Kinderen hebben recht op contact met beide ouders, ook na een scheiding. Dit is wettelijk vastgelegd in art. 1:377a BW. Wanneer ouders gaan scheiden, dient er daarom een omgangsregeling te worden vastgesteld. Overigens spreken we alleen van een omgangsregeling als er maar één ouder belast is met het gezag. Als beide ouders het gezag over de kinderen hebben, spreken we van een zorgregeling; deze moet worden vastgelegd in het verplichte ouderschapsplan.
Wat is een omgangsregeling?
In een omgangsregeling wordt vastgelegd wanneer een kind contact heeft met de ouder bij wie het kind niet het hoofdverblijf heeft. Deze regeling wordt gezamenlijk door de ouders gemaakt en vastgelegd. Er zijn veel verschillende regelingen mogelijk, het is maar net wat de ouders hierover afspreken. Als ouders er samen niet uitkomen, dan kan de rechter een regeling vaststellen.
Minimale omgangsregeling
Wat de minimale omgangsregeling moet zijn, is niet wettelijk vastgelegd. Een ouder heeft recht op regelmatige omgang met zijn kinderen. Het is een recht op omgang voor kind en ouder, uit te werken naar het belang van het kind. Het is aan de ouders zelf om hier een goede regeling voor te treffen, waarbij het belang van het kind voorop staat. Dit kan een 50/50 regeling zijn (co-ouderschap), tot aan een weekend in de veertien dagen en alles wat daartussen zit.
Omgangsregeling ouder zonder gezag
Ook al heeft een ouder geen gezag, deze ouder heeft nog steeds het recht op omgang en recht op informatie over het kind. Het is aan beide ouders om hier goede afspraken over te maken.
Omgangsregeling ouder met psychische problemen
Als er sprake is van zorgen over veiligheid van het kind, bijvoorbeeld bij psychische problemen of een verslaving van een ouder, dan is het mogelijk om via de rechter de omgang te beperken. De rechter kijkt daarbij naar de aard en de ernst van de psychische problemen, in welke mate de ouder stabiel is en of de omgang veilig en voorspelbaar kan plaatsvinden. Soms wordt er al dan niet tijdelijk begeleide omgang opgelegd.
Omgangsregeling agressieve ouder
Als de veiligheid in het geding komt, kan een ouder in het uiterste geval het omgangsrecht verliezen. Dit wordt bepaald door een rechter, afhankelijk van de aard van het gedrag van de ouder. Ook kan een rechter oordelen dat het omgangsrecht wordt beperkt of onder voorwaarden wordt gesteld, zoals begeleide omgang. De wet biedt namelijk bescherming voor het kind en voor de andere ouder wanneer omgang onveilig of schadelijk zou zijn (art. 1:377a lid 3 BW).
Kind wil niet naar een ouder
Als een kind zelf niet naar een ouder wil, levert dit een lastig spanningsveld op. Alleen als er zwaarwegende redenen zijn, kan een rechter bepalen dat de omgangsregeling wordt ontzegd, beperkt of geschorst. Een rechter kijkt daarbij of de omgang een ernstig nadeel oplevert in de ontwikkeling van het kind. Hoe ouder het kind is, hoe meer gewicht de rechter aan zijn of haar mening toekent.
De rol van de leeftijd van het kind
Totdat een kind de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt, zijn de ouders verantwoordelijk voor hoe een omgangsregeling eruit komt te zien. Naarmate de kinderen ouder worden, is het wel goed om ze hierbij te betrekken. Zodra een kind 12 jaar wordt, wordt zijn of haar mening ook meegewogen door de rechter bij het vaststellen van een omgangsregeling (dit kan bij uitzondering ook al bij kinderen vanaf ongeveer 8 jaar).
Wanneer een kind de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt, mag het zelfstandig beslissen bij welke ouder hij gaat wonen.
Wat als een van de ouders het proces frustreert?
Als een van de ouders het proces van een omgangsregeling frustreert, dan is het goed om eerst het gesprek aan te gaan als dat mogelijk is. Als communicatie niet goed mogelijk is, kan een mediator jullie helpen bij de communicatie en bij het maken van concrete afspraken.
Als overleg en bemiddeling niet werkt, kunt u met behulp van een familierecht advocaat een verzoek indienen bij de rechtbank tot vaststelling of wijziging van een omgangsregeling.
Omgangsregeling via rechter?
Als er een verzoekschrift tot wijziging of vaststelling van een omgangsregeling wordt ingediend bij de rechtbank, dan krijgt de andere ouder de gelegenheid om een verweerschrift in te dienen. Vervolgens zal er een rechtszitting plaatsvinden waarbij beide partijen hun standpunten kunnen toelichten. Vanaf 12 jaar kan er hierbij ook een minderjarigenverhoor worden gehouden door de rechter.
Waar kijkt de rechter naar?
De rechter kijkt naar wat in het belang van het kind is. Als hierover twijfels bestaan, kan de rechter de Raad voor de Kinderbescherming inschakelen voor onderzoek en advies.
Hoelang duurt een rechtszaak?
Het hangt af van de situatie hoe lang een rechtszaak over een omgangsregeling duurt. Als er geen onderzoek hoeft plaats te vinden door de Raad voor de Kinderbescherming, kan er soms al uitspraak worden gedaan binnen drie maanden. Vindt er wel een onderzoek plaats, dan duurt het gemiddeld zes maanden of langer.
Als er sprake is van een spoedeisende situatie kan er een kort geding worden gestart. Hierbij kan een uitspraak al binnen enkele weken volgen.
De bestaande regeling afdwingen
Als er al een uitspraak is van de rechter over de omgangsregeling maar deze wordt niet nageleefd, dan is het mogelijk om een kort geding te starten. Hierbij kan worden verzocht om naleving van de omgangsregeling op straffe van een dwangsom of zelfs om wijziging van het gezag of de hoofdverblijfplaats.
Wat is de hoogte van de dwangsom?
Een dwangsom kan worden opgelegd en moet de ouder betalen per keer dat hij of zij de omgangsregeling frustreert. De hoogte en voorwaarden verschillen per zaak, maar bedragen gemiddeld zo’n €200 tot €500 per overtreding met een maximum van ongeveer €5.000 tot €20.000. Soms liggen deze bedragen echter nog hoger.
Advocaat voor een omgangsregeling
Onze familierecht advocaten kunnen u adviseren over de omgangsregeling.
Komt uw ex de omgangsregeling niet na? Wij bieden mediation en kunnen u zo nodig bijstaan in een gerechtelijke procedure. Neem hiervoor vrijblijvend contact met ons op.
