Negen maand geleden kreeg Extinction Rebellion Gent door het S.M.A.K. een zaal aangeboden voor zowat de hele maand september, om te tonen en te doen waarvoor ze staan. Ook Boerenforum zou zijn steentje bijdragen en plande op dinsdag 12 en 19 september samen met XR-Gent enkele bijeenkomsten rond het thema klimaat-landbouw-agroecologie.
De samenwerking werd op 24 augustus plots stopgezet door het SMAK. Wellicht dankzij een duwtje van de stad Gent en een politieke partij, die Boerenforum onlangs nog liet weten niks te kunnen ondernemen inzake onze strijd tegen het nieuwe pachtdecreet. Een prachtvoorbeeld van politieke willekeur, waar je de macht enkel gebruikt als het uitkomt.
Het was even slikken, maar we laten het verder niet aan ons hart komen. We gaan door met de organisatie van de twee bijeenkomsten en zoeken een nieuwe plek. Ken je een zaal of andere plek, waar we onze sprekers en tal van luisteraars kunnen verwelkomen … laat het ons weten! Steun ons en schrijf massaal in voor de twee evenementen die we organiseren!
Tijdens internationale Nyeleni samenkomsten schreven boerenbewegingen de fundamenten van voedselsoevereiniteit, van de agroecologische beweging en de boerenlandbouw. Een manifest dat de basis vormt voor Boerenforum en waar we in 2024 verder willen aan werken.
Ronald van Marlen van Extinction Rebellion – Landbouw Nederland, komt ons wakker schudden: “Onze huidige levensstijl is gebaseerd op plunderen. We consumeren ons suf en dat kunnen we alleen doen door te roven. We runnen de wereld als een plantage. De klimaatcrisis is niet iets voor later, hij is er nu. De opwarming van de aarde gaat zorgen voor een enorme destructie en die gaan we allemaal voelen.”
Myriam Dumortier van INBO brengt ons een verhaal van enkel verliezers als we met onze huidige consumptiemodel verder willen. Het drijft natuur en landbouw in de vernieling die we enkel nog kunnen counteren met agroecologie en boer+natuur-behoud.
In de namiddag gaan we samen aan de slag, hoe pakken we het aan? Wat is ons rol als individu en als gemeenschap? Wat kunnen we doen? Hoe gaan we verder met Boerenforum en XR?
Op zaterdag 23 september verzamelen we allemaal NAAST het SMAK om 11u voor een geweldloze, burgelijke ongehoorzaamheidsactie met als kernboodschap “STOP de SUBSIDIE voor FOSSIELE BRANDSTOF”. Je kan mee de straat op met de trage mars van XR-Gent, maar dat hoeft niet als geen zin hebt in actie voeren. Het zou evenwel prachtig zijn als we met zoveel mogelijk mensen die zaterdag (23 september dus) “NAAST het SMAK” verzamelen en laten zien dat we Extinction Rebellion steunen!!!
Voor meer info neem contact met ons op: boerenforum@gmail.com, 0494/624425
Het is stilaan genoeg geweest! Landbouw en klimaat, iedereen heeft er de mond vol van en iedereen heeft zijn mening. Opiniestukken vliegen ons om de oren, vanuit alle invalshoeken met allerlei visies. Spijtig genoeg zien we vooral een verdere polarisaties en individualisaties omtrent deze problematieken en waar het nodig is om als samenleving te kiezen voor een duurzame toekomst zien we maatschappij en beleid falen.
Boerenforum organiseert in samenwerking met Extinction Rebellion Gent (XR-Gent) 2 bijeenkomsten in het SMAK te Gent. We willen boeren en burgers samenbrengen, samen in gesprek gaan over onze toekomst. Als authentieke boerenbeweging hebben we het zelfde doel maar spreken we soms nog een andere taal dan klimaatbewegingen zoals XR. Als we van elkaar willen en kunnen leren moeten we samenkomen en samen organiseren.
Tijdens internationale Nyeleni samenkomsten schreven boerenbewegingen de fundamenten van voedselsoevereiniteit, van de agro-ecologische beweging en de boerenlandbouw. Een manifest dat de basis vormt voor Boerenforum en waar we in 2024 verder willen aan werken.
Ronald van Marlen van Extinction Rebellion – Landbouw Nederland, komt ons wakker schudden : “Onze huidige levensstijl is gebaseerd op plunderen. We consumeren ons suf en dat kunnen we alleen doen door te roven. We runnen de wereld als een plantage. De klimaatcrisis is niet iets voor later, hij is er nu. De opwarming van de aarde gaat zorgen voor enorme destructie en die gaan we allemaal voelen.”
Myriam Dumortier van INBO brengt ons een verhaal van enkel verliezers als we met onze huidige consumptie model verder willen. Het drijft natuur en landbouw in de vernieling die we enkel nog kunnen counteren met agroecologie en boer+natuur-behoud.
In de namiddag gaan we samen aan de slag, hoe pakken we het aan? Wat is ons rol als individu en als gemeenschap? Wat kunnen we doen? Hoe gaan we verder met Boerenforum en XR?
Op dinsdag 29 augustus om 18u doen we terug mee aan de OOGSTSTOET OOSTAKKER, we lopen mee in de stoet met een knipoog naar de boeren actualiteiten, Wulverdam te Oostakker. Geef een seintje als je mee wil doen: boerenforum@gmail.com, 0494/624425
En 10-jaar Boerenforum vieren we op zaterdag 18 november met bijeenkomsten, debatten, boerenvuur, boerenfeest, acties, in Mechelen. Zet dit alvast maar in je agenda.
De natuurherstelwet startte net als de greendeal en de farm2fork met de nobele bedoeling om te herstellen waar we brokken maakten in onze ambitie van groei en welvaart. Steeds opnieuw lukt het de Europese Unie niet om door te bijten en de horde correct te nemen door kapitalisme, industrie, neo-liberalisme, … aan de kant te schuiven. We dienen als maatschappij keuzes te maken en er naar te handelen. Wetten opleggen die onze voedselproducenten tot transitie verplichten, zonder degelijk vooruitzicht, werkt niet. Boeren en boerinnen verdienen het nodige respect en dienen niet verplicht maar beloont te worden door prijs en afnamezekerheid van hun betere producten die agroecologisch, biologisch, lokaal, … geproduceerd worden. Verantwoordelijkheid dient in eerst instantie op consumptieniveau te worden genomen zoals in de bouwsector en pas in tweede fase op productieniveau om de gewenste transitie te steunen en te realiseren.
Als boerenbeweging en lid van La Via Campesina zijn we er van overtuigd dat ons manifest voor transitie een degelijke oplossing biedt. “Laten we onze voetafdruk verkleinen en onze handafdruk vergroten!”
Met Boerenforum stellen we vast dat één van de fundamenten van de Vlaamse landbouw en voedselproductie in alle stilte onderuitgehaald wordt. Ook al laten we reeds geruime tijd horen dat we hiermee niet akkoord kunnen gaan, toch probeert het Vlaams Parlement hun nieuwe pachtdecreet er gewoon door te duwen. Naar onze mening en ook die van ABS komt het écht niet goed met dit nieuwe decreet. Samen met ABS lieten we dan ook ons ongenoegen zien woensdagmorgen aan het Vlaams Parlement waar een hoorzitting was in landbouwcommissie over het nieuwe pachtdecreet.
Onze federale pachtwet is gemaakt om boeren en boerinnen grondzekerheid te geven, zodat ze met een gerust hart kunnen boeren. Die nood aan zekere toegang tot grond is nog steeds actueel. Vandaag stellen we vast dat eigenaars van landbouwgrond steeds meer hun toevlucht nemen tot lucratieve gebruiksovereenkomsten van korte duur zoals seizoenpacht, verhuring aan bijvoorbeeld paardenhouders en allerlei vormen van niet-agrarisch gebruik. Voor landbouwers is dit een zeer problematische evolutie die de toegang tot grond bemoeilijkt, de bedrijfsvoering kwetsbaar maakt en enige visie op lange termijn onmogelijk maakt. Het maakt van Vlaanderen een plek waar het steeds moeilijker is om te boeren.
De meerderheid binnen het Vlaams Parlement beweert grondeigenaars via het nieuwe pachtdecreet te overtuigen om opnieuw te verpachten aan voedselproducenten. Het voorstel dat nu op tafel ligt, maar nog goedgekeurd moet worden door de commissie landbouw en de plenaire vergadering van het Vlaams Parlement, verandert echter niks aan de malaise die er nu heerst. De uitbreiding van de opzegmogelijkheden om pachten te beëindigen garandeert net het omgekeerde van wat zou moeten gebeuren, nl. voedselproducten een zekere en langdurige toegang tot landbouwgrond verschaffen.
Daar is het voor ons als Boerenforum om te doen: “GROND VOOR VOEDSEL”. Op landbouwgrond, grond die bestemd is voor voedselproductie, moeten voedselproducenten kunnen boeren met zekerheid op lange termijn. De pacht ondermijnen helpt boeren en boerinnen niet vooruit en geeft ook een totaal verkeerde boodschap aan eigenaars van landbouwgrond.
Duurzame en langdurige toegang tot landbouwgrond, gewaarborgd door een stevige en gehandhaafde pachtwet, is van fundamenteel belang. Dat geldt in de eerste plaats voor individuele boeren, boerinnen en hun families. Onzekere toegang tot grond bedreigt de toekomst van hun bedrijven, hun thuis en hun levensonderhoud. Maar ook de maatschappij heeft belang bij de bescherming van langdurige toegang tot grond voor haar boeren en boerinnen. Dat geldt voor onze voedselzekerheid, maar bijvoorbeeld ook voor duurzaam bodemgebruik. Een duurzaam bodembeheer vraagt jarenlange inspanningen en investeringen van voedselproducenten. Ze plukken daar pas vele jaren later de vruchten van. Langlopende pachtovereenkomsten, over de generaties heen, vormen de enige en dus ook de beste garantie dat boeren of hun opvolgers die vruchten zelf zullen plukken en zijn dus een belangrijke sleutel tot meer duurzaam bodembeheer. De uitbreidingen van de opzegmogelijkheden die het nieuwe pachtwetdecreet dreigt door te voeren trekken een streep door deze rekening. De vraag van onze overheid naar een duurzamere landbouw en meer bodemzorg klinkt opeens wel heel hol. De hervorming van de pacht zoals het voorligt in het voorstel tot pachtdecreet zal leiden tot een verdere afbreuk van de rechten die Vlaamse landbouwers nog resten in de plaats van bij te dragen aan een duurzame toekomst voor de sector en voor onze samenleving. Wij vrezen dat deze hervorming de beschikbaarheid van landbouwgrond voor boeren verder zal aantasten in plaats van beschermen. Wij vrezen dat deze hervorming zal leiden tot een toename van korte termijnlogica’s in het landbouwgebruik, waaronder het uitboeren van de grond, in plaats van de transitie naar een duurzame landbouw, waaronder de noodzakelijke investeringen in de bodem. De pachtwet bevat geen enkele stimulans om grondeigenaren aan te moedigen hun gronden te verpachten aan voedselproducenten. Deze hervorming sluit geen enkel achterpoortje naar alle andere vormen van gebruiksovereenkomsten om landbouwgrondbezit te gelde te maken. Wie landbouwgrond heeft, vindt in dit voorstel van decreet meer ondersteuning dan ooit om ze aan de landbouw te onttrekken. De open ruimte wordt zo een grote speeltuin voor wie het zich kan permitteren, waarin voor duurzame landbouw een steeds kleinere plaats is voorzien.
Onze eisen zijn de volgende, en kunnen enkel als één geheel worden gelezen * Zorg dat welke hervorming van de huidige pachtwet ook, past in een voorafgaand vastgelegd Vlaams landbouw- en voedselbeleid. * Zorg voor langdurige toegang tot landbouwgrond voor alle boeren en boerinnen die voedsel produceren. Zorg hier in het bijzonder voor ten aanzien van jonge landbouwers, starters en overnemers, zodat zij zonder aankoopverplichting een zekere toegang tot grond hebben, en zo kunnen boeren en onze voedselproductie voor de toekomst kunnen helpen verzekeren. Langdurige en duurzame toegang tot grond valt in alle geval en op geen enkele manier te rijmen met artikel 12, paragraaf vier van het voorstel tot pachtdecreet.
*Zorg voor een maatschappelijke en wetenschappelijke onderbouwing van om het even welke pachtwethervorming. De veronderstelling dat het huidige voorstel zal helpen om grondeigenaars te motiveren hun grond aan boeren te verpachten is op geen enkel onderzoek of wetenschappelijke basis gestoeld.
*Zorg bij de huidige pachtwet of welk hervormingsdecreet daarvan ook, voor de handhaving ervan, zodat de bescherming van de boer en het landbouwgebruik van landbouwgronden gegarandeerd wordt. Voorzie fiscale en extra-fiscale stimuli opdat het voor eigenaars interessant blijft aan de pachtwetgeving te voldoen. * Beperk op alle niveaus de opzegmogelijkheden op landbouwgrond voor alle activiteiten die niet gerelateerd zijn met voedselproductie. * Zorg bij welke hervorming van de pachtwet ook voor rechtszekerheid, en breek niet in in bestaande pachtcontracten of in de zekerheid die volgende generaties boeren en boerinnen nu hebben door het systeem van pachtoverdracht. Hier valt de rechtstreekse toepassing van de wet in artikel 88 van het voorstel tot decreet, samengelezen met de verplichting tot het opstellen van en de mogelijkheid tot het afdwingen van een schriftelijk contract in artikel 6 van datzelfde decreet, in geen enkel geval mee te rijmen. * Zorg ervoor dat eventuele teelt- en gewaseisen die binnen een landbouw- en voedselbeleid noodzakelijk blijken, niet in de pachtwet maar in generiek beleid worden aangepakt.
Met boerenforum hebben we ook de kruiwagen vast genomen en zijn we een stuk meegelopen op weg naar Brussel. Dit initiatief vanuit Nederland vraagt om de bodem en het bodemleven bovenaan te plaatsen als bron van leven en gezondheid. Voor ons als AgroEcologische beweging is dit de normaalste zaak: toegang tot en respect voor natuurlijke hulpbronnen, water, lucht, bodem, … dient voorop gesteld te worden. Het volledige manifest dat we op 31 mei in Brussel aan Frans Timmermans afgeven kan je hier lezen: KRUIWAGENMARS-MANIFEST 2023.
Voor boerenforum is het meer dan bodemleven, we willen ook meer boeren, boerinnen en landwerkers op het veld. En meer toegang tot grond, “GROND VOOR VOEDSEL” gesteund door een degelijke pachtwet die onze voedselproducenten loopbaan zekerheid geeft. Onlangs konden we dit in de media nog maar eens onderstrepen, luister en kijk (vanaf 11:25) mee.
Daarnaast dient er gewerkt te worden aan een sociale voedselzekerheid, voedselsoevereiniteit die onze lokale producenten afname en prijs zekerheid geven in eigen regio. En waar we eindelijk eens werk maken van een maatschappelijk gedragen voedselstrategie die “iedereen” toegang verschaft tot gezond voedsel dat boer en natuur respecteert. Greenpeace geeft alvast een voorzet met hun petitiecampagne die we graag steunen. TEKEN MEE! Met boerenforum wil we hier ook verder rond werken en een degelijk manifest opmaken “goe boeren, goe betaald”. Wil je hieraan meewerken, laat het ons weten: boerenforum@gmail.com, 0494/624425 (bel, sms, whatsapp).
Op zaterdag 17 juni organiseren we een eerste workshop rond eerlijk inkomen samen met CSA-netwerk en FIAN op de trefdag van de Vlaamse AgroEcologische beweging. Wil je deelnemen en deel uitmaken van de brede beweging voor agroecologie? Kom dan naar deze trefdag voor sympathisanten en vrijwilligers van Wervel, De Landgenoten, Boerenforum, CommonsLab, CSA-Netwerk, Fian, Landbouwbrigades, Solidagro en Voedselteams. Schrijf je nu in.
Boerinnen, boeren en landwerkers samen brengen daar gaan we voor. Het is goed om met elkaar kennis en ervaring uit te wisselen, elkaar te steunen, te inspireren en nog zoveel meer.
Onze volgende boerenfora zoomen in op vergunningen en natuurgebied, schrijf je in via onderstaande link:
Ook feesten is belangrijk, zet alvast onderstaande data in je agenda:
Vrijdag, zaterdag 21-22 juli ’23, Gentse Feesten
2de helft augustus BOER•INN•EN-FEEST en BOER•INN•EN-VUUR, later meer hierover.
Dinsdag 29 augustus ’23, OOGSTSTOET OOSTAKKER, we lopen mee in de stoet met een knipoog naar de boeren actualiteit
Weekend 18 nov ’23, 10 JAAR BOERENFORUM, bijeenkomsten, debatten, boerenvuur, boerenfeest, acties, Mechelen
Met de kruiwagens kwamen we in beweging voor het bodemleven, voetafdruk verlagen en handafdruk op het veld verhogen. Daar willen we voor gaan en ons verder voor inzetten. We zoeken nog heel wat steun op alle vlak, zowel financieel als vrijwilligers die hun schouders onder onze AgroEcologische boerenbeweging willen zetten. Steun ons en laat van je horen als je aan iets wil meewerken. Iedereen is welkom om onze boerenbeweging mee vorm te geven boer, boerin, landwerker, verwerker, logistiek, winkelier en consument.
Wil je meer weten over onze boerenbeweging lees dan deze publicatie Boeren AgroEcologie.
Tot binnenkort!
Boerenforum, voor een toekomst in boer•inn•en-handen!
Nog dankjewel aan ‘T GROM, ’t Hof bySONder, landbouw Van Haesendonck, Seizoensmaak, Gemeente Zemst voor het warme onthaal tijdens een stukje van onze tocht.
Boeren, boerinnen en landwerkers van La Via Campesina vieren 30 jaar gezamenlijke strijd en hoop
Leden van La Via Campesina uit de hele wereld kwamen maandag 15 mei, persoonlijk of online samen om de 30e verjaardag van de oprichting van de grootste boer•inn•enbeweging ter wereld te vieren. European Coordination Via Campesina, de Europese afdeling van La Via Campesina, was medeorganisator samen met Boerenforum, Le MAP en FUGEA, van het evenement ter gelegenheid van de 30-jarige verjaardag van de formele oprichting van de beweging in Mons, België, op 15-16 mei 1993.
De aanwezigen en organisatoren van de eerste bijeenkomst in Bergen werden vergezeld door boeren uit de hele wereld, alsook door gelieerde organisaties en beleidsmakers om te vieren wat de beweging allemaal heeft bereikt. Zo gaf La Via Campesina de aanzet tot de VN-verklaring over de rechten van boeren en andere mensen die op het platteland werken. De beweging heeft ook het concept voedselsoevereiniteit bedacht en gesocialiseerd, de eis voor het recht van volkeren om te beslissen over landbouw- en voedselbeleid om gezond en cultureel passend voedsel te produceren, geproduceerd met ecologisch verantwoorde en duurzame boerenmethoden, en zo het recht op gezond voedsel voor alle mensen en gemeenschappen te garanderen. Het belangrijkste is dat La Via Campesina boeren en boerinnen over de hele wereld verbindt en verenigt, door strijd en een stem van hoop te geven aan samenlevingen om eerlijke en rechtvaardige voedselsystemen op te bouwen die gebaseerd zijn op een agroecologische boerenlandbouw.
Met Boerenforum zijn we heel vereerd dat we deze feestelijke samenkomst mee mochten organiseren en dat we deel uit maken van de grootste boerenbeweging. “Het is belangrijk om boeren, boerinnen en landwerkers samen te brengen, regionaal maar ook op internationaal niveau,” zegt Wim Moyaert, coördinator van Boerenforum. “Deze wereldwijde verbondenheid zorgt voor inspiratie en steun om lokaal verder te strijden voor een boerenlandbouw en voedselsoevereiniteit. Samen zaaien we hoop voor een agroecologische toekomst.” We kijken nu al uit naar onze eigen 10-jarig bestaan dat we vieren op 18 november in Mechelen met boer•inn•en-debatten, -markt en -feest.
Zoals een deelnemer, Andoni Garcia Arriola, tijdens het evenement verklaarde: “Vandaag, in het licht van de diepe systeemcrisis die de planeet doormaakt, is de stem van de boer•in en de voorstellen van LVC en haar gelieerde organisaties een licht van hoop voor de wereld. Vandaag hebben we gezien dat zolang er mensen zijn die de boerenstrijd voeren, er hoop is!”
Het evenement vindt ook plaats in de aanloop naar de 8e internationale conferentie van LVC, die van 21 tot 28 november dit jaar in Colombia plaatsvindt. Tijdens de conferentie zullen boerinnen, boeren en landwerkers uit de hele wereld de fundamentele rol van boeren en agroecologie in de huidige wereldwijde strijd voor vrede, klimaatrechtvaardigheid, gelijkheid en rechtvaardigheid belichten en bespreken. Morgan Ody, algemeen coördinator van LVC sloot de viering af met krachtige woorden over wat die rol zal zijn. “Als boer en boerin hebben we bewezen dat we de sleutel zijn om de wereld te voeden en voor Moeder Aarde te zorgen. We zijn erin geslaagd de WTO te blokkeren en voedselsoevereiniteit, agroecologie en de rechten van boer•inn•en op de agenda te zetten. De rol die wij in de toekomst zullen spelen is nog belangrijker, aangezien de toekomst van de mensheid afhangt van de toekomst van de landbouw. We bouwen aan hoop.”
Dé vraag van GvK voor het Boerendebat: Welke landbouw is verenigbaar met een eindige planeet, met gezond voedsel voor allen en met een fair inkomen voor de boer?
Wellicht niet het type dat na WOII veel en goedkoop voedsel moest produceren. De schaalvergroting die sindsdien alleen maar toenam, creëerde machtige agro-bedrijven, die maximale winst nastreven ten koste van mens, dier en natuur. De menselijke tol bij boeren met torenhoge schulden is naar verluidt hoog. Dat bevestigt Paul Cerpentier van het ABS. Ook het lot van boerderijdieren is intriest, zo hoorden we vanuit het publiek. Voor natuurlijk dierengedrag is er in megastallen immers geen plaats. En de natuur en biodiversiteit hangen aan het infuus als we het roer niet snel omgooien.
Boeren zelf aan het woord
In het boek Tot de bodem leggen onderzoekers uit hoe het zo ver is kunnen komen met de landbouw en ze verkennen hoe het anders kan. GvK nam deze analyse als uitgangspunt om bij de boeren zelf te polsen hoe zij aankijken tegen de transitie die nodig is.
Wim Moyaert van Boerenforum
Bij Boerenforum, bijvoorbeeld, kiezen ze resoluut voor het model van de agro-ecologische landbouw. Die veroorzaakt geen mest- en stikstofcrisissen. Ze werkt met de natuur mee en is circulair. Helaas is dit model nog lang niet mainstream.
Voor dit debat op initiatief van GvK en Boerenforum daagden meer dan 80 mensen op op een zonnige zondagmorgen. Onder hen opmerkelijk veel boeren met een eigen bedrijf, ruim boven hun statistisch aandeel, zoals Kurt Sannen opmerkte. Of deze thematiek leeft? Zonder twijfel!
Drie auteurs die met beide voeten in het agro-ecologisch verhaal staan, leggen uit hoe industriële landbouw ontstond en ontspoorde.
Myriam Dumortier (Instituut Natuur- en Bosonderzoek en docente UGent, tevens GvK ambassadeur) vertelt hoe boeren sinds de jaren 50 moesten vergroten, specialiseren en industrialiseren, zonder dat daar een hogere productprijs tegenover stond. De voedingsindustrie deed gouden zaken en werd een imperium. Vijf bedrijven verhandelen nu 70% van de wereldwijde voedseloogst. Boeren zijn de dupe, zowel bij ons als aan de andere kant van de wereld. Ook de biodiversiteit en bijgevolg de natuur zelf gaan zienderogen achteruit. Zelfs consumenten zijn de dupe. Ze worden zwaarlijvig en ongezond door industrieel voedsel. Kortom: het is hoog tijd om dit compleet ontsporend systeem in te ruilen voor een agro-ecologische transitie, die het ecosysteem herstelt en mét de natuur meewerkt i.p.v. tegen de natuur in.
Kurt Sannen (specialist rurale ontwikkeling en bedrijfsleider Het Bolhuis, Diest) vertelt hoe pas laat in onze prehistorie de landbouw ontstond. Dat was een enorme vooruitgang. Mensen leerden zelf voedsel telen, verwerken en verhandelen. Boeren bepaalden zelf hun prijzen. Dat veranderde pas fundamenteel met het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid in Europa na WOII. Schaalvergroting werd de norm en boeren kregen gegarandeerde minimumprijzen. Overschotten werden opgekocht en in de derde wereld gedumpt. Later kwamen er randvoorwaarden voor de staatssteun: normen inzake voedselveiligheid, dierenwelzijn en milieu. Maar de hectaresteun in al zijn vormen hield vooral de marktprijzen laag. Een fair inkomen kregen de boeren niet. Ze werden goedkope grondstoffenleveranciers voor de voedingssector. Boeren verdienen nu de helft van een gemiddeld inkomen, terwijl in de voedingsindustrie megawinsten te rapen zijn. Een duurzaam verdienmodel voor boeren is nochtans mogelijk, maar dan moet een krachtige overheid de vrije markt herstellen en monopolies weren. Boeren kunnen zorgen én voor natuurherstel én voor hoogwaardig en gezond voedsel als ze daar eerlijk voor worden beloond. Dat kan met een transitiefonds.
Bavo Verwimp (bioboer ‘De Kijfelaar’, Noorderwijk-Herentals en landbouweconoom) legt uit hoe supermarkten een roze wolk creëren met hun versafdeling. Op elk moment van de dag vind je daar overvloedig gevulde rekken met perfect ogende groenten en vruchten, die ook nog eens even groot zijn. In deze tuin van Eden bestaan zelfs geen seizoenen. Is het bij ons geen bonentijd … dan halen we onze boontjes toch uit Kenia! Alles wordt het hele jaar door aangeboden… en aangevoerd. Dat al die vliegtuigen en vrachtwagens de kosten opdrijven en onnodige C02 uitstoten is part of the deal. Een gigantische voedselverspilling eveneens, want wat niet meer kraakvers is, wordt weggegooid. Supermarkten voeren bovendien een prijzenoorlog rond hun verse producten. Daarvan zijn boeren hier en elders de pineut. Het ergste is dat ook de biosupermarkt zo werkt en dat ze de korte keten ondermijnt. Hoog tijd dus voor een andere vorm van distributie, die een eerlijke prijs voor de boer en een gedeeld risico garandeert. Zoals topeconoom Geert Noels al schreef: ‘De toekomst is kleiner, trager, menselijker.”
Myriam Dumortier
Bavo Verwimp
Kurt Sannen
Het debat o.l.v. Karel Arnaut
Boeren onderzochten in ‘Tot de bodem’ dus al de geschiedenis, perikelen en de duurzame toekomstperspectieven van landbouw in Vlaanderen. In Averbode nodigden we boeren uit om hún verhaal te doen over het boereninkomen, de distributie, toegang tot grond, maar ook over de boer als centrale figuur in de voedselketen. Zonder boer geen eten op ons bord! Wat is de toekomst voor boerenbedrijven in CSA, veeteelt en zuivel, akkerbouw, groententeelt, fruitteelt?
Karel Arnaut (publicist, ‘antropoloog in residentie’ bij de Groentelaar, Boerenforum en Paysans & Artisans) leidde het gesprek. Deelnemers waren: Paul Cerpentier, ondervoorzitter ABS, akkerbouw en varkensteelt in Kemzeke, Souliman Diraa, CSA-biogroententeler van Het Vrije Veld in Zutendaal, Dominique Joos, ambachtelijke kaasmakerij en zuivel, Weigewijs in Heverlee, Stefan Raymaekers, Reinroods, biofruitboer in Assent.
De openingsvraag peilde naar de herkenbaarheid van de drie uiteenzettingen voor de eigen concrete bedrijfssituatie van elke spreker. Die bleek voor alle deelnemers groot, zeker voor de jonge ondernemers Souliman en Dominique. Verrassend was bovendien het gedeelde gevoel van een buitenbeentje te zijn, een boer(in) die sterk gelooft in het eigen project, het eigen potentieel en in samenwerking met anderen. Dit zijn boeren die het heft absoluut in eigen handen willen houden… of dat heft op het gepaste moment willen doorgeven aan zonen of dochters. Dit zijn mensen met veel lef. De transitie blijkt bovendien al volop bezig. Kleinschalig, maar met veel enthousiasme.
Of ook de grotere boeren mee zijn? Paul Cerpentier merkt op dat regelgeving rekening moet houden met de zware investeringen die vele boeren hebben gedaan. Die lopen gauw over 20 jaar. Mensen hun toekomst afpakken is geen goed plan. Hen begeleiden naar de transitie wel.
De uitdagingen lagen voor onze panelleden op uiteenlopende vlakken, zoals Dominique Joos aangaf. Werkbaar werk blijkt niet echt een issue te zijn, ook al is er veel werk op een landbouwbedrijf. Met een goede planning lukt het doorgaans wel.
Voor jonge biogroententeler Souliman Diraa is de duurzame toegang tot grond een heikel punt. Veel mensen willen niet of maar voor korte tijd verpachten aan een boer. Voor de boer is het juist belangrijk om te werken aan een goede bodem en daar dan de vruchten van te plukken. Vandaar dat pachtzekerheid of eigenaarschap belangrijk zijn. Of er echt grondschaarste is? Ja en nee, merkt Paul Cerpentier op. Eén investeerder met veel reserves kon in het Gentse alle vrijgegeven ocmw-percelen tegelijk aankopen en zo verhinderen dat kleine boeren een klein perceel konden verwerven. Deze deal is uiteindelijk teruggefloten omdat het belangrijk is om bij de verkoop van publiek eigendom niet automatisch de grote spelers te bedienen, voor wie dit een belegging is. Landbouwgrond moet voor landbouw ter beschikking blijven. Dominique Joos had het geluk dat stad Leuven wél percelen ter beschikking stelt aan jonge boeren. Een voorbeeld om na te volgen! Volgens Stefan Raymakers, zijn het daarnaast ook (vooral) de grootschalige landbouwbedrijven die de vrijgekomen landbouwgrond aankopen. Zo geven ze kleinere beginnende bedrijven die agro-ecologisch willen werken geen kans. Die drang naar altijd meer en groter moet ophouden.
Paul Cerpentier, ABS
NB – Exact een week geleden ageerde Boerenforum in Bierset (Luik) trouwens mee met Waalse collega’s tegen de uitbreiding van de lokale luchthaven op goede landbouwgrond. De druk op landbouwgrond is dus zeer hoog. De noodzaak om landbouwgrond voor landbouw ter beschikking te houden ook.
Is of blijft ‘boerenlandbouw’ een aantrekkelijk alternatief? De zorg voor een vers en eerlijk product is zonder meer inspirerend. De boer als producent dus. Er zijn ook vele initiatieven om in een niche samen te werken b.v. voor de verkoop van verse producten. Er is daarnaast de wens van oudere boeren om het bedrijf aan kinderen door te kunnen geven, zoals zowel Stefan Raymaekers als Paul Cerpentier beaamden. Boeren is immers een mooi beroep.
Boeren willen ook opnieuw prijsbepaler zijn i.p.v. prijsvolger. In een nichebedrijf met eigen verkoopcircuit is dat min of meer mogelijk, maar er is nog een lange weg te gaan. Wanneer agro-ecologische landbouw echter de “niche” overstijgt – wat nu al het geval is met o.m. biologische fruitteelt – is er echter wel een probleem. Dit ondervinden de biologische fruittelers. Het beter aanpakken van de distributie van agro-ecologische voeding en het sensibiliseren van de consumenten voor een gezonde, lokale voeding is bijgevolg een noodzaak.
Hoe ecologisch moet landbouw zijn? Alle boeren zijn het erover eens dat zorg voor ecologie en natuur noodzakelijk is en dat boeren daartoe kunnen bijdragen. Allen zijn het er ook over eens dat de industriële landbouw klimaatgewijs niet houdbaar is. Daarom is een correctie op de vrije markt nodig. Een vrije markt betekent immers kans op speculatie met voedsel. Landbouw zou net als zorg, mobiliteit, onderwijs, cultuur, justitie, communicatie, fiscaliteit uit de greep van de pure vrije markt moeten blijven. Die suggestie staat in de novemberverklaring, krijtlijnen voor een betere samenleving. Een lokale voedselstrategie moet eigenlijk ook deel uitmaken van het lokale klimaatbeleid.
Agro-ecologische landbouw biedt alvast een deel van de oplossing voor de klimaatopwarming door CO2 in bodems of grasland vast te houden. Agro-ecologie is sowieso circulair en bijgevolg klimaatneutraal. Agro-ecologie staat voor voedselproductie met veel zorg voor mens, dier en product.
De vraag is dan op welke termijn een brede transitie redelijkerwijze kan plaatsvinden. Hopelijk wordt het agro-ecologische buitenbeentje snel het nieuwe normaal! De Grootouders voor het Klimaat werken daar graag aan mee!
Ook GvK-ambassadeur en Wervel-man Luc Vankrunkelsven zag dat het goed was
Boeren betogen aan de luchthaven van Luik tegen betonnering landbouwgrond
“Beton kunnen we niet eten!”
Deze zondag 16 april demonstreerden Boerenforum, FUGEA, MAP en het Netwerk voor Steun aan de Boerenlandbouw (RéSAP) in het Waalse dorp Bierset tegen de uitbreiding van de luchthaven van Luik en de betonnering van landbouwgrond in België. Een optocht van boeren, activisten en muzikanten trok langs de bedreigde gronden tot aan de luchthaven. Ze plantten er aardappelen en uien onder de leuze: “Beton kunnen we niet eten!”.
De kleurrijke optocht, opgeluisterd met slogans en trommelgeroffel, stond in schril contrast met het desolate landschap. Het grootste deel van de 350 hectare grond die door de uitbreiding van de luchthaven van Luik wordt bedreigd, is landbouwgrond. Een groot deel daarvan is al verwoest door bulldozers. De optocht stopte op verschillende plaatsen voor toespraken en symbolische acties. Vertegenwoordigers van verschillende boerenorganisaties kaartten aan dat het probleem van de betonnering van landbouwgrond heel België aangaat. “De aankoop van grond door niet-agrarische actoren, speculatie en het gebruik van landbouwgrond voor energiedoeleinden, zorgt ervoor dat de prijs van de resterende landbouwgrond de pan uit rijst en dat jonge landbouwers zich niet kunnen vestigen“, benadrukte Astrid Ayral van FUGEA. De Waalse regering heeft zich ertoe verbonden tegen 2050 een einde te maken aan de betonnering van haar grondgebied. In Wallonië had de betonnering sinds 1995 een dalende trend, maar sinds 2020 is het tempo weer gestegen tot 3,2 hectare per dag. Met 11,4% van zijn grondgebied bedekt onder beton (2018) is België het derde meest verharde land in Europa.
Wim Moyaert van Boerenforum pleit voor een onmiddellijke betonstop. Investeerders blijven immers gewoon doorgaan met beton en asfalt gieten op nieuwe gronden. Te weten dat in Vlaanderen ondertussen 1500 ha industrieterrein leeg en vervallen staan. De transitie moet nu ingezet worden. “Net zoals de affiche symboliseert moeten we nu het overheidsgeld, vrijgemaakt voor industrie en kapitalisme, terugnemen en gebruiken voor duurzame en lokale voedselproductie, voor een correct inkomen voor boer en boerin en sociale voedselzekerheid voor alle burgers”. (Toespraak onderaan persbericht)
Woordvoerders van RéSAP wezen erop dat België het zich in de huidige internationale context niet kan veroorloven zijn landbouwoppervlak te verkleinen. Europa is voor zijn voedsel al afhankelijk van invoer, en landbouwgrond is essentieel om onze voedselsoevereiniteit te garanderen. Ook Ernest Vanderlinden van Canopea hekelt de gevolgen van het uitbreidingsproject voor het klimaat: “Gezonde bodems slaan niet alleen koolstof op, ze verzachten de gevolgen van de klimaatverandering ook dankzij hun grote capaciteit om water vast te houden, waardoor de impact van overstromingen en droogtes vermindert. Gezonde bodems zijn ook nodig om het hoofd te bieden aan de biodiversiteitscrisis. Niets groeit of leeft op beton!”
Het RéSAP verdedigt een duurzaam, familiaal landbouwmodel dat kwaliteitsvolle werkgelegenheid creëert, lokale gemeenschappen voedt en de biodiversiteit bevordert. Het betreurt dat 10 keer meer Waalse overheidsmiddelen (1,24 miljard euro) zijn uitgetrokken voor de uitbreiding van de luchthaven van Luik, dan voor de transitie naar een duurzame landbouw (124 miljoen euro). Het collectief pleit voor een moratorium op de uitbreiding van de luchthaven en op projecten die landbouwgronden betonneren, alsook voor een betere bescherming van landbouwgronden en hun functie als voedselbron. Voor Marie-Hélène Lefèvre, medewerkster van FIAN Belgium, “symboliseert het uitbreidingsproject van de luchthaven de keuze voor een economisch model dat het klimaat, de milieuproblemen en onze landbouw en voedselproductie de rug toekeert”.
De volledige persmap met achtergronddossier (in het Frans) vindt u via deze link
Het Réseau de soutien à l’agriculture paysanne (RéSAP) is een groepering van boerenorganisaties, ngo’s, milieuorganisaties en burgerverenigingen die ter gelegenheid van de Internationale Dag van de Boerenstrijd opkomen voor duurzame en kleinschalige landbouw.
TOESPRAAK BOERENFORUM
STOP BETON
NU, onmiddellijk en niet morgen! Anders blijven investeerders verder betonneren en asfalteren.
OP BETON KUNNEN WE NIET BOEREN
BETON KUNNEN WE NIET ETEN
De grond die ons nu nog rest voor voedselproductie en natuur moet uit handen blijven van industrie en kapitalisme.
Deze uitbreiding van de luchthaven is op geen enkele manier goed te keuren.
Dit is enkel
meer vervuiling,
meer import en export van voedsel.
En hierdoor is er
minder grond voor voedsel en natuur
zijn er minder boerinnen en boeren
zijn er minder kansen voor lokaal en duurzaam voedsel.
NEE aan de uitbreiding van industrie en kapitalisme!
JA aan agro-ecologie en voedselsoevereiniteit!
Deze uitbreiding wordt gerealiseerd met overheidssteun. Het gaat hier over 1,24 miljard van ons geld!
De affiche toont het duidelijk: we kunnen en moeten dit omkeren.
Laat ons de overheidssteun, ons eigen geld, investeren in duurzame landbouw,
in boeren en boerinnen die ecologisch voedsel produceren,
in verwerkers en winkeliers die lokaal en onafhankelijk voedsel naar de burger brengen,
in regionale en sociale voedselzekerheid.
STOP NU
deze zinloze industriële revolutie die ons de illusie bracht van welvaart,
die in werkelijkheid enkel moeder aarde, plant, dier en mens vergiftigt.
START NU
een agro-ecologische revolutie
een transitie voor een beter klimaat
een transitie naar natuurlijke en gezond voedsel.
START NU
een eerlijke verloning voor iedereen die zorg draagt, voor iedereen die op dit land voor natuur en voedsel zorgt,
een correct loon voor boerin en boer
een correct loon voor kleinschalige lokale verwerking en verkoop
het basisrecht dat elke burger op deze planeet heeft, namelijk toegang tot gezonde voeding!
START NU
de rechtszekerheid voor boeren en boerinnen op de grond die ze bewerken.
Deze gronden mogen niet in beslag genomen worden voor beton!
Deze gronden moeten dankzij een degelijke pachtwet in handen blijven van wie voedsel produceert!
Landbouwgrond is voor voedselproductie en dit gebruiksrecht dient boven het eigendomsrecht te staan.
Op deze dag rond paardentractie op kleinschalige groentenbedrijven gaan we in op de praktijk van het ploegen en klaarleggen met een paard.
In het voorjaar de bedden proper krijgen is heel wat werk en dat in een periode waar we zo snel mogelijk groenten willen planten. Bij de Groentelaar bracht een samenwerking tussen de menner.sters Eva en Corentin van Cordeva vzw soelaas. De paardenploeg is niet alleen licht, je kan er ook ongelooflijk ondiep mee ploegen. Anna, boerin bij De Groentelaar, verteld welke zaken door de tuinder wel in acht moeten worden genomen. Ook Filip Vervaeke brengt paard en ploeg mee.
Eva zoomt in op het werken op het Kordeel. Werken met slecht één koord vraagt wat oefening, maar de voordelen op ergonomie en veiligheid zijn zeer groot. Indien de deelnemers dat willen kan er ook worden ingezoomd op de noden en tijdsinvesteringen die het paarden houden met zich meebrengt. We krijgen ook nog demonstraties hoe de grond verder wordt klaargelegd met paarden.
Schoffelen met paard is zeker mogelijk maar op vandaag nog een uitdaging. Filip Vervaeke demonstreert zijn zelfgemaakte schoffel. Corentin deed vorig jaar flink wat ervaring op met de Kassine, een multifunctioneel-werktuig dat recent in Frankrijk werd ontwikkelt voor de onkruidbewerkingen in de groententeelt. Paardenmenners en boeren evalueert samen de gratie en de nadelen van de werktuigen. We gaan ook verder in op iedereens vragen en opmerkingen en bespreken nieuwe mogelijkheden. Op de Werktuigdag in Tongeren werkte Corentin een eerste keer met een Treffler-Wiedeg die door Thierry Beaucarne werd aangepast aan de paardentractie, maar Thierry gaf nog meer tips aan Corentin. Hopelijk kunnen ook andere deelnemers hun onkruidwerktuigen meenemen om te tonen aan de groep.
We bekijken ook een mestkar getrokken door paarden. De wielen en dus de paardenkracht drijft het mechanisme aan. Dit opent perspectieven voor andere bewerkingen en machines die ook in het hooiwerk van belang zijn.
Verder wordt er tijd gemaakt voor vraag en antwoord van iedereen aanwezig. Een warme oproep om af te zakken naar de Groentelaar op 1 maart en samen een netwerk op te starten zodat boer•in en paardenmenner•ster elkaar kunnen vinden, elkaar beter leren kennen en van elkaar kunnen leren.
boerenforum.wordpress.com 