FIDE

FIDE
Enghraifft o:	corff llywodraethu chwaraeon rhyngwladol, chess federation
Rhan o	International Mind Sports Association
Dechrau/Sefydlu	20 Gorffennaf 1924
Aelod o'r canlynol	Global Association of International Sports Federations, Association of IOC Recognised International Sports Federations
Pencadlys	Lausanne
Gwladwriaeth	Y Swistir
Rhanbarth	Vaud
Gwefan	https://www.fide.com
Dynodwyr
Freebase	/M/02_4k
	Ffeiliau perthnasol ar Gomin Wicimedia

Mae'r Fédération Internationale des Échecs neu Ffederasiwn Gwyddbwyll y Byd yn sefydliad rhyngwladol sy'n cysylltu'r gwahanol ffederasiynau gwyddbwyll cenedlaethol ar draws y byd ac yn gweithredu fel corff rheoli cystadlaethau gwyddbwyll rhyngwladol. Defnyddir yr acronym Ffrangeg FIDE i gyfeirio at y sefydliad fel arfer.^[1]^[2]

Fe'i sefydlwyd ym Mharis, Ffrainc ar 20 Gorffennaf 1924. Ei arwyddair yw Gens una sumus, sy'n Lladin am "Un bobl ydym ni".

Mae Undeb Gwyddbwyll Cymru yn aelod llawn o FIDE ers 1970. Cod gwlad rhyngwladol FIDE ar gyfer Cymru yw WLS.

Llywyddion FIDE ^[3]

1924 - 1939 : Alexander Rueb Yr Iseldiroedd
1939 - 1946 : Augusto de Muro Yr Ariannin
1946 - 1949 : Alexander Rueb Yr Iseldiroedd
1949 - 1970 : Folke Rogard Sweden
1970 - 1978 : Max Euwe Yr Iseldiroedd
1978 - 1982 : Fridik Olafsson Gwlad yr Iâ
1982 - 1995 : Florencio Campomanes Y Philipinau
1995 - 2018 : Kirzan Ilyumzhnov Rwsia
2018 - 2026 : Arkady Dvorkovich Rwsia

Pencampwr Gwyddbwyll y Byd (FIDE)

Oddiwrth	Tan	Pencampwr
1948	1957	Mikhail Botvinnik Undeb Sofietaidd
1957	1958	Vasily Smyslov Undeb Sofietaidd
1958	1960	Mikhail Botvinnik Undeb Sofietaidd
1960	1961	Mikhail Tal Undeb Sofietaidd
1961	1963	Mikhail Botvinnik Undeb Sofietaidd
1963	1969	Tigran Petrosian Undeb Sofietaidd
1969	1972	Boris Spassky Undeb Sofietaidd
1972	1975	Robert Fischer Unol Daleithiau
1975	1985	Anatoly Karpov Undeb Sofietaidd
1985	1993	Garry Kasparov Undeb Sofietaidd
1993	1999	Anatoly Karpov Undeb Sofietaidd
1999	2000	Alexander Khalifman Undeb Sofietaidd
2000	2002	Viswanathan Anand India
2002	2004	Ruslan Ponomariov Wcráin
2004	2005	Rustam Kasimdzhanov Wsbecistan
2005	2006	Veselin Topalov Bwlgaria
2006	2007	Vladimir Kramnik Rwsia
2007	2013	Viswanathan Anand India
2013	2023	Magnus Carlsen Norwy
2023	2024	Ding Liren Tsieina
2024		Dommarain Gukesh India

Pencampwr gwyddbwyll byd merched

Oddiwrtth	Tan	Pencampwr
1927	1944	Vera Menchik Undeb Sofietaidd - Tsiecoslofacia - Y Deyrnas Unedig
1950	1953	Lyudmila Rudenko Undeb Sofietaidd
1953	1956	Elisaveta Bykova Undeb Sofietaidd
1956	1958	Olga Rubtsova Undeb Sofietaidd
1958	1962	Elisaveta Bikova Undeb Sofietaidd
1962	1978	Nona Gaprindashvili Undeb Sofietaidd
1978	1991	Maia Chiburdanidze Undeb Sofietaidd
1991	1996	Xie Yun Tsieina
1996	1999	Susan Polgar Hwngari
1999	2001	Xie Yun Tsieina
2001	2004	Zhu Chen Tsieina
2004	2006	Antoaneta Stefanova Bwlgaria
2006	2008	Xu Yuhua Tsieina
2008	2010	Alexandra Kosteniuk Rwsia
2010	2012	Hou Yifan Tsieina
2012	2013	Anna Ushenina Wcráin
2013	2015	Hou Yifan Tsieina
2015	2016	Mariya Mauzychuk Wcráin
2016	2017	Hou Yifan Tsieina
2017	2018	Tan Zhongyi Tsieina
2018	.......	Ju Wenjun Tsieina

Gemau olympaidd gwyddbwyll ^[4]

Dynion

#	Blwyddyn	Gwesteiwr	Medal aur	Medal arian	Medal efydd
I	1927	Llundain	Hwngari 40	Denmarc 38.5	Y Deyrnas Unedig 36.5
II	1928	Yr Hâg	Hwngari 44	Unol Daleithiau 39.5	Gwlad Pwyl 37
III	1930	Hamburg	Gwlad Pwyl 48.5	Hwngari 47	Yr Almaen 44.5
IV	1931	Prag	Unol Daleithiau 48	Gwlad Pwyl 47	Tsiecoslofacia 46.5
V	1933	Folkestone	Unol Daleithiau 39	Tsiecoslofacia 37.5	Sweden 34
VI	1935	Warsaw	Unol Daleithiau 54	Sweden 52.5	Gwlad Pwyl 52
VII	1937	Stockholm	Unol Daleithiau 54.5	Hwngari 48.5	Gwlad Pwyl 47
VIII	1939	Buenos Aires	Yr Almaen 36	Gwlad Pwyl 35.5	Estonia 33.5
IX	1950	Dubrovnik	Iwgoslafia 45.5	Yr Ariannin 43.5	Gorllewin yr Almaen 40.5
X	1952	Helsinki	Undeb Sofietaidd 21	Yr Ariannin 19.5	Iwgoslafia 19
XI	1954	Amsterdam	Undeb Sofietaidd 34	Yr Ariannin 27	Iwgoslafia 26.5
XII	1956	Moscfa	Undeb Sofietaidd 31	Iwgoslafia 26.5	Hwngari 26.5
XIII	1958	Munich	Undeb Sofietaidd 34.5	Iwgoslafia 29	Yr Ariannin 25.5
XIV	1960	Leipzig	Undeb Sofietaidd 34	Unol Daleithiau 29	Iwgoslafia 27
XV	1962	Varna	Undeb Sofietaidd 31.5	Iwgoslafia 28	Yr Ariannin 26
XVI	1964	Tel Aviv	Undeb Sofietaidd 36.5	Iwgoslafia 32	Gorllewin yr Almaen 30.5
XVII	1966	Havana	Undeb Sofietaidd 39.5	Unol Daleithiau 34.5	Hwngari 33.5
XVIII	1968	Lugano	Undeb Sofietaidd 39.5	Iwgoslafia 31	Bwlgaria 30
XIX	1970	Siegen	Undeb Sofietaidd 27.5	Hwngari 26.5	Iwgoslafia 26
XX	1972	Skopje	Undeb Sofietaidd 42	Hwngari 40.5	Iwgoslafia 38
XXI	1974	Nice	Undeb Sofietaidd 46	Iwgoslafia 37.5	Unol Daleithiau 36.5
XXII	1976	Haifa	Unol Daleithiau 37	Yr Iseldiroedd 36.5	Lloegr 35.5
XXIII	1978	Buenos Aires	Hwngari 37	Undeb Sofietaidd 36	Unol Daleithiau 35
XXIV	1980	Valletta	Undeb Sofietaidd 39	Hwngari 39	Iwgoslafia 35
XXV	1982	Luzern	Undeb Sofietaidd 42.5	Tsiecoslofacia 36	Unol Daleithiau 35.5
XXVI	1984	Thessaloniki	Undeb Sofietaidd 41	Lloegr 37	Unol Daleithiau 35
XXVII	1986	Dubai	Undeb Sofietaidd 40	Lloegr 39.5	Unol Daleithiau 38.5
XXVIII	1988	Thessaloniki	Undeb Sofietaidd 40.5	Lloegr 34.5	Yr Iseldiroedd 34.5
XXIX	1990	Novi Sad	Undeb Sofietaidd 39	Unol Daleithiau 35.5	Lloegr 35.5
XXX	1992	Manila	Rwsia 39	Wsbecistan 35	Armenia 34.5
XXXI	1994	Moscfa	Rwsia 37.5	Bosnia a Hertsegofina 35	Rwsia "2" 34.5
XXXII	1996	Erevan	Rwsia 38.5	Wcráin 35	Unol Daleithiau 34
XXXIII	1998	Elista	Rwsia 35.5	Unol Daleithiau 34.5	Wcráin 32.5
XXXIV	2000	Istanbwl	Rwsia 38	Yr Almaen 37	Wcráin 35.5
XXXV	2002	Bled	Rwsia 38.5	Hwngari 37.5	Armenia 35
XXXVI	2004	Calviá	Wcráin 39.5	Rwsia 36.5	Armenia 36.5
XXXVII	2006	Torino	Armenia 36	Tsieina 34	Unol Daleithiau 33
XXXVIII	2008	Dresden	Armenia 19	Israel 18	Unol Daleithiau 17
XXXIX	2010	Khanty-Mansiysk	Wcráin 19	Rwsia 18	Israel 17
XL	2012	Istanbwl	Armenia 19	Rwsia 19	Wcráin 18
XLI	2014	Tromsø	Tsieina 19	Hwngari 17	India 17
XLII	2016	Baku	Unol Daleithiau 20	Wcráin 20	Rwsia 18
XLIII	2018	Batumi	Tsieina 18	{ Unol Daleithiau 18	Rwsia 18
XLIV	2022	Chennai	Wsbecistan 19	Armenia 19	India 18
XLV	2024	Budapest	India 21	Unol Daleithiau 17	Wsbecistan 17

Gemau olympaidd gwyddbwyll benywaidd

#	Blynyddoedd	Gwesteivr	Medal aur	Medal arian	Medal efydd
I	1957	Emmen	Undeb Sofietaidd 10.5	Rwmania 10.5	Dwyrain yr Almaen 10
II	1963	Split	Undeb Sofietaidd 25	Iwgoslafia 24.5	Dwyrain yr Almaen 21
III	1966	Oberhausen	Undeb Sofietaidd 22	Rwmania 20.5	Dwyrain yr Almaen 17
IV	1969	Lublin	Undeb Sofietaidd 26	Hwngari 20.5	Tsiecoslofacia 19
V	1972	Skopje	Undeb Sofietaidd 11.5	Rwmania 8.5	Hwngari 8
VI	1974	Medellin	Undeb Sofietaidd 13.5	Rwmania 13.5	Bwlgaria 13
VII	1976	Haifa	Israel 17	Lloegr 11.5	Sbaen 11.5
VIII	1978	Buenos Aires	Undeb Sofietaidd 16	Hwngari 11	Gorllewin yr Almaen 11
IX	1980	Valletta	Undeb Sofietaidd 32.5	Hwngari 32	Gwlad Pwyl 26.5
X	1982	Lucerna	Undeb Sofietaidd 33	Rwmania 30	Hwngari 26
XI	1984	Thessaloniki	Undeb Sofietaidd 32	Bwlgaria 27.5	Rwmania 27
XII	1986	Dubai	Undeb Sofietaidd 33.5	Hwngari 29	Rwmania 28
XIII	1988	Thessaloniki	Hwngari 33	Undeb Sofietaidd 32.5	Iwgoslafia 28
XIV	1990	Novi Sad	Hwngari 35	Undeb Sofietaidd 35	Tsieina 29
XV	1992	Manila	Georgia 30.5	Wcráin 29	Tsieina 28.5
XVI	1994	Moscfa	Georgia 32	Hwngari 31	Tsieina 27
XVII	1996	Erevan	Georgia 30	Tsieina 28.5	Rwsia 28.5
XVIII	1998	Elista	Tsieina 29	Rwsia 27	Georgia 27
XIX	2000	Istanbwl	Tsieina 22	Georgia 31	Rwsia 28.5
XX	2002	Bled	Tsieina 29.5	Rwsia 29	Gwlad Pwyl 28
XXI	2004	Calviá	Tsieina 31	Unol Daleithiau 28	Rwsia 27.5
XXII	2006	Torino	Wcráin 29.5	Rwsia 28	Tsieina 27.5
XXIII	2008	Dresden	Georgia 18	Wcráin 18	Unol Daleithiau 17
XXIV	2010	Khanty-Mansiysk	Rwsia 22	Tsieina 18	Georgia 16
XXV	2012	Istanbwl	Rwsia 19	Tsieina 19	Wcráin 18
XXVI	2014	Tromsø	Rwsia 20	Tsieina 18	Wcráin 18
XXVII	2016	Baku	Tsieina 20	Gwlad Pwyl 17	Wcráin 17
XXVIII	2018	Batumi	Tsieina 18	Wcráin 18	Georgia 18
XXIX	2022	Chennai	Wcráin 18	Georgia 18	India 17
XXX	2024	Budapest	India 19	Casachstan 18	Unol Daleithiau 17

Gweler hefyd

Cyfeiriadau

↑ The Official Laws of Chess, 1989, FIDE, ISBN 0-02-028540-X, p. 7
↑ Hooper, David; Whyld, Kenneth (1992). The Oxford Companion to Chess (arg. second). Gwasg Prifysgol Rhydychen. t. 133.
↑ Llywyddion FIDE
↑ Gemau olympaidd FIDE^{[dolen farw]}

Dolenni allanol

Gwefan swyddogol

[1] The Official Laws of Chess, 1989, FIDE, ISBN 0-02-028540-X, p. 7

[2] Hooper, David; Whyld, Kenneth (1992). The Oxford Companion to Chess (arg. second). Gwasg Prifysgol Rhydychen. t. 133.

[3] Llywyddion FIDE

[4] Gemau olympaidd FIDE^{[dolen farw]}

[1]

[2]

[3]

[4]

Llywyddion FIDE [3]