ระบบการศึกษาของจีนมีการแข่งขันสูงและเน้นการเรียนเพื่อสอบอย่างเข้มข้น อีกทั้งระบบสอบเข้ามหาวิทยาลัยที่เรียกว่า ‘Gaokao’ เป็นสิ่งที่กดดันนักเรียนอย่างมาก ผู้ปกครองจึงนิยมให้บุตรหลานเรียนพิเศษเพิ่มเติมหลังเลิกเรียน ธุรกิจสถาบันกวดวิชาจึงได้รับความนิยม มีรายได้สูง รัฐบาลจึงพยายามลดภาระของนักเรียนด้วยการออกนโยบายห้ามเปิดสถาบันกวดวิชาใหม่ และบังคับสถาบันกวดวิชาที่มีอยู่แล้ว ให้เปลี่ยนเป็นองค์กรไม่แสวงกำไร เพื่อให้ครอบครัวที่ยากจนเข้าถึงได้มากขึ้น รวมถึงห้ามสถาบันกวดวิชารับเงินทุนสนับสนุนจากต่างประเทศด้วย

นอกจากนโยบายดังกล่าวจะกระทบต่อธุรกิจกวดวิชาโดยตรงแล้ว ยังสร้างความกังวลในหมู่ผู้ปกครองมากยิ่งขึ้น หลายคนมองว่านโยบายนี้จะยิ่งสร้างความตึงเครียดในการแข่งขันและช่องว่างระหว่างชนชั้นมากขึ้น โดยผู้ปกครองที่มีฐานะร่ำรวยก็จะจ้างครูสอนพิเศษส่วนตัวมาสอนที่บ้านในราคาแพง ส่วนผู้ปกครองที่ไม่มีทุนทรัพย์ก็ยิ่งกังวลว่าลูกจะถูกทิ้งไว้ข้างหลัง และพยายามหาวิธีอื่นๆ เพื่อให้ลูกของตัวเองได้เรียนพิเศษเพิ่ม โดยหนึ่งในนั้นคือการเรียนออนไลน์กับสถาบันกวดวิชาต่างประเทศที่มีระบบการโอนเงินต่างประเทศรองรับ นอกจากนี้ ผู้ปกครองบางส่วนยังมองว่าหากไม่มีสถาบันสอนพิเศษแล้ว การกวดขันบุตรหลานจะกลายเป็นภาระของผู้ปกครอง เนื่องจากการที่เด็กๆ ได้ใช้เวลาอยู่ในสถาบันกวดวิชาหลังเลิกเรียนจะช่วยลดภาระในการดูแลบุตรของผู้ปกครองที่ต้องทำงานหารายได้และไม่มีเวลาเลี้ยงดู ผู้ปกครองที่ต้องพึ่งพิงสถาบันกวดวิชาในจุดนี้จึงยิ่งกังวลมากขึ้น 

Xiong Bingqi ผู้อำนวยการสถาบันวิจัยการศึกษาแห่งศตวรรษที่ 21 กล่าวว่า อุปสรรคสำคัญในการปฏิรูปการศึกษาของจีนคือ ความกังวลด้านการศึกษา (Group education anxiety) กล่าวคือ เป็นปรากฏการณ์ของสังคมที่ให้ความสำคัญกับการศึกษาระดับสูง และให้คุณค่ากับโรงเรียนหรือมหาวิทยาลัยที่มีชื่อเสียงอย่างมาก อีกทั้งการจ้างงานของหน่วยงานหรือสถาบันต่างๆ ก็ให้ความสำคัญกับวุฒิการศึกษาเพียงอย่างเดียว โดยคำนึงถึงความสามารถของตัวบุคคลน้อยเกินไป 

Sun Jin ผู้ช่วยศาสตราจารย์ภาควิชาการศึกษาปฐมวัย ประจำมหาวิทยาลัยการศึกษาแห่งฮ่องกง เสนอว่า การปฏิรูปการศึกษาของจีนต้องทำให้โรงเรียนเป็นศูนย์กลางที่มีคุณภาพและสนับสนุนสิ่งที่จำเป็นให้กับนักเรียนทุกคน อย่างไรก็ตาม รัฐบาลกลางก็พยายามส่งเสริมให้มีกิจกรรมนอกหลักสูตรและมีบริการรับเลี้ยงเด็กของแต่ละโรงเรียนมากยิ่งขึ้น เพื่อลดความกังวลของผู้ปกครอง 

อาจกล่าวได้ว่า การปฏิรูปการศึกษาจำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงระบบโครงสร้างที่เน้นการแข่งขันและการอัดฉีดเงินของผู้ปกครอง ความเท่าเทียมทางการศึกษาและความเหลื่อมล้ำทางสังคมของจีนจึงเป็นโจทย์สำคัญที่ต้องแก้ไปพร้อมกันโดยไม่อาจมองแบบแยกส่วนจากกันได้

ที่มา:

• Chinese parents are hanging on to after-school tutoring amid crackdown
• China Targets Costly Tutoring Classes. Parents Want to Save Them

ประเด็นเรื่องเพศเป็นสิ่งที่อยู่คู่กับการก่อร่างสร้างตัวตนของสังคมมนุษย์มาอย่างยาวนาน ท่ามกลางการพัฒนาทางปัญญาผ่านระบบการศึกษาหลากหลายยุคสมัยที่ควรจะช่วยขับเคลื่อนความสำคัญของปัญญามากกว่าปัจจัยอื่น เช่น สรีระทางร่างกายหรือเพศสภาพ งานศึกษาหลายชิ้นในโลกสมัยใหม่กลับพบว่าการศึกษาแบบปัจจุบันกลายเป็นหนึ่งในการส่งเสริมความไม่เท่าเทียมทางเพศและความเชื่อเรื่องบทบาททางเพศที่ตายตัว ไม่มีความเท่าเทียม และปิดกั้นมนุษย์จากการพัฒนาตนเองอย่างแท้จริง

การศึกษากับการส่งเสริมความเท่าเทียมทางเพศ

การศึกษาไม่ได้สวนทางกับความเหลื่อมล้ำเสมอไป ประเด็นนี้ แมรี อาร์. แจ็คแมน (Mary R. Jackman) และ ไมเคิล เจ. มูฮา (Michael J. Muha) เคยได้ศึกษาเอาไว้ในหัวข้อชื่อ Education and Intergroup Attitudes: Moral Enlightenment, Superficial Democratic Commitment, or Ideological Refinement? (1984) และมีข้อค้นพบที่น่าสนใจว่า การศึกษามีความสัมพันธ์ในเชิงบวกกับการสนับสนุนความเป็นปัจเจกนิยม ซึ่งส่งผลให้ปัจเจกในระบบการศึกษามองเห็นการกระจายความเท่าเทียมที่มุ่งเน้นเพียงแค่ความเท่าเทียมทางโอกาสเพียงอย่างเดียวเท่านั้น กล่าวคือ การเชื่อว่ามีเฉพาะความเท่าเทียมทางโอกาสในการศึกษาก็เพียงพอแล้วที่จะกระจายความเป็นธรรม เรื่องต่อจากนั้นขึ้นอยู่กับความสามารถส่วนบุคคล แนวคิดเช่นนี้ทำให้ละเลยการกระจายทรัพยากรตามความเหมาะสมในระบบการศึกษา การเลือกปฏิบัติ หรือปัจจัยอื่นๆ ที่ส่งผลให้เกิดความไม่เท่าเทียมในระบบการศึกษาและสังคมขนาดใหญ่

แน่นอนว่าในมิติของความเหลื่อมล้ำที่มีอยู่อย่างหลากหลาย ความเหลื่อมล้ำทางเพศก็เป็นหนึ่งในปัญหาที่มีส่วนสำคัญในระบบการศึกษาปัจจุบันเป็นอย่างมาก เนื่องจากค่านิยมเก่าที่เกี่ยวข้องกับเพศศึกษายังคงมีอยู่ทั่วไปในแบบเรียน ปัญหาดังกล่าวมีรากกำเนิดใกล้เคียงกัน คือ ความเชื่อในบทบาททางสังคมที่ผูกติดอยู่กับเพศ ความเชื่อเรื่องเพศตามลักษณะทางชีววิทยาที่ติดตัวมาตั้งแต่กำเนิด และการแบ่งแยกอำนาจในสังคมด้วยเพศมากกว่าบทบาททางสังคม 

จากงานศึกษาของ เอมิลี ดับเบิลยู. เคน (Emily W. Kane, 1995) ระบุว่า ในสหรัฐถึงแม้ว่าข้อแตกต่างทางเพศในระบบการศึกษาจะมีพื้นฐานร่วมกันกับฐานะทางสังคม แต่เมื่อศึกษาให้ละเอียดลงไปแล้วจะพบว่า ทั้งสองกลุ่มนี้ได้รับผลกระทบจากการศึกษาที่แตกต่างกันมาก โดยเพศชายจะเชื่อในความเหลื่อมล้ำทางเพศตามกระบวนการผลิตซ้ำของระบบการศึกษาที่มีปัญหาดังที่ได้กล่าวถึงไปแล้วข้างต้น ขณะที่เพศหญิงจะถูกกีดกันออกจากระบบการศึกษาที่สูงกว่าตามขนบความเชื่อที่มีมาอย่างเนิ่นนานแล้ว แม้แต่ในปัจจุบันสหรัฐก็ยังประสบปัญหาจำนวนเพศหญิงในการศึกษาระดับอุดมศึกษาที่ต่ำกว่าเพศชาย โดยเฉพาะสายวิทยาศาสตร์และการช่าง ด้วยความเชื่อว่าเพศหญิงมีข้ออ่อนแอกว่าเพศชายโดยกำเนิด 

เคนระบุเพิ่มเติมว่า การศึกษาสามารถให้หลักประกันแก่คนในสังคมได้ว่า หากมีการศึกษาที่สูงขึ้นก็จะได้รับการต้อนรับให้เป็นส่วนหนึ่งของชนชั้นนำที่มีอิทธิพลเหนือเศรษฐกิจของสังคม อย่างไรก็ตาม เพศชายดูจะได้ประโยชน์ในสถานะนำสองระดับหากมีการศึกษาที่สูง คือ ทั้งทางเศรษฐกิจและบทบาทด้านเพศ ในขณะที่การให้สิทธิพิเศษบางส่วนแก่เพศหญิงที่มีการศึกษาสูงนั้น ถึงแม้จะไม่ได้รับเทียบเท่ากับเพศชาย แต่ก็มีส่วนทำให้เพศหญิงที่มีการศึกษาสูงเหล่านั้นต้องการสถานะทางสังคม (status quo) ที่มากกว่าเพียงแค่การยอมรับในความแตกต่างทางเพศ

อย่างไรก็ตาม ข้อค้นพบที่น่าสนใจของเคนนั้นก็ยังไม่ได้ศึกษาโดยนำตัวแปรที่มีความสำคัญอื่นๆ อย่างเพศ Queer หรือ LGBT เข้ามาใช้ในการศึกษานี้ด้วย แต่จากจำนวนเพศหญิงที่รู้สึกได้ถึงความไม่เท่าเทียมทางเพศในระบบการศึกษาในงานของเคนนั้น ก็ทำให้คาดได้ว่ากลุ่มเพศอื่นๆ ที่ไม่ได้จำกัดตนอยู่ในกรอบเพศทวิลักษณ์ (gender binary) ย่อมประสบปัญหาหนักหนากว่าหลายเท่า โดยเฉพาะในบางสังคมที่ยังไม่เปิดกว้างต่อเสรีภาพทางเพศ

ถึงแม้ปัญหาในระดับนักเรียนจะมีผลกระทบค่อนข้างร้ายแรง แต่ขณะเดียวกันความเหลื่อมล้ำจากฐานคิดเรื่องเพศภาวะในการรับครูเข้ามาทำการสอนก็หนักหนาไม่แพ้กัน โดยในหลายพื้นที่ทั่วโลกยังมีการกีดกันเพศอื่นๆ นอกจากเพศแบบทวิลักษณ์ออกจากการเป็นครูสอนหนังสือ เนื่องด้วยสาเหตุของความหวาดกลัวว่าจะเป็นอันตรายหรือส่งอิทธิพลแก่นักเรียน

งานศึกษาของ เดวิด อี. นิวตัน (David E. Newton) และ สตีเฟน เจ. ริสช์ (Stephen J. Risch) ภายใต้หัวข้อ Homosexuality and Education: A Review of the Issue (1981) มีข้อค้นพบที่น่าสนใจว่ารากฐานของการกีดกันเพศ LGBT และ Queer นั้นเป็นเพราะศาสนา โดยเฉพาะศาสนาที่ระบุว่าการเป็นเกย์คือบาปในสังคมอย่างคริสต์ศาสนา ไปจนถึงวาทกรรมความ ‘ผิดธรรมชาติ’ ที่กลัวว่าจะกลายเป็นต้นแบบให้แก่ผู้อื่นกระทำตนให้ออกจากลู่ทางของขนบธรรมเนียมเดิม ด้วยสาเหตุนี้จึงทำให้เกย์และเพศอื่นๆ ที่ไม่อยู่ในขนบธรรมเนียมเดิมของสังคมถูกกีดกันออกจากตำแหน่งหน้าที่ที่ถูกมองว่ามีเกียรติ อย่างหมอ พยาบาล นักกฎหมาย กองทัพ รวมไปถึงครูในระบบการศึกษาอีกด้วย

เพราะความเหลื่อมล้ำทางเพศที่รุนแรง หน้าที่ของโรงเรียนจึงสำคัญ

ในทุกๆ 2 ปี The Massachusetts Department of Education จะทำแบบสำรวจพฤติกรรมเสี่ยงของเยาวชน (The National Youth Risk Behavior Survey) ออกมา โดยแบบสำรวจในปี 2003 พบว่านักเรียนสหรัฐที่เป็นเพศ LGBT จะมีโอกาส 5 เท่า ในการพยายามฆ่าตัวตายมากกว่านักเรียนที่เป็นเพศชายหรือหญิงในปี 2002 และที่น่าตกใจมากขึ้นคือ มีความพยายามในการโดดเรียนหรือหลีกเลี่ยงการไปโรงเรียน เนื่องจากรู้สึกไม่ปลอดภัยมากกว่านักเรียนเพศชายหรือหญิงถึง 3 เท่าตัว ปัญหาในระบบการศึกษาที่กีดกันคนออกจากการแสวงหาความรู้ด้วยสาเหตุทางเพศนั้น จึงเป็นเรื่องหนักหนาที่นักการศึกษาทุกภาคส่วนควรเอาใจใส่ให้มากขึ้น

จากงานศึกษาของ มาราลี เมย์เบอร์รี (Maralee Mayberry, 2006) ภายใต้ชื่องาน School Reform Efforts for Lesbian, Gay, Bisexual and Transgendered Students กล่าวว่า หลายโรงเรียนเลือกที่จะไม่รับรู้การมีตัวตนของนักเรียนที่ไม่ใช่เพศทวิลักษณ์ โดยการไม่สนใจปัญหาสภาพแวดล้อมที่เป็นอันตรายต่อนักเรียนเพศต่างๆ หรือในบางกรณีที่เลวร้ายกว่านั้น บางโรงเรียนมีพนักงานของโรงเรียนที่ทำหน้าที่เหมือนเป็น ‘Policing Gender Behavior’ หรือการที่เจ้าหน้าที่ในโรงเรียนสนับสนุนให้นักเรียนพัฒนาพฤติกรรมทางเพศให้ ‘เหมาะสม’ ตามบทบาททางสังคมและขนบแบบเก่า เช่น ในทีมนักกีฬาของโรงเรียนจะกีดกันคนที่ไม่ประพฤติตนตามเพศแบบที่กลุ่มยึดถือ เป็นต้น

วิธีแก้ปัญหาดังกล่าว เมย์เบอร์รีระบุเอาไว้เพิ่มเติมว่า ต้องเพิ่มแรงสนับสนุนให้โรงเรียนดำเนินมาตรการที่ไม่ใช่การแก้ไขปัญหาเพียงบางจุด แต่ต้องเปลี่ยนทั้งระบบนิเวศของการเรียน (entire ecosystem of the school) เพื่อความยั่งยืนในการลดความรุนแรงของปัญหา การแก้ปัญหาในลักษณะนี้จำเป็นต้องใช้กระบวนการที่เป็นระบบ ตั้งแต่กระบวนการรับครูคนใหม่ ไปจนถึงการนำครูคนเก่าออกไป จุดมุ่งหมายคือการสร้างวัฒนธรรมใหม่ในโรงเรียนที่ยึดถือความยุติธรรมเป็นหลัก ซึ่งสอดคล้องไปในแนวทางเดียวกันกับข้อเสนอของ แมทธิว แอล. อูล์เล็ทท์ (Mathew L. Ouellett, 1996) จากงานชื่อ Systemic Pathways for Social Transformation: School Change, Multicultural Organization Development, Multicultural Education and LGBT Youth ที่ระบุว่า การจะเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมของโรงเรียนให้ก้าวข้ามระบบการศึกษาที่ไม่มีการกดทับเรื่องเพศได้นั้น ต้องอาศัยการปรับหลักสูตร กิจกรรมทางสังคม การเข้าถึงทรัพยากรทางการศึกษา กิจกรรมและการสนับสนุนที่นอกเหนือไปจากในหลักสูตรพื้นฐาน รวมถึงระบบการเสริมแรงด้วยรางวัลสำหรับพฤติกรรมในแง่บวก หรือกล่าวโดยสรุปอย่างง่ายได้ว่า เปลี่ยนแค่จุดเดียวหรือแค่ป้องกันกรณีเดียวไม่ได้ แต่จำเป็นต้องเปลี่ยนแปลงทั้งระบบในโรงเรียน

ดูเหมือนว่าระบบการศึกษาที่ถึงแม้จะมีความเป็นสมัยใหม่ขึ้นมากกว่ายุคที่ผ่านมา แต่กลับกลายเป็นว่าการสร้างค่านิยมแบบปัจเจกจากระบบการศึกษาจะยิ่งทำให้ปัญหาความเหลื่อมล้ำที่ไม่สามารถทำให้เพศหญิงมีสถานะทางสังคมเท่ากับเพศชาย หรือการกีดกันกลุ่มเพศ LGBT และ Queer ออกไปนั้นไม่ถูกมองเห็น ขณะเดียวกัน หลังจากกระแสสังคมกำลังให้ความสนใจไปที่การฟื้นฟูศักยภาพทางการเรียนของนักเรียนในช่วงหลังการแพร่ระบาดของไวรัส COVID-19 แต่ปัญหาที่มีขนาดใหญ่พอกัน อย่างระบบการศึกษาที่ส่งเสริมให้เกิดการผลิตซ้ำความเหลื่อมล้ำทางเพศก็ยังคงถูกพูดถึงไม่มากนักในสังคม และยิ่งทำให้มีนักเรียนรวมไปถึงบุคลากรทางการศึกษาเป็นจำนวนมากต้องประสบปัญหาการถูกกีดกันออกจากระบบอย่างต่อเนื่อง ด้วยสาเหตุเพราะเพศภาวะของตนเอง

โรงเรียนจึงเป็นสถานที่ที่เหมาะสมในการเริ่มต้นปฏิรูประบบนิเวศของการเรียนรู้ ตั้งแต่ระดับบนถึงล่าง ให้มีความเป็นมิตรและเท่าเทียมกันทุกเพศมากยิ่งขึ้น ถึงแม้ว่าการปฏิรูปในระดับโรงเรียนจะไม่สามารถเปลี่ยนแปลงสภาพสังคมโดยรวมทั้งหมดได้ในทันที แต่ก็ถือว่าเป็นก้าวแรกที่นักการศึกษาควรให้ความสำคัญในการแก้ไขปัญหาความเหลื่อมล้ำในโลกยุคหลัง COVID-19 ที่นักเรียนและบุคลากรทางการศึกษาต้องตบเท้ากลับเข้าสู่ห้องเรียนอีกครั้ง

ที่มา:

• Jackman, M., & Muha, M. (1984). Education and intergroup attitudes: Moral enlightenment, superficial democratic commitment, or ideological refinement?. American Sociological Review, 49(6), 751-769. doi:10.2307/2095528
• Kane, E. (1995). Education and beliefs about gender inequality. social problems, 42(1), 74-90. doi:10.2307/3097006
• Newton, D., & Risch, S. (1981). Homosexuality and education: A review of the Issue. The High School Journal, 64(5), 191-202. Retrieved July 11, 2021, from http://www.jstor.org/stable/40365156
• Mayberry, M. (2006). School reform efforts for lesbian, gay, bisexual, and transgendered students. The Clearing House, 79(6), 262-264. Retrieved July 11, 2021, from http://www.jstor.org/stable/30182141
• Ouellett, M. 1996. Systemic pathways for social transformation: School change, multicultural organization development, multicul- tural education, and LGBT youth. Journal of Gay, Lesbian and Bisex- ual Identity 1 (4): 273.
•  Case Western Reserve University. Statistics. สืบค้นเมื่อ 12 กรกฎาคม 2564, จาก https://case.edu/lgbt/safe-zone/statistics

เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2021 The Guardian ได้นำเสนอข่าวสภาพปัญหาการศึกษาในประเทศเคนยา โดยเฉพาะในเขต Isiolo ที่มีเด็กผู้หญิงจำนวนมากกว่า 1,000 คน ประสบปัญหาการตั้งครรภ์ไม่พร้อม และถูกวัฒนธรรมกีดกันให้พวกเธอไม่สามารถเข้าถึงการศึกษาตามปกติได้เหมือนเด็กผู้ชาย

ปัญหาของการตั้งครรภ์ในเยาวชนและการไม่เห็นข้อดีของการไปเรียนในสถานศึกษานั้น เป็นเพราะวัฒนธรรมที่ฝังรากลึกมาอย่างยาวนานในเคนยา การแต่งงานก่อนวัยอันควรและปราศจากความยินยอมพร้อมใจเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นได้เสมอสำหรับเด็กผู้หญิงที่อายุน้อยกับผู้ชายที่อาจจะมีอายุมากกว่าคู่สมรสหลายเท่า 

ข้อมูลของสถาบัน Brookings ระบุเอาไว้ว่า เคนยามีผู้สำเร็จการศึกษาระดับประถมศึกษาเพียง 13 ล้านคนเท่านั้น และกว่าร้อยละ 55 ของผู้ที่ไม่สำเร็จการศึกษาระดับใดเลยเป็นประชากรเพศหญิง ซึ่งกำลังกลายเป็นปัญหาอย่างมาก

ความสำคัญในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวที่ผู้นำและนักการศึกษาทั่วโลกมองเห็นจากกรณีเคนยาคือ การทำให้สิทธิที่จะได้รับการศึกษานั้นเป็นสิทธิพื้นฐานที่เด็กทุกคนพึงมีตั้งแต่กำเนิด และแนวคิดดังกล่าวต้องเข้ามาแทนที่วัฒนธรรมเดิมที่ไม่เห็นความสำคัญของการศึกษา 

ด้วยแนวคิดนี้เองจึงส่งผลให้เคนยามีการจัดตั้งศูนย์ ‘Catchup’ ขึ้นมากว่า 26 ศูนย์ ใน Isiolo เพื่อให้เด็กผู้หญิงอายุ 10-19 ปีที่ประสบปัญหาไม่เคยได้รับการศึกษา หรือมีความจำเป็นต้องออกจากการเรียนกลางคัน มีโอกาสได้กลับมาเรียนรู้ เพิ่มทักษะการฟังพูดอ่านเขียน และได้รับการศึกษาขั้นพื้นฐาน ซึ่งปัจจุบันมีเด็กหญิงเข้าร่วมโครงการใน Isiolo ทั้งหมด 1,034 คน และอีกกว่า 4,000 คนในเมือง Garissa, Kilifi, Migori และ Kisumu

การพัฒนาทักษะพื้นฐานให้กับเด็กและเยาวชนเคนยา มีผลสำคัญอย่างมากต่อการผลักดันให้เด็กสามารถกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาและตลาดแรงงาน ปัจจุบันการพยายามต่อสู้กับวัฒนธรรมเก่าในเคนยาด้วยโครงการนี้ยังคงดำเนินอยู่ และน่าจับตามองถึงผลลัพธ์ที่จะเกิดขึ้นในระยะยาวต่อไป 

ที่มา:

• https://www.theguardian.com/global-development/2021/jul/27/self-esteem-was-so-low-look-at-them-now-the-scheme-getting-kenyas-girls-back-to-school
• https://www.brookings.edu/blog/future-development/2020/05/28/learning-in-east-africa-where-are-children-advancing/

การขาดแคลนครูเป็นความท้าทายอย่างหนึ่งของผู้กำกับการในเขตพื้นที่การศึกษาต่างๆ โดย Frontline Education ซึ่งเป็นองค์กรจัดหาและอบรมนักการศึกษา ได้ทำการสำรวจโรงเรียนกว่า 1,200 แห่ง พบว่า โรงเรียนในเมืองมีอัตราขาดแคลนครู 75 เปอร์เซ็นต์ ส่วนในชนบทและชานเมืองขาดแคลนครู 65 และ 60 เปอร์เซ็นต์ตามลำดับ สตีเฟน รอเบลสกี (Steven Wrobleski) เผยว่า โรงเรียน Lasalle Peru Township High School ซึ่งอยู่ทางตอนใต้ของชิคาโก มีอัตราการเข้าสมัครตำแหน่งครูน้อยลงมาก โดยเฉพาะวิชาฟิสิกส์ เคมี ในขณะที่โรงเรียนกำลังจะเปิดภาคการศึกษาในเดือนสิงหาคม 2021 ครูที่มีอยู่อาจจะต้องรับภาระในการสอนมากขึ้น อีกทั้งครูหลายคนก็อาจจะใกล้เกษียณแล้ว 

ปัจจัยที่ทำให้เกิดปัญหาดังกล่าวมีหลายประการ เช่น ผู้สมัครเป็นครูมีคุณสมบัติไม่เพียงพอ หรือจำนวนผู้จบการศึกษาครูมีน้อยลง แต่ปัจจัยสำคัญอย่างหนึ่งคือ การที่อาชีพครูมีเงินเดือนและสวัสดิการน้อยกว่าอาชีพอื่นๆ สิ่งนี้เป็นผลสืบเนื่องจากความเหลื่อมล้ำระหว่างรัฐต่างๆ ในสหรัฐอเมริกาที่ทำให้หลายโรงเรียนขาดงบประมาณการศึกษา แต่ละโรงเรียนทั่วประเทศได้รับงบประมาณสนับสนุนจากรัฐบาลกลางเพียง 8 เปอร์เซ็นต์ และวิธีการหารายได้ของแต่ละโรงเรียนก็แตกต่างกันไป ทำให้มีงบประมาณไม่เท่ากัน 

ศูนย์กฎหมายการศึกษาชี้ว่า รัฐควรจัดสรรงบประมาณการศึกษาให้มากขึ้นสำหรับเขตที่มีรายได้น้อย เพื่อให้มีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาเทียบเท่ากับเขตที่มีรายได้สูง ซึ่งนั่นอาจหมายรวมถึงการมีงบประมาณจ้างครูที่มีคุณภาพด้วย บางโรงเรียนในรัฐอิลลินอยส์อาจเลือกจ้างครูจากต่างประเทศเพิ่ม ผ่านโครงการ International Teacher Program เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้วัฒนธรรมให้กับนักเรียน 

ถึงแม้ว่าการเรียนทางไกลจะช่วยทดแทนปัญหาการขาดแคลนครูในพื้นที่ห่างไกลได้ แต่สาเหตุหนึ่งที่ทำให้คนสนใจเข้ามาเป็นครูน้อยลงในช่วงวิกฤติ เพราะไม่มีใครอยากเป็นครูเพื่อสอนผ่านหน้าจอคอมพิวเตอร์แทนที่จะได้พบกับนักเรียนจริงๆ อีกทั้งโควิด-19 ยังทำให้รัฐต้องใช้งบประมาณไปกับการแก้ปัญหาโรคระบาด มากกว่าการอุดช่องว่างความเหลื่อมล้ำที่มีอยู่เดิม ทำให้โรงเรียนในเขตที่มีรายได้น้อยได้รับผลกระทบหนักยิ่งขึ้น

ด้วยเหตุนี้ แม้เทคโนโลยีจะเติบโตและก้าวไกล แต่การเรียนออนไลน์ก็ยังคงไม่สามารถแทนที่การเรียนการสอนในห้องเรียนแบบปกติได้ โดยเฉพาะความสัมพันธ์ระหว่างครูกับนักเรียนที่ขาดหายไป

อ้างอิง:

• Illinois schools struggle to fill teaching vacancies. 1 district hires international teachers to meet the needs
• The future of virtual teaching is all about school funding

รายงานจากสำนักข่าว BBC ระบุว่า นักศึกษากว่า 5,000 ชีวิต ร่วมลงชื่อในคำร้องประท้วงในการนำวิธีการเรียนออนไลน์มาใช้อย่างถาวรโดยไม่มีการลดค่าเล่าเรียนให้แตกต่างจากหลักสูตรปกติ ซึ่งการเรียนในลักษณะออนไลน์แบบ Blended Learning Approach นี้เองถูกนำมาใช้ในระหว่างการระบาดของไวรัส COVID-19 แต่ภายหลังสถานการณ์ในสหราชอาณาจักรเริ่มดีขึ้นจากการฉีดวัคซีนที่แพร่หลาย หลักสูตรนี้ก็ไม่ได้ถูกยกเลิกไป โดยมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ระบุว่าการเรียนในรูปแบบใหม่นี้จะถูกนำมาใช้ตลอดภาคเรียนฤดูใบไม้ร่วง 

การลงชื่อประท้วงดังกล่าวเริ่มต้นขึ้นเมื่อกลุ่มนักศึกษาหลายส่วนมองว่าการเรียนออนไลน์จะทำให้พวกเขาไม่ได้รับประสบการณ์เทียบเท่ากับที่เรียนในห้องเรียนของมหาวิทยาลัย โดยเฉพาะการเรียนรู้ในชั้นเรียนที่จะถูกบีบให้กลายเป็นชั้นเรียนที่ไม่สามารถมีส่วนร่วม (non-interactive) ได้มากเพียงพอเท่ากับการเรียนแบบพบหน้า และ เป็นเพียงการฟังวิดีโอการบรรยายประกอบกับอ่านหนังสือค้นคว้าด้วยตนเองเพียงเท่านั้น เมื่อสถานการณ์กำลังจะมีแนวโน้มเป็นไปในลักษณะนี้ ประกอบกับการที่ต้องจ่ายค่าเล่าเรียนในราคาเท่าเดิมหรือไม่มีการลดหย่อนใดที่แตกต่างไปจากการเรียนปกติ จึงถูกมองว่าไม่มีความเป็นธรรมในสายตาของนักศึกษาทั้ง 5,000 คนที่ออกมาคัดค้าน

ข้อครหาในประเด็นดังกล่าวยังรวมไปถึงความกังวลเรื่องการจัดการความเครียดของนักศึกษาที่เพิ่มมากขึ้น ซึ่งทางมหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ก็ไม่ได้ให้การช่วยเหลืออย่างทั่วถึงอย่างที่เคยเป็นมาในช่วงก่อนการแพร่ระบาดของไวรัส COVID-19 

อย่างไรก็ตาม มหาวิทยาลัยแมนเชสเตอร์ได้ออกแถลงการณ์เกี่ยวกับประเด็นการเรียนแบบ Blended Learning Approach ที่จะถูกนำมาใช้อย่างถาวรต่อไปในวันที่ 5 กรกฎาคม 2564 ว่า การเรียนในลักษณะดังกล่าวจะไม่ใช่การบรรยายเพียงอย่างเดียว แต่จะเป็นการเสริมการบรรยาย การสัมมนา แล็บ และเวิร์คช็อปด้วยทรัพยากรออนไลน์ โดยมีพื้นฐานอยู่บนการเรียนรู้ด้วยตนเอง ซึ่งแตกต่างเป็นอย่างมากจากการเรียนออนไลน์แบบที่จัดทำในช่วงระหว่างการแพร่ระบาดครั้งใหญ่ที่ผ่านมา

การออกแถลงการณ์ดังกล่าวยังปฏิเสธข้อครหาว่า มหาวิทยาลัยมุ่งหวังปัจจัยด้านค่าใช้จ่ายเป็นสำคัญในการผลักดันการเรียนรูปแบบดังกล่าว โดยกล่าวย้ำว่าการเรียนรูปแบบใหม่ที่กำลังจะจัดให้เกิดขึ้นนี้ ทางมหาวิทยาลัยจำเป็นต้องเพิ่มค่าใช้จ่ายมากขึ้นในการจ้างบุคลากรมากขึ้นกว่าปกติ เพื่อสนับสนุนการสร้างห้องเรียนแบบใหม่ที่พร้อมรับมือกับเหตุการณ์ไม่คาดฝันขึ้นอีกในอนาคต

ที่มา:

• University of Manchester remote learning plan criticised by students
• Blended, flexible learning – what it means, for you

จากการรายงานของสหพันธ์พิทักษ์เด็ก (Save the Children) ในปี 2019-2020 ก่อนมีการแพร่ระบาดโควิด-19 พบว่า 31 เปอร์เซ็นต์ของเด็กในเวลส์มีฐานะยากจน เทียบกับอังกฤษที่มี 30 เปอร์เซ็นต์ ส่วนสก็อตแลนด์และไอร์แลนด์เหนือ อยู่ที่ 24 เปอร์เซ็นต์ 

แม้ว่าแผนการยุติความยากจนของเด็กที่รัฐบาลขีดเส้นไว้ภายในปี 2020 จะถูกยกระดับความสำคัญขึ้นมา ทว่าตัวเลขความยากจนกลับไม่ลดลง เนื่องจากผลกระทบของโควิด-19 

กล่าวคือ ก่อนเกิดการระบาด เด็กในประเทศเวลส์กว่า 200,000 คน มีฐานะยากจน และประชากรส่วนใหญ่ของประเทศมีรายได้ต่ำ ดังนั้นเมื่อรายได้ที่มีน้อยอยู่แล้ว ประกอบกับสถานการณ์ที่ไม่คาดคิดเช่นนี้เกิดขึ้น ทำให้รายได้ของพวกเขายิ่งลดลง จนประสบกับปัญหาหนี้สินตามมา การเข้าถึงปัจจัยพื้นฐานอย่างเสื้อผ้า เครื่องทำความร้อน และอาหาร จึงเป็นเรื่องที่ยากลำบากเพิ่มขึ้นอีกเท่าตัว

เมื่อแต่ละครอบครัวมีภาระค่าใช้จ่ายรุมเร้า และยากลำบากในการซื้อหาอาหารได้อย่างเพียงพอ แต่หากโรงเรียนมี ‘อาหารฟรี’ ให้แก่เด็กก็จะช่วยต่อชีวิตในระบบการศึกษาของเด็กเปราะบางในเวลส์ได้เป็นอย่างดี

ด้วยเหตุนี้กระแสการรณรงค์ให้มีมื้ออาหารฟรีเพื่อลดภาระค่าใช้จ่ายของผู้ปกครองจึงเกิดขึ้นอย่างกว้างขวางในเวลส์ อย่างแคมเปญที่กระตุ้นให้รัฐบาลออกมาให้การสนับสนุน โดยนักฟุตบอลสโมสรแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด อย่าง มาร์คัส แรชฟอร์ด (Marcus Rashford) ที่ต้องการเห็นเด็กทุกคนได้รับอาหารฟรีแม้จะอยู่ในช่วงปิดเทอม และเด็กไม่ได้ไปโรงเรียนเนื่องจากการล็อคดาวน์

“ไม่ควรมีเด็กคนไหนในปี 2020 ต้องนั่งในห้องเรียนพร้อมกับความกังวลว่าช่วงวันปิดเทอมจะมีอาหารกินไหม เพราะการระบาดของโรคที่ทำให้พ่อแม่ของพวกเขาต้องตกงาน สุขภาพร่างกายไม่แข็งแรง หรือในบางกรณีต้องเสียชีวิต” เขากล่าว

นอกจากนี้ยังมีการเรียกร้องของ อดัม โยฮันส์ (Adam Johannes) สมาชิกผู้ก่อตั้งและผู้ประสานงานสภาประชาชนคาร์ดิฟฟ์ (The Cardiff People’s Assembly) ที่ออกมาต่อต้านปัญหาความยากจน และเรียกร้องให้รัฐบาลเพิ่มมาตรการอาหารฟรีให้แก่เด็ก

แม้เวลส์จะมีนโยบายมื้ออาหารเช้าให้เด็กฟรี แต่ด้วยความยากจนของประชากร ประกอบกับโควิดที่ทำให้เกิดวิกฤติความยากจนเพิ่มขึ้น ทำให้การเรียกร้องให้มีมื้ออาหารกลางวันฟรีเป็นสิ่งที่โยฮันส์เห็นว่ารัฐควรสนับสนุนเพิ่มเติม

“ประชากรเวลส์ค่อนข้างยากจน บางคนทำงานพาร์ทไทม์ เป็นคนดูแลผู้ชรา หรือบางคนมีรายได้ต่ำมาก ดังนั้นพวกเขาจึงต้องการการช่วยเหลือ” เขาพูด

ดังนั้นสำหรับโยฮันส์แล้ว การที่พ่อแม่ของเด็กได้รับการช่วยเหลือเรื่องภาระค่าใช้จ่ายในยามวิกฤติ จะทำให้เด็กหลายคนเข้าถึงอาหารและการศึกษาได้ เพราะเมื่อเด็กมีสุขภาพร่างกายที่สมบูรณ์ แข็งแรง เด็กจะมีสมาธิในการเรียนมากขึ้น ทำให้ผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาเพิ่มมากขึ้นด้วยเช่นกัน

เพราะอาหารคือพลังขับเคลื่อนการเรียนรู้

จากการรณรงค์และสร้างแคมเปญมากมาย ทำให้รัฐบาลเวลส์ตระหนักถึงความสำคัญต่อเรื่องนี้มากขึ้น โดยในเดือนเมษายน 2020 รัฐบาลได้จัดสรรงบถึง 33 ล้านปอนด์ (ประมาณ 1,460 ล้านบาท) และต่อมาได้เพิ่มทุนอีก 23 ล้านปอนด์ (ประมาณ 1,017 ล้านบาท) รวมทั้งสิ้นเกือบ 60 ล้านปอนด์ เพื่อสนับสนุนอาหารโรงเรียนฟรี ทั้งในรูปแบบของเงินสด บัตรกำนัล (voucher) และกล่องอาหาร

ทั้งนี้ สมาคมรัฐบาลท้องถิ่นเวลส์จะเป็นผู้จัดสรรงบประมาณเหล่านี้ด้วยตัวเอง เพราะใกล้ชิดประชาชนคนท้องที่ และรู้ปัญหาความต้องการของคนในพื้นที่ได้ดีที่สุด 

จากรายงานของสำนักงานข่าว WalesOnline ในวันที่ 28 มิถุนายน 2020 ระบุว่า ตัวเลขของเด็กที่ได้รับอาหารโรงเรียนฟรีมีเพิ่มมากขึ้น โดยในช่วงเดือนมกราคม 2020 ถึงมกราคม 2021 จากเดิมมีเด็กจำนวน 19,000 คน มีสิทธิได้รับอาหารโรงเรียนฟรี เพิ่มเป็น 105,000 คน จากเด็กทั้งหมด 468,000 หรือเฉลี่ยเป็น 22.4 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งกล่าวได้ว่า มากกว่า 1 ใน 5 ของเด็กทั้งหมดในเวลส์ได้รับอาหารโรงเรียนฟรีเพิ่มขึ้น 

นอกจากนี้ ข้อมูลจากการสำรวจสำมะโนประชากรของโรงเรียน หรือ The Pupil Level Annual School Census (PLASC) แสดงผลว่า นักเรียน 85,731 คน หรือ 18.3 เปอร์เซ็นต์ของเด็กในโรงเรียนทั้งหมด เข้าถึงอาหารโรงเรียนฟรีในเดือนมกราคม 2020 ซึ่งเป็นช่วงก่อนการแพร่ระบาดโควิด และในเดือนมิถุนายน 2020 พบว่ามีเด็กที่ได้รับสิทธิเข้าถึงอาหารโรงเรียนฟรีเพิ่มขึ้นเป็น 91,700 หรือ 13 เปอร์เซ็นต์ของเด็กในโรงเรียนทั้งหมด ในช่วงที่มีการระบาดของโควิด 

และหากย้อนดูในปี 2002-2003 นักเรียนที่มีสิทธิได้รับอาหารฟรี มีจำนวนคงที่อยู่ที่ 87,022 คน และลดลงเหลือ 74,568 คน ในปี 2017-2018 ก่อนที่จะเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ ในช่วงสิ้นปี 2020 หลังจากรัฐมีการเพิ่มเงินสนับสนุนและมีแนวโน้มเพิ่มขึ้นอีกด้วย 

โดยตัวอย่างเมืองคาร์ดิฟฟ์ (Cardiff) ที่ในปี 2021 มี 28.3 เปอร์เซ็นต์ หรือเด็ก 14,602 คนได้รับอาหารฟรี ซึ่งถือว่าเพิ่มขึ้นเมื่อเทียบกับการสำรวจของสหพันธ์พิทักษ์เด็ก ในปี 2012 ที่มีเด็ก 21 เปอร์เซ็นต์ หรือ 10,337 คน ได้รับอาหารโรงเรียนฟรี 

เช่นเดียวกับเมืองฟลินท์เชอร์ (Flintshire) ที่ในปี 2021 มีเด็ก 21.82 เปอร์เซ็นต์ ได้รับอาหารโรงเรียนฟรี โดยเทียบกับผลการสำรวจของสหพันธ์พิทักษ์เด็กในปี 2012 ที่มีเด็กเพียง 13 เปอร์เซ็นต์เท่านั้นที่มีสิทธิได้รับอาหารโรงเรียนฟรี

จากตัวเลขเหล่านี้ กล่าวได้ว่าการสนับสนุนทุนจากรัฐบาลเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เด็กเปราะบาง หรือเด็กยากจน ยังคงสามารถเข้าถึงระบบการศึกษา และไม่ตกขอบจากการศึกษาได้ เนื่องจากพ่อแม่บางคนที่ยากจน เมื่อเผชิญกับปัญหาโรคระบาดเช่นนี้ ทำให้มีภาระค่าใช้จ่ายมากขึ้น ดังนั้นการช่วยเหลือจากภาครัฐจึงเป็นสิ่งสำคัญอย่างมาก

เช่นเดียวกับคำพูดของ ศาสตราจารย์แซลลี ฮอลแลนด์ (Professor Sally Holland) กรรมาธิการเด็กแห่งเวลส์ (Children’s Commissioner for Wales) ที่กล่าวว่า “ความยากลำบากทางการเงินที่ครอบครัวบางครอบครัวต้องเผชิญจากการระบาดของโควิด-19 ได้เพิ่มความท้าทายอย่างมากต่อมาตรการต่างๆ ของรัฐที่จะต้องให้ความสำคัญมากขึ้น ในการบรรเทาความยากจนในกลุ่มเด็กเปราะบาง”

ที่มา:

• More than one in five pupils in Wales receiving free school meals as thousands more became eligible during the pandemic
• Wales ‘has highest child poverty rates in UK’ says Save The Children
• Marcus Rashford MBE backs Welsh Government decision to ensure free school meal provisions for every school holiday until Easter 2021
• Child Poverty Snapshots The local picture in Wales

รัฐบาลอังกฤษจะแจกจ่ายงบจำนวน 430 ล้านปอนด์ ไปยังประเทศยากจนที่สุด 90 ประเทศ เป็นเวลา 5 ปี ผ่านพันธมิตรทางการศึกษาทั่วโลก

ท่ามกลางการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 โรงเรียนจำนวนมากในประเทศยากจนต้องหยุดการเรียนการสอน โดยมีปัจจัยหนึ่งเนื่องจากเด็กนักเรียนจำนวนมากไม่สามารถเรียนได้ เพราะขาดอุปกรณ์ที่จะอำนวย 

ลำพังเพียงแค่การเรียนตามปกติก็เป็นเรื่องยากมากแล้ว การเรียนออนไลน์จึงเป็นเรื่องที่แทบเป็นไปไม่ได้สำหรับเด็กในประเทศเหล่านี้ ตัวอย่างเช่น เด็กในประเทศมาลาวี ต้องเดินเท้าทุกเช้าเป็นระยะทางกว่า 5-6 กิโลเมตร เพื่อไปโรงเรียน

การหยุดการเรียนการสอนในประเทศยากจนเหล่านี้ ก่อให้เกิดอีกความเสี่ยงสำคัญหนึ่งตามมา คือ เมื่อพ้นจากวิกฤติและกลับเข้าสู่สภาวะปกติแล้ว เด็กจำนวนมาก โดยเฉพาะเด็กผู้หญิง อาจไม่ได้กลับเข้าเรียนตามระบบดังที่เป็นอยู่เดิม 

เด็กผู้หญิงในประเทศยากจน ต้องเผชิญปัญหารุนแรงและซับซ้อนกว่าเด็กผู้ชายอยู่ไม่น้อย ไม่ว่าจะปัญหาจากการแต่งงานเร็ว การกดขี่ทางเพศ หรือการตั้งครรภ์ตั้งแต่อายุยังน้อย ซึ่งล้วนแล้วแต่เพิ่มความเสี่ยงที่จะทำให้พวกเธอไม่สามารถกลับไปเรียนตามปกติได้ โดยในหลายกรณีเด็กผู้หญิงเหล่านี้ก็ไม่เคยได้กลับไปเรียนตามระบบอีกเลย นี่นับเป็นความซ้ำซ้อนระหว่างความเหลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจและความเหลื่อมล้ำทางเพศอย่างชัดเจน

ฐานะทางเศรษฐกิจเป็นปัญหาหลักที่บีบให้เด็กผู้หญิงต้องออกจากระบบการศึกษาหรือซ้ำร้ายกว่านั้น ยังทำให้พวกเธอไม่เคยเข้ารับการศึกษาเลยด้วยซ้ำ เช่น The UK Bangladesh Education Trust (UKBET) องค์กรที่ทำงานเกี่ยวกับการค้าแรงงานเด็กในครัวเรือน ให้ข้อมูลว่า ในประเทศบังกลาเทศ เด็กผู้หญิง 9 ขวบ ต้องทำงานเป็นคนรับใช้เพื่อช่วยหารายได้เพิ่มให้กับครอบครัว โดยเธอไม่เคยเข้ารับการศึกษาตามระบบเลยอย่างสิ้นเชิง

การสร้างความเสมอภาคทางการศึกษาแก่เด็กหญิงเหล่านี้ จะเป็นทั้งกลไกที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา สาธารณสุข และสร้างความมั่นคงให้แก่ประเทศ ตลอดจนเป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้ประเทศยากจนทั้งหลาย สามารถหลุดพ้นจากกับดักความยากจนได้

“การสนับสนุนเด็กผู้หญิงให้ได้รับการศึกษาที่มีคุณภาพเป็นเวลา 12 ปี เป็นหนึ่งในการลงทุนที่ฉลาดที่สุดที่พวกเราสามารถทำได้ในขณะที่โลกกำลังฟื้นตัวจากโควิด-19 ไม่เช่นนั้นพวกเราจะต้องเสี่ยงกับการสร้างคนในยุคสมัยที่หลายชีวิตต้องสูญหายไปกับโรคระบาด (lost pandemic generation)”

ที่มา:

• Girls’ education ‘smartest’ post-Covid investment, says PM
• PM pledges £430m for girls missing education amid aid row
• Boris Johnson says girls’ education key to ending poverty
• Boris Johnson gets angry about girls’ education

ประเทศเคนยาเป็นประเทศหนึ่งในแอฟริกาที่ประสบปัญหาวัยรุ่นตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรในอัตราที่สูง โดยมีการสำรวจในจังหวัดแห่งหนึ่งของเคนยาซึ่งมีสถิติระบุว่า วัยรุ่นหญิงอายุระหว่าง 15-19 ปี จากกลุ่มตัวอย่าง 1,840 คน มีจำนวน 60.3 เปอร์เซ็นต์ที่มีประสบการณ์การมีเพศสัมพันธ์ และในจำนวนนี้มี 42 เปอร์เซ็นต์ที่ตั้งครรภ์ ซึ่งส่วนใหญ่เป็นการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ แน่นอนว่าการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ส่งผลทั้งสุขภาพกาย สุขภาพจิต และการดำรงชีวิตในสังคม

จากการสำรวจความคิดเห็นของวัยรุ่นหญิงเหล่านั้น พบว่า สาเหตุหลักมาจากการขาดความรู้ความเข้าใจเรื่องเพศที่ถูกต้อง ต่อมา เมื่อเคนยาได้พยายามพัฒนาโปรแกรมการเรียนการสอนเพศศึกษาให้เข้าถึงนักเรียนในโรงเรียนต่างๆ ในเขตเมือง ปรากฏว่าช่วยลดอัตราการตั้งครรภ์ไม่พึงประสงค์ในวัยรุ่นได้ถึง 66 เปอร์เซ็นต์ อย่างไรก็ตาม วัยรุ่นที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชนบทที่เข้าไม่ถึงความรู้เรื่องเพศศึกษาก็ยังคงมีความเสี่ยงอยู่ในระดับสูง 

นอกจากปัจจัยด้านการศึกษาแล้ว สภาพสังคมก็มีส่วนอย่างมากต่อการเรียนรู้เรื่องเพศอย่างถูกต้อง ไม่ว่าจะเป็นทัศนคติของคนในสังคม หรืออิทธิพลจากศาสนา กรณีหนึ่งที่สะท้อนปัญหาการเข้าถึงเพศศึกษาคือการที่ เซยูม อันโตนิโอส (Seyoum Antonios) บุคคลที่มีชื่อเสียงในประเทศเอธิโอเปียและเป็นผู้อำนวยการองค์กรอนุรักษนิยมคริสเตียน แสดงความคิดเห็นต่อต้านการเรียนการสอนหลักสูตร Comprehensive Sexuality Education (CSE) ในโรงเรียน เพราะเกรงว่าจะมีการสอนให้นักเรียนเห็นว่าการรักเพศเดียวกันและการทำแท้งเป็นเรื่องปกติ ซึ่งเป็นสิ่งที่ขัดกับหลักคำสอนทางศาสนา ปรากฏว่ามีคนเห็นด้วยจำนวนมากและอาจนำมาสู่การปิดกั้นไม่ให้นักเรียนเข้าถึงเพศศึกษาตามมา 

กรณีดังกล่าวทำให้นักวิจัยมีความกังวลอย่างมากถึงผลกระทบที่จะเกิดขึ้น เนื่องจากเอธิโอเปียมีประชากรมากเป็นอันดับ 2 ของแอฟริกา และอายุเฉลี่ยของประชากรอยู่ที่ 19.5 ปี ซึ่งส่วนใหญ่เป็นวัยที่ควรเข้าถึงเพศศึกษาอย่างถูกต้อง และเอธิโอเปียยังคงมีอัตราการตั้งครรภ์ก่อนวัยอันควรและอัตราการทำแท้งสูง เพราะประชาชนขาดความรู้ความเข้าใจที่ถูกต้อง

อันที่จริงแล้ว องค์การสหประชาชาติ (United Nations) มีความพยายามในการแก้ไขปัญหาดังกล่าวด้วยการสนับสนุนการศึกษาที่เน้นวิทยาศาสตร์เป็นพื้นฐาน และปรับให้เข้ากับบริบทของประเทศ เช่นเดียวกับองค์การยูเนสโก (UNESCO) เองก็พยายามสนับสนุนรัฐบาลของประเทศต่างๆ ในแอฟริกา ให้มีการพัฒนานโยบายเสริมสร้างการศึกษาด้านสุขภาพโดยให้ชุมชนมีส่วนร่วม แต่กลับถูกต่อต้านจากในบางสังคม 

โจแอนนา เฮรัท (Joanna Herat) ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพและการศึกษาของยูเนสโก แสดงความเห็นว่า “การเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพเป็นสิทธิมนุษยชนของทุกคน และหลักสูตร CSE ก็เป็นส่วนสำคัญ แต่อาจมีความละเอียดอ่อนในบางภูมิภาค และคนบางกลุ่มที่ให้ข้อมูลผิด เนื่องจากความกลัวและข้อกังวล”

การส่งเสริมให้เด็กและเยาวชนเข้าถึงการศึกษาที่มีคุณภาพ รวมถึงจัดหลักสูตรเพศศึกษาที่ถูกต้อง จึงเป็นสิ่งสำคัญที่จะช่วยลดปัญหาในประเด็นทางเพศและพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชากร ซึ่งถือเป็นปัจจัยหนึ่งที่ช่วยลดความเหลื่อมล้ำทางสังคมได้

ที่มา:

• Sex education ignites online culture clash in Ethiopia
• Tricked and uninformed: Why so many young girls in Kenya are getting pregnant

แม้ว่าอิตาลีจะคลายล็อคดาวน์ไปเมื่อวันที่ 26 เมษายน 2021 จากการระบาดระลอกที่ 3 แต่การล็อคดาวน์ก่อนหน้านี้ในช่วง 10 มีนาคม ถึง 3 พฤษภาคม 2020 ในระลอกแรก ส่งผลให้เด็กอิตาลีต้องขาดเรียนไปกว่า 2 เดือน และต้องหยุดต่อในเดือนกันยายน 2020 เนื่องจากคาบเกี่ยวช่วงปิดเทอม 

จากการสำรวจเรื่อง การเรียนรู้ระยะไกล (learning at a distance) ขององค์การทุนเพื่อเด็กแห่งสหประชาชาติ (Unicef) พบว่า การขาดเรียนเป็นระยะเวลานานของเด็กอิตาลี ทำให้เด็กขาดเรียนไปทั้งหมด 65 วัน ซึ่งถือว่าสูงมากเมื่อเทียบกับเด็กในประเทศพัฒนาแล้วทั่วโลก ที่เด็กขาดเรียนโดยเฉลี่ยเพียง 27 วันเท่านั้น

ผลพวงจากการล็อคดาวน์ประกอบกับระยะเวลาปิดเทอม ทำให้เด็กอิตาลีต้องประสบปัญหาขาดการเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง อีกทั้งเด็กหลายคนยังขาดแคลนอุปกรณ์ดิจิทัลและอินเทอร์เน็ตที่เป็นปัจจัยสำคัญในการเรียนอีกด้วย

เด็ก 1 ใน 3 ไม่มีอุปกรณ์ดิจิทัลและอินเทอร์เน็ต

เมื่อเกิดโรคระบาด เด็กทุกคนไม่สามารถไปโรงเรียนได้ ดังนั้นการเรียนการสอนจึงอยู่ในรูปแบบของการเรียนทางไกล หรือเรียกง่ายๆ ว่าเรียนออนไลน์ 

จากการประเมินของสถาบันสถิติแห่งชาติของอิตาลี (The Italian National Institute of Statistic: ISTAT) พบว่า เด็กอิตาลีประมาณ 3 ล้านคน หรือ 1 ใน 3 ของเด็กทั้งหมด ไม่สามารถเข้าถึงการเรียนรู้แบบออนไลน์ได้ เนื่องจากขาดอุปกรณ์การเรียนที่สำคัญอย่างคอมพิวเตอร์ แท็บเล็ต และอินเทอร์เน็ต 

แม้กระทรวงการศึกษาของอิตาลีได้จัดสรรงบประมาณถึง 85 ล้านยูโร เพื่อสนับสนุนการเรียนแบบออนไลน์ โดย 70 ล้านยูโร จ่ายให้เด็กที่มีฐานะยากจนด้วยการซื้ออุปกรณ์ดิจิทัลและติดตั้งอินเทอร์เน็ต และ 10 ล้านยูโร ช่วยเหลือโรงเรียนในการสร้างแพลตฟอร์มการเรียนการสอนออนไลน์ และอีก 5 ล้านยูโร เพื่อฝึกครูให้เรียนรู้การใช้แพลตฟอร์มนั้นๆ

แต่การช่วยเหลือในครั้งนี้มี 46 เปอร์เซ็นต์ของครัวเรือนที่ได้รับการช่วยเหลือจากการซื้ออุปกรณ์ดิจิทัล และมีเพียง 1 ใน 4 ของครัวเรือนทั้งหมดที่ได้รับการติดตั้งอินเทอร์เน็ต

ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่ายังมีเด็กอีกจำนวนไม่น้อยที่ตกหล่นจากการช่วยเหลือในครั้งนี้ 

จากการสัมภาษณ์ผู้ปกครอง 1,028 ครัวเรือน ในงานวิจัยของ Unicef พบว่า 27 เปอร์เซ็นต์ของกลุ่มตัวอย่าง ไม่มีอุปกรณ์ดิจิทัลสำหรับการเรียนออนไลน์ที่เพียงพอต่อเด็กทุกคน กล่าวคือ เด็กที่อยู่ในครอบครัวใหญ่แม้จะมีอุปกรณ์ดิจิทัล แต่ก็มีเพียง 1 เครื่องเท่านั้น ทำให้เด็กในครอบครัวไม่สามารถเรียนได้ครบทุกคน ซึ่งสอดคล้องกับผลสำรวจของสหพันธ์พิทักษ์เด็กของอิตาลี (Save the Children Italy) ที่ว่า 28 เปอร์เซ็นต์ของเด็กอิตาลีในวัย 14-18 ปี อย่างน้อยจะมีเพื่อนร่วมห้อง 1 คน ที่ไม่ได้เข้าเรียนออนไลน์ตั้งแต่มีการล็อคดาวน์ เนื่องด้วยปัญหาขาดแคลนอุปกรณ์และการเข้าไม่ถึงอินเทอร์เน็ตที่เป็นเหตุผลหลัก 

เพราะความยากจน เด็กจึงต้องออกกลางคัน

จากรายงานของ Save the Children ในปี 2018 พบว่า 1 ใน 5 ของเด็กอิตาลี มีฐานะยากจนที่ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ทางตอนใต้ อย่างแคว้นซิซิเลียและการาเบรีย โดยมีอัตราความยากจนและการกีดกันทางสังคม (social exclusion) สูงถึง 56 และ 49 เปอร์เซ็นต์ตามลำดับ หากเทียบกับแคว้นทางตอนเหนืออย่าง เอมีเลีย-โรมัญญา และฟรียูลี-เวเน็ตเซียจูเลีย ที่มีเด็กยากจนและมีการกีดกันทางสังคมเพียง 13 เปอร์เซ็นต์เท่านั้น

ด้วยปัญหาความยากจนที่เป็นทุนเดิมของทางตอนใต้ในอิตาลี เมื่อประสบกับการแพร่ระบาดของโรคโควิด-19 ยิ่งเป็นสาเหตุให้เด็กหลายคนต้องหลุดจากการศึกษา หรือออกกลางคัน (dropout) และจากงานวิจัยเรื่องการเรียนทางไกลในช่วงโควิด-19 ทางตอนใต้ของอิตาลี (Distance Learning in the COVID-19 Era: Perceptions in Southern Italy) ที่เผยแพร่ในเดือนพฤศจิกายน 2020 พบว่า เด็กจำนวน 20 เปอร์เซ็นต์ ไม่มีอุปกรณ์สำหรับเรียนออนไลน์ ทั้งยังออกกลางคันอีกด้วย

เช่นเดียวกับ มาเรีย ลีออตตา (Maria Leotta) คุณครูจากเมืองคาตาเนีย แคว้นซิซิเลีย กล่าวว่า “มีเด็ก 7 คน ใน 19 คน ของเด็กเกรด 2 (อายุ 6 ขวบ) ที่ได้เข้าเรียนวิชาภาษาอิตาลีเท่านั้น มันเป็นแบบนี้มานานมาก และดูเหมือนจะแย่ลง เพราะห้องเรียนออนไลน์ของฉันมีเด็กแค่ 1 ใน 3 เท่านั้นที่เข้าเรียน อีกทั้งวิกฤติโควิดทำให้เห็นว่าโรงเรียนส่วนใหญ่ในปีที่ผ่านมามีตัวเลขเด็กออกกลางคันเพิ่มสูงขึ้นมากอีกด้วย” 

จากการแพร่ระบาดอย่างหนักของไวรัสในอิตาลีตอนใต้ ประกอบกับการมีประชากรยากจนสูง ทำให้ผู้ปกครองหลายคนต้องตกงาน และส่งผลให้เด็กต้องออกจากการศึกษา เนื่องด้วยเศรษฐกิจทางบ้านไม่เอื้ออำนวย 

ทั้งนี้ นโยบายล็อคดาวน์ของรัฐบาลอิตาลีทุกครั้งที่ผ่านมา ที่เลือกสั่งปิดโรงเรียน เพราะเห็นว่าพื้นที่ปิดอย่างในห้องเรียนเป็นพื้นที่เสี่ยงสูงที่ทำให้เกิดการแพร่ระบาดของไวรัส ขัดแย้งกับความเห็นของนักวิชาการหลายคนที่มองว่า วิธีนี้จะยิ่งทำให้เกิดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา

อย่างเช่น รศ.โจวานนา มาสเชโรนี (Giovanna Mascheroni) สาขาวิชาสื่อสังคมวิทยา มหาวิทยาลัยคาทอลิก ที่กล่าวว่า 

“เด็กส่วนใหญ่มีแรงจูงใจที่จะเข้าร่วมกิจกรรมการเรียนรู้ทางไกลหรือเรียนออนไลน์ นอกจากนี้ ผู้ปกครองยังสังเกตเห็นผลลัพธ์เชิงบวกของการเรียนรู้ทางไกล เพราะมีความเป็นอิสระมากขึ้นในการจัดกิจกรรมที่เกี่ยวข้องกับโรงเรียน แต่ถึงอย่างนั้นเราก็ไม่ควรมองข้ามความไม่เท่าเทียมที่ยังมีอยู่ในแต่ละครอบครัว และไม่สามารถเพิกเฉยต่อเด็กสองสามคนที่ต้องออกจากโรงเรียน เพราะต้องเปลี่ยนไปเรียนแบบออนไลน์ได้” 

เช่นเดียวกับ กลอเรีย ทัม (Gloria Tam) และ ดิอานา เอล-อซาร์ (Diana El-Azar) จากองค์กร Minerva Project (องค์กรที่ให้บริการด้านเทคโนโลยี โครงสร้างพื้นฐาน และบริการสนับสนุนสำหรับโรงเรียน Minerva) ที่เขียนบทความใน The World Economic Forum ว่า “เมื่อห้องเรียนเปลี่ยนไปเป็นแบบออนไลน์ เด็กหลายคนจะหายไป เพราะค่าใช้จ่ายในอุปกรณ์ดิจิทัล ซึ่งนั่นจะทำให้ช่องว่างทางการศึกษา รวมถึงความเท่าเทียมทางเศรษฐกิจและสังคมจะยิ่งรุนแรงมากขึ้น”

ที่มา:

เหตุการณ์นี้เกิดขึ้นในเดือนกรกฎาคม 2011 ในค่ายเยาวชนของพรรคแรงงาน โดยผู้ก่อเหตุเป็นสมาชิกขบวนการฝ่ายขวาสุดโต่ง อายุ 32 ปี ชื่อ อังเดร์ส เบห์ริง ไบรวิค (Anders Behring Breivik) โดยเขาประกาศตัวว่าเป็นกลุ่มขวาจัด มีจุดยืนต่อต้านผู้อพยพ ศาสนาอิสลาม และพุ่งเป้าไปที่ค่ายเยาวชนของกลุ่มคนรุ่นใหม่ที่มีจุดยืนเรื่องความเสมอภาคในสังคม การก่อเหตุร้ายครั้งนั้นทำให้มีผู้เสียชีวิตอย่างน้อย 68 คน และหากรวมกับเหตุระเบิดที่เกิดขึ้นก่อนหน้านั้นไม่นาน พบว่ามีผู้เสียชีวิตมากกว่า 70 คน 

ษัษฐรัมย์ ธรรมบุษดี อดีตนักวิจัยประจำศูนย์วิจัยสิทธิมนุษยชนศึกษา คณะนิติศาสตร์มหาวิทยาลัยออสโล ประเทศนอร์เวย์ เล่าถึงกรณีนี้ไว้ว่า รัฐสวัสดิการอาจไม่ใช่ยาวิเศษที่แก้ได้ทุกปัญหา แต่จากเหตุการณ์นี้แสดงให้เห็นว่ารัฐสวัสดิการเป็นยาเม็ดแรกของการแก้ปัญหาทุกเรื่อง โดยเขาพบว่าก่อนเกิดเหตุร้ายแรงนั้น สังคมนอร์เวย์มีความรู้ความเข้าใจกลุ่มฝ่ายขวาน้อยมาก ข้อสังเกตของเขามาจากหลายปัจจัย เช่น อิทธิพลของพรรคแรงงาน และขบวนการภาคประชาสังคมในการผลักดันรัฐสวัสดิการหลายทศวรรษ ซึ่งดูเสมือนว่านอร์เวย์เป็นประเทศแห่งอุดมคติที่ลดความโหดร้ายของระบบทุนนิยมและสร้างความเสมอภาคแบบสังคมนิยมลงได้พร้อมกัน แต่ความเข้าใจของสาธารณะต่อ ‘กลุ่มคนที่รังเกียจความเท่าเทียม’ ยังค่อนข้างน้อย

จากเหตุการณ์การกราดยิง ปี 2011 ษัษฐรัมย์พบว่า สังคมนอร์เวย์เริ่มมีการทำความเข้าใจฝ่ายขวาแบบใหม่ ว่าไม่ใช่พวกอนุรักษนิยมแบบคนแก่หลงยุคเพียงอย่างเดียว หากแต่มองว่าพวกเขากลายเป็นแนวร่วมที่เป็นคนรุ่นใหม่ บางครั้งดูฉลาดมาก ดูมีเสน่ห์ พูดเก่ง น่าเชื่อถือ และดึงดูดคนจำนวนมากให้คล้อยตามได้ ไม่เว้นแม้กระทั่ง ไบรวิค ก็ได้อิทธิพลจาก Blogger ฝ่ายขวาที่มีความสามารถในการปะติดปะต่อคำอธิบายทางวิชาการเข้ากับสถานการณ์จริง เพื่อปลุกกระแสการต่อต้านผู้อพยพ 

ปรากฏการณ์ที่เกิดขึ้นหลังจากนั้นคือ การที่กลุ่มเยาวชนทั้งฝ่ายซ้ายและขวาแสดงออกและมีปฏิสัมพันธ์กับพรรคการเมืองมากขึ้น เหล่านี้เป็นสิ่งที่รัฐบาลมองในเชิงบวก เพราะทำให้เกิดพื้นที่ในการถกเถียงทางสาธารณะมากขึ้น 

ษัษฐรัมย์ชี้ว่า ในเวลา 9 ปีที่ผ่านมา ไม่มีใครรับประกันได้ว่าเหตุร้ายจะไม่เกิดขึ้นอีก แต่กระบวนการทำความเข้าใจที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ก็เป็นการยืนยันถึงความพยายามในการลดความเสี่ยงที่จะเกิดเหตุจากปัจจัยซ้ำอีก รวมถึงการไม่ลงโทษผู้ก่อเหตุอย่างบ้าคลั่ง แต่หันมาทำความเข้าใจเงื่อนไขที่เกิดขึ้น ก่อนจะปรับปรุงหลักสูตร สภาพแวดล้อม และการสื่อสารสาธารณะที่รอบด้านมากขึ้น

โดยนักวิชาการและนักสังเกตการณ์พบว่า มีข้อสังเกตมากมายเกี่ยวกับผู้ก่อเหตุ เช่น การระบุถึงความล้มเหลวของระบบสวัสดิการการเลี้ยงดูเด็กและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการที่ปล่อยให้แม่ที่อารมณ์ฉุนเฉียวเลี้ยงลูกตามลำพัง ทั้งๆ ที่มีรายงานว่า ไบรวิคมีปัญหาด้านอารมณ์ตั้งแต่ช่วงวัยเด็ก การโดนคุมตัวจากคดีการพ่นสีผนัง ซึ่งทำให้เขารู้สึกผิดและเลิกติดต่อกับพ่อที่หย่ากับแม่ตั้งแต่เขาจำความได้ เขาสูญเสียช่องทางติดต่อกับคนสำคัญในชีวิตตั้งแต่อายุ 16 ปี และหมกมุ่นกับตัวเอง จนนำไปสู่การเพาะกาย และหลงใหลในชาติพันธุ์ของตนเอง และศัลยกรรมพลาสติก ฯลฯ การวิเคราะห์หลายปัจจัยนำไปสู่การทบทวนความเป็นไปของสังคมเพื่อที่จะเดินหน้าต่อไป 

สัญญาณที่ดีอย่างหนึ่งนั้นเกิดขึ้นจากปากคำอัยการของเมืองซึ่งกล่าวว่า 

“มันเป็นเรื่องสำคัญจริงๆ สำหรับคนนอร์เวย์ หรือออสโล เพราะเมื่อคุณพูดถึงคนที่โหดเหี้ยมคนนั้น เราอยู่ในสังคมเดียวกัน เรียนโรงเรียนเดียวกัน ไปโรงพยาบาลเดียวกัน ลูกเล่นที่สนามเด็กเล่นด้วยกัน อย่างที่คุณทราบ ประเทศเราเป็นรัฐสวัสดิการ คนมากกว่า 90 เปอร์เซ็นต์ อยู่ในระบบการบริการของรัฐแบบเดียวกัน นักวิชาการด้านอาชญวิทยาชาวนอร์เวย์อธิบายให้ผมฟังว่า มันจึงเป็นเรื่องที่ทำให้เราต้องกลับมาคิดว่า ระบบสังคมแบบไหน ความผิดปกติตรงไหนที่เกิดขึ้นในระบบนี้ เพราะเราก็มีประสบการณ์แบบนี้เหมือนกัน ถ้าเขาเป็นปีศาจร้าย ก็แสดงว่าเรามีปีศาจในตัวด้วยเช่นกัน”

อ้างอิง:

• Norway Mass Killer Gets the Maximum: 21 Years
• มองนอร์เวย์ 9 ปีหลังการกราดยิง สู่การถอดบทเรียนกราดยิง กุมภาพันธ์ 2563: การล้อมคอกแบบมีประสิทธิภาพในประเทศรัฐสวัสดิการ