Πώς ισορροπεί σήμερα ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό φως ώστε να διαμορφώνεται η σωστή ατμόσφαιρα σε κάθε χώρο;

Η σύγχρονη αρχιτεκτονική αντιμετωπίζει το φυσικό και το τεχνητό φως ως ένα ενιαίο σύστημα σχεδιασμού. Η μελέτη ξεκινά πάντα από την κατανόηση του φυσικού φωτός: τον προσανατολισμό, τις ώρες χρήσης του χώρου, τις εποχικές μεταβολές και τη σχέση με το περιβάλλον. Kαι συνεχίζει με το τεχνητό φως που έρχεται να λειτουργήσει συμπληρωματικά και διορθωτικά, διασφαλίζοντας οπτική άνεση, και ποιότητα φωτισμού καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας.

Μέσα από σωστή θερμοκρασία χρώματος, διαβάθμιση έντασης και έλεγχο θάμβωσης, το φως διαμορφώνει την ατμόσφαιρα και ενισχύει την εμπειρία του χώρου με τρόπο φυσικό και ανθρώπινο.

Ποιος είναι ο ρόλος του φωτισμού στην επίτευξη ενεργειακών και περιβαλλοντικών πιστοποιήσεων σύγχρονων κτιρίων;

Ο φωτισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στη βιωσιμότητα των σύγχρονων κτιρίων, καθώς επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή κατανάλωση και την ποιότητα του εσωτερικού περιβάλλοντος.

Δεν αφορά μόνο αποδοτικά φωτιστικά, αλλά μια ολοκληρωμένη στρατηγική που συνδυάζει σωστή μελέτη, αξιοποίηση φυσικού φωτός και έξυπνη διαχείριση.

Συστήματα χαμηλής κατανάλωσης, υψηλής ποιότητας φωτός, σε συνδυασμό με αυτοματισμούς και σενάρια χρήσης, συμβάλλουν ουσιαστικά στη μείωση του ενεργειακού αποτυπώματος και στην επίτευξη πιστοποιήσεων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η μελέτη φωτισμού στις εγκαταστάσεις της STOP AE, της πρώτης πιστοποιημένης αποθήκης LEED Gold στην Ελλάδα. Στην PROLIGHT, βλέπουμε τον φωτισμό ως εργαλείο ουσιαστικής βιωσιμότητας, που συνδυάζει τεχνική αρτιότητα και περιβαλλοντική ευθύνη.

Πώς τα “έξυπνα” συστήματα φωτισμού αλλάζουν τον τρόπο που σχεδιάζονται και λειτουργούν οι σύγχρονοι χώροι;

Σήμερα, τα έξυπνα συστήματα φωτισμού μετατρέπουν το φως σε ζωντανό, προσαρμοστικό στοιχείο, που ανταποκρίνεται στη χρήση κάθε χώρου και στις ανάγκες του επισκέπτη, δημιουργώντας ατμόσφαιρες που εξελίσσονται φυσικά μέσα στη διάρκεια της ημέρας.

Ιδιαίτερα στα resorts που σχεδιάζουμε, η ενσωμάτωση των έξυπνων συστημάτων μέσω των σεναρίων φωτισμού προσφέρει μεγαλύτερη ακρίβεια και πλήρη έλεγχο, υποστηρίζοντας τη λειτουργία των χώρων, αναδεικνύοντας την αρχιτεκτονική και καθοδηγώντας το συναίσθημα και την εμπειρία του επισκέπτη.

Στην PROLIGHT, υιοθετούμε κάθε νέα τεχνολογία που μας βοηθά στην αυτοματοποίηση των συστημάτων και διαδικασιών, πάντα με στόχο τον σεβασμό στον άνθρωπο, τη βιωσιμότητα και την ποιότητα της καθημερινής ζωής.

Το άρθρο Φωτισμός με επίκεντρο τον άνθρωπο εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Η ιστορία του κτιρίου
Το κτίριο κατασκευάστηκε το 1925, από τον αρχιτέκτονα και πολιτικό μηχανικό Γεώργιο Σιάγα, για λογαριασμό του βιομηχάνου Κωνσταντίνου Λαμνίδη και λειτούργησε αρχικά ως ξενοδοχείο με την επωνυμία «Balkan Europe», έχοντας υπάρξει από το ξεκίνημα του ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά και επιβλητικά σημεία της πόλης. Το 1937 πέρασε στα χέρια της Εθνικής Τράπεζας, ενώ στη συνέχεια φιλοξένησε τη Χριστιανική Ένωση Νεανίδων. Το ακίνητο, που αποτελείται από πέντε ορόφους, ενώ έχει συνολική έκταση 1600 τ.μ., έχει χαρακτηριστεί ως έργο τέχνης και ως προστατευόμενο κτίριο.

Στην αρχική του μορφή, το κτίριο περιλάμβανε υπόγειο, ισόγειο, τρείς ορόφους και μια εσοχή. Με την πάροδο των χρόνων υπέστη και άλλες επεκτάσεις που οδήγησαν στη σημερινή του μορφή. Κύριο χαρακτηριστικό του κτιρίου, διαχρονικά, αποτελούν οι καμάρες στο χώρο του ισογείου και το καμπύλο κλιμακοστάσιο, στοιχεία που αναδεικνύονται μέχρι και στη σημερινή του μορφή.

Οι νέες παρεμβάσεις
Τον αρχιτεκτονικό σχεδιασμό του κτιρίου, υλοποίησε το γραφείο Urban Soul Project έχοντας ως στόχο την εναρμόνιση της ιστορικής αξίας του κτιρίου με τις σύγχρονες εργασιακές απαιτήσεις ενός χώρου που φιλοξενεί γραφεία και επαγγελματική δραστηριότητα. Οι χώροι των γραφείων συνδυάζουν κλειστές και ανοιχτές διαρρυθμίσεις, ενώ ταυτόχρονα περιλαμβάνουν αίθουσες συσκέψεων και χώρους συνεργασίας οι οποίοι έχουν σχεδιαστεί για να προάγουν την αλληλεπίδραση και την ευημερία των εργαζομένων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην πρόσοψη, επί της οδού Αγίας Σοφίας, η οποία έχει ανακαινιστεί με στόχο να διατηρήσει τις αυθεντικές γυψοσανίδες και τα ξύλινα κουφώματα, τα οποία αναδεικνύονται ακόμη περισσότερο χάρη στο φωτισμό που τοποθετήθηκε με στόχο να αναδείξει την αρχιτεκτονική μοναδικότητά τους. Ταυτόχρονα, οι ημικυκλικές καμπύλες της σκάλας σε συνδυασμό με τις καμάρες που πλαισιώνουν τα ανοίγματα του ισογείου, έρχονται να συνδέσουν τα ιστορικά στοιχεία του κτιρίου με τους μοντέρνους εσωτερικούς χώρους.

Στην είσοδο του κτιρίου βρίσκεται το λόμπι, που χαρακτηρίζεται από το συνδυασμό μαρμάρου και χαλκού, ενώ δε λείπουν και τα ξύλινα στοιχεία τα οποία σε συνδυασμό με τα μάλλινα χαλιά δημιουργούν μια αίσθηση οικειότητας. Από τον πρώτο έως και τον τέταρτο όροφο, βρίσκονται παράλληλα διατεταγμένοι ανοιχτοί χώροι γραφείων με ιδιωτικούς χώρους εργασίας, οι οποίοι δημιουργούν με αυτό τον τρόπο δυναμικές ζώνες συνεργασίας για τους εργαζομένους που βρίσκονται στο χώρο. Στον πέμπτο όροφο του κτιρίου, στεγάζονται τα γραφεία της διοίκησης. Ο εν λόγω χώρος εκπέμπει ταυτόχρονα μια πολυτελή αλλά και φιλόξενη εικόνα, η οποία οφείλεται κυρίως στις υφές των υφασμάτων που πλαισιώνουν τα δάπεδα αλλά και στον κρυφό φωτισμό που καθοδηγεί διακριτικά την κίνηση.

Το κτίριο ως σύμβολο ανάπτυξης
Η αξιοποίηση του εν λόγω κτιρίου εντάσσεται στα πλαίσια μιας ευρύτερης στρατηγικής με στόχο να ενισχύσει την ήδη ισχυρή παρουσία της Eurobank στη Θεσσαλονίκη. Η τράπεζα διατηρεί ήδη εντατική παρουσία σε όλη τη βόρεια Ελλάδα, με επίκεντρο τη Θεσσαλονίκη, ενώ δίνει ιδιαίτερη έμφαση τόσο στις κατασκευές και στον ξενοδοχειακό κλάδο, όσο και στο εμπόριο, τη μεταποίηση και τον κλάδο των υπηρεσιών. Το κτίριο στη νέα του μορφή φιλοξενεί χώρους που αφορούν περίπου 55 με 60 θέσεις εργασίας, αίθουσες συναντήσεων και χώρους διάδρασης, Ταυτόχρονα, προσφέρει τόσο σε εργαζόμενους όσο και σε πελάτες, μια μοναδική εμπειρία κατά την οποία η σύχρονη τραπεζική εξυπηρέτηση συναντά το ιστορικό παρελθόν της πόλης.

Η ομάδα πίσω από το έργο
Αρχιτεκτονική μελέτη: Urban Soul Project
Επικεφαλής αρχιτέκτονες: Χριστίνα Πέτσιου – Μαίρη Μαυρογενίδου
Ομάδα μελέτης: Ελένη Χουσέν – Βασιλική Μπάκαβου
Εnvironmental Graphics: Μαρία Παπαδούλη
Μελέτη αποκατάστασης: OMC Bakalbassis Engineering
Στατική μελέτη: OMC Bakalbassis Engineering
Η/Μ μελέτη: Arxiko Consulting Engineers
Ακουστική μελέτη: Giorgos Chatzigeorgiou Acoustical Engineers
Τεύχη δημοπράτησης: Polyscape
Κατασκευή: Arketipo
Συνολική επιφάνεια: 1.600 τ.μ.
Φωτογραφίες: Kim Powell Photography

Το άρθρο Τα νέα γραφεία της Eurobank στη Θεσσαλονίκη εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Πέρα από μεμονωμένες οικολογικές πρακτικές, η βιωσιμότητα εξελίσσεται σε μια ολιστική φιλοσοφία που συνδυάζει τον περιβαλλοντικό σεβασμό με την ποιότητα των χώρων, την άνεση του επισκέπτη και τη μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων. Καθώς οι ταξιδιώτες γίνονται ολοένα και πιο συνειδητοποιημένοι και οι περιβαλλοντικές προκλήσεις εντείνονται, τα ξενοδοχεία καλούνται να ανταποκριθούν με λύσεις που δεν περιορίζονται στη μείωση του αποτυπώματος, αλλά διαμορφώνουν νέες εμπειρίες διαμονής. Τα παραδείγματα που ακολουθούν αναδεικνύουν το πώς η βιώσιμη φιλοξενία μπορεί να μεταφραστεί σε καινοτόμο σχεδιασμό, λειτουργική αποδοτικότητα και ουσιαστική σύνδεση με τον τόπο.

Η βιωσιμότητα ως ολιστική στρατηγική φιλοξενίας
Η μετάβαση προς τη βιώσιμη φιλοξενία δεν περιορίζεται σε αποσπασματικές «πράσινες» κινήσεις, αλλά προϋποθέτει μια συνολική αναθεώρηση του τρόπου με τον οποίο ένα ξενοδοχείο σχεδιάζεται, κατασκευάζεται και λειτουργεί καθημερινά. Από τη φάση της αρχιτεκτονικής σύλληψης έως τη διαχείριση των πόρων σε βάθος χρόνου, τα πράσινα ξενοδοχεία επιδιώκουν να μειώσουν το περιβαλλοντικό τους αποτύπωμα, βελτιώνοντας παράλληλα την εμπειρία των επισκεπτών και τις συνθήκες εργασίας του προσωπικού. Η ενεργειακή αποδοτικότητα, η υπεύθυνη διαχείριση του νερού, η μείωση των αποβλήτων και η επιλογή υλικών χαμηλού περιβαλλοντικού κόστους συνθέτουν έναν νέο σχεδιαστικό και λειτουργικό κώδικα. Ωστόσο, η βιωσιμότητα δεν αφορά μόνο τις υποδομές· αφορά και τη νοοτροπία. Η εκπαίδευση του προσωπικού, η διαφάνεια προς τον επισκέπτη και η ενσωμάτωση της τοπικής κοινότητας στη λειτουργία του ξενοδοχείου αποτελούν εξίσου κρίσιμους παράγοντες. Σε αυτό το πλαίσιο, τα πράσινα ξενοδοχεία δεν λειτουργούν απλώς ως καταλύματα, αλλά ως ενεργά μέλη ενός ευρύτερου οικοσυστήματος, συμβάλλοντας θετικά τόσο στο φυσικό περιβάλλον όσο και στην κοινωνία που τα φιλοξενεί.

Από τη Θεωρία στην Εφαρμογή

Η θεωρία της πράσινης φιλοξενίας αποκτά πραγματικό νόημα όταν μεταφράζεται σε εφαρμοσμένες αρχιτεκτονικές και λειτουργικές λύσεις. Σε διεθνές επίπεδο, ξενοδοχεία διαφορετικής κλίμακας και χαρακτήρα αποδεικνύουν ότι η βιωσιμότητα μπορεί να ενσωματωθεί οργανικά τόσο στον σχεδιασμό όσο και στην καθημερινή λειτουργία, χωρίς συμβιβασμούς στην ποιότητα ή την εμπειρία του επισκέπτη.

Τα παρακάτω παραδείγματα αναδεικνύουν πώς η περιβαλλοντική υπευθυνότητα, η καινοτομία και ο ποιοτικός σχεδιασμός μπορούν να συνυπάρξουν, διαμορφώνοντας ένα νέο πρότυπο για το μέλλον της φιλοξενίας.

Proximity Hotel – Greensboro – Βόρεια Καρολίνα, ΗΠΑ

Το Proximity Hotel αποτελεί σημείο αναφοράς για τη βιώσιμη φιλοξενία στις Ηνωμένες Πολιτείες. Ανακηρύχθηκε «το πιο πράσινο ξενοδοχείο της Αμερικής» το 2007 και ξεχωρίζει για την ολιστική προσέγγισή του στη βιωσιμότητα. Το 90% του χάλυβα που χρησιμοποιήθηκε στην κατασκευή του προέρχεται από ανακυκλωμένα, μετακαταναλωτικά υλικά, ενώ η οροφή του φιλοξενεί περισσότερα από 100 φωτοβολταϊκά πάνελ. Το ξενοδοχείο ανακυκλώνει περίπου το 75% των απορριμμάτων του και διαθέτει πιστοποίηση LEED Platinum, τη υψηλότερη διάκριση του U.S. Green Building Council. Παράλληλα, συνδυάζει τον οικολογικό σχεδιασμό με υψηλού επιπέδου φιλοξενία, προσφέροντας χώρους κατάλληλους τόσο για μικρές ιδιωτικές εκδηλώσεις όσο και για μεγάλες εταιρικές συναντήσεις.

CitizenM Hotels – Άμστερνταμ, Ολλανδία

Η CitizenM είναι μια πρωτοποριακή ξενοδοχειακή αλυσίδα με έδρα το Άμστερνταμ, που έχει ενσωματώσει τη βιωσιμότητα στον ίδιο τον πυρήνα της κατασκευαστικής της φιλοσοφίας. Αντί για παραδοσιακές μεθόδους δόμησης, επέλεξε την αρθρωτή (modular) κατασκευή, με βασικά τμήματα — όπως τα δωμάτια — να κατασκευάζονται εκτός εργοταξίου και να συναρμολογούνται επιτόπου. Η προσέγγιση αυτή μείωσε δραστικά τα κατασκευαστικά απόβλητα: από το συνηθισμένο 10–20% σε μόλις περίπου 2%. Παράλληλα, μειώθηκαν σημαντικά το κόστος, ο χρόνος κατασκευής και οι επιβαρύνσεις της εφοδιαστικής αλυσίδας. Το αποτέλεσμα είναι ξενοδοχεία με σύγχρονη αισθητική, χαμηλό περιβαλλοντικό αποτύπωμα και υψηλή λειτουργική αποδοτικότητα.

Portola Hotel & Spa at Monterey Bay – Καλιφόρνια, ΗΠΑ

Το Portola Hotel & Spa at Monterey Bay είναι το πρώτο ξενοδοχείο της κεντρικής Καλιφόρνιας που έλαβε πιστοποίηση LEED από το U.S. Green Building Council. Η διάκριση αυτή αντικατοπτρίζει τη συστηματική προσπάθεια του ξενοδοχείου να μειώσει τον περιβαλλοντικό του αντίκτυπο μέσω καινοτόμων ενεργειακών λύσεων. Το παραθαλάσσιο συγκρότημα αξιοποιεί σύστημα συμπαραγωγής ενέργειας, παράγοντας ταυτόχρονα ηλεκτρική ενέργεια και ζεστό νερό για τις ανάγκες του ξενοδοχείου. Επιπλέον, υπήρξε από τους πρώτους φορείς που υιοθέτησαν πρακτικές εξοικονόμησης νερού, όπως βρύσες και ντους χαμηλής ροής, καθώς και σύστημα πλυντηρίων με όζον, μειώνοντας δραστικά την κατανάλωση πόρων χωρίς συμβιβασμούς στην άνεση των επισκεπτών.

The Hideout – Koh Yao Noi, Ταϊλάνδη

Το The Hideout προσφέρει μια εναλλακτική εκδοχή βιώσιμης πολυτέλειας, εστιάζοντας όχι στην τεχνολογία αλλά στην απόσυρση από αυτήν. Πρόκειται για ένα οικολογικό ξενοδοχείο–δεντρόσπιτο, φωλιασμένο στην παρθένα ζούγκλα του νησιού Koh Yao Noi, με πανοραμική θέα στον κόλπο Phang Nga. Η αρχιτεκτονική του βασίζεται σε φυσικά υλικά, όπως στέγες από φύλλα φοίνικα και σκίαστρα από μπαμπού, ενώ η λειτουργία του στηρίζεται εξ ολοκλήρου σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Το ξενοδοχείο προωθεί συνειδητά το «digital detox», προσφέροντας στους επισκέπτες μια εμπειρία απόλυτης επανασύνδεσης με τη φύση, μέσα από προγράμματα ευεξίας και βιώσιμη γαστρονομία υψηλού επιπέδου.

Το άρθρο Η αειφορία στα καταλύματα εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Οι βραβευμένοι με A+Awards χώροι γραφείων ανοίγουν ένα καθαρό παράθυρο στο μεταπανδημικό μέλλον της εργασίας. Αντλώντας έμπνευση τόσο από τη λογική της κατοικίας όσο και από πρωτοποριακά επιτεύγματα μηχανικής, οι αρχιτέκτονες αξιοποιούν τον ψηφιακό σχεδιασμό, τις βιώσιμες τεχνολογίες και τη δημιουργία εσωτερικών «τοπίων» για να επαναπροσδιορίσουν το γραφείο ως χώρο ζωής και όχι απλώς εργασίας. Κοινός παρονομαστής των έργων που ακολουθούν είναι η έμφαση σε φωτεινούς κοινόχρηστους χώρους, εντυπωσιακές σκάλες και ανοιχτά αίθρια που ενισχύουν την αίσθηση κοινότητας και άνεσης.

Coworking LAB Nucía – CrystalZoo, La Nucía, Αλικάντε, Ισπανία

Πολλά μικρά χωριά στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν την πρόκληση της μετανάστευσης στον 21ο αιώνα, και αυτή η μικρή πόλη κοντά στην Costa Blanca υιοθέτησε μια καινοτόμο προσέγγιση για τη διατήρηση και προσέλκυση κατοίκων. Εδώ ο ζωντανός, σύγχρονος χώρος συνεργασίας παίρνει τη μορφή ενός μνημειακού, εξαγωνικού «βράχου» που λειτουργεί τόσο ως σημείο συνάντησης όσο και ως χώρος συνεργατικής εργασίας. Ο εντυπωσιακός σχεδιασμός του στοχεύει στην αναζωογόνηση μιας κατά τα άλλα βιομηχανικής ζώνης. Οι βεράντες πλέκονται με γραφεία, αίθουσες διδασκαλίας και εργαστήρια γύρω από μια γεωλογικά εμπνευσμένη σκάλα· αυτές οι γεωμετρίες τύπου origami δημιουργούν ένα δυναμικό παιχνίδι χρωμάτων, καθώς οι λεμονί κίτρινοι τοίχοι του εσωτερικού αντανακλώνται στη γυαλισμένη πέτρα του εξωτερικού.

Leeza SOHO – Zaha Hadid Architects, Πεκίνο, Κίνα

Σχεδιασμένος από τη Ζάχα Χαντίντ πριν τον πρόωρο θάνατό της το 2016, αυτός ο λαμπερός πύργος 45 ορόφων περιστρέφεται γύρω από το ψηλότερο αίθριο στον κόσμο. Η δομή χωρίζεται σε δύο αλληλοπλεκόμενα μισά, που ελίσσονται γύρω από το στρεφόμενο κενό και συνδέονται με εναέριες γέφυρες στους ορόφους 13, 24, 35 και 45. Ο πύργος στεγάζει πολλές μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, των οποίων οι εργαζόμενοι απολαμβάνουν άπλετο φυσικό φως που πλημμυρίζει τους εντυπωσιακούς χώρους εργασίας μέσω του εμβληματικού, γλυπτικού αιθρίου.

Office Brabant – Studio Piet Boon, Βόρεια Βραβάντη, Ολλανδία

Αντλώντας έμπνευση από το αγροτικό του περιβάλλον, αυτό το μονώροφο συγκρότημα γραφείων συνδυάζει τη θαλπωρή μιας κατοικίας με τη γαλήνη ενός spa.

Μια πλούσια επιπλωμένη εξωτερική αυλή συνδέει τα επιμέρους κτίρια — ορισμένα απλά, επίπεδα τούβλινα κουτιά, άλλα με δίρριχτες στέγες και εμφανείς ξύλινες δοκούς. Ο φυσικός φωτισμός και η απαλή, αποκορεσμένη χρωματική παλέτα δημιουργούν μια εντυπωσιακά σύγχρονη αναφορά στη ζωγραφική της Ολλανδικής Χρυσής Εποχής.

OIZ Office – Yazgan Design Architecture, Άγκυρα, Τουρκία

Λαμβάνοντας κυριολεκτικά τον όρο «εργασιακό περιβάλλον», αυτός ο σχεδιασμός αναπτύσσεται γύρω από μια σειρά ανοιχτών, πράσινων εσωτερικών αυλών. Οι χώροι εργασίας οργανώνονται γύρω από αυτούς τους κήπους ώστε κάθε γραφείο να απολαμβάνει πράσινο, φυσικό φως και αερισμό. Παρότι οι λειτουργίες είναι διαχωρισμένες, ο συνολικός χώρος παραμένει ανοιχτός, επιτρέποντας την ελεύθερη κυκλοφορία μεταξύ των τμημάτων. Με αυτόν τον τρόπο, η ζωντάνια του εσωτερικού αντικατοπτρίζει τους δυναμικούς εξωτερικούς χώρους — κάτι που οι εργαζόμενοι βιώνουν καθημερινά, παρατηρώντας τα φύλλα να κινούνται και τις εποχές να αλλάζουν δίπλα στους χώρους εργασίας τους.

Upfield Office “The Attic” – JDWA, Ρότερνταμ, Ολλανδία

Το συγκεκριμένο έργο επανάχρησης μεταμορφώνει μια ανεκμετάλλευτη σοφίτα και άδειους ορόφους ενός ιστορικού εργοστασίου (1891) σε έναν φωτεινό, σύγχρονο χώρο. Το χαμηλότερο τμήμα της δίρριχτης στέγης αντικαταστάθηκε με γυαλί, πλημμυρίζοντας τον χώρο με φυσικό φως και προσφέροντας ήρεμη θέα στον ποταμό Maas. Οι τεράστιες ξύλινες δοκοί της στέγης παραμένουν ορατές από πολλαπλά επίπεδα, λειτουργώντας ως οπτική άγκυρα. Ο νέος ενιαίος χώρος συνδέεται με μια ζεστή ξύλινη σκάλα, της οποίας η γεωμετρική μορφή διατρέχει το κτίριο με διαδοχικές ορθές γωνίες.

The Exchange at 100 Federal – Perkins and Will, Βοστώνη, Μασαχουσέτη

Σαν μια ανάσα φρέσκου αέρα στο πυκνοδομημένο κέντρο της Βοστώνης, αυτό το γωνιώδες γυάλινο περίπτερο αντικαθιστά μια ανεμοδαρμένη πλατεία με έναν φωτεινό χώρο εργασίας, διατηρώντας τον ανεπίσημο και δημόσιο χαρακτήρα του υπαίθριου χώρου. Οι διάφανες γυάλινες όψεις ενεργοποιούν τον δημόσιο χώρο, ανοίγοντας οπτικά το εσωτερικό προς τους περαστικούς, ενώ προηγμένα μηχανολογικά συστήματα — όπως η ενδοδαπέδια θέρμανση και η στοχευμένη παροχή αέρα κατά μήκος της περιμέτρου — εξασφαλίζουν ένα άνετο εσωτερικό περιβάλλον, κατάλληλο για ανεπίσημες συναντήσεις και συνεδρίες εργασίας. Ο συνδυασμός αυτών των στοιχείων δημιουργεί μια ευρύχωρη, ζωντανή ατμόσφαιρα που ενθαρρύνει τη συνεργασία και την ανταλλαγή ιδεών σε έναν πραγματικά καθηλωτικό χώρο εργασίας.

Το άρθρο Το γραφείο του αύριο δεν είναι πια γραφείο εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Όταν η αισθητική συναντά την ποιότητα
«Το interior design είναι κατεξοχήν το εργαλείο επαλήθευσης και ενίσχυσης του brand» δηλώνει ο Ανδρεας Χαλαρης, Αρχιτεκτων Μηχανικος και Founder της Andreas Chalaris Architects. Όπως υπογραμμίζει «η αξιολόγηση και εμπειρία του χρήστη εγγυώνται τον ολιστικό σχεδιασμό, ενώ τα χρώματα δημιουργούν την αίσθηση που ολοκληρώνει η σύνθεση των υφών». «Οι αισθήσεις κυριαρχούν και το brand απογειώνεται κάθε φορά που η εμπειρία του χρήστη γίνεται φυσική ανάμνηση» σημειώνει. «Το interior design δεν είναι απλώς η διευθέτηση ενός χώρου, αλλά η υλοποίηση ενός ονείρου φιλοξενίας που ψιθυρίζει την ταυτότητα του brand σε κάθε γωνιά» δηλώνει η Αλίκη Κακλαμάνου. «Είναι η ποίηση των υλικών που αγγίζουν την ψυχή και το παιχνίδισμα του φωτός που σμιλεύει συναισθήματα, μετατρέποντας τους τοίχους σε μια ζεστή, αυθεντική αγκαλιά» αναφέρει. «Όταν η αισθητική συναντά την ποιότητα, ο επισκέπτης δεν διαμένει απλώς σε ένα δωμάτιο, αλλά «κατοικεί» μέσα σε μια εμπειρία που μένει ανεξίτηλη στη μνήμη της καρδιάς του» τονίζει. «Στην εποχή μας το interior design προσεγγίζεται ως αφήγηση και σκηνογραφία, όχι ως αισθητική συμμόρφωση» τοποθετείται ο Γιώργος Σμυρλής, Co-Founder της SUNSETIZE. Όπως περιγράφει «σχεδιάζονται χώροι που λειτουργούν σαν σκηνικά ενός ευρύτερου κόσμου, όπου ο επισκέπτης δεν παρατηρεί απλώς το μέρος αλλά εισέρχεται σε μια ολιστική χωρική εμπειρία». «Στο πλαίσιο της φιλοξενίας, αυτή η προσέγγιση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα» μας λέει, τονίζοντας πως ένα ξενοδοχείο δεν καλείται να αναπαράγει την αίσθηση του σπιτιού, μα να προσφέρει μια εμπειρία διαμονής που ξεφεύγει από το οικείο, δημιουργώντας μνήμη, ένταση και προσμονή.

«Τα lobby πλέον αποτελούν σημεία συναντήσεων, εργασίας ή χαλάρωσης, ενώ τα δωμάτια, επίσης, λειτουργούν συχνά και ως χώροι remote work, με εργονομικά γραφεία και έξυπνο φωτισμό.

Οι υπηρεσίες αλλάζουν, με τα ξενοδοχεία να προσφέρουν self check-in και ψηφιακούς concierge, τους διαδρόμους να φιλοξενούν τέχνη ή μικρά retail σημεία και τα γυμναστήρια να εξελίσσονται σε ολοκληρωμένα wellness hubs».

Ραχήλ Ζαχαριουδάκη Interior Designer & Founder, Rachel Interior Design

«Στην Ελλάδα, η αυξανόμενη απαίτηση των επισκεπτών για αυθεντικές εμπειρίες οδηγεί σε εσωτερικούς χώρους που αφηγούνται ιστορίες, ενσωματώνοντας στοιχεία της τοπικής κουλτούρας με σύγχρονο σχεδιαστικό λόγο. Το interior design λειτουργεί πλέον ως αφήγηση και όχι ως απλό σκηνικό».

Ειρήνη Μήττα & Μαρίνα Παπαμιχάλη, Interior Architects & Designers, Decork Design Team

Από τη διακόσμηση στην εμπειρία φιλοξενίας
«Η εσωτερική αρχιτεκτονική των ξενοδοχείων εξελίσσεται από διακοσμητικό μέσο σε εργαλείο εμπειρίας» επιβεβαιώνουν η Ειρήνη Μήττα και η Μαρίνα Παπαμιχάλη, Interior Architects & Designers στη Decork Design Team. «Οι κυρίαρχες τάσεις εστιάζουν στη βιωσιμότητα, την αυθεντικότητα και τη σύνδεση του χώρου με τον τόπο» υπογραμμίζουν. «Στην ελληνική αγορά, όπου το φυσικό φως, το τοπίο και η πολιτισμική ταυτότητα αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα, ο σχεδιασμός καλείται να ισορροπήσει ανάμεσα στη σύγχρονη αισθητική και τον σεβασμό στο περιβάλλον και την τοπική αρχιτεκτονική» τονίζουν. Σε ό,τι αφορά τα boutique hotels σημειώνουν ότι κυριαρχεί η μοναδικότητα και ο προσωποποιημένος σχεδιασμός, ενώ για τα πολυτελή ξενοδοχεία αναφέρουν πως ξεχωρίζουν η διακριτική πολυτέλεια και τα εξατομικευμένα στοιχεία. «Στα καταλύματα πόλης και διαμονής για επαγγελματικό σκοπό, προτεραιότητα έχουν η λειτουργικότητα, η ευελιξία και η άνεση» συμπληρώνουν. Για την Ειρήνη Μήττα και τη Μαρίνα Παπαμιχάλη, το interior design συνιστά βασικό πυλώνα του branding. «Μέσα από συνεκτικές σχεδιαστικές επιλογές, το ξενοδοχείο διαφοροποιείται σε μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική αγορά και προσφέρει μια ολοκληρωμένη εμπειρία φιλοξενίας που μένει στη μνήμη του επισκέπτη» δηλώνουν.

Mετατρέποντας το brand σε βιωματική έννοια
«Ο σύγχρονος ξενοδοχειακός σχεδιασμός μετατοπίζεται από την απλή αισθητική στη δημιουργία εμπειρίας» μας λέει η Σοφία Νικολάου, Interior Designer στη DsN STUDIO DESIGN, υπογραμμίζοντας πως τα ξενοδοχεία λειτουργούν πλέον ως υβριδικοί χώροι φιλοξενίας, εργασίας και κοινωνικής ζωής. «Ο experience-driven σχεδιασμός, οι ευέλικτοι χώροι και τα πολυαισθητηριακά στοιχεία δημιουργούν περιβάλλοντα που ενεργοποιούν το συναίσθημα και ενισχύουν τη μνήμη του χώρου» σημειώνει. Παράλληλα, όπως περιγράφει «η στροφή προς το hyper-local design και το spatial storytelling ενσωματώνει τον τόπο, το φως, τα υλικά και την πολιτισμική ταυτότητα στον σχεδιασμό». « Έτσι, η αρχιτεκτονική δεν λειτουργεί ως σκηνικό, αλλά ως φορέας αφήγησης» δηλώνει τονίζοντας ότι η ταυτότητα του ξενοδοχείου προκύπτει από τη χωρική εμπειρία και όχι από την εικόνα — μετατρέποντας το brand σε βιωματική έννοια. Ο Αντρέας Χάλαρης επισημαίνει πως «το φαινόμενο της παγκόσμιας κοινής ταυτότητας που κερδίζει χώρο στο σχεδιασμό κάθε χρόνο εκθετικά, δημιουργεί την τάση της κοινής φιλοξενίας με κυρίαρχη ανάγκη την πλήρωση της άρτιας λειτουργικότητας». «Ο χώρος χρειάζεται να είναι όσο το δυνατόν μεταβλητός τόσο σε δομή όσο και σε διαφάνεια, δίνοντας την δυνατότητα στον Ένοικο να επεμβαίνει κατα το δοκούν» αναφέρει. «Ο καταιγισμός εικόνων και πληροφορίας από όλα τα ερεθίσματα απαιτούν κατά τον σχεδιασμό ένα διακριτό concept» δηλώνει.

«Όσο πιο ξεκάθαρο, τόσο πιο εύκολα γίνεται αντιληπτό και εντείνει την κατανάλωση και διάδοση του σε παγκόσμιο επίπεδο» σημειώνει. Όπως παρατηρεί, μάλιστα, «η εμπειρία του χρήστη παίρνει τη θέση της ως κυρίαρχο στοιχείο στον σχεδιασμό καθώς οι απαιτήσεις αυτού ζητούν άνεση και βίωση μιας νέα ς πραγματικότητας».

«Τα ξενοδοχεία λειτουργούν πλέον ως υβριδικοί χώροι φιλοξενίας, εργασίας και κοινωνικής ζωής. Ο experience-driven σχεδιασμός, οι ευέλικτοι χώροι και τα πολυαισθητηριακά στοιχεία δημιουργούν περιβάλλοντα που ενεργοποιούν το συναίσθημα και ενισχύουν τη μνήμη του χώρου. Παράλληλα, η στροφή προς το hyper-local design και το spatial storytelling ενσωματώνει τον τόπο, το φως, τα υλικά και την πολιτισμική ταυτότητα στον σχεδιασμό».

Σοφία Νικολάου Interior Designer, DsN STUDIO DESIGN

«Ο χώρος χρειάζεται να είναι όσο το δυνατόν μεταβλητός τόσο σε δομή όσο και σε διαφάνεια, δίνοντας τη δυνατότητα στον Ένοικο να επεμβαίνει κατά το δοκούν. Ο καταιγισμός εικόνων και πληροφορίας από όλα τα ερεθίσματα απαιτούν κατά τον σχεδιασμό ένα διακριτό concept. Όσο πιο ξεκάθαρο, τόσο πιο εύκολα γίνεται αντιληπτό και εντείνει την κατανάλωση και διάδοση του σε παγκόσμιο επίπεδο».

Ανδρέας Χάλαρης Αρχιτέκτων Μηχανικός, ΜΑ Αρχιτεκτονικός Σχεδιασμός, Andreas Chalaris architects

Concepts που αγκαλιάζουν τη ροή της ζωής
«Τα νέα concept απομακρύνονται από την αυστηρή γεωμετρία και αγκαλιάζουν τη ροή της ίδιας της ζωής, δημιουργώντας χώρους που «αναπνέουν» μαζί με τον επισκέπτη» περιγράφει η Αλίκη Κακλαμάνου, Interior Designer, CEO-FOUNDER, Aliki Interiors. «Τα ξενοδοχεία μεταμορφώνονται σε καταφύγια αυθεντικότητας, όπου τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού κόσμου θολώνουν, προσκαλώντας σε μια ανακάλυψη της εντοπιότητας» περιγράφει. «Η ταυτότητα του ξενοδοχείου δεν ορίζεται πλέον από την πολυτέλεια των υλικών, αλλά από το συναίσθημα της οικειότητας και την ιεροτελεστία της φιλοξενίας που προσφέρει» μας εξηγεί. «Στις μέρες μας δημιουργούνται νέα σχεδιαστικά concepts όπου διαμορφώνουν μια πιο οικεία και βιωματική εμπειρία φιλοξενίας» παρατηρούν οι Ειρήνη Μήττα και η Μαρίνα Παπαμιχάλη. Όπως επισημαίνουν «στην Ελλάδα, η αυξανόμενη απαίτηση των επισκεπτών για αυθεντικές εμπειρίες οδηγεί σε εσωτερικούς χώρους που αφηγούνται ιστορίες, ενσωματώνοντας στοιχεία της τοπικής κουλτούρας με σύγχρονο σχεδιαστικό λόγο». «Το interior design λειτουργεί πλέον ως αφήγηση και όχι ως απλό σκηνικό» καταλήγουν.

Μετάβαση σε ένα πολυαισθητηριακό hospitality design
«Από boutique καταλύματα μέχρι μεγάλες ξενοδοχειακές αλυσίδες το hospitality design για το 2026 απομακρύνεται από τον ψυχρή πολυτέλεια και κινείται περισσότερο προς τη δημιουργία μιας ανθρώπινης εμπειρίας που εγείρει όλες τις αισθήσεις» τοποθετείται η Ραχήλ Ζαχαριουδάκη, Interior Designer, και Founder της Rachel Interior Design. «Layers υλικών, φωτισμός που αλλάζει μέσα στη μέρα, διακριτικά αρώματα ακόμη και ο ήχος, όλα συμβάλουν στη δημιουργία μιας μοναδικής ατμόσφαιρα στους εσωτερικούς χώρους ανάλογα με το concept του καταλύματος» συνεχίζει. Όπως τονίζει «με τους παραπάνω τρόπους ένα απλό δωμάτιο μετατρέπεται σε ένα βίωμα τρόπου ζωής που μένει στη μνήμη του επισκέπτη και, γιατί όχι, τη μεταφέρει αργότερα και στην κατοικία του».

Σύμφωνα με τη Ραχήλ Ζαχαριουδάκη το wellness συνιστά βασική προσδοκία στη φιλοξενία. «Συστήματα καθαρισμού του αέρα, κλινοσκεπάσματα σχεδιασμένα για καλύτερο ύπνο και σωστός φωτισμός είναι κάποιες από τις καθοριστικές λεπτομέρειες σε ένα δωμάτιο ξενοδοχείου» μας λέει. Όπως μας εξηγεί «η έννοια της ευεξίας επεκτείνεται σαφώς και έξω από το δωμάτιο σε εξωτερικούς χώρους γυμναστικής με θέα, spa για θεραπείες και κουζίνες για μαθήματα μαγειρικής».

«Στόχος είναι μια ολιστική αίσθηση ευεξίας που αγγίζει το σώμα, το μυαλό και το συναίσθημα» διευκρινίζει. «Μία ακόμη βασική αλλαγή στο hospitality design αποτελεί η απομάκρυνση από τα ανώνυμα, «copy-paste» interiors προς ξενοδοχεία που ενσωματώνουν την τοπική ιστορία, κουλτούρα και χειροτεχνία στο design τους» αναφέρει. «Αυτό γίνεται με τη χρήση τοπικών υλικών, επίπλων και έργων τέχνης από ντόπιους τεχνίτες καθώς και μοτίβα από την παράδοση σε υφάσματα και επιφάνειες» μας εξηγεί. «Το αποτέλεσμα είναι μια μοναδική διαμονή με το αίσθημα του “ανήκειν”, κάτι που κανένα διεθνές design trend δεν μπορεί να αναπαράγει» σημειώνει.

Από το lobby στο co-living και το pet-friendly design
Για τη Ραχήλ Ζαχαριουδάκη «μια τάση που συνεχώς εξελίσσεται είναι και οι πολυλειτουργικοί χώροι στα ξενοδοχεία». «Τα lobby πλέον αποτελούν σημεία συναντήσεων, εργασίας ή χαλάρωσης, ενώ τα δωμάτια, επίσης, λειτουργούν συχνά και ως χώροι remote work, με εργονομικά γραφεία και έξυπνο φωτισμό» δηλώνει. «Παράλληλα, εμφανίζονται νέες λειτουργίες: στούντιο για creators και podcast, gaming lounges, co-working spaces ή χώροι ευεξίας» συμπληρώνει. Όπως επισημαίνει «οι υπηρεσίες επίσης αλλάζουν, με τα ξενοδοχεία να προσφέρουν self check-in και ψηφιακούς concierge, τους διαδρόμους να φιλοξενούν τέχνη ή μικρά retail σημεία και τα γυμναστήρια να εξελίσσονται σε ολοκληρωμένα wellness hubs». «Τελικά η φιλοξενία διαμορφώνεται ώστε να αντικατοπτρίζει τον τρόπο που ζούμε σήμερα: δουλεύουμε, κοινωνικοποιούμαστε, χαλαρώνουμε και δημιουργούμε στο ίδιο, ρευστό περιβάλλον» σχολιάζει. Εμφανής είναι και η άνοδος του pet-friendly design. «Τα ξενοδοχεία ενσωματώνουν τα κατοικίδια με ουσιαστικό τρόπο στον σχεδιασμό, όπως με ανθεκτικά δάπεδα, κομψά pet beds, εξωτερικά dog parks, σταθμούς πλυσίματος και λιχουδιές στο δωμάτιο» περιγράφει. «Γιατί ο τρόπος που ταξιδεύουμε αλλάζει και τα κατοικίδια είναι μέλη της οικογένειας» σχολιάζει χαρακτηριστικά. «Κοιτώντας προς το 2026, οι πιο ουσιαστικές τάσεις στο hospitality design είναι αυτές που συνδυάζουν ευεξία, ποιότητα σχεδιασμού, με αυθεντικότητα και ανθρωπιά. Και ναι, τα κατοικίδια είναι κομμάτι αυτής της ιστορίας» καταλήγει η Ραχήλ Ζαχαριουδάκη.

«Τα ξενοδοχεία μεταμορφώνονται σε καταφύγια αυθεντικότητας, όπου τα όρια μεταξύ εσωτερικού και εξωτερικού κόσμου θολώνουν, προσκαλώντας σε μια ανακάλυψη της εντοπιότητας. Η ταυτότητα τους δεν ορίζεται πλέον από την πολυτέλεια των υλικών, αλλά από το συναίσθημα της οικειότητας και την ιεροτελεστία της φιλοξενίας που προσφέρει.»

Αλίκη Κακλαμάνου, Interior Designer & CEO-FOUNDER, Aliki Interiors

«Η υλικότητα κινείται ανάμεσα σε πλούσιες και πιο λιτές, sleek εκφράσεις καθώς και σε αντιθέσεις τραχιών και λείων, σατινέ υφών, όπου τσιμεντοειδείς γήινες επιφάνειες συνδυάζονται με ξύλο και επιλεκτικές μεταλλικές πινελιές, προσδίδοντας στον χώρο μια διακριτική αλλά σαφή αίσθηση σύγχρονου χαρακτήρα και βάθους».

Γιώργος Σμυρλής, Co-Founder, SUNSETIZE

Γεωμετρία, φως και υλικότητα σε πρώτο ρόλο
«Όπως έχει διατυπώσει ο Jeff Kipnis, η σπουδαία αρχιτεκτονική λειτουργεί σαν ένα μαγικό τρικ: καθοδηγεί τον επισκέπτη, ελέγχει τον ρυθμό της εμπειρίας και αποκαλύπτεται σταδιακά μέσα από στιγμές έκπληξης» μας λέει ο Γιώργος Σμυρλής Co-Founder της SUNSETIZE. «Αυτά τα “magic moments” προκύπτουν μέσα από τη σκηνοθεσία της γεωμετρίας, του φωτός και της υλικότητας» περιγράφει. Ιδιαίτερη μνεία κάνει στη wabi-sabi προσέγγιση, όπου η zen συγκράτηση και η αίσθηση ηρεμίας συνυπάρχουν με retro-futuristic και sci-fi αναφορές, με επιρροές από japandi και midcentury υλικές παλέτες, επαναδιατυπωμένες μέσα από μια σύγχρονη, γλυπτική και τεχνολογικά εξελιγμένη αρχιτεκτονική γλώσσα. «Η υλικότητα κινείται ανάμεσα σε πλούσιες και πιο λιτές, sleek εκφράσεις, καθώς και σε αντιθέσεις τραχιών και λείων, σατινέ υφών, όπου τσιμεντοειδείς γήινες επιφάνειες συνδυάζονται με ξύλο και επιλεκτικές μεταλλικές πινελιές, προσδίδοντας στον χώρο μια διακριτική αλλά σαφή αίσθηση σύγχρονου χαρακτήρα και βάθους» μας εξηγεί. «Παράλληλα, ιδιαιτέρως σημαντική χαρακτηρίζει την προηγμένη κατασκευαστική τεχνογνωσία». «Μέσω τεχνικών όπως laser cutting, CNC machining, milling και 3D printing, σχεδιάζονται γλυπτικές μορφές και custom στοιχεία που ενσωματώνονται οργανικά στο interior και ενισχύουν την ταυτότητα κάθε ξενοδοχειακού brand» τονίζει.

Παλέτες που ηρεμούν, υλικά που μιλούν
«Οι σύγχρονες παλέτες κινούνται σε ένα φάσμα φυσικής ουδετερότητας. Γήινοι τόνοι, όπως sand, stone, terracotta και olive λειτουργούν ως ήρεμο υπόβαθρο για τον χώρο και ενισχύουν τη σχέση με τη φύση και τη βιωσιμότητα» μας πληροφορεί η Σοφία Νικολάου. «Σε πιο επιλεγμένες εφαρμογές, βαθιοί τόνοι όπως navy ή emerald προσθέτουν χωρικό βάθος χωρίς να διαταράσσουν τη συνοχή» συνεχίζει. Όπως σημειώνει «σε επίπεδο υλικών, κυριαρχούν το φυσικό ξύλο, η πέτρα, το microcement και τα ματ μέταλλα». «Η έμφαση μετατοπίζεται από τη γυαλιστερή επιφάνεια στην υφή και την αφή» παρατηρεί. «Το σύγχρονο ξενοδοχειακό interior διαμορφώνεται μέσα από ισορροπία, υλικότητα και διακριτική πολυτέλεια» μας ενημερώνει η Σοφία Νικολάου.

Για την Αλίκη Κακλαμάνου, η επιλογή της παλέτας και των υλικών συνιστά μια πράξη ισορροπίας ανάμεσα στο όραμα του brand και την εμπειρία που θέλουμε να προσφέρουμε. «Από τη μία, συναντάμε art-oriented concepts που τολμούν με έντονες φόρμες και απρόσμενους χρωματικούς συνδυασμούς για να δημιουργήσουν έναν χώρο-εμπειρία που εντυπωσιάζει» περιγράφει. «Από την άλλη, κυριαρχεί η ανάγκη για επιστροφή στις ρίζες, με γήινα χρώματα και φυσικές υφές που προσφέρουν θαλπωρή και σύνδεση με το περιβάλλον» μας λέει.

Όπως σημειώνει «σε αυτά τα projects, η μαγεία κρύβεται στο «πάντρεμα» των υλικών: ακατέργαστη πέτρα, ζεστό ξύλο και μέταλλο μπλέκονται με υφάσματα διαφορετικών υφών, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο σκηνικό που ηρεμεί τις αισθήσεις και μας επανασυνδέει με την ουσία μας». «Σε επίπεδο χρωματικών παλετών, κυριαρχούν οι γήινες αποχρώσεις, οι τόνοι της άμμου, της τερακότας και του πράσινου, ενώ το λευκό και το μπλε επαναπροσδιορίζονται με πιο σύγχρονη, λιτή προσέγγιση» αναφέρουν οι Ειρήνη Μήττα και η Μαρίνα Παπαμιχάλη. «Υλικά όπως το φυσικό ξύλο, η πέτρα, το μάρμαρο, τα κεραμικά, ψάθες και τα υφάσματα με υφή ενισχύουν την αίσθηση ποιότητας και διαχρονικότητας» σημειώνουν.

Ανάμεσα στον καθαρό καμβά και τη φύση
«Ο σχεδιασμός δίνει την θέση του στην ανάγκη ο ένοικος να διαλέγει ανάμεσα σε έναν καθαρό καμβά τόσο στην ελάχιστη διαμονή μερικών ωρών, όσο και ημερών» μας λέει ο Αντρέας Χάλαρης, τονίζοντας πως η παλέτα των χρωμάτων απουσιάζει. «Κυριαρχούν το λευκό, οι διαβαθμίσεις του γκρι, όπως και το μαύρο» περιγράφει. «Στον αντίποδα παρατηρείται μια επίμονη τάση σε πιο γήινα χρώματα που μοιάζουν με την παλέτα της φύσης, για να θυμίζουν στον Ένοικο πως μόνο στην φύση μπορεί να ανασυγκροτηθεί και να αναπτυχθεί» συνεχίζει. «Υπάρχουν λοιπόν δύο διαφορετικές τάσεις και χρήση των υλικών ανάλογη: Πρώτη με την δικαιολογία της οικολογικής συνείδησης και συνεισφοράς, η χρήση του αλουμινίου ως του υλικού που μπορεί πάντα να αναπαράγεται και να μην θεωρείται μη οικολογικό απόβλητο. Δεύτερη η συνεχής προσμονή και υπενθύμιση ότι μόνο με τα χρώματα της φύσης κάποιος ηρεμεί και ανασυγκροτείται για να αντέξει την κούρσα της καθημερινότητας» αναφέρει.

Το άρθρο Η νέα γλώσσα του ξενοδοχειακού design εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Το Hanging Gardens ως εναλλακτικό περιβάλλον γραφείου
Βασιζόμενο σε αυτή τη φιλοσοφία, έρχεται να τοποθετηθεί το έργο «Hanging Gardens» που βρίσκεται στα γραφεία της L’Oreal στην Αθήνα. Το Hanging Gardens αποτελεί ένα αρχιτεκτονικό project που επαναπροσδιορίζει το χώρο εργασίας, έχοντας ως απώτερο στόχο να δημιουργήσει ένα σύγχρονο περιβάλλον, που προσφέρει στον εργαζόμενο μια εναλλακτική ανάμεσα στο γραφείο ή στο σπίτι. Πρόκειται για έναν χώρο όπου οι εργαζόμενοι της εταιρείας θα μπορούν να απολαμβάνουν το διάλειμμά τους και να βιώνουν στιγμές χαλάρωσης, σε ένα περιβάλλον που δε θυμίζει σε τίποτα τα κλασικά περιβάλλοντα γραφείου.

Η αρχιτεκτονική πρόταση
Το συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό έργο είναι αποτέλεσμα της μελέτης των Kokkinou & Kourkoulas. Έχει ως κύριο στόχο να θέσει σε προτεραιότητα την εμπειρία που βιώνει ο κάθε εργαζόμενος, στον χώρο που καλείται να περάσει μεγάλο μέρος του χρόνου του. Ουσιαστικά, μέσα από το συγκεκριμένο project, η αρχιτεκτονική πρόταση επιχειρεί να ξεφύγει από τις κλασικές αρχιτεκτονικές συμβάσεις που επικρατούν τα τελευταία έτη, θέλοντας να προσφέρει μια εναλλακτική στην τυπολογία των χώρων εργασίας που επιβάλλει, είτε τον διάδρομο με κλειστά δωμάτια είτε το open plan.

Φυσικό και εξωτερικό περιβάλλον στον εσωτερικό χώρο
Κύριο χαρακτηριστικό του χώρου που δημιουργείται, είναι συνύπαρξη στοιχείων του φυσικού και εξωτερικού περιβάλλοντος, στον εσωτερικό χώρο. Αυτό συμβαίνει μέσα από την ένταξη φυτών στο χώρο αλλά και την άμεση οπτική επαφή με τον εσωτερικό αίθριο χώρο. Με αυτό τον τρόπο το περιβάλλον αρχίζει να θυμίζει κήπο, φέρνοντας έτσι την αίσθηση της υπαίθρου στο κλειστό περιβάλλον. Από αυτή την εικόνα και την αίσθηση άλλωστε ο χώρος πήρε και το όνομα «κρεμαστός κήπος».

Μάλιστα η ύπαρξη καθρεπτών και κλωστρών στον απέναντι παράλληλο τοίχο, δημιουργούν αντανάκλαση του κρεμαστού κήπου, δημιουργώντας τελικά – με τα όρια του χώρου από φυτά – την αίσθηση υπαίθριου χώρου.

Ταυτόχρονα, τα ελαφριά διαχωριστικά που τοποθετούνται στο χώρο, δημιουργούν ένα ανοικτό οπτικό πεδίο, επιτρέποντας στο βλέμμα να διαπερνά ολόκληρο τον χώρο. Την ίδια ώρα, ο τρόπος με τον οποίο είναι τοποθετημένα δίνει τη δυνατότητα στον παρευρισκόμενο να κατευθύνεται σε μια άτυπη κυματοειδή χωρογραφία. Αυτή η προσέγγιση ουσιαστικά έρχεται να αντιπαρατεθεί με την κλασική διάταξη των διαδρόμων και των τετράγωνων δωματίων, δημιουργώντας ένα χώρο που προτρέπει τον εργαζόμενο να κινηθεί, να συνεργαστεί με τους γύρω του και να ανταλλάξει απόψεις και ιδέες, σε ένα χώρο διαλλείματος και χαλάρωσης.

Παραγωγικότητα και ευεξία στο εργασιακό περιβάλλον
Τελικά, το «Hanging Gardens» είναι κάτι περισσότερο από μια απλή αισθητική αναβάθμιση ενός εταιρικού χώρου. Αποτελεί μια ουσιαστική παρέμβαση και καινοτομία πάνω σε αυτό που ονομάζουμε σύγχρονη εργασιακή εμπειρία. Χάρη στο συνδυασμό στοιχείων όπως το φως, τα φυτά αλλά και η ρευστότητα στην οργάνωση του χώρου, επιχειρείται να έρθουν σε συνάρτηση η ανάγκη για παραγωγικότητα και με τη γενικότερη τάση για ευεξία στον εργασιακό χώρο. Σε ένα περιβάλλον που φωτίζεται, αναπνέει και ενθαρρύνει την κίνηση κάτω από το φως, η εμπειρία και η διάθεση του εργαζομένου μεταβάλλεται αναπόφευκτα προς μια πιο θετική κατεύθυνση. Με αυτό τον τρόπο, το έργο στα γραφεία της L’Oreal, ανοίγει το δρόμο ώστε να επαναπροσδιοριστεί η καθημερινότητα στον εργασιακό χώρο, μετατρέποντας το διάλλειμα σε ευκαιρία συνύπαρξης και ουσιώδους παρουσίας στο χώρο.

Η ομάδα πίσω από το έργο
Αρχιτέκτονες: Μαρία Κοκκίνου,
Ανδρέας Κούρκουλας
Επικεφαλής Μελέτης: Μανώλης Μαστρογιωργάκης
Υπεύθυνος Μελέτης: Νικόλας Παπλωματάς
Κατασκευή: Ballian Techniki S.A.
Η/Μ Μελέτη: DM Consulting Engineers – Θεόδωρος Μπαρκούρας
Κηποτεχνικη Μελέτη: Έλλη Παγκάλου
& Συνεργάτες
Μελέτη φωτισμού: LUUN
Φωτογράφος: Μαριάνα Μπίστη

Το άρθρο Οι «Κρεμαστοί Κήποι» της L’Oreal εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Το βιοϋλικό CLT
Το ξύλο αποτελεί ένα από τα πιο διαδεδομένα υλικά που χρησιμοποιείται στις κατασκευές εδώ και χιλιάδες χρόνια. Ταυτόχρονα, ανήκει και στην κατηγορία των πιο δημοφιλών βιοϋλικών. Μάλιστα, ιδιαίτερα διαδεδομένο στην ξύλινη δόμηση είναι το CLT (Cross Laminated Timber, γνωστό στα ελληνικά ως Σταυρωτή Επικολλητή Ξυλεία). Όπως αναφέρει στο Architect η Ηλιάνα Κωστάκη, Co-Founder της CLT Greece: «Η ανάγκη για το βιοϋλικό CLT, προέκυψε από θεμελιώδεις απαιτήσεις της σύγχρονης κατασκευής όπως μείωση του χρόνου υλοποίησης, αυξημένη κατασκευαστική προβλεψιμότητα και περιορισμό του ρίσκου στο εργοτάξιο».

Τα οφέλη από τη χρήση CLT
Ουσιαστικά, αυτό που προσφέρει η χρήση του CLT είναι η δυνατότητα για μεταφορά των κρίσιμων εργασιών από το εργοστάσιο στο εργοτάξιο μέσω προκατασκευασμένων φερόντων στοιχείων υψηλής ακρίβειας. Ταυτόχρονα, περιορίζει τις αστοχίες και τις επαναληπτικές εργασίες, ενώ μειώνει την εξάρτηση από μεταβαλλόμενες συνθήκες, εξασφαλίζοντας ελεγχόμενη δομική συμπεριφορά και σταθερή ποιότητα.

Ταυτόχρονα, η χρήση του CLT υποστηρίζει τη γενικότερη ανάγκη και τάση για χρήση υλικών που είναι βιώσιμα και φιλικά προς το περιβάλλον. Ουσιαστικά, η ανάγκη για χαμηλότερο ανθρακικό αποτύπωμα και ενεργειακά αποδοτικά κελύφη ανέδειξε το CLT ως φέρον δομικό σύστημα από ανανεώσιμη πρώτη ύλη, αφού προσφέρει ουσιαστική περιβαλλοντική υπεραξία μέσω της αποθήκευσης άνθρακα.

Το CLT στο διεθνές κατασκευαστικό περιβάλλον
Όσον αφορά τη διεθνή κατασκευαστική σκηνή, το CLT έχει πάψει να βρίσκεται στο στάδιο της καινοτομίας, αφού έχει περάσει πλέον στην καθιερωμένη πρακτική του mass timber construction. Συγκεκριμένα, εφαρμογές του συναντώνται σε κατοικίες, δημόσια κτίρια και πολυώροφα έργα, τόσο στην Ευρώπη όσο και στη Βόρεια Αμερική, αφού η προοπτική του συνδέεται άμεσα με τους στόχους απανθρακοποίησης και τη μετάβαση σε βιομηχανοποιημένες, βιοκλιματικές κατασκευές.

Η χρήση του CLT στην Ελλάδα
Στην Ελλάδα από την άλλη, η υιοθέτηση του CLT βρίσκεται ακόμη σε αναπτυσσόμενο, αλλά ταυτόχρονα έμπρακτο στάδιο. Αυτό αποδεικνύεται από το γεγονός πως έχουν ήδη ξεκινήσει ή δρομολογηθεί έργα ευρείας και θεσμικής κλίμακας, με εκτεταμένη χρήση CLT, όπως η κατασκευή τριών δημόσιων νοσοκομείων, καθώς και η υλοποίηση κλειστού αθλητικού γηπέδου μεγάλων ανοιγμάτων. Το γεγονός αυτό σηματοδοτεί τη μετάβαση του CLT από πιλοτικές εφαρμογές σε κύρια δομική λύση για απαιτητικά δημόσια έργα.

Επίσης, φαίνεται πως το CLT είναι ένα υλικό που ταιριάζει ιδιαίτερα στα χαρακτηριστικά της Ελλάδας. Αυτό οφείλεται στο γεγονός πως, η χώρα παρουσιάζει συγκεκριμένες δομικές και κατασκευαστικές ιδιαιτερότητες, που καθιστούν τα βιομηχανοποιημένα, ελαφριά δομικά συστήματα ιδιαίτερα επίκαιρα.

Ορισμένες από αυτές τις ιδιαιτερότητες είναι η έντονη σεισμικότητα, το γερασμένο κτιριακό απόθεμα και η ανάγκη για προσθήκες και επεμβάσεις με περιορισμένη επιβάρυνση. Επίσης, καθοριστικό ρόλο παίζουν, τόσο η έλλειψη εργατικού δυναμικού, όσο και οι αυξημένες απαιτήσεις ταχύτητας και ποιότητας – ειδικά στον τουριστικό τομέα – αφού δημιουργούν ένα περιβάλλον όπου το βιοϋλικό CLT απαντά σε πραγματικές ανάγκες της ελληνικής κατασκευής.

Παράλληλα, όπως τονίζει η κ. Κωστάκη, η μετάβαση σε κτίρια χαμηλού ανθρακικού αποτυπώματος και η ευρωπαϊκή κατεύθυνση προς βιώσιμα δομικά υλικά ενισχύουν περαιτέρω τη δυναμική του CLT στη χώρα. Η πρόκληση στην Ελλάδα δεν είναι τεχνική, αλλά αφορά την εξοικείωση της αγοράς με νέες μεθόδους κατασκευής.

Τα οικονομικά οφέλη από τη χρήση του CLT
Σχετικά με το κόστος που έχει η υιοθέτηση του CLT, αξίζει να σημειωθεί πως, σε επίπεδο συνολικού κόστους έργου και κύκλου ζωής, το CLT αποτελεί οικονομικά ανταγωνιστική και βιώσιμη λύση. Ωστόσο, η αποτίμηση ενός έργου με βιοϋλικό CLT δε γίνεται με σύγκριση τιμής υλικού μόνο, αφού το CLT αποτελεί δομικό σύστημα που επηρεάζει συνολικά τον χρόνο κατασκευής, τα εργατικά και τον έλεγχο κόστους.

Σύμφωνα με την κ. Κωστάκη, «η φέρουσα κατασκευή παράγεται στο εργοστάσιο και συναρμολογείται στο εργοτάξιο, σε ιδιαίτερα σύντομο χρόνο, μειώνοντας σημαντικά τα έμμεσα κόστη. Η βιομηχανοποιημένη διαδικασία περιορίζει τις εργατοώρες, που συνεπάγεται ουσιαστική μείωση ασφαλιστικών επιβαρύνσεων. Ταυτόχρονα, η ακρίβεια της προκατασκευής περιορίζει αστοχίες και απρόβλεπτα, ενώ η συμπαγής ξύλινη μάζα του CLT συμβάλλει σε αυξημένη θερμική και ενεργειακή απόδοση».

Έργα με χρήση CLT
Αναφορικά με τα έργα στα οποία εφαρμόζεται ιδανικά το CLT, πρόκειται για όσα απαιτούν ελαφριά φέρουσα κατασκευή, ταχύτητα υλοποίησης και υψηλή ποιότητα εσωτερικού περιβάλλοντος. Ορισμένα από αυτά είναι οι κατοικίες, οι οποίες χαρακτηρίζονται από ελευθερία αρχιτεκτονικού σχεδιασμού και ευέλικτους χώρους και τα τουριστικά, ξενοδοχειακά και επαγγελματικά κτίρια, όπου απαιτείται γρήγορη κατασκευή και απόδοση της επένδυσης. Ταυτόχρονα, ιδανική εφαρμογή του CLT υφίσταται και στα εκπαιδευτικά κτίρια, όπου συναντούμε την ανάγκη για χαμηλό βάρος, προβλέψιμη σεισμική απόκριση, υψηλή θερμική απόδοση και υγιεινό, βιοφιλικό εσωτερικό περιβάλλον.

Επίσης, ιδιαίτερα αποτελεσματική είναι η χρήση του CLT σε κατασκευές που αφορούν γραφεία και προσθήκες ορόφων, αφού προσφέρει χαμηλό ίδιο βάρος ενώ επιτρέπει την εφαρμογή αντισεισμικών λύσεων με περιορισμένη επιβάρυνση της υφιστάμενης φέρουσας κατασκευής, καθώς και σε έργα σε σεισμογενείς περιοχές, όπου καλύπτεται η ανάγκη για σύγχρονο ελαφρύ δομικό σύστημα, συμβατό με τις απαιτήσεις της ελληνικής σεισμικότητας.

Φυσικά Υλικά
Η ανάγκη για υιοθέτηση πράσινων και βιώσιμων λύσεων στις κατασκευές, που δημιούργησε τα βιοϋλικά, έφερε στο προσκήνιο και τα φυσικά υλικά. Παρά το γεγονός πως μπορεί να ταυτίζονται ως έννοιες στη σκέψη πολλών, τα βιοϋλικά και τα φυσικά υλικά αποτελούν κάτι ξεχωριστό.

Τα βιοϋλικά προκύπτουν κυρίως από βιολογικές ή ανανεώσιμες πρώτες ύλες και καταλήγουν στην τελική τους μορφή μέσω σύγχρονων τεχνολογικών διεργασιών. Τα φυσικά υλικά, από την άλλη έχουν, ως κύριο χαρακτηριστικό την άμεση φυσική τους προέλευση και τη διαχρονική τους χρήση στην κατασκευή.

Η ανάγκη για τη χρήση φυσικών υλικών στη δόμηση, προήλθε μέσα από περιβαλλοντικούς αλλά και κοινωνικούς λόγους. Όπως αναφέρει η Ζέτα Χρυσαφάκη, Αρχιτέκτων Μηχανικός και εταίρος της ΠηλΟίκο Α.Μ.Κ.Ε., «η υπερβολική εξάρτηση της σύγχρονης κατασκευής από ενεργοβόρα και βιομηχανοποιημένα υλικά οδήγησε σε κτιριακές κατασκευές με αυξημένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Ταυτόχρονα παρατηρήθηκε απώλεια της τεχνογνωσίας παραδοσιακών τεχνικών δόμησης, απομάκρυνση από τη χρήση τοπικών δομικών υλικών και υλικών φιλικών προς τον άνθρωπο. Ευτυχώς, όπως διαφαίνεται, η ενεργειακή και οικονομική κρίση, η κλιματική αλλαγή και η αναζήτηση πιο ανθρώπινων και υγιών χώρων διαβίωσης ανέδειξαν ξανά τη σημασία των φυσικών δομικών υλικών».

Η «αγορά» των φυσικών υλικών σε Ευρώπη και Ελλάδα
Αξίζει να σημειωθεί πως στην Ευρώπη υπάρχει ήδη μία μικρή αλλά διαμορφωμένη αγορά γύρω από τη φυσική δόμηση με τυποποιημένα υλικά. Όσον αφορά την Ελλάδα, βέβαια, η υιοθέτηση των φυσικών υλικών βρίσκεται ακόμη σε αρκετά πρώιμο στάδιο. Ωστόσο, φαίνεται πως διαγράφει σταδιακά ανοδική πορεία. Μηχανικοί, αρχιτέκτονες αλλά και ιδιώτες εκφράζουν συχνά το ενδιαφέρον τους για ποιοτικές, ανθεκτικές λύσεις που έχουν ταυτόχρονα περιβαλλοντικά υπεύθυνα χαρακτηριστικά.

Εξάλλου, η χώρα μας αποτελεί ένα περιβάλλον, που διαθέτει ισχυρά πλεονεκτήματα για την ευρεία υιοθέτηση των φυσικών υλικών στη δόμηση, όπως είναι το ήπιο κλίμα, η μεγάλη παράδοση στην αρχιτεκτονική με πηλό, πέτρα, ξύλο και ασβέστη, καθώς και διαθέσιμα φυσικά υλικά, κατάλληλα για δόμηση σε κάθε τόπο.

Το κόστος ενός έργου με φυσικά υλικά
Αναφορικά με το κόστος που μπορεί να έχει ένα έργο αποτελούμενο από φυσικά υλικά και πάντοτε συγκριτικά με ένα συμβατικό έργο, είναι εφικτή η σύγκριση και ο υπολογισμός των διαφορών, εφόσον το κόστος υπολογιστεί σωστά και ολιστικά.

Σύμφωνα με τη Δήμητρα Καδά, επίσης Αρχιτέκτονα Μηχανικό και εταίρο της ΠηλΟίκο Α.Μ.Κ.Ε., «η όποια διαφορά παρατηρείται κυρίως στην κατανομή του κόστους των επιμέρους εργασιών και υλικών, ποιοτικά δηλαδή και όχι ποσοτικά. Σε κάθε περίπτωση, το κατά πόσο μία κτιριακή κατασκευή είναι ακριβότερη ή φθηνότερη έχει να κάνει εξίσου με το κόστος χρήσης, δηλαδή την κατανάλωση ενέργειας που χρειάζεται κατά τη λειτουργία της για την άνεση των χρηστών καθώς και τη συντήρηση που αυτή χρειάζεται».

Όπως φαίνεται, η φυσική δόμηση προσφέρει μακροπρόθεσμα οικονομικά οφέλη, κυρίως μέσα από την εξοικονόμηση ενέργειας. Ουσιαστικά, ο χρήστης απολαμβάνει χαμηλότερα λειτουργικά κόστη και ένα βέλτιστο εσωτερικό περιβάλλον, στοιχεία που αν και δεν αποτυπώνονται άμεσα στο αρχικό κόστος της κατασκευής, είναι καθοριστικά για την πραγματική οικονομία ενός κτιρίου σε βάθος χρόνου.

Φυσικά υλικά και συμβατά έργα
Τέλος, όσον αφορά τα κατασκευαστικά projects που μπορούν να βασιστούν στη χρήση των φυσικών υλικών, αφορούν ως επί το πλείστον έργα όπου ο σχεδιασμός λαμβάνει υπόψη το κλίμα, το φυσικό περιβάλλον και τον άνθρωπο. Ιδιαίτερα σε περίπτωση που ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός των κτιρίων με φυσικά υλικά ακολουθεί βιοκλιματικές αρχές, τότε βελτιστοποιείται η ενεργειακή συμπεριφορά τους.

Αυτά αφορούν κυρίως κτίρια μικρής και μεσαίας κλίμακας εντός και εκτός οικισμών αλλά και στον αστικό ιστό, έργα ιδιοκατασκευής ή συμμετοχικού σχεδιασμού και κατασκευής, εκπαιδευτικούς και πολιτιστικούς χώρους. Επίσης συναντώνται σε ανακαινίσεις, αποκαταστάσεις και επανάχρηση υφιστάμενων κτιρίων καθώς και σε έργα περιβαλλοντικού ή κοινωνικού χαρακτήρα.

Το άρθρο Βιοϋλικά και φυσικά υλικά: Η απάντηση στην κλιματική αλλαγή εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Σε πολλές ευρωπαϊκές -και όχι μόνο- πόλεις, ιστορικά κτίρια και πρώην βιομηχανικά κελύφη μετατρέπονται σε ξενοδοχεία, εντάσσοντας τις εγκαταστάσεις φιλοξενίας ενεργά στον αστικό ιστό. Η αλλαγή χρήσης συνδυάζει την προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς με σύγχρονες απαιτήσεις άνεσης, τεχνολογίας και εμπειρίας του χώρου. Χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της προσέγγισης συναντώνται στην Ιταλία, όπου η επανάχρηση ιστορικών και προϋπαρχόντων κελυφών για ξενοδοχειακές χρήσεις αποτελεί διαδεδομένη πρακτική. Παλαιά palazzi και μοναστήρια μετατρέπονται σε boutique hotels, διατηρώντας τον ιστορικό τους χαρακτήρα ενώ εργοστάσια και αποθήκες του 19ου και 20ού αιώνα επαναχρησιμοποιούνται ως ξενοδοχεία σύγχρονου χαρακτήρα, συμβάλλοντας στη συνολική αστική ανανέωση.

Στις νέες κατασκευές, η αρχιτεκτονική καθορίζει την εμπειρία του επισκέπτη από την είσοδο, την υποδοχή και τα αίθρια μέχρι τα δωμάτια, ενώ στην επανάχρηση υπαγορεύει τον διάλογο παλιού και νέου, την ανάδειξη της αυθεντικότητας, τη χρήση υλικών με ιστορικές ή τοπικές αναφορές και την ένταξη σύγχρονων τεχνολογιών. Καίριο ρόλο αποκτά η επιλογή χρωμάτων για την ευεξία, το well-being των χρηστών. Ήπιοι γήινοι τόνοι, πράσινο και μπλε, μαζί με φυσικά υλικά, δημιουργούν περιβάλλοντα ηρεμίας, ενώ εντονότερα χρώματα ενισχύουν κοινωνικότητα και ενεργοποίηση. Στα νέα και επαναχρησιμοποιημένα ξενοδοχεία, το χρώμα αποτελεί πλέον ουσιαστικό εργαλείο αρχιτεκτονικού σχεδιασμού, άμεσα συνδεδεμένο με την εμπειρία φιλοξενίας. Επομένως η αρχιτεκτονική είναι καθοριστική όχι μόνον για την εικόνα αυτού καθαυτού του ξενοδοχείου αλλά και για τον ρόλο του που διαμορφώνει στην πόλη, ως ενεργό τοπόσημο και στοιχείο αστικής αναγέννησης.

Το άρθρο H αρχιτεκτονική καθορίζει την εικόνα του ξενοδοχείου εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Παράλληλα, τα διεθνή πρότυπα βιώσιμου σχεδιασμού ενσωματώνουν τον φωτισμό ως βασικό κριτήριο ενεργειακής απόδοσης και ποιότητας χώρου. Η αρχιτεκτονική, όπως έχει διατυπωθεί ήδη από τον Le Corbusier, συγκροτείται μέσα από τη σχέση μορφής και φωτός. Στη σύγχρονη αρχιτεκτονική πρακτική, το φως δεν συμπληρώνει τη σύνθεση· τη συγκροτεί. Λειτουργεί ως δομικό μέσο που οργανώνει τη χωρική ιεραρχία και προσδίδει ταυτότητα σε κάθε αρχιτεκτονική εμπειρία.

Ισορροπώντας ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό φως
«Σήμερα ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός ισορροπεί ουσιαστικά ανάμεσα στο φυσικό και το τεχνητό φως, με στόχο ένα άρτιο αποτέλεσμα που δεν καλύπτει μόνο λειτουργικές ανάγκες, αλλά δημιουργεί μια χωρική αφήγηση και ενεργοποιεί τα συναισθήματα του χρήστη» δηλώνει στο Architect η Ελισάβετ Τζανέση, Αρχιτέκτων Μηχανικός της Kaput Design. Όπως περιγράφει «το φυσικό φως λαμβάνεται υπόψη από τα πρώιμα στάδια του σχεδιασμού, καθώς συνδέεται με τον προσανατολισμό, την ογκοπλασία, τη θέση και το μέγεθος των ανοιγμάτων».

«Με την εφαρμογή μέσων σκίασης ελέγχεται το φυσικό φως, το οποίο μεταβάλλεται συνεχώς και αντανακλά τη σχέση του «μέσα» με το «έξω», τον χρόνο και την εποχή» μας λέει. «Συμπληρωματικά, το τεχνητό φως καλύπτει ανάγκες τις ώρες χαμηλού φυσικού φωτισμού και δημιουργεί διαφορετικά σενάρια, αναδεικνύοντας υλικά, ογκοπλασίες και υφές, ενώ οργανώνει την ιεράρχηση των χώρων» συνεχίζει.

«Η ισορροπία φυσικού και τεχνητού φωτός ενισχύει τη συνολική εμπειρία του χρήστη, καθιστώντας το φως εργαλείο αφήγησης που διαμορφώνει ατμόσφαιρα, ταυτότητα και βιωσιμότητα του χώρου« τονίζει η Ελισάβετ Τζανέση. «Πρόκειται για μια ισορροπία που θεμελιώνεται στην κατανόηση ότι η «σωστή» ατμόσφαιρα είναι μια βαθιά υποκειμενική εμπειρία, διαμορφωμένη από τον χρήστη και το περιβάλλον του» δηλώνει ο Δημήτρης Θωμόπουλος. « Το φυσικό φως, ζωντανό και ασταθές, αλλάζει χαρακτήρα σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία και συχνά δεν μπορεί να προσφ έρει μόνο του τη σταθερότητα που απαιτεί ένας χώρος» περιγράφει.

«Το τεχνητό φως έρχεται τότε να το συμπληρώσει: ενισχύει, εξισορροπεί και επιτρέπει την ακριβή διαμόρφωση της ατμόσφαιρας» συνεχίζει. «Μέσα από τη ρύθμιση της έντασης και της θερμοκρασίας του, προσφέρει στον χρήστη τη δυνατότητα να μεταμορφώνει τον χώρο ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες ή τη δική του εσωτερική διάθεση» συμπληρώνει.

«Βασικό εργαλείο ιεράρχησης των χώρων το φως»

Μέσα από αντιθέσεις φωτός και σκιάς αναδεικνύονται οι όγκοι, δημιουργούνται κατευθύνσεις και χωρικές εντάσεις, που ενισχύουν την αρχιτεκτονική μορφή και καθοδηγούν την κίνηση του χρήστη. Παράλληλα, λειτουργεί ως βασικό εργαλείο ιεράρχησης των χώρων, η οποία διαμορφώνεται μέσω της διαφοροποίησης της έντασης, της κατεύθυνσης και της ποιότητας του φωτισμού, με τους χώρους πρωτεύουσας σημασίας να αναδεικνύονται περισσότερο σε σχέση με τους δευτερεύοντες.

Ελισάβετ Τζανέση, Αρχιτέκτων Μηχανικός, Kaput Design

«Τα “έξυπνα” συστήματα φωτισμού αναδιαμορφώνουν τον σχεδιασμό»

Τα “έξυπνα” συστήματα φωτισμού αναδιαμορφώνουν τον σύγχρονο σχεδιασμό, καθώς ενσωματώνουν το φως ως δυναμικό και προσαρμοστικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής. Μέσω αισθητήρων και αυτοματισμών, ο φωτισμός ρυθμίζει ένταση και θερμοκρασία σε πραγματικό χρόνο, ανταποκρινόμενος τόσο στις μεταβολές του φυσικού φωτός όσο και στις ανάγκες του χρήστη.

Δημήτρης Θωμόπουλος, Founder, Thomopoulos Architects

«O χώρος λέει την ιστορία του»

Όσα επιλέγουμε να πούμε μέσα από έναν χώρο στηρίζονται σε μία ιστορία που μιλάει παράλληλα σε πολλά επίπεδα. Η ιστορία αυτή δομείται με ρυθμό, εντάσεις, τονισμούς, αντιθέσεις, στάσεις, και περιεχόμενο. Καθοδηγεί την κίνηση του επισκέπτη, τον τρόπο χρήσης του χώρου, τις συναισθηματικές του αντιδράσεις και εισάγει αφηρημένες έννοιες όπως η χαρά, το παιχνίδι, ή το όνειρο, που μπορεί να μην είναι απαραίτητα για την επιβίωση, αλλά συνδέονται με τη ζωή μας και τον τρόπο που βιώνουμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.

Πολυάννα Παρασκευά, Chief Architect, Πολυάννα Παρασκευά και Συνεργάτες

Το φως ως ένα “δομικό υλικό”
«Η αρχιτεκτονική και το φως είναι μια σχέση άρρηκτα δεμένη, καθώς κανένας χώρος δεν αποτελεί ουσιαστικά χώρο αν δεν έχει φυσικό φως» δηλώνει ο Νικόλαος Σιαπκαράς, Principal Architect and Co-founder της A&S ARCHITECTS. «Το φως, φυσικό και τεχνητό, με την άυλη και συνάμα δυναμική υπόσταση του, προσδίδει αυτήν την τέταρτη διάσταση στο χώρο, αλληλοεπιδρώντας με τους χρήστες αλλά και τις υλικότητες και τη μορφή της αρχιτεκτονικής δημιουργίας» περιγράφει. Όπως σημειώνει «η διαπίστωση αυτή είναι τόσο αυτονόητη που σήμερα τείνουμε να θεωρούμε την ύπαρξη του φωτός δεδομένη και να ξεχνάμε την πραγματική του αξία». «Είτε με φυσικά είτε με τεχνητά μέσα, το φως αποκαλύπτει την πραγματική ουσία των υλικών, αναδεικνύει τα αρχιτεκτονικά χαρακτηριστικά και διαμορφώνει την συνολική διάθεση ενός περιβάλλοντος» τονίζει. Ταυτόχρονα, όμως, διευκρινίζει πως όπως η αρχιτεκτονική ορίζεται από το φως, έτσι και το ίδιο το φως μετασχηματίζεται από τις αλληλεπιδράσεις του με την αρχιτεκτονική μορφή.

«Το φως αντιμετωπίζεται πλέον ως «δομικό υλικό» γιατί αποτελεί θεμελιώδη φυσική ανάγκη των κτιρίων: τους δίνει υπόσταση, τα κάνει αντιληπτά και τους προσφέρει ατμόσφαιρα, τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό τους» δηλώνει ο Δημήτρης Θωμόπουλος, Founder της Thomopoulos Architects. «Ως μεταβαλλόμενη συνθήκη – που αλλάζει την όψη, το μέγεθος και το ύφος ενός χώρου – επηρεάζει άμεσα τη σύλληψη και τη σύνθεση της αρχιτεκτονική» σημειώνει. «Όπως τα φυτά που στρέφονται προς το φως, έτσι και τα κτίρια αναπτύσσονται με γνώμονα τον φωτισμό: τη θέση και την όψη που θα τον δεχθεί, τη θέα που θα πλαισιώσει, τις ποιότητες που θα αναδείξει» μας λέει. «Το φως καθορίζει ιεραρχίες, τονίζει λειτουργίες και διαμορφώνει την εμπειρία του χώρου, λειτουργώντας όχι απλώς ως μέσο, αλλά ως ουσιαστικό δομικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής σύνθεσης» καταλήγει.

Μια ιστορία που μιλά σε πολλά επίπεδα
Όπως υπογραμμίζει η Πολυάννα Παρασκευά, Chief Architect της Πολυάννα Παρασκευά και συνεργάτες, το φως καθίσταται αντιληπτό κυρίως ως εμπειρία, η οποία παραμένει σε αισθητηριακό επίπεδο και δύσκολα αναλύεται συνειδητά από τους επισκέπτες, γεγονός που αποκαλύπτει τη βαθιά και αθέατη σύνδεσή μας με το φως στον χώρο». «Και ενώ η σχέση μας μαζί του είναι βιωματική και οργανική, όπως συμβαίνει με τη μουσική, διέπεται ταυτόχρονα από αρχές» μας λέει. «Ως δομικό υλικό, οργανώνεται γύρω από αφηγηματικές γραμμές που καθορίζουν την επιθυμητή εμπειρία και φυσικά τις λειτουργίες του χώρου» εξηγεί. «Δηλαδή, όσα επιλέγουμε να πούμε μέσα από έναν χώρο στηρίζονται σε μία ιστορία που μιλάει παράλληλα σε πολλά επίπεδα» συμπληρώνει.

«Η ιστορία αυτή δομείται με ρυθμό, εντάσεις, τονισμούς, αντιθέσεις, στάσεις, και περιεχόμενο» συνεχίζει. «Καθοδηγεί την κίνηση του επισκέπτη, τον τρόπο χρήσης του χώρου, τις συναισθηματικές του αντιδράσεις και εισάγει αφηρημένες έννοιες όπως η χαρά, το παιχνίδι, ή το όνειρο, που μπορεί να μην είναι απαραίτητα για την επιβίωση, αλλά συνδέονται με τη ζωή μας και τον τρόπο που βιώνουμε και αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας» περιγράφει.

Όπως επισημαίνει η Πολυάννα Παρασκευά «οι ποιότητες που φέρνει η αφήγηση στον χώρο διαμορφώνουν την υλικότητα του. Όχι μόνο την επιλογή των υλικών, αλλά και την τελική του μορφή». «Σκεφτείτε το κέλυφος του κτιρίου ως ένα σώμα που πλάθεται, τρυπιέται, διακόπτεται, μεγεθύνεται, επενδύεται ώστε να επιτρέψει στο φως να διαπεράσει τις επιφάνειες και να δώσει στον χώρο φόρμα, βάθος και ιεράρχηση» μας λέει. «Το αυξανόμενο βάρος της εμπειρίας και της πολυπλοκότητας της, φέρνει το φως σε πρώτο πλάνο ως καθοριστικό εργαλείο σχεδιασμού» σημειώνει.

Αρχιτεκτονική που βιώνεται στον χρόνο
«To φως δεν προστίθεται απλώς στον χώρο, αλλά τον διαμορφώνει» σημειώνει ο Αλέξανδρος Kιτρινιάρης, Founder στη KAAF – KITRINIARIS ASSOCIATES ARCHITECTURE FIRM.. Όπως αναφέρει μέσα από το φως, ο αρχιτέκτονας καθορίζει όρια, τονίζει μεταβάσεις και δημιουργεί ιεραρχίες χωρίς φυσικά εμπόδια». «Μεγάλο μέρος του σχεδιασμού των ξενοδοχειακών καταλυμάτων του γραφείου μας, έχει βασιστεί στη μελέτη της κίνησης του ήλιου και στη φυσική αναδίπλωση του φωτός πάνω στην ογκοπλασία του συνόλου» αποκαλύπτει.

«Το φως γίνεται εργαλείο σύνθεσης, καθώς αποκαλύπτει ή αποκρύπτει όγκους, δημιουργεί σκιάσεις και ενισχύει τη σχέση του κτιρίου με το τοπίο» μας εξηγεί. «Σε άλλα έργα, το φυσικό περιβάλλον δεσμεύεται ή ανακλάται μέσω μεταβαλλόμενων στοιχείων καθρέπτη, επιτρέποντας στο φως να ενσωματώνει το τοπίο στην αρχιτεκτονική εμπειρία» συνεχίζει. Η σύνθεση των χώρων επηρεάζεται άμεσα από τη διαχείριση του φωτός. Φωτεινοί πυρήνες – αίθρια, σκοτεινότερες ζώνες, φιλτραρισμένο ή διάχυτο φως δημιουργούν διαφορετικά επίπεδα εμπειρίας και κατευθύνουν την κίνηση και τη στάση του χρήστη.

Σύμφωνα με τον Αλέξανδρο Κιτρινιάρη «η ιεράρχηση δεν γίνεται μόνο μέσω μεγέθους ή μορφής, αλλά μέσω φωτεινής έντασης και εστίασης». «Το φως φιλτράρει τα επίπεδα των υλικών και μεταφέρει διαφορετική χωρική εμπειρία κατά την διάρκεια της κίνησης του ήλιου» περιγράφει. «Παράλληλα το φως αναδεικνύει υλικά, λεπτομέρειες και κατασκευαστικές συναρμογές, μετατρέποντας την αρχιτεκτονική σε εμπειρία» δηλώνει. «Με αυτόν τον τρόπο, αποκτά δομικό χαρακτήρα καθώς οργανώνει τον χώρο, ενισχύει τη χωρική αφήγηση και δημιουργεί μια αρχιτεκτονική που βιώνεται στο χρόνο και όχι μόνο στο βλέμμα» καταλήγει.

Καθιστώντας τον υλικό κόσμο ορατό
«Εξ ορισμού το φως είναι αυτό που δίνει μορφή στον υλικό κόσμο και τον καθιστά ορατό» δηλώνει η Ελισάβετ Τζανέση.

«Σχήματα, υφές, χρώματα και υλικά αποκτούν υπόσταση μέσα από τη δράση του, αποκαλύπτοντας την αρχιτεκτονική όχι ως στατικό αντικείμενο, αλλά ως εμπειρία» περιγράφει. Όπως σημειώνει «το φως, φυσικό ή τεχνητό, επηρεάζει άμεσα τη σύνθεση και τον τρόπο με τον οποίο αυτή γίνεται αντιληπτή». «Μέσα από αντιθέσεις φωτός και σκιάς αναδεικνύονται οι όγκοι, δημιουργούνται κατευθύνσεις και χωρικές εντάσεις, που ενισχύουν την αρχιτεκτονική μορφή και καθοδηγούν την κίνηση του χρήστη» μας λέει. «Παράλληλα, λειτουργεί ως βασικό εργαλείο ιεράρχησης των χώρων, η οποία διαμορφώνεται μέσω της διαφοροποίησης της έντασης, της κατεύθυνσης και της ποιότητας του φωτισμού, με τους χώρους πρωτεύουσας σημασίας να αναδεικνύονται περισσότερο σε σχέση με τους δευτερεύοντες» συμπληρώνει. «Το φως, λοιπόν, αποτελεί ένα άυλο δομικό υλικό της αρχιτεκτονικής, εξίσου ουσιαστικό με τα υλικά, — ένα μέσο που οργανώνει, καθορίζει και διαμορφώνει την εμπειρία του χώρου» αναφέρει.

«Η ροή του φωτός οδηγεί το σώμα»

Η σύνθεση των χώρων επηρεάζεται άμεσα από τη διαχείριση του φωτός. Φωτεινοί πυρήνες – αίθρια, σκοτεινότερες ζώνες, φιλτραρισμένο ή διάχυτο φως δημιουργούν διαφορετικά επίπεδα εμπειρίας και κατευθύνουν την κίνηση και τη στάση του χρήστη. Η ροή της κίνησης του φωτός κατευθύνει το σώμα και το βλέμμα όπως η συστοιχία των γραμμών φωτός.

Αλέξανδρος Kιτρινιάρης, Founder, KAAF – KITRINIARIS ASSOCIATES ARCHITECTURE FIRM

Απόδοση, φυσικό φως και ποιότητα ζωής
«Σύμφωνα με μελέτες που έχουν πραγματοποιηθεί ο φωτισμός ενός κτιρίου, ανάλογα και με την χρήση του, μπορεί να αποτελεί την βασικότερη αιτία κατανάλωσης ενέργειας, αγγίζοντας ένα μεγάλο ποσοστό της συνολικής του ενεργειακής κατανάλωσης» αναφέρει ο Νικόλαος Σιαπκαράς. «Στις μέρες μας ο αειφορικός σχεδιασμός φωτισμού, ακολουθώντας συγκεκριμένες τεχνικές, είναι ιδιαίτερα σημαντικός ώστε να επιτυγχάνεται ορθολογική και όχι άσκοπη χρήση του φωτός που οδηγεί και σε άσκοπη κατανάλωση ενέργειας» περιγράφει. «Όπως είναι αντιληπτό κατά τον σχεδιασμό των κτιρίων είναι σημαντικό να λαμβάνονται υπόψη μέθοδοι, οι οποίες μπορούν να συμβάλουν στην μείωση της κατανάλωσης ενέργειας για τον φωτισμό τους, με απώτερο στόχο την ελαχιστοποίηση του ενεργειακού αποτυπώματος των κτιρίων συνολικά» μας λέει. «Αυτό φυσικά περιλαμβάνει την εκμετάλλευση της τεχνολογίας για την ελαχιστοποίησης της ενεργειακής κατανάλωσης αλλά και την μεγιστοποίηση της αξιοποίησης του φυσικού φωτός» συμπληρώνει.

«Η αειφορία, όμως, δεν αφορά μόνο στην μείωση της κατανάλωσης ενέργειας, στην αποδοτική αξιοποίηση των φυσικών πόρων και στην προστασία του περιβάλλοντος αλλά έχει ως βασικό στόχο να βελτιώσει την ποιότητα της ζωής των ανθρώπων» διευκρινίζει. «Η ανάγκη για εξοικονόμηση ενέργειας, για προστασία του περιβάλλοντος, για εξασφάλιση υγείας και ευεξίας στα κτίρια και για παραγωγή κατάλληλου εσωκλίματος, επιβάλει τη χρήση του φυσικού φωτισμού στα κτίρια σε αρμονική συνύπαρξη με την χρήση τεχνητού φωτισμού» τονίζει.

Έξυπνο φως, λειτουργικός χώρος
«Ο φωτισμός παίζει καθοριστικό ρόλο στις ενεργειακές και περιβαλλοντικές πιστοποιήσεις, καθώς επηρεάζει άμεσα την κατανάλωση και την ποιότητα του χώρου» τοποθετείται ο Δημήτρης Θωμόπουλος. «Η μέγιστη αξιοποίηση του φυσικού φωτός μειώνει τα ενεργειακά φορτία, ενώ ο αποδοτικός τεχνητός φωτισμός με έξυπνους ελέγχους εξασφαλίζει οικονομία και οπτική άνεση» μας πληροφορεί. «Έτσι, ο φωτισμός συμβάλλει ουσιαστικά στα κριτήρια πιστοποιήσεων όπως LEED, BREEAM και WELL, ενισχύοντας τη βιωσιμότητα και την περιβαλλοντική απόδοση του κτιρίου» σημειώνει.

Όπως αναφέρει τα “έξυπνα” συστήματα φωτισμού αναδιαμορφώνουν τον σύγχρονο σχεδιασμό, καθώς ενσωματώνουν το φως ως δυναμικό και προσαρμοστικό στοιχείο της αρχιτεκτονικής. «Μέσω αισθητήρων και αυτοματισμών, ο φωτισμός ρυθμίζει ένταση και θερμοκρασία σε πραγματικό χρόνο, ανταποκρινόμενος τόσο στις μεταβολές του φυσικού φωτός όσο και στις ανάγκες του χρήστη» μας λέει. Έτσι, λειτουργεί πλέον ως ενεργό σχεδιαστικό εργαλείο που επηρεάζει τη λειτουργία, την ατμόσφαιρα και την ευελιξία των χώρων» καταλήγει.

Το άρθρο Φως και Αρχιτεκτονική: Όταν ο χώρος αποκτά χαρακτήρα εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.

Και επειδή κοιτάζουμε πάντα ένα βήμα μπροστά, ρίχνουμε και μια ματιά στα βιοϋλικά, τα οποία πιθανότατα θα μας απασχολήσουν πολύ τα επόμενα χρόνια, καθώς η αναζήτηση καινοτόμων, φιλικών προς το περιβάλλον υλικών θα εντείνεται, όσο η κλιματική αλλαγή θα συνεχίζει να δείχνει τα δόντια της.

H χρονιά αυτή είναι ιδιαίτερη για το Architect: τον Σεπτέμβριο συμπληρώνουμε πέντε χρόνια ζωής. Και ετοιμάζουμε ωραία πράγματα για σας. Ήδη, το επόμενο τεύχος μας θα είναι κάτι που κάνουμε για πρώτη φορά: η ειδική έκδοση «Emerging Architects» που θα κυκλοφορήσει με «Το Βήμα» της Κυριακής στις 26 Απριλίου και θα εστιάζει σε αναδυόμενους αρχιτέκτονες και γραφεία που μετρούν λίγα χρόνια δραστηριότητας, αλλά ήδη είναι φορείς ενεργού συμβολής στον κλάδο.

Μέσα στη χρονιά θα έχουμε δύο ακόμα ειδικές εκδόσεις: την ανανεωμένη Greek Interiors 2026, όπου θα παρουσιάζονται τα έργα που θα διακριθούν τον ερχόμενο Μάιο στα Interiors Awards, και μία ακόμα έκδοση, την Leading Projects, αφιερωμένη σε εμβληματικά έργα ελληνικών αρχιτεκτονικών γραφείων. Και φυσικά, πέραν αυτών θα υπάρχουν και τα κανονικά τεύχη του Architect, με την αρθρογραφία και τις παρουσιάσεις που ξέρετε και αγαπάτε.

Μη σας θαμπώνει η «λάμψη» αυτού του τεύχους: τα καλύτερα έρχονται!

Το άρθρο Η χρονιά του Architect εμφανίστηκε πρώτα στο Architect.