Dropull

Dropull
Dropulli / Δρόπολη
Yorqucat yaxınlığında şəfəq
Gerb
39°59′ şm. e. 20°14′ ş. u.
Ölkə	Albaniya
Başçı	Dhimitraq Toli (PS)
Əhalisi
Əhalisi	3.503 nəf. (2011)
Rəqəmsal identifikatorlar
Telefon kodu	+355 0884
Dropull

Dropull (alb. Dropulli; yun. Δρόπολη və ya Δερόπολη) — Albaniyanın cənubunda, Girokastra vilayətində yerləşən bələdiyyə.

Bölgə Girokastra şəhərinin cənubundan Yunanıstan-Albaniya sərhədinə qədər, Drino çayı boyunca uzanır. Bölgənin kəndləri Albaniya hökuməti tərəfindən tanınan və yunanların əksəriyyət təşkil etdiyi yunan "azlıq zonası"nın bir hissəsidir.

Dropull bələdiyyəsi 2015-ci il yerli idarəetmə islahatları nəticəsində Aşağı Dropull, Yuxarı Dropull və Poqon bələdiyyələrinin birləşdirilməsi ilə yaradılmışdır. Bələdiyyənin mərkəzi Sofratika kəndidir. 2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən bələdiyyənin ümumi əhalisi 3.503 nəfərdir. Lakin, xaricdə yaşayan vətəndaşları da əhatə edən həmin ilin vətəndaş qeydiyyatı reyestrinə görə bu rəqəm 23.247 nəfər olmuşdur. Bələdiyyə 448.45 km² ərazini əhatə edir.

Adı

Bölgədə Roma imperatoru Adrian (117–138) tərəfindən Hadrianopol adlı bir şəhər salınmışdır. Bizans imperatoru II Feodosi (402–450) dövründə imperiyanın inzibati bölgüləri və şəhərlərinin siyahısını ehtiva edən İyeroklun "Sinekdemos" əsərində Adrianoúpolis (Αδριανούπολις) adlı şəhərin adı çəkilir və onun Dropull bölgəsində yerləşdiyi bildirilir. Xristianlığın tədricən mənimsənilməsi ilə şəhər 431-ci ildən əvvəl yepiskopluğa çevrildi; əvvəlcə Nikopolis Metropoliyasının, daha sonra isə Yannina Metropoliyasının tabeliyində oldu. Adrianoúpolis yepiskopluğu V əsrdən etibarən mənbələrdə fasiləsiz olaraq xatırlanır. İmperator III Leonun (717-741) Nikopolis metropolitinə yazdığı məktubda da şəhərin adı çəkilir. XII əsrin sonlarına aid bir mənbədə isə bura Drinoupolis (Δρινουπόλεως) yepiskopluğu kimi qeyd olunur. XII əsrin sonlarında ərəb səyyahı Məhəmməd əl-İdrisi bu yeri Adernoboli olaraq adlandırmışdır. Təxminən 1400-cü ildə yazılmış "Tokko Xronikası"nda isə Dernópolin (Δερνόπολιν) formasına rast gəlinir. N.Q.L. Hammondun fikrincə, Drinoupolis adının ilk xatırlanması VIII əsrə aiddir, Sakellariouya görə isə bu ad XI əsrdə Dryinoupolis kimi ortaya çıxmışdır. Bölgə bu gün alban dilində Dropull, müasir yunan dilində isə Drópoli (Δρόπολη), Derópoli (Δερόπολη) və ya Dhropolis adlanır.

Etimologiyası

Eqrem Çabeyə görə, Dropull adı yerli Drino çayının adını özündə ehtiva edən Drinópolis/Dryinópolis (Δρυϊνόπολις) adından formalaşmışdır (Drinópolis > Dropull). Kyriazisə görə, Çabeyin etimologiyası inandırıcı deyil, çünki o, şəhərin əvvəlki adı olan Adrianoúpolisi nəzərə almır.

Şaban Dəmiray (Demiraj) isə hesab edir ki, Dropull adı ən çox ehtimal olunan etimologiya kimi Hadriano(u)polisdən yaranmışdır. O, bu adın alban dilli əhali arasında formalaşdığını dəstəkləyən bir neçə fonetik və tarixi səbəb gətirir.

Tarixi

Antik dövr

Orta Hellad dövründə (e.ə. 2100-1550) Vodhinədə ikili kurqan aşkar edilmişdir ki, bu kurqan Mikenadakı məzar dairələri ilə güclü oxşarlıqlara malikdir və cənubi Yunanıstanın mikenliləri ilə ümumi əcdad əlaqəsini göstərir. Klassik antik dövrdə ərazi yunan tayfası olan xaonlar tərəfindən məskunlaşılmışdı.

Roma imperiyası dövründə bölgədə böyük Roma imperatoru Adrianın adını daşıyan Hadrianopol (Epir) adlı bir yaşayış məskəni var idi. Yaşayış məskəni Girokastra şəhərindən 11 kilometr cənubda, müasir Sofratika kəndinin yaxınlığında Drino çayı vadisində strateji bir yerdə inşa edilmişdi.

Orta əsrlər

11-ci əsrdə şəhər keçmiş adından və ya yaxınlıqdakı çaydan götürülmüş Dryinoupolis adını daşıyırdı.

14-cü əsrin son rübündə alban Zenebisi (Zenevişi) klanı Girokastra və Dropull əyalətlərinin hakimləri idilər. 1380-ci ildə alban Zenebisi və Mazaraqi klanları Epir despotu Tomas Prelüboviç və Osmanlı sərhəd qüvvələrinin başçısı İsayimin müttəfiq qüvvələrinə qarşı Politzes döyüşündə məğlub oldular. Lakin az sonra Zenebisi nəzarəti yenidən ələ keçirdi. 1399-cu ildə Yannina despotu Esau de' Buondelmonti Gjin (Con) Zenebisiyə qarşı yürüşə başladı, lakin Mesopotamon döyüşündə Esau tamamilə məğlub oldu və əsir götürüldü. Zenebisi klanı 1418-ci ildə osmanlıların Girokastra qalasını işğal edib klanı qovmasına qədər bölgəni idarə etdi.

Osmanlı dövrü

Osmanlıların Epir və alban torpaqlarında mövcudluğu 14-cü əsrdən başladı. 1571-ci ildə Emmanuel Mormorisin rəhbərliyi altında qısa ömürlü bir üsyan başlasa da, elə həmin il Osmanlı nəzarəti bərpa edildi.

16-cı və 17-ci əsrlərdə yerli əhalinin dəstəyi ilə bölgədə ən azı 11 Pravoslav monastırı inşa edilmişdir. Monastırların sayındakı bu misli görünməmiş artım bir çox alimlərin Dropullu "Kiçik Afon dağı" adlandırmasına səbəb olmuşdur. Yunanıstan İstiqlaliyyət müharibəsi (1821–1830) başlayan kimi bir neçə yerli sakin üsyan qaldıraraq silahlı mübarizələrdə iştirak etdi.

Müasir dövr

19-cu əsrin sonlarında bir çox sakin ABŞ-a köçdü. 1927-ci ildə Albaniya dövlət orqanları yunan təhsilinə qarşı kəskin tədbirlərin bir hissəsi kimi bölgədəki bütün yunan dilli məktəbləri bağlamaq qərarına gəldilər. Nəticədə yunan əhalisi Albaniya hökumətinə rəsmi etiraz edərək məktəblərinin yenidən açılmasını tələb etdi. Albaniya dövləti kütləvi həbslərə başladı, onlarla yunan müəllim həbs edilib sürgün olundu.

İkinci Dünya müharibəsi və Yunan-İtaliya müharibəsinin gedişatı zamanı bölgə 1940–1941-ci illərdə yunan ordusunun nəzarətinə keçdi. O vaxt Aşağı Dropullun əhalisi irəliləyən yunan hərbi hissələrini salamlamış və onlara ərzaq və sığınacaq məsələlərində dəstək vermişdi.

Peşkepi hadisəsi 10 aprel 1994-cü ildə baş vermişdir. Sonradan yunan millətçi hərbiləşdirilmiş təşkilatı olan "Şimali Epir Azadlıq Cəbhəsi"nin üzvləri kimi müəyyən edilən səkkiz nəfər, Dropull bölgəsindəki Peşkepi kəndində yerləşən Albaniya ordusu kazarmasına hücum etmiş; hücum zamanı iki alban sərhədçisi öldürülmüş, üçü isə yaralanmışdır.

Ləhcəsi

Albaniyada danışılan yunan ləhcələrinin (Şimali Epir ləhcələri kimi də tanınır) bir hissəsi olaraq, Dropull ləhcəsi Yannina ləhcələri ilə Korfu və İon adalarının ləhcələri arasında bariz bir kontinuum təşkil edir. Yerli yunan ləhcəsində cənub vokalizminin xüsusiyyətləri cəmləşmişdir.

Din

Təqribən 400-cü ildə Epirdə Hadrianopol Yepiskopluğu quruldu. Yepiskopluğun mərkəzi 16-cı əsrin əvvəllərindən etibarən Arqirokastro (müasir Girokastra) olmuşdur. Bölgədə ənənəvi olaraq yunan pravoslav xristian kilsələri və monastırları fəaliyyət göstərir. Katolik kilsəsi tərəfindən 1933-cü ildə nominal olaraq "Epir Adrianopolu" adlı titulyar yepiskopluq bərpa edilmişdir.

Kəndləri

2011-ci il siyahıyaalınmasına əsasən Dropull bələdiyyəsinin ümumi əhalisi 3.503 nəfərdir. Bələdiyyəyə aşağıdakı kəndlər daxildir:

• Bularat
• Derviçan
• Dhuvyan
• Qline
• Vrisera
• Qoranxi
• Yorqucat
• Bodrişte
• Peşkepi
• Sofratika
• Sotira
• Zervat
• Kakaviye
• Qrapş
• Terihat
• Luqari
• Haskov
• Vanister

Bələdiyyə Şurası

2023-cü il yerli seçkilərindən sonra Dropull Şurasının tərkibi aşağıdakı kimidir:

Partiyanın adı		Qısaltması	Yer sayı
	Albaniya Sosialist Partiyası Partia Socialiste e Shqipërisë	PS	15
	Birlikdə Qazanırıq Bashkë Fitojmë	BF	3
	Gələcək üçün Etnik Yunan Azlığı Minoriteti Etnik Grek për të Ardhmen	MEGA	2
	Albaniya Sosial Demokratiya Partiyası Partia Demokracia Sociale e Shqipërisë	PDS	1

Tanınmış şəxsiyyətləri

Siyasət

• Qriqorios Lambovitiadis (Grigorios Lambovitiadis) — Şimali Epir hərəkatının fəalı.
• Spiro Ksera — siyasətçi.
• Vasilios Sahinis — Şimali Epir Azadlıq Təşkilatının lideri.

Mədəniyyət və idman

• Kosmas Thesprotos — alim.
• Leonidas Kokas.
• Lefter Millo — Albaniya milli futbol komandasının keçmiş oyunçusu.
• Tasos Vidouris — şair.
• Kleoniki Deliyorgi (Kleoniki Delijorgji) — Miss Albania 2012 və Beynəlxalq Miss Qlob 2012.
• Konstantinos Koufos — müğənni.
• Xristos Tzolis (Christos Tzolis) — "Brügge" klubunun və Yunanıstan milli komandasının futbolçusu.
• Xristos Mastoras (Christos Mastoras) — müğənni.
• Stavros Pilios — Albaniya milli komandasının futbolçusu (valideynləri Dropulldandır).

Qardaşlaşmış şəhərlər

Dropull bələdiyyəsi aşağıdakı şəhərlə qardaşlaşmışdır:

•  Yunanıstan Trikala, Yunanıstan

Xarici keçidlər

• GCatholic, Google peyk şəkilləri ilə birlikdə