Sociaal revolutionaire vonk

Wij, hedendaagse sociale revolutionairen, baseren ons ook kritisch op de kritiek van Michail Bakoenin, Karl Marx en Friedrich Engels als politieke ideologen van de geïnstitutionaliseerde arbeidersbeweging. Maar ook al kiezen wij in de polemiek tussen Bakoenin en Marx de kant van de eerste, dan moet dit niet verkeerd worden begrepen als een keuze voor het anarchisme.

In Duitsland, zoals Bakoenin schreef in Staatlichkeit en anarchie:

“Op dit moment gehoorzamen de Duitse arbeiders blindelings hun leiders, terwijl de leiders, de organisatoren van de sociaaldemocratische partij van de Duitse arbeiders, hen niet naar vrijheid en niet naar internationale broederschap leiden, maar rechtstreeks onder het juk van de pangermanistische staat.” (Michail Bakoenin, Staatlichkeit en anarchie, De strijd van twee partijen in de Internationale Arbeidersassociatie, p. 227).

Vakbonden vormen de dominante organisatievorm van de reproductieve klassenstrijd binnen het mondiale kapitalistische systeem. Als organisaties van deze reproductieve strijd kunnen zij alleen de prijs van arbeidskracht bepalen – dus het loon – maar niet het systeem van loonarbeid zelf opheffen. Vakbonden kunnen de omstandigheden van uitbuiting verbeteren (kortere werktijden, meer vakantiedagen, loondoorbetaling bij ziekte, lagere werkintensiteit, minimale personeelsnormen enzovoort), maar zij kunnen deze in principe niet afschaffen. Dat laatste is de taak van een revolutionaire organisatie van de klassenstrijd van het proletariaat, die zich alleen kan ontwikkelen in het kader van een mogelijke sociale revolutie. Klassenstrijd binnen het kapitalisme wordt gevoerd door organisaties van reproductieve klassenstrijd. Vakbonden moeten zich volledig aanpassen aan deze reproductieve grenzen – anders kunnen zij die strijd niet organiseren of leiden. Voor loonarbeiders die deel uitmaken van een sociaal-revolutionaire minderheid ligt dit anders. Zij nemen wel deel aan de klassenstrijd, maar passen zich niet aan de reproductieve grenzen ervan aan. Zij willen niet simpelweg de strijd om hogere lonen of kortere werktijden organiseren of leiden, maar proberen deze strijd te radicaliseren en buiten de grenzen van het kapitalisme te brengen. Tegelijk leidt de permanente organisatie van reproductieve klassenstrijd onvermijdelijk tot opportunistische aanpassing aan kapitaal, staat en het sociaal-reformistische bewustzijn van de meerderheid van het proletariaat.

Het moderne communisme is een mogelijk toekomstig klasseloos en staatloos wereldwijd samenlevingsverband, de noodzakelijke sociaal-revolutionaire beweging van het wereldproletariaat voor de opheffing van het planetaire kapitalisme, evenals haar intellectuele en ethische uitdrukking. In het verleden nam het de vorm aan van utopisch arbeiderscommunisme, marxisme en anarcho-communisme. Deze vormen hebben ook het bewustzijn gevormd van een bewust sociaal-revolutionaire minderheid binnen het proletariaat en onder de intelligentsia.

Aangezien noch het marxisme noch het anarcho-communisme voldeden en voldoen aan de eisen van een hedendaagse sociaal-revolutionaire theorie en praktijk, is vandaag en in de toekomst een communisme noodzakelijk dat de revolutionaire tendensen en het potentieel van beide stromingen in zich opneemt, maar hun burgerlijk-reactionaire onderdelen consequent verwerpt.

Het postmarxistische en postanarchistische communisme streeft ernaar invloed uit te oefenen op het bestaan en het bewustzijn van het revolutionaire proletariaat en belangrijke praktische en theoretische impulsen te geven voor een mogelijk wereldrevolutionair proces. Zo heeft het hedendaagse antipolitieke en antinationale communisme een langdurig ontwikkelingsproces doorgemaakt, dat wij in de volgende artikelen zullen beschrijven.

Hier publiceren wij een volgende tekst uit hoofdstuk IV (Sociaalrevolutionairen in niet-revolutionaire tijden) van het AST-platform “De mogelijkheid van de wereldrevolutie”.

Zelfs als het revolutionaire bewustzijn in niet-revolutionaire tijden een dialectische tegenspraak vormt, is het toch een uitdrukking van een culturele revolutie. Deze gaat aan een mogelijke sociale revolutie vooraf en bereidt deze geestelijk en subjectief voor – om haar vervolgens te begeleiden – of ze blijft geïsoleerd omdat zich geen succesvolle revolutie ontwikkelt. Deze werkelijke culturele revolutie heeft niets te maken met het ideologische campagne- en machtsspel in het staatskapitalistische maoïstische China eind jaren zestig/begin jaren zeventig, dat zich demagogisch deze naam toe-eigende.