham số. Cụ thể với printf(), bạn sử dụng biến, hằng, biểu thức. Còn đối với hàm scanf(), bạn phải viết thêm kí tự & đằng trước biến cần nhập dữ liệu vào.

Ngoài ra, ở hàm scanf() sẽ không có option %g. Ngoài ra, %f và %e là giống nhau.

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	int x;
	float f;
	char c;
	printf("nhap vao du lieu:");
	scanf("%d %f %c", &x, &f, &c);
	printf("gia tri da nhap: %d %f %c\n", x, f, c);
	return 0;
}

Tìm hiểu về nhập xuất dữ liệu với hàm getchar() và hàm putchar()

Hàm getchar()

Hàm getchar() dùng để đọc vào 1 kí tự từ bàn phím

Ví dụ:

#include <stdio.h>

int main() {
	char c;
	printf("Nhap c:");
	c = getchar();
	printf("Gia tri c da nhap: %c", c);
	return 0;
}

Hàm putchar()

Hàm putchar() dùng để ghi 1 kí tự ra màn hình.

Hàm putchar() cần có 1 tham số truyền vào, đó có thể là: biến, hằng kí tự, hằng dạng số, kí tự đặc biệt \t hoặc \n

Ví dụ:

#include <stdio.h>

void main()
{
	putchar('H'); putchar('\n');
	putchar('\t');
	putchar('E'); putchar('\n');
	putchar('\t'); putchar('\t'); putchar('L'); putchar('\n');
	putchar('\t'); putchar('\t'); putchar('\t'); putchar('L'); putchar('\n');
	putchar('\t'); putchar('\t'); putchar('\t'); putchar('\t'); putchar('O'); putchar('\n');
}

Bài tập thực hành về nhập xuất dữ liệu trong lập trình C

Bài 1

Nhập vào 2 cạnh hình chữ nhật. Tính chu vi và diện tích của hình chữ nhật đó (kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy).

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Giả sử 2 cạnh hình chữ nhật là a, b (số thực)
Chu vi = 2 * (a + b)
Diện tích = a * b

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	float a, b, chuVi, dienDich;
	
	printf("Nhap a: ");
	scanf("%f", &a);
	
	printf("Nhap b: ");
	scanf("%f", &b);
	
	chuVi = 2 * (a + b);
	dienDich = a * b;
	
	printf("Chu vi hinh chu nhat la: %.2f\n", chuVi);
	printf("Dien tich hinh chu nhat la: %.2f\n", dienDich);
	
	return 0;
}

Bài 2

Nhập vào bán kính hình tròn. Tính chu vi và diện tích của hình tròn rồi in ra màn hình (kết quả làm tròn đến 2 chữ số sau dấu phẩy).

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Giả sử bán kính hình tròn là số thực r
Chu vi hình tròn = 2 * PI * r
Diện tích hình tròn = PI * r * r

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	float banKinh, chuVi, dienTich;
	const float PI = 3.14;
	
	printf("Nhap ban kinh hinh tron: ");
	scanf("%f", &banKinh);
	
	chuVi = 2 * PI * banKinh;
	dienTich = PI * banKinh * banKinh;
	
	printf("Chu vi hinh tron la: %.2f\n", chuVi);
	printf("Dien tich hinh tron la: %.2f\n", dienTich);
	
	return 0;
}

Bài 3

Biết rằng mối quan hệ giữa độ C (Celsius) và độ F (Fahrenheit) là: C/5 = (F-32)/9. Viết chương trình nhập vào độ C và in ra kết quả độ F tương ứng và ngược lại.

Chú ý: kết quả in ra bao gồm đơn vị (C) hoặc (F), kết quả làm tròn đến 1 chữ số sau dấu phẩy.

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Giả sử độ C là số thực c, độ F là số thực f
Công thức tính độ C là: c = 5 * (f - 32) / 9
Công thức tính độ F là: f = 9 * c / 5 + 32

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	float c, f;
	
	// Nhap vao do c -> do f
	printf("Nhap vao do C la: ");
	scanf("%f", &c);
	
	f = 9 * c / 5 + 32;
	printf("Gia tri do F tuong ung la: %.1fF\n", f);
	
	// Nhap vao do f -> do c
	printf("Nhap vao do F la: ");
	scanf("%f", &f);
	
	c = 5 * (f - 32) / 9;
	printf("Gia tri do C tuong ung la: %.1fC\n", c);
	
	return 0;
}

Bài 4

Nhập vào từ bàn phím 6 chữ cái. Viết chương trình in ra 6 chữ cái đó và tổng của 6 chữ cái đó dạng số.

Xem lời giải

Phân tích bài toán

Nhập vào 6 chữ cái dạng char: c1, c2, c3, c4, c5, c6
Kí tự char bản chất là một số trong bảng mã ASCII nên ta có thể cộng bình thường.

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	char c1, c2, c3, c4, c5, c6;
	int tong;
	
	printf("Nhap vao 6 ki tu: ");
	c1 = getchar();
	c2 = getchar();
	c3 = getchar();
	c4 = getchar();
	c5 = getchar();
	c6 = getchar();
	
	tong = c1 + c2 + c3 + c4 + c5 + c6;
	
	printf("6 ki tu da nhap la: %c %c %c %c %c %c\n", c1, c2, c3, c4, c5, c6);
	printf("Tong 6 ki tu dang so: %d", tong);
	
	return 0;
}

[Lập trình C] Toán tử và biểu thức

admin@phamvanlam.com — Mon, 28 Dec 2020 01:00:46 GMT

Bài học tiếp theo trong lập trình C đó là về toán tử và biểu thức. Bài này sẽ giúp bạn hiểu về các toán tử, thứ tự ưu tiên của các toán tử trong biểu thức. Qua đó, bạn sẽ hiểu được cách một biểu thức được thực hiện tính toán như thế nào.

Lý thuyết cơ bản về toán tử và biểu thức trong lập trình C

Các loại toán tử

Toán tử gán

Toán tử gán (=) dùng để gán giá trị của một biểu thức cho một biến.

Ví dụ:

int x = 6;
int y = 2 * x + 4;

Ta có thể gán cùng một giá trị cho nhiều biến với một dòng lệnh.

Ví dụ:

int x, y, z, t;
x = y = z =  t = 6;

Toán tử số học

Toán tử số học được dùng để biểu diễn các phép toán số học.

Các toán tử số học bao gồm: cộng(+), trừ(-), nhân(*), chia nguyên(/), chia dư(%)

Ví dụ:

int x = 6, y = 8, c;
c = 3 * x + y;

Toán tử quan hệ (so sánh)

Toán tử quan hệ dùng để so sánh giá trị giữa 2 biến, hoặc giữa 1 biến và 1 hằng số.

Các loại toán tử quan hệ bao gồm: lớn hơn (>), lớn hơn hoặc bằng (>=), nhỏ hơn (<), nhỏ hơn hoặc bằng (<=), bằng (==), khác (!=).

Kết quả của toán tử này sẽ trả về giá trị đúng (1) hoặc sai (0)

Ví dụ:

int x = 6;
int y = 8;
// x > y => sai
// x >= y => sai
// x < y => đúng
// x <= y => đúng
// x == y => sai
// x != y => đúng

Toán tử logic

Toán tử logic dùng để tổng hợp những biểu thức chứa toán tử quan hệ.

Các toán tử logic: AND(&&), OR(||), NOT(!)

Cách hoạt động của toán tử AND(&&):

1 && 1 // true
1 && 0 // false
0 && 1 // false
0 && 0 // false

Cách hoạt động của toán tử OR(||):

1 || 1 // true
1 || 0 // true
0 || 1 // true
0 || 0 // false

Cách hoạt động của toán tử NOT(!)

!0 // true
!1 // false

Toán tử logic bit

Toán tử logic bit là toán tử logic được áp dụng trên đối tượng là bit.

Các toán tử bit là: AND(&), OR(|), XOR(^), NOT(~)

Khi thực hiện với toán tử bit, các toán hạng sẽ được quy đổi sang số hệ nhị phân. Sau đó, ta sẽ thực hiện toán tử bit với các bit ở vị trí tương ứng nhau.

Cách hoạt động của toán tử bit AND(&):

1 & 1 // 1
1 & 0 // 0
0 & 1 // 0
0 & 0 // 0

Cách hoạt động của toán tử bit OR(|):

1 | 1 // 1
1 | 0 // 1
0 | 1 // 1
0 | 0 // 0

Cách hoạt động của toán tử bit XOR(^):

1 | 1 // 0
1 | 0 // 1
0 | 1 // 1
0 | 0 // 0

Cách hoạt động của toán tử bit NOT(~):

~1 // 0
~0 // 1

Cách biểu diễn số ở các hệ cơ số khác nhau:

int x = 0b1011;       // hệ số 2
int y = 0x12ab;       // hệ số 16
int z = 016760;       // hệ số 8
printf("x=%d\n", x);
printf("y=%d\n", y);
printf("z=%d\n", z);

Chuyển đổi kiểu dữ liệu

Là việc chuyển đổi một biến từ kiểu dữ liệu này sang kiểu dữ liệu khác.
Có 2 kiểu chuyển đổi dữ liệu: tự động (trình biên dịch), thủ công (ép kiểu)

Chuyển đổi kiểu dữ liệu tự động

Được thực hiện bởi trình biên dịch (compiler)
Việc chuyển đổi này xảy ra khi trong biểu thức có nhiều hơn một kiểu dữ liệu.
Khi đó, các kiểu dữ liệu sẽ được chuyển thành kiểu dữ liệu lớn nhất trong các kiểu dữ liệu xuất hiện ở biểu thức.
Thứ tự chuyển đổi từ kiểu dữ liệu nhỏ sang kiểu dữ liệu lớn hơn

Ép kiểu dữ liệu (casts)

Chủ động ép một kiểu dữ liệu này sang kiểu dữ liệu khác.
Cú pháp: (type) data
Ví dụ:

float x, f;
f = 3.14159;
x = (int) f; // giá trị của x sẽ là 3

Thứ tự ưu tiên của các toán tử

Trong biểu thức có nhiều toán tử, mỗi toán tử có một mức độ ưu tiên khác nhau.
Toán tử có độ ưu tiên cao hơn sẽ được thực hiện trước.
Khi các toán tử có độ ưu tiên giống nhau thì thứ tự thực hiện là từ trái sang phải hoặc từ phải sang trái.

Thứ tự ưu tiên của một số toán tử số học

Thứ tự ưu tiên giảm dần từ trên xuống dưới.

- ++ -- // Right to left
* / %   // Left to right
+ -     // Left to right
=       // Left to right

Thứ tự ưu tiên của các toán tử so sánh

Các toán tử so sánh có thứ tự ưu tiên giống nhau, nên chúng luôn thực hiện từ trái sang phải

int t = 11;
int x = 0 < t <= 10;          // 1
int y = 0 < t && t <= 10;     // 0
int z = (0 < t) && (t <= 10); // 0

Thứ tự ưu tiên của các toán tử logic

Thứ tự ưu tiên là: NOT, AND, OR. Trường hợp nhiều toán tử NOT, AND, OR thì sẽ thực hiện theo thứ tự từ phải sang trái.

Ví dụ:

int t = 0 || 1 && !0 && 1; // 1
/*
t = 0 || 1 && 1 && 1;
t = 0 || 1 && 1
t = 0 || 1
t = 1
*/

So sánh thứ tự ưu tiên

So sánh thứ tự ưu tiên của các toán tử số học, so sánh, logic: toán tử số học > toán tử so sánh > toán tử logic.

Ví dụ:

int t = 2 * 3 + 4 / 2 > 3 && 3 < 5 || 10 < 9; // 1
/*
t = 6 + 2 > 3 && 3 < 5 || 10 < 9
t = 8 > 3 && 3 < 5 || 10 < 9
t = 1 && 1 || 0
t = 1 || 0
t = 1
*/

Thay đổi thứ tự ưu tiên

Có thể sử dụng cặp dấu ngoặc () để thay đổi thứ tự ưu tiên. Hay nói cách khác thì cặp () có thứ tự ưu tiên cao nhất.

Do đó, toán tử có độ ưu tiên thấp mà đặt trong cặp dấu () thì vẫn sẽ được thực hiện trước.

Ngoài ra, trong trường hợp có nhiều cặp () lồng nhau thì cặp () trong cùng sẽ thực hiện trước.

Trường hợp các cặp () ngang nhau thì sẽ thực hiện từ trái sang phải.

Bài tập thực hành về nhập xuất dữ liệu trong lập trình C

Cho int x = 1, y = 2, z = 3;

Tính giá trị của t1, t2, t3, t4 (các câu hỏi sau là độc lập với nhau)

int t1 = x++ + 3 * y / 5 + --z;
int t2 = 1.5 * y / 4 + x / 2 + (float)z / 6;
int t3 = 3.4 * x - 3 / y && 2 * z - y || x - 1;
int t4 = -2 * z + 6 + !(x * y - z) && y % (2 * z - 3);

Xem lời giải

int t1 = x++ + 3 * y / 5 + --z;
/*
t1 = 1 + 3 * 2 / 5 + 2
t1 = 1 + 1 + 2 
t1 = 4
*/

int t2 = 1.5 * y / 4 + x / 2 + (float)z / 6;
/*
t2 = 1.5 * 2 / 4 + 1 / 2 + 0.5
t2 = 0.75 + 0 + 0.5 
t2 = 1.25
t2 = 1 // t2 kiểu nguyên
*/

int t3 = 3.4 * x - 3 / y && 2 * z - y || x - 1;
/*
t3 = 3.4 - 3 / 2 && 2 * 3 - 4 || 0
t3 = 3.4 - 1.5 && 2 * 3 - 4 || 0
t3 = 3.4 - 1.5 && 2 || 0
t3 = 1.9 && 2 || 0
t3 = 1 || 0
t3 = 1
*/

int t4 = -2 * z + 6 + !(x * y - z) && y % (2 * z - 3);
/*
t4 = -2 * 3 + 6 + !(x * y -z) && y % (2 * 3 - 3)
t4 = -2 * 3 + 6 + 0 && 2 % 3
t4 = 0 && 2
t4 = 0
*/

[Lập trình C] Biến và kiểu dữ liệu

admin@phamvanlam.com — Sun, 27 Dec 2020 20:38:46 GMT

Trong lập trình, biến và kiểu dữ liệu là những kiến thức cơ bản nhất cần phải nắm vững. Bài viết này sẽ giới thiệu với bạn cách để đặt tên biến, khai báo biến với một số kiểu dữ liệu hay dùng.

Lý thuyết cơ bản về biến và kiểu dữ liệu trong lập trình C

Cách đặt tên biến

Chữ đầu tiên luôn là chữ cái thường (a-z) hoặc chữ cái hoa (A-Z) hoặc dấu gạch chân _
Các chữ cái tiếp theo cũng tương tự và cộng thêm chữ số (0-9)
Độ dài biến tùy thuộc vào trình biên dịch
Biến số phân biệt hoa thường
Không được đặt tên biến trùng với từ khóa của C

Một số cách đặt tên biến cơ bản

camelCase
snake_case
PascalCase
CONSTANT_CASE
flatcase

Một số kiểu dữ liệu cơ bản

int: 4 bytes
float: 4 bytes (độ chính xác 6 chữ số)
double: 8 bytes (độ chính xác 10 chữ số)
char: 1 byte
void: kiểu nothing

Cách khai báo biến với kiểu dữ liệu

Datatype variableName;

Ví dụ:

int var;

Một số modifier để suy rộng kiểu dữ liệu

unsigned: biểu diễn kiểu dữ liệu không dấu, ví dụ: unsigned char, unsigned int
short: biểu diễn kiểu dữ liệu nhỏ hơn, ví dụ: short int
long: kiểu dữ liệu lớn hơn, ví dụ: long int, long long int

Bài tập thực hành về biến và kiểu dữ liệu trong lập trình C

Bài 1: Hãy viết câu lệnh khai báo

Cho biết char(1 byte), int(4 bytes), float(4 bytes), double(8 bytes). Hãy viết câu lệnh khai báo các biến sau, sao cho biến sử dụng có kích thước nhỏ nhất có thể. Rồi in kết quả ra màn hình.

Các trường hợp:

Khai báo biến kí tự a = 'Z'
Khai báo số tự nhiên b = 100
Khai báo số nguyên c = -1000
Khai báo số nguyên d = -1000000000
Khai báo số nguyên e = 3000000000
Khai báo số thực f = 1.23456
Khai báo số thực g = 1.23456789

Xem lời giải

Phân tích miền biểu diễn ứng với từng kích thước dữ liệu

Có dấu 1 byte: -128 -> 127
Không dấu 1 byte: 0 -> 255
Có dấu 2 bytes: -32768 -> 32767
Không dấu 2 bytes: 0 -> 65536
Có dấu 4 bytes: -2147483648 -> 2147483647
Không dấu 4 bytes: 0 -> 4294967295

Code

#include <stdio.h>

int main() {
	char a = 'Z';
	short int b = 100;
	short int c = -1000;
	int d = -1000000000;
	unsigned int e = 3000000000;
	float f = 1.23456;
	double g = 1.23456789;
	
	printf("a=%c\n", a);
	printf("b=%hd\n", b);
	printf("c=%hd\n", c);
	printf("d=%d\n", d);
	printf("e=%u\n", e);
	printf("f=%f\n", f);
	printf("g=%lf\n", g);
	return 0;
}

Bài 2: Tính điểm trung bình cộng và in kết quả ra màn hình

Nhập vào điểm thi các môn: toán, lý, hóa, tin học, tiếng anh. Tính điểm trung bình cộng và in kết quả ra màn hình.

Xem lời giải

Phân tích

Điểm có thể là số thực nên chọn kiểu dữ liệu float
Điểm trung bình cộng = (toán + lý + hóa + tin học + tiếng anh) / 5

Code

#include <stdio.h>

int main(int argc, char *argv[])
{
	float toan, ly, hoa, tin, anh, tbc;
	
	printf("Nhap diem toan: ");
	scanf("%f", &toan);
	
	printf("Nhap diem ly: ");
	scanf("%f", &ly);
	
	printf("Nhap diem hoa: ");
	scanf("%f", &hoa);
	
	printf("Nhap diem tin: ");
	scanf("%f", &tin);
	
	printf("Nhap diem anh: ");
	scanf("%f", &tin);
	
	tbc = (toan + ly + hoa + tin + anh) / 5;
	printf("Ket qua: %f\n", tbc);
	
  return 0;
}

Bài 3: Nhập vào 2 số tự nhiên, tính và in kết quả các biểu thức

Nhập vào 2 số tự nhiên x, y thỏa mãn (0 < x, y <= 50000). Tính giá trị các biểu thức sau rồi in kết quả ra màn hình (đúng kiểu dữ liệu, với giả sử số nhập vào thỏa mãn yêu cầu)

x + y
x - y
x * y
x / y

Xem lời giải

Phân tích

Đầu vào là số nguyên x, y nên ta chọn kiểu int;
Kết quả tối đa của phép nhân có thể là: 50000 * 50000 = 2500000000, nên chọn kiểu dữ liệu unsigned int cho kết quả phép nhân
Kết quả của phép trừ, có thể là số âm, nên chọn kiểu int
Kết quả của phép chia có thể là số thực, nên chọn kiểu float

Code

#include <stdio.h>

int main(int argc, char *argv[])
{
	int x, y, sum, sub;
	unsigned int mul;
	float div;
	
	printf("Nhap vao x: ");
	scanf("%d", &x);
	
	printf("Nhap vao y: ");
	scanf("%d", &y);
	
	sum = x + y;
	sub = x - y;
	mul = x * y;
	div = (1.0 * x) / y;
	
	printf("Ket qua sum: %d\n", sum);
	printf("Ket qua sub: %d\n", sub);
	printf("Ket qua mul: %u\n", mul);
	printf("Ket qua div: %f\n", div);
	
    return 0;
}

Bài 4: Nhập vào 2 số tự nhiên lưu vào 2 biến. Hoán đổi giá trị của rồi in kết quả ra màn hình

Xem lời giải

Phân tích

Input: nhập vào 2 số tự nhiên
Output: in ra giá trị mới của 2 số sau khi hoán đổi giá trị

Có 2 cách để giải bài toán

Cách 1: sử dụng biến trung gian
Cách 2: sử dụng toán tử cộng, trừ

Code

Cách 1: sử dụng biến trung gian

#include <stdio.h>

int main(int argc, char *argv[])
{
	int x, y, tmp;
	
	printf("Nhap vao x: ");
	scanf("%d", &x);
	
	printf("Nhap vao y: ");
	scanf("%d", &y);
	
	tmp = x;
	x = y;
	y = tmp;
	
	printf("Ket qua x: %d\n", x);
	printf("Ket qua y: %d\n", y);
	
    return 0;
}

Cách 2: sử dụng toán tử cộng, trừ

#include <stdio.h>

int main(int argc, char *argv[])
{
	int x, y;
	
	printf("Nhap vao x: ");
	scanf("%d", &x);
	
	printf("Nhap vao y: ");
	scanf("%d", &y);
	
	x = x + y;
	y = x - y;
	x = x - y;
	
	printf("Ket qua x: %d\n", x);
	printf("Ket qua y: %d\n", y);
	
    return 0;
}

[Lập trình C] Flowchart - sơ đồ thuật toán

admin@phamvanlam.com — Sun, 27 Dec 2020 16:38:46 GMT

Trong lập trình nói chung và lập trình C nói riêng, Flowchart hay sơ đồ thuật toán là thứ không thể thiếu trước khi bắt tay vào viết code.

Cụ thể, Flowchart giúp bạn có cái nhìn chính xác và tường minh hơn về giải thuật của bài toán. Qua đó, bạn có thể nhanh chóng đánh giá được tính đúng đắn của thuật toán mà chưa cần viết code.

Bài viết này sẽ giúp bạn tìm hiểu những thành phần cơ bản của Flowchart. Và sau đó là một vài ví dụ minh họa để bạn hiểu hơn về nó.

Lý thuyết cơ bản về Flowchart trong lập trình C

Các bước giải quyết một bài toán

Tóm tắt yêu cầu bài toán
Phân tích bài toán, tìm cách giải
Vẽ Flowchart
Viết code
Kiểm thử

Một số biểu tượng Flowchart hay dùng

Cấu trúc cơ bản của một chương trình C

#include <stdio.h>

int main() {
	// code start
	printf("Hello world\n");
	// code end
	return 0;
}

Bài tập thực hành về Flowchart trong lập trình C

Bài 1: Vẽ Flowchart giải phương trình bậc nhất ax + b = 0

Xem lời giải

Yêu cầu bài toán

Input: Nhập vào 2 số a, b
Output: Giải phương trình tìm x

Phân tích bài toán

TH1: a = 0:
- Nếu b = 0 -> phương trình vô số nghiệm
- Nếu b != 0 -> phương trình vô nghiệm
TH2: a != 0:
- Phương trình có 1 nghiệm: x = -b/a